Bijlage 16 Infiltratieonderzoek met advies

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond In de Wieën ong. te Venray

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond In de Wieën ong. te Venray

Rapportnummer:

E222767.003/LOM

Datum:

12 augustus 2022

Naam opdrachtgever:

VieCuri Medisch Centrum

Adres opdrachtgever:

Postbus 520, 5800 AM te VENLO

Contactpersoon Aelmans ECO B.V.:

ing. L. Omid

Collegiale toets:

ing. R.M.E. Kroonen

KvK 14048216 BTW NL8022.45.262.B.01 Bankrekening 15.48.06.137 BIC RABONL2U IBAN NL27 RABO 0154 8061 37

Aelmans Eco B.V. Kerkstraat 4 6367 JE Voerendaal T (045) 575 32 55

Kerkstraat 2 6095 BE Baexem T (0475) 459 260

info@aelmans.com

www.aelmans.com

Op onze dienstverlening zijn de algemene voorwaarden van Aelmans Eco B.V. van toepassing die u vindt op www.aelmans.com

Inhoud 1

Inleiding .............................................................................................................. 1 1.1 Opdrachtverlening .................................................................................................................. 1 1.2 Doel van het onderzoek.......................................................................................................... 1 1.3 Opzet van het onderzoek en de rapportage .......................................................................... 1

2

Schematisering van de ondergrond ..................................................................... 3 2.1 Veldtesten .............................................................................................................................. 3 2.2 Classificatie resultaten............................................................................................................ 4

3

Mogelijkheden voor infiltratie ............................................................................. 5 3.1 Algemeen................................................................................................................................ 5 3.2 Toetsing .................................................................................................................................. 5 3.3 Duiding.................................................................................................................................... 6

4

Conclusie en aanbevelingen ................................................................................ 8

Figuur 1

Zoekgebied met situering infiltratiepunten

Bijlage 1

Boorlogs

Bijlage 2

Meetwaarden veldtesten en uitwerking middels Hooghoudt

E222767.003/LOM

1 Inleiding 1.1

Opdrachtverlening

Aelmans Eco B.V. heeft van VieCuri Medisch Centrum te Venray het verzoek gekregen om een onderzoek te doen naar de waterdoorlatendheid van de ondergrond ter hoogte van In de Wieën ong. te Venray (beoogde nieuwbouwlocatie Medisch Centrum, momenteel betreffen het sportvelden). In geval van een klacht over de uitvoering van onze werkzaamheden vragen wij u om dit, bij voorkeur via email (info@aelmans.com), aan ons te melden. Ook staat het u vrij om klachten te melden bij onze certificatie-instelling Normec Certificatie (info-cert@normec.nl).

1.2

Doel van het onderzoek

Het doel van een onderzoek naar de waterdoorlatendheid van de ondergrond, is vaststellen of infiltratie van regenwater in de bodem ter plaatse van de onderzoek locatie opportuun is. Eén en ander in het kader van duurzaam bouwen en het ontwerpen met regenwater. De doorlatendheid van de bodem is een van de bepalende factoren voor het dimensioneren en het (blijven) functioneren van infiltratie- en drainagesystemen. Daarnaast speelt de doorlatendheid een belangrijke rol bij grondwateroverlast. Inzicht in doorlatendheid is dus van groot belang bij de planvoorbereiding voor hemelwaterinfiltratie of grondwaterdrainage.

1.3

Opzet van het onderzoek en de rapportage

Opdrachtgever is voornemens om het bestaande Medische Centrum Viecuri aan de Merseloseweg te Venray te verplaatsen naar onderhavige locatie nabij de Deurneseweg te Venray. Momenteel zijn op de zoeklocatie sportvelden gelegen (perceel van circa 20.000 m2). Teneinde het infiltratievermogen op de locatie te onderzoeken, wordt een onderzoek verricht, welk ten doel heeft de waterdoorlatendheid van de ondergrond te bepalen. Deze kan op verschillende manieren worden onderzocht o.a.: -

ex-situ, off-site; labotesten (o.a. constant head of falling head test, afhankelijk van de grondslag); in-situ, on-site; veldtesten (bijv. omgekeerde boorgatmethode, Ksat, falling head, sokeaway test).

Het bepalen van de geschiktheid van de bodem voor infiltratie alsmede het vaststellen van de infiltratiesnelheid en de Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand maken onderdeel uit van dit onderzoek. Als er bij de gemeente geen informatie bekend is over de waterdoorlatendheid van de bodem dan is een uitgebreid onderzoek wenselijk. Het door ons aangeboden onderzoek is afgeleid van de Leidraad Riolering Module C2510, ‘Doorlatendheidsonderzoek voor infiltratie en drainage’.

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond In de Wieën ong. te Venray Aelmans Eco B.V.

1

E222767.003/LOM

Werkzaamheden worden verricht volgens de vigerende normen en richtlijnen. De boringen zijn effectief verricht onder BRL 2101 regime en zijn conform de NEN-EN-ISO 22475-1 uitgevoerd en beschreven volgens de NEN-EN-ISO 14688-1:2019; Geotechnisch onderzoek en beproeving Identificatie en classificatie van grond - Deel 1: Identificatie en beschrijving (incl. Nederlandse bijlage:2019).

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond In de Wieën ong. te Venray Aelmans Eco B.V.

2

E222767.003/LOM

2 Schematisering van de ondergrond 2.1

Veldtesten

In de Leidraad riolering module C2510 ‘Doorlatendheidsonderzoek voor infiltratie en drainage’ (februari 2011) is een onderzoeksopzet opgenomen die ‘gehanteerd’ is bij het uitgevoerde veldonderzoek. Deze module beperkt zich tot de verzadigde doorlatendheid in stedelijk gebied, tot op maximaal maaiveld -4 meter. In relatie tot de oppervlakte van het plangebied én er van uitgaande dat de GHG na opleveren het terrein dieper zit dan maaiveld -1,5 meter zijn op 9 augustus 2022 vooralsnog 5 handboringen gemaakt tot op maximaal een diepte van maaiveld -3 meter. Ter hoogte van deze boringen zijn tenslotte infiltratie proeven uitgevoerd op einddiepte. De boorlogs zijn in de bijlage 1 opgenomen. De samples zijn geïdentificeerd conform de NEN-EN-ISO14688-1, beschrijvingsklasse B2. Middels veldtesten vindt de afleiding plaats van de doorlaatfactor voor infiltratie. Op de projectlocatie zijn (in-situ) vooralsnog 5 doorlatendheidsproeven uitgevoerd. Hiertoe wordt tot op een bepaalde diepte een boring met bekende boordiameter uitgevoerd in, met name, de onverzadigde zone (= boven het grondwater). Vervolgens is in korte tijd het boorgat gevuld met een vooraf vastgestelde hoeveelheid water. De zakking van de waterstand in het boorgat is in de tijd waargenomen.

Indien opportuun wordt de test één tot tweemaal herhaald (een eerste meting geeft meestal een hogere doorlatendheid, omdat de aanwezige grond dan nog niet verzadigd is, bij de volgende metingen raakt de grond langzaam verzadigd waarbij de laatste meting normaliter maatgevend is voor de doorlatendheid). De proeven zijn uitgewerkt conform de omgekeerde Hooghoudt. In tabel 1-1 zijn de resultaten van de proeven weergegeven. In dezelfde tabel is ook het representatieve profiel opgenomen omtrent de eerste 20 meter beneden het maaiveld ter plaatse. De meetwaarden zijn in bijlage 2 opgenomen. Situering van de infiltratieproeven (IP-01 t/m IP-05) volgens figuur 1. Tabel 1-1: Resultaten doorlatendheidsproef Nummer proef / boring IP-01

IP-02

IP-04

IP-05

X

196121

196022

195923

195978

196075

Y

392015

391982

391995

392075

392084

Z (m +NAP)

25,52

26,00

25,70

25,73

25,65

Site Coördinaten

IP-03 In de Wieën ong. te Venray

Diepte boring (m-mv)

3

Grondwater (m-mv)

≥3

Testdiepte (m-mv)

3

Diameter boring (mm)

70

Grondsoort

Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus

Doorlaatfactor (m/d) Hooghoudt

0,56

0,58

0,97

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond In de Wieën ong. te Venray Aelmans Eco B.V.

0,82

0,78

3

E222767.003/LOM

BRO REGIS II v2.2

Coördinaten: Maaiveld: Hoogte t.o.v NAP: Geselecteerde hoogte:

196030, 392019 (RD) 25.64 m t.o.v. NAP +25.64 m 5.64 m - 25.64 m

25.64 m - 10.45 m +NAP Formatie van Boxtel, zandige eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit midden en fijn zand, met weinig zandige klei en grof zand en een spoor klei, veen en grind; kh-waarde: 2.5E0 ≤ kh < 5.0E0 m/d 10.45 m – 5.64 m +NAP Formatie van Beegden, zandige eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit grof zand, grind en midden zand, met weinig zandige klei en fijn zand, een spoor klei en kans op stenen, keien en blokken kh-waarde: 5.0E1 ≤ kh < 1.0E2 m/d (10.45 - 7.15 m +NAP) kh-waarde: 2.5E1 ≤ kh < 5.0E1 m/d (7.15 - 5.64 m +NAP)

2.2

Classificatie resultaten

De doorlatendheid van de ondergrond kan worden geclassificeerd als vermeld in tabel 1-2 (bron: Cultuurtechnisch Vademecum). De doorlaatfactoren van de geteste laag op de zoeklocatie zijn volgens deze classificatie en de Hooghoudt-uitwerking vrij goed. De doorlaatfactoren komen overeen met de waarden van k voor zeer fijn zand (k = 1 - 0,1 m/d). Tabel 1-2: Classificatie doorlatendheid k (m/d) van

klasse tot < 0,01

Zeer slecht

0,01

0,10

Slecht

0,10

0,50

Matig

0,50

1,00

Vrij goed

1,00

10

Goed

>10

Zeer goed

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond In de Wieën ong. te Venray Aelmans Eco B.V.

4

E222767.003/LOM

3 Mogelijkheden voor infiltratie 3.1

Algemeen

Over het algemeen wordt gesteld, dat infiltratie van neerslagwater interessant is indien: -

de doorlatendheid groter is dan ca. 0,3 m/d*; het grondwater dieper dan 0,5 à 0,7 meter minus maaiveld aanwezig is; het in te leiden neerslagwater niet is verontreinigd.

* Infiltratie van neerslagwater behoort bij lagere doorlatendheden ook tot de mogelijkheden, mits hiervoor voldoende ruimte gereserveerd wordt om de geringe doorlatendheid te compenseren. Bij lagere doorlatendheden zal een voorziening voornamelijk als buffer dienen.

3.2

Toetsing

In tabel 1-1 is de maatgevende doorlatendheid weergegeven ter plaatse van de geteste bodemlaag op de zoeklocatie. De bodem is geclassificeerd en de doorlatendheid voldoet, ter hoogte van alle testen, aan de eerste eis. Aan de tweede eis wordt voldaan, aangezien het grondwater zich op een diepte van ≥ 3 meter min maaiveld bevindt. Aan de derde eis kan worden voldaan door alleen schoon regenwater te infiltreren. Voor infiltratie van het water zal een zand- en slibvangsysteem moeten worden aangebracht. De mogelijkheden voor infiltratie zijn als volgt: 1. Oppervlakkige infiltratie via doorlatende verharde oppervlakten. Hierbij zal rekening moeten worden gehouden met een geroerde toplaag. Deze zal moeten worden verwijderd en vervangen door goed doorlatend materiaal. Oppervlakkige infiltratie is sterk onderhoudsgevoelig en over het algemeen geen economisch aantrekkelijke optie. Uitzondering hierop betreft een zogenaamde waterbergende weg (Aquaflow). 2. Infiltratie in de ondiepe ondergrond. Hierbij valt te denken aan infiltratie via een greppel (wadi) infiltratiekoffers, putten en of infiltratieriool. Dit behoort tot de mogelijkheden, de doorlatendheid van de ondiepe ondergrond is voldoende. 3. Infiltratie naar de diepere ondergrond. Dit kan middels grindpalen etc. naar diepere zand-/ grindlagen. Dit zal zeker tot de mogelijkheden behoren maar zal nader onderzocht moeten worden.

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond In de Wieën ong. te Venray Aelmans Eco B.V.

5

E222767.003/LOM

3.3

Duiding

Uit voorgaande paragraaf blijkt dat infiltratie van schoon regenwater in de ondiepe grond mogelijk is. De doorlatendheid is ter hoogte van alle testen voldoende en het grondwater bevindt zich op een op een diepte van meer dan maaiveld -0,7 meter. Tijdens de uitvoering van de testen werd het grondwater tot op de maximaal verkende diepte van maaiveld -3 meter niet aangetroffen. Dit is echter een momentopname. Om een betere inschatting te maken van het grondwatergedrag is eigenlijk een langere meetreeks noodzakelijk, waaruit dan de GHG en GLG kan worden afgeleid. De gemiddelde seizoen fluctuatie van het grondwaterpeil is, zoals aangegeven te karakteriseren met twee variabelen: de gemiddelde hoogste [GHG] en de gemiddelde laagste grondwaterstand [GLG], uitgedrukt in meter onder maaiveld [m -mv]. Deze twee variabelen werden geïntroduceerd door van Heesen in 1970, die voorstelde om de GHG en GLG te berekenen als het gemiddelde van de drie hoogste/laagste peilen per jaar van minimaal acht jaren, waarbij de grondwaterstand tweemaal per maand wordt gemeten (op of omstreeks de 14de en 28ste dag). Met ‘jaren’ worden hier geen kalenderjaren, maar wel hydrologische jaren bedoeld, die beginnen op 1 april en eindigen op 31 maart. Indien onvoldoende meetgegevens beschikbaar zijn, kan een meetreeks worden aangevuld, met behulp van meteorologische data en een tijdsreeksmodel.

GHG en GLG zijn maar betekenisvol wanneer seizoen fluctuaties terug te vinden zijn in de tijdsreeks van grondwaterpeilen. Dat is niet altijd het geval. Onderhavig veldwerk is medio augustus 2022 uitgevoerd, het grondwaterpeil fluctueert gedurende het jaar. Gewoonlijk wordt de hoogste grondwaterstand (GWS) eind maart bereikt en de laagste GWS doorgaans eind september. Daarnaast varieert het grondwaterpeil van jaar tot jaar. Het waterpeil dat bijvoorbeeld eind maart wordt bereikt, is afhankelijk van de weerscondities in de periode die eraan vooraf gaat en die weerscondities zijn elk jaar lichtjes anders. Ter hoogte van het bouwplan aan In de Wieën ong. te Venray zelf zijn in de literatuur (o.a. BRO REGIS II v2.2) géén meetreeksen gekend. De dichtstbijzijnde reeks is op circa 340 meter ten noorden gelegen aan de Leunseweg 10 te Venray. Uit deze reeks is een GHG van circa NAP +21,5 m af te leiden. Ons bouwplan ligt zuidelijker omstreeks 196017, 392055 [XY] en op circa NAP +25,5 m [Z]. De grondwaterstand, ten tijde van het onderzoek, was dieper dan NAP +22,5 m gelegen. Op basis van deze gegevens stellen wij voor een GHG aan te houden van NAP +21,5 m en een GLG van NAP +20,5 m.

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond In de Wieën ong. te Venray Aelmans Eco B.V.

6

E222767.003/LOM

Figuur 1: Meetreeks Leunseweg 10 te Venray

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond In de Wieën ong. te Venray Aelmans Eco B.V.

7

E222767.003/LOM

4 Conclusie en aanbevelingen Uit de gemeten doorlatendheden blijkt, dat infiltratie van neerslagwater tot de mogelijkheden behoort ter hoogte van In de Wieën ong. te Venray. De doorlatendheid van de ondergrond ter plaatse van de testen IP-01 t/m IP-05 is vrij goed. Het infiltreren zou dus direct in de ondiepe ondergrond moeten kunnen plaatsvinden. Een gereguleerde voeding/afvloeiing middels bijvoorbeeld een wadi en/of grindkoffers is opportuun. Ubachsberg, gemeente Voerendaal, 12 augustus 2022 Aelmans Eco B.V.

ing. R.M.E. Kroonen Projectleider/geotechnisch adviseur Rapport opgesteld door:

ing. L. Omid Projectleider/geotechnisch adviseur

Onderzoek naar de waterdoorlatendheid ondergrond In de Wieën ong. te Venray Aelmans Eco B.V.

8

Bijlage 1 Boorlogs

Bijlage 2 Meetwaarden veldtesten en uitwerking middels Hooghoudt

Opdracht: E222767 Plaats: In de Wieën 8, Venray Project: k-waarde Medisch Centrum Viecuri

240

IP01

220 200 180 Waterkolom [cm]

waterkolom in boorgat [cm] IP01 IP02 IP03 215 225 200 197 218 195 190 215 187 185 212 182 182 209 178 180 207 172 178 206 169 173 200 165 168 195 160 166 192 153 163 188 150 160 184 143 158 182 140 155 179 137 154 177 132 152 175 127 150 173 126 148 172 122 146 170 120 146 169 119 146 168 117 145 167 116 145 166 115 144 165 114 143 164 113 137 155 107

160 140 120 100 80 60 40 0

100

200

300

400

500

600

700

800

900

1000

Tijd [s]

250

IP02

200

Waterkolom [cm]

IP03 100 105 113 118 122 128 131 135 140 147 150 157 160 163 168 173 174 178 180 181 183 184 185 186 187 193

150

100

50

0 0

100

200

300

400

500

600

700

800

900

1000

Tijd [s]

250

IP03

200

Waterkolom [cm]

handpeilingen [cm-mv] IP01 IP02 0 85 75 10 103 82 20 110 85 30 115 88 40 118 91 50 120 93 60 122 94 90 127 100 120 132 105 150 134 108 180 137 112 210 140 116 240 142 118 270 145 121 300 146 123 330 148 125 360 150 127 390 152 128 420 154 130 450 154 131 480 154 132 510 155 133 540 155 134 570 156 135 600 157 136 900 163 145

tijd [s]

150

100

50

diameter boorgat [cm] diepte boorgat [m-mv] hoeveelheid toegevoegd water [l]

IP01 7 3 10

IP02 7 3 10

IP03 7 3 10

bepaling doorlatendheid tan alpha: k-waarde (Hooghoudt)

IP01 IP02 IP03 0,00016 0,0001656 0,000279 0,56 m/d 0,58 m/d 0,97 m/d

0 0

100

200

300

400

500 Tijd [s]

600

700

800

900

1000

Opdracht: E222767 Plaats: In de Wieën 8, Venray Project: k-waarde Medisch Centrum Viecuri

diameter boorgat [cm] diepte boorgat [m-mv] hoeveelheid toegevoegd water [l]

IP04 7 3 10

IP05 7 3 10

bepaling doorlatendheid IP04 IP05 tan alpha: 0,000237 0,0002236 k-waarde (Hooghoudt) 0,82 m/d 0,78 m/d

220

IP04

200 180 160 Waterkolom [cm]

waterkolom in boorgat [cm] IP04 IP05 202 205 195 185 190 176 185 170 178 165 173 163 168 160 166 158 159 155 156 150 150 145 146 139 143 138 138 136 135 135 132 133 131 130 131 128 130 126 128 125 127 124 127 122 127 121 127 120 126 119 115 112

140 120 100 80 60 40 0

100

200

300

400

500

600

700

800

900

1000

Tijd [s]

250

IP05

200

Waterkolom [cm]

handpeilingen [cm-mv] IP04 IP05 0 98 95 10 105 115 20 110 124 30 115 130 40 122 135 50 127 137 60 132 140 90 134 142 120 141 145 150 144 150 180 150 155 210 154 161 240 157 162 270 162 164 300 165 165 330 168 167 360 169 170 390 169 172 420 170 174 450 172 175 480 173 176 510 173 178 540 173 179 570 173 180 600 174 181 900 185 188

tijd [s]

150

100

50

0 0

100

200

300

400

500 Tijd [s]

600

700

800

900

1000