Bijlage 10 archeologisch vooronderzoek
Tekst van het document
RAAP-RAPPORT 7099
Plangebied Hoendersveld te Venray, gemeente Venray Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Colofon Titel: Plangebied Hoendersveld te Venray, gemeente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek. Versie: 23-07-2024 Auteurs: B. Simons, ma & dr. M. Verhoeven Projectcode: VEHOE Bestandsnaam: RAAPrap_7099_VEHOE_20240723 Autorisatie: dr. M. Verhoeven
ISSN: 0925-6229
RAAP Leeuwenveldseweg 5b
Telefoon: 0294-491 500
1382 LV Weesp
E-mail: raap@raap.nl
Postbus 5069
Website: www.raap.nl
1380 GB Weesp © RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., 2024 RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[2]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Samenvatting Inleiding In opdracht van Venterra heeft RAAP in april een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Hoendersveld te Venray in de gemeente Venray. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning voor de bouw van ca. 63 woningen verdeeld over enkele appartementcomplexen en diverse grondgebonden woningen. Resultaten Het plangebied maakt deel uit van het noord -Limburgse dekzandgebied. Op de geomorfologische kaart is er op de locatie van het plangebied geen data beschikbaar, doordat het in een bebouwde zone ligt, maar op basis van de omringende wel gekarteerde zones wordt verondersteld dat het plangebied binnen een complex van dekzandwelvingen ligt. Op de bodemkaart ligt het plangebied ook binnen een bebouwde zone, maar waarschijnlijk komen er hoge zwarte enkeerdgronden (esdekken) voor. In het plangebied zijn geen vindplaatsen bekend, maar binnen een straal van 500 m rondom het plangebied zijn 17 vondstlocaties aanwezig. De meeste betreffen vondsten uit de late middeleeuwen en/of de nieuwe tijd. Het gaat voornamelijk over nederzettingsresten of resten van bewoning, wat te verwachten valt binnen de historische kern van Venray. Daarnaast is er ook één vondstlocatie uit het paleolithicum (kling) en één uit het neolithicum (handgevormd aardewerk) aanwezig.
Er zijn drie vondstlocaties toegeschreven aan de ijzertijd en één aan de periode bronstijd tot ijzertijd: een kokerbijl, handgevormd aardewerk, vuursteen, hutteleem en een stuk maalsteen. Verder is er een olielamp en kan aangetroffen uit de Romeinse tijd en een huisplattegrond en enkele artefacten uit de vroege middeleeuwen. Op het kadastrale minuutplan uit de periode 1811-1832 is het plangebied onbebouwd. Het plangebied is, zoals het vandaag nog doet, gelegen binnen een soort van “eiland” tussen enkele wegen. De bewoning binnen Venray concentreert zich voornamelijk direct ten zuidoosten van het plangebied. Het is pas vanaf het tweede kwartaal van de 20ste eeuw dat de (directe) omgeving van het plangebied dichter bebouwd geraakt. Vanaf de tweede helft van de 20ste eeuw worden delen van het plangebied zelf ook bebouwd. Er geldt een lage verwachting voor vindplaatsen van jager -verzamelaars (paleolithicum - mesolithicum) en een hoge verwachting voor vindplaatsen van landbouwers (neolithicum – nieuwe tijd). Meer specifiek geldt deze hoge verwachting voor de (late) middeleeuwen t.e.m. de nieuwe tijd. Advies Om de gespecificeerde verwachting aan te vullen en te verfijnen wordt een vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend booronderzoek.
Een dergelijk vervolgonderzoek heeft tot doel de opbouw van de ondergrond, de bodemopbouw en/of bodemverstoringen gedetailleerd in kaart te brengen. Aan de hand daarvan kan de in dit bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting worden getoetst en kunnen concrete gegevens worden verzameld over gaafheid en diepteligging van de verwachte archeologische resten. Samengevat kan er op basis van de resultaten bepaald worden waar, indien nodig, archeologisch vervolgonderzoek nuttig is en waar niet.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[3]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Inhoud Samenvatting ............................................................................................................................ 3 Inhoud....................................................................................................................................... 4 1 Inleiding ................................................................................................................................. 5 1.1 Kader ....................................................................................................................................... 5 1.2 Administratieve gegevens .......................................................................................................... 8 1.3 Doel- en vraagstelling ............................................................................................................... 8
2 Bureauonderzoek ................................................................................................................... 9 2.1 Methode ................................................................................................................................... 9 2.2 Aardkundige situatie ................................................................................................................. 9 2.3 Archeologische gegevens ......................................................................................................... 12 2.4 Historische situatie .................................................................................................................. 16 2.5 Huidige situatie ........................................................................................................................ 22 2.6 Toekomstige situatie ................................................................................................................ 23
3 Gespecificeerde archeologische verwachting ........................................................................ 24 4 Conclusies en advies ............................................................................................................ 25 4.1 Conclusie ................................................................................................................................ 25 4.2 Advies ..................................................................................................................................... 26 4.3 Tot slot .................................................................................................................................... 26
Literatuur ................................................................................................................................ 27 Websites/Digitale bronnen ....................................................................................................... 27 Overzicht van figuren, tabellen & bijlagen ................................................................................ 28
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[4]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
1 Inleiding 1.1 Kader Aanleiding In opdracht van Venterra heeft RAAP in april een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Hoendersveld te Venray in de gemeente Venray (figuur 1). Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning voor de bouw van ca. 63 woningen verdeeld over enkele appartementcomplexen en diverse gro ndgebonden woningen. Zie bijlage 3 voor een conceptplan van de geplande ontwikkeling in het plangebied. Juridisch en beleidskader Het uitgangspunt voor dit onderzoek wordt gevormd door het wettelijk en beleidsmatig kader voor de ruimtelijke ordening en monumentenzorg. De gemeente is de bevoegde overheid die een besluit zal nemen over hoe om te gaan met de eventueel aanwezige archeologische waarden. Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Venray (RAAP, 2011) ligt het plangebied in categorie 2: Monumenten van zeer hoge waarde en betrekking hebben op de historische kernen (historische stadskern van Venray) en in categorie 5: Droge en natte gebieden met een middelhoge verwachting (figuur 2). Het beleid voor categorie 2 schrijft voor dat er bij bodemingrepen groter dan 250 m 2 en dieper dan 50 cm -mv een archeologisch onderzoek dient te worden uitgevoerd.
Het beleid voor categorie 5 schrijft voor dat er bij bodemingrepen groter dan 2500 m 2 en dieper dan 50 cm -mv archeologisch onderzoek uitgevoerd dient te worden. Deze voorschriften zijn verankerd in het bestemmingsplan Omgevingsplan Centrum Venray (geheel onherroepelijk vastgesteld op 27-10-2020). De omvang van de bodemingrepen is nog niet gekend maar zal beduidend groter zijn dan de vrijstellingsgrens. De diepte van de ingrepen is ook nog niet gekend, maar er wordt vanuit gegaan dat deze ook groter dan de vrijstellingsgrens van 50 cm -mv is. Een archeologische onderbouwing met betrekking tot de eventuele aanwezigheid van archeologische waarden is daarom verplicht conform het vigerend beleid. Kwaliteitsborging De werkzaamheden zijn uitgevoerd onder certificaat BRL SIKB 4000, conform artikel 5.4 van de Erfgoedwet. Het onderzoek is uitgevoerd volgens de normen van de archeologische beroepsgroep. De Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1), beheerd door de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB; www.sikb.nl), is door de minister aangewezen als norm. RAAP is gecertificeerd voor de protocollen 4001 Programma van Eisen, 4002 Bureauonderzoek, 4003 Inventariserend veldonderzoek (landbodems), onderdelen proefsleuven en overig, alsmede 4004 Opgraven (landbodems).
Zie bijlage 1 voor de dateringen van de in dit rapport genoemde archeologische perioden.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[5]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Figuur 1. Aanduiding plangebied (rood aangeduid). Inzet: ligging in Nederland (ster).
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[6]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Figuur 2. Uitsnede gemeentelijke beleidskaart. Paars: categorie 2, monumenten van zeer hoge waarde en betrekking hebben op de historische kernen (historische stadskern van Venray); oranje: categorie 5, droge en natte gebieden met een middelhoge verwachting.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[7]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
1.2 Administratieve gegevens Type onderzoek
Bureauonderzoek
Opdrachtgever
Venterra
Bevoegde overheid
Gemeente Venray
Plaats
Venray
Gemeente
Venray
Provincie
Limburg
Centrumcoördinaten (X/Y)
195620/393448
Toponiem
Hoendersveld
Oppervlakte plangebied
17.369 m²
Afbakening onderzoeksgebied
Tijdens onderhavig onderzoek is het plangebied inclusief een zone van 500 m rondom het plangebied onderzocht.
Onderzoeksperiode
April 2024
Uitvoerder
RAAP Zuid
Projectleider
B. Simons, ma
RAAP-projectcode
VEHOE
Archis-onderzoeksmeldingsnummer
5564558100
Beheer en plaats documentatie
RAAP regio Zuid te Weert en op termijn het provinciaal depot, Archis en e-depot.
Tabel 1. Administratieve gegevens.
1.3 Doel- en vraagstelling Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van verzamelde informatie over bekende en verwachte archeologische resten . Deze onderzoeksfase betreft de eerste fase binnen het traject van archeologisch vooronderzoek dat als einddoel heeft de archeologische waarde van het terrein, dan wel de archeologische vindplaats vast te stellen. Hiertoe is een aantal onderzoeksvragen geformuleerd: •
Hoe ziet de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw van het plangebied eruit?
•
Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen in en rond plangebied zijn reeds bekend?
•
Wat was het historisch landgebruik van het plangebied en wat is het landgebruik nu en wat is de invloed daarvan op de (verwachte) archeologie en (bodem)gaafheid?
•
Wat is de gespecificeerde verwachting ten aanzien van nog onbekende archeologische waarden in het gebied?
Algemeen •
Wat is de invloed van de toekomstige inrichting op eventuele archeologische resten?
•
Op welke wijze kan bij de planvorming met archeologische resten worden omgegaan?
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[8]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
2 Bureauonderzoek 2.1 Methode Het bureauonderzoek dient ervoor om – op basis van verschillende bronnen – inzicht te krijgen in de genese van het landschap, de bodemopbouw en de sporen die het menselijk gebruik in de loop van de tijd heeft achtergelaten. Met behulp van deze gegevens wordt een gespecificeerde archeologisc he verwachting opgesteld. Naast de conform de KNA verplichte bronnen is door de gebiedsexperts van RAAP een beredeneerde keuze gemaakt uit betrouwbare bronnen die voor de archeologische verwachting relevante informatie bevatten (zie bijlage 2 voor de motivering). Daarvoor is gebruik gemaakt van de landelijk en voor RAAP digitaal beschikbare archieven. Voor de beschrijving van de historische situatie is gebruik gemaakt van hiervoor relevante informatiedragers. Voor de actuele metadata van de verzamelde gegevens (gemeente, plaats, etc.) wordt verwezen naar het van toepassing zijnde data -archief.
2.2 Aardkundige situatie Het plangebied maakt deel uit van het noord-Limburgse dekzandgebied (Formatie van Boxtel, laagpakket van Wierden). Het werd onder periglaciaal eolische condities afgezet in het laat weichselien. Op de geomorfologische kaart is er op de locatie van het plangebied gee n data beschikbaar, doordat het in een bebouwde zone ligt (figuur 3). Rond de bebouwde zone komen bijna exclusief dekzandwelvingen voor. Hierdoor is het aannemelijk dat het plangebied ook binnen een complex van dekzandwelvingen ligt. Binnen de dekzandwelvingen komen er lokaal dekzandvlaktes, uitblazingskommen en landduinen voor. 350 m Ten westen van het plangebied bevindt zich een langgerekte noord-zuid lopende duinengordel of dekzandrug (zie figuur 3). Op ca. 1,5 km ten noorden en ten zuiden van het plangebied komen beekdalbodems voor. Binnen het plangebied lijken delen geëgaliseerd te zijn zoals o.a. de parking in het noorden van het gebied (figuur 4). Het is niet duidelijk welke bodemverstoring hiermee gepaard ging. Op de bodemkaart ligt het plangebied ook binnen een bebouwde zone. Rond de bebouwde zone komen vooral hoge zwarte enkeerdgronden voor. Dit geldt vermoedelijk ook voor het plangebied. Ten noordoosten ervan komen veldpodzolgronden voor en ten westen duinvaaggronden.
Geologische situatie (Weerts e.a., 2006; TNO, 2021)
Formatie van Boxtel, laagpakket van Wierden (dekzand, laat Weichselien). Code: Bx5
Geomorfologische situatie (Koomen & Maas, 2004)
Bebouwde zone, o.b.v. extrapolatie omliggende gebieden waarschijnlijk complex van dekzandwelvingen.
Ouderdom geomorfologische structuur
Laat Weichselien
Bodemkundige situatie
Bebouwde zone, waarschijnlijk hoge zwarte enkeerdgronden
Verwachte diepteligging van archeologisch relevante lagen
Onder het vermoedelijke esdek, vanaf 50 cm -mv.
Tabel 2. Overzicht van geraadpleegde geologische, geomorfologische en bodemkundige kenmerken van het plangebied en de directe omgeving.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[9]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Figuur 3. Geomorfologie. In het niet-gekarteerde bebouwde gebied (centrum Venray) is het AHN4 geprojecteerd. Bron: Koomen & Maas, 2004 en www.ahn.nl.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[10]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Figuur 4. AHN4. Bron: www.ahn.nl.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[11]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Figuur 5. Bodemkaart. Bron: Stiboka, 1972.
2.3 Archeologische gegevens Binnen het plangebied zijn geen vindplaatsen aanwezig en is er nog geen archeologisch onderzoek uitgevoerd. Binnen een straal van 500 m rond het plangebied (het onderzoeksgebied) is reeds veel archeologisch onderzoek uitgevoerd: zie tabellen 3 en 4 en figuur 6. Zo zijn er onder andere vijf bureauonderzoeken uitgevoerd binnen deze omgeving (zaakidnrs. 2236948100, 2381127100, 2423669100, 2225915100, 2321713100). Over het algemeen is er een lage archeologische verwachting voor vindplaatsen van jager-verzamelaars en een middelhoge tot hoge voor die van landbouwers. Specifiek vanaf de Romeinse tijd is de verwachting het hoogst. De gravende archeologische onderzoeken (proefsleuven en begeleidingen) als ook de booronderzoeken tonen dat de bodem binnen het centrum van Venray lokaal sterk verstoord kan zijn (zaakidnr. 2281343100, 2278930100, 5261771100, 2 381135100 en 2321876100). Op een paar locaties wordt er expliciet gesproken over de aanwezigheid van een
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[12]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
plaggendek (zaakidnr. 2042085100 en 2278930100), waaronder direct de C-horizont, of in sommige gevallen nog een BC-horizont aanwezig is. Binnen het onderzoeksgebied zijn er 17 vondstlocaties aanwezig. De meeste betreffen vond sten uit de late middeleeuwen en/of de nieuwe tijd (zaakidnr. 2042085100, 3155496100, 5261771100, 2461966100, 3974714100, 3178476100, 2870254100, 2879813100, 2802157100, 2813132100, 2851713100, 4765971100, 2073651100 en 3182996100). Het gaat voornamelijk over nederzettingsresten of resten van bewoning, wat te verwachten valt binnen de historische kern van Venray. Daarnaast is er ook één vondstlocatie uit het paleolithicum (kling) en é én uit het neolithicum (handgevormd aardewerk) aanwezig (beiden zaakidnr. 2073651100). Er zijn drie vondstlocaties toegeschreven aan de ijzertijd (zaakidnr. 3155496100, 3974714100 en 2073651100) en één aan de periode bronstijd tot ijzertijd (zaakidnr. 3122658100): een kokerbijl, handgevormd aardewerk, vuursteen, hutteleem en een stuk maalsteen. Verder is er een olielamp en kan aangetroffen uit de Romeinse tijd (zaakidnr. 2884510100) en een huisplattegrond en enkele artefacten uit de vroege middeleeuwen (zaakidnr. 2851713100).
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[13]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Eerder in de omgeving uitgevoerd onderzoek volgens Archis 3 Zaakidentificatienummer
Ligging
Opmerkingen
2027538100
350 m NW
Booronderzoek: geen rapport beschikbaar, 1998.
2042085100
420 m NW
Proefsleuven: geen grondsporen, vondsten in esdek. Zie vondstlocatie
2281343100
300 m N
Booronderzoek: 40-50 cm dikke bouwvoor met direct daaronder C-horizont.
2010308100
300 m NW
Booronderzoek: geen rapport beschikbaar, 2000.
2278930100
450 m NO
Booronderzoek: esdek van 65-95 cm dik. Soms BC-horizont hieronder, maar meestal direct C.
2236948100
50 m O
Arch. bureauonderzoek: lage verwachting voor vindplaatsen jager-verzamelaars, hoge voor die van landbouwers.
5261771100
30 m O
Proefsleuven: eventuele oudere sporen waarschijnlijk door deze recente sporen (18 e , 19 e eeuw) verstoord geraakt. Zie vondstmelding.
2381127100
30 m ZO
Bureauonderzoek: middelhoge tot hoge verwachting vindplaatsen van landbouwers
2381135100
30 m ZO
Booronderzoek: bodem is tot 120/150 cm -mv verstoord, heterogene bodemsamenstelling, onder verstoring direct Chorizont. Volgt op zaakidnr. 2381127100.
2461966100
30 m ZO
Archeologische begeleiding: rapport niet raadpleegbaar. Volgt op zaakidnr. 2381135100. Zie vondstmelding.
2423669100
80 m ZO
Arch. bureauonderzoek: middelhoge verwachting voor resten vanaf neolithicum - Romeinse tijd, hoog voor middeleeuwen – nieuwe tijd, verwachting op resten jager-verzamelaars is laag.
2225915100
100 m ZO
Arch. bureauonderzoek: middelhoge verwachting jagerverzamelaars, middelhoge verwachting neolithicum – ijzertijd, hoge verwachting voor Romeinse tijd – nieuwe tijd.
3974714100
80 m ZO
Archeologische begeleiding: Zie vondstmelding.
2018336100
250 m ZO
Onbekend wat voor onderzoek, uit 1993.
2321713100
480 m ZO
Arch. bureauonderzoek: hoge verwachting resten vanaf neolithicum, lage verwachting voor resten van jager verzamelaars.
2321876100
480 m ZO
Booronderzoek: diepe verstoringen vastgesteld. Volgt op zaakidnr. 2321713100
2073651100
480 m Z
Proefsleuven: Zie vondstlocatie.
Tabel 3. Overzicht van eerder archeologisch onderzoek binnen het onderzoeksgebied (<500 m rond het plangebied). Bron: Archis.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[14]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Zaakidentificatienr.
Ligging
Complex
Datering
Materiaal
3122658100
350 m W
Depot
Bronstijd – ijzertijd
1 kokerbijl (mogelijks meerdere)
2042085100
420 m NW
Niet te bepalen
Late middeleeuwen – nieuwe tijd
Keramiek, glas, steen
3155496100
420 m NW
Niet te bepalen
Ijzertijd;
Handgevormd aardewerk;
late middeleeuwen
aardewerk
5261771100
30 m O
Niet vermeld
Nieuwe tijd
Muren, waterputten, uitbraaksleuven, paalkuilen, kuilen
2461966100
30 m ZO
Nietopgehoogde nederzetting zonder stedelijk karakter
Nieuwe tijd
Waterput, paalgaten, muren, kuilen, greppels
2884510100
50 m ZO
Niet te bepalen
Romeinse tijd
Olielamp, kan
3974714100
120 m O
Niet vermeld, bewoning
Ijzertijd;
Vuursteen;
late middeleeuwen;
keramiek, kuil, greppel/sloot;
nieuwe tijd
funderingen, muuruitbraak, paalgaten, beerput, gracht, keramiek, glas, loden kogel, leisteen…
3178476100 en 2870254100
125 m ZO
Nederzetting met stedelijk karakter
Late middeleeuwen - Nieuwe tijd
Keramiek, grachten
2879813100
200 m O
Kerk
Late middeleeuwen
Fundering v/d kerk
2802157100
180 m ZO
Versterking onbepaald
Late middeleeuwen – nieuwe tijd
Keramiek, gracht
2813132100
180 m ZO
Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald
Late middeleeuwen – nieuwe tijd
Keramiek, gracht
3076804100
210 m ZO
Niet te bepalen
Late middeleeuwen
Keramiek
2851713100
250 m ZO
Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald; Nederzetting met stedelijk karakter
Vroege – late middeleeuwen;
Huisplattegrond, schijffibula, kraal, keramiek;
late middeleeuwen – nieuwe tijd
gracht
4765971100
170 m Z
Niet vermeld
Late middeleeuwen – nieuwe tijd
Loden kogel, bronzen knoop, bouwaardewerk, keramiek, mortel, ijzeren spijkers, schalen, slakken, steengoed…
2073651100 en 3182996100
460 m Z
Niet te bepalen
Paleolithicum;
Kling;
neolithicum ijzertijd;
Handgevormd aardewerk, hutteleem, maalsteen; Metaal;
middeleeuwen;
Keramiek, greppels, paalgat
nieuwe tijd Tabel 4. Overzicht van de bekende archeologische vondstlocaties binnen het onderzoeksgebied (<500 m rond het plangebied). Bron: www,cultrureelerfgoed.nl.
Bekende archeologische gegevens uit andere bronnen
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[15]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Op 05-04-2024 is een verzoek gedaan aan de vereniging Historisch Platform Venray voor aanvullende gegevens. Hierop is geen antwoord ontvangen.
Figuur 6. Overzichtskaart archeologische en cultuurhistorische (begrenzing oude stadskern Venray) gegevens uit de directe omgeving van het plangebied. Bron: Archis.
2.4 Historische situatie Op basis van historische kaarten kan inzicht worden verkregen in het historisch gebruik van een gebied van na de late middeleeuwen tot begin 20e eeuw. In die periode was men veel meer dan nu gebonden aan de (on)mogelijkheden die het natuurlijke landschap bood voor bewoning en andere vormen van landgebruik. Het historisch gebruik zegt daarmee iets over de archeologische potentie van het gebied. Daarnaast kan het informatie leveren over eventuele bodemverstoringen die in het verleden hebben plaatsgevonden. Op het kadastrale minuutplan uit de periode 1811-1832 (Venray, sectie C, blad 05) is het plangebied onbebouwd (figuur 7). Op de kaart lijkt er in het oosten van het gebied wel een huis te staan, maar dit RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[16]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
is waarschijnlijk te wijten aan de niet volledig correcte georeferentie van de kaart. Het plangebied is, zoals het vandaag nog doet, gelegen binnen een soort van “eiland” tussen enkele wegen. Het gaat over de Hoenderstraat in het zuiden, de Eindstraat in het oosten, de Langeweg aan de westkant en de Sint Jozefweg aan de noordelijke zijde. De bewoning binnen Venray concentreert zich voornamelijk direct ten zuidoosten van het plangebied. De situatie zoals juist omschreven, blijft voor enige tijd ongeveer gelij k (figuur 8). Het is pas vanaf het tweede kwartaal van de 20 ste eeuw dat de (directe) omgeving van het plangebied dichter bebouwd geraakt. Vanaf de tweede helft van de 20 ste eeuw worden delen van het plangebied zelf ook bebouwd (figuur 9). In het noordelijke deel worden meerdere huizen geb ouwd, en centraal wordt ook een grote constructie gezet. Beide worden bereikbaar gesteld met een weg die deels binnen het gebied loopt. Aan het einde van de jaren ’70 worden de huizen in het noorden van het gebied afgebroken om plaats te maken voor een parking (figuur 10). Tegelijkertijd wordt er in het zuiden van het plangebied een gebouw opgetrokken, welke zo’n 10 jaar later terug afgebroken wordt. Aan het einde van de 20 ste eeuw wordt het centraal in het gebied gelegen gebouw ook afgebroken, en wordt er een nieuw, kleiner gebouw opgetrokken iets ten westen hiervan.
In het zuiden van het plangebied wordt een grote parking aangelegd. Ffiguur 11 toont de huidige situatie.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[17]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Figuur 7. Minuutplan uit 1811-1832. Bron: www.cultureelerfgoed.nl.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[18]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Figuur 8. Topografische kaart uit 1897. Bron: www.topotijdreis.nl.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[19]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Figuur 9. Topografische kaart uit 1958. Bron: www.topotijdreis.nl.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[20]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Figuur 10. Topografische kaart uit 1979. Bron: www.topotijdreis.nl.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[21]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Figuur 11. Topografische kaart uit 2022. Bron: www.topotijdreis.nl.
2.5 Huidige situatie Aan de hand van actuele gegevens van recente luchtfoto’s, Google Street View, locatiebezoek en navraag bij de opdrachtgever zijn de onderstaande zaken over de huidige situatie te melden. Huidig grondgebruik
Grasland, verharde parkings en wegen, enkele bomen, één gebouw.
Hoogteligging maaiveld
Tussen 24,8 en 25,2 m +NAP
Grondwatertrap of -stand
Afwezig op de bodemkaart (bebouwde zone)
Milieutechnische condities
Nog niet bekend, bodemonderzoek loopt nog.
Aanwezige constructies (funderingen, kelders e.d.)
Niet gekend. Op basis van de (historische) topografische kaarten werd duidelijk dat er een aantal gebouwen binnen het plangebied stonden, maar het is onbekend of hiervan nog funderingen of kelders aanwezig zijn.
Locatie en diepte van kabels/leidingen
Rondom bebouwing, vanaf ca. 70 cm diep.
Tabel 5. Overzicht van de huidige situatie van het plangebied. RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[22]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Figuur 12. Luchtfoto/Google Street View/foto locatiebezoek.
2.6 Toekomstige situatie Uit navraag bij de opdrachtgever is het volgende gebleken over de toekomstige situatie: Aard
Het plan is om om ca. 63 woning te bouwen, bomen te verwijderen en aan te planten, parkings aan te leggen. Het gebouw centraal in het plangebied wordt afgebroken. In bijlage 3 is het conceptplan van de geplande realisaties toegevoegd.
Omvang en diepte
Tot nog toe onbekend.
Invloed op maaiveld
Aantasting maaiveld
Toekomstig gebruik
Bewoning
Toekomstige gebruiker
Bewoners
Tabel 6. De toekomstige situatie.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[23]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
3 Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verzamelde gegevens is een gespecificeerde archeo logische verwachting opgesteld. Deze geeft inzicht in de aard en de ouderdom (inclusief omvang en uiterlijke kenmerken), (diepte)ligging, en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten. Aard en ouderdom Het verspreidingspatroon van archeologische vindplaatsen is voor een groot deel gerelateerd aan de fysieke eisen die de mens stelde aan de leef- en woonomgeving. Het meest markant zijn de verschillen tussen jager-verzamelaars enerzijds en landbouwers anderzijds. Jager-verzamelaars In de steentijd (paleolithicum t/m neolithicum) leefden de mensen voornamelijk van de jacht, visvangst en het verzamelen van eetbare planten en vruchten. Deze zogenaamde jager-verzamelaars trokken door het landschap en verbleven alleen tijdelijk op een plek. Uit een ruimtelijke analyse blijkt dat hun kampementen in vrijwel alle gevallen waren gesitueerd op de overgang van nat naar droog. Nabij dergelijke gradiëntzones waren namelijk de meeste voedselbronnen voorhanden en was (drink)water bereikbaar. Deze vindplaatsen kenmerken zich door een (oppervlakkige) concentratie van vuurstenen werktuigen en afval. In het plangebied komen voor zover bekend geen gradiëntsituaties voor. Zodoende worden er geen vindplaatsen van jager-verzamelaars verwacht.
Landbouwers Met de introductie van de landbouw (vanaf het neolithicum) werd de mate waarin gronden geschikt waren om te beakkeren een steeds belangrijker factor i n de locatiekeuze van de mensen. De eerste akkergronden werden aangelegd op de van nature vruchtbaarste gronden. Bovendien moesten de gronden goed ontwaterd zijn. Het plangebied is (hoogstwaarschijnlijk) gelegen in een zone met hoge zwarte enkeerdgronden. Hierdoor geldt er een hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen van landbouwers. Doordat er binnen het onderzoeksgebied zeer veel nederzettings- en bewoningsresten uit de middeleeuwen en nieuwe tijd aanwezig zijn, worden er meer specifiek vooral re sten uit deze periode verwacht. De complextypen die verwacht worden zijn bewoning, begraving, ambacht, infrastructuur en landbouw. Fysieke kwaliteit en diepteligging Uit het bureauonderzoek bleek dat het plangebied is ontgonnen voor de landbouw. Regelmatig e landbouwkundige werkzaamheden resulteren meestal in een bouwvoor, welke met de vermoedelijke oude akkerlagen (esdek) in dit geval waarschijnlijk minstens 50 cm dik is. Het esdek vindt haar oorsprong waarschijnlijk in de late middeleeuwen. Oudere archeolo gische resten worden onder het esdek verwacht (+50 cm diepte). Recente sporen en vondsten kunnen ook in het esdek voorkomen.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[24]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
4 Conclusies en advies 4.1 Conclusie 1.
Hoe ziet de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw van het plangebied eruit?
Het plangebied maakt deel uit van het noord-Limburgse dekzandgebied. Op de geomorfologische kaart is er op de locatie van het plangebied geen data beschikbaar, doordat het in een bebouwde zone ligt, maar op basis van de omringende wel gekarteerde zones wordt verondersteld dat het plangebied binnen een complex van dekzandwelvingen ligt. Op de bodemkaart ligt het plangebied ook binnen een bebouwde zone, maar waarschijnlijk komen er hoge zwarte enkeerdgronden voor.
2.
Welke gegevens met betrekking tot archeologische complexen in en rond plangebied zijn reeds bekend?
In het plangebied zijn geen vindplaatsen bekend, maar binnen een straal van 500 m rondom het plangebied zijn 17 vondstlocaties aanwezig. De meeste betreffen vondsten uit de late middeleeuwen en/of de nieuwe tijd. Het gaat voornamelijk over nederzettingsresten of resten van bewoning, wat te verwachten valt binnen de historische kern van Venray. Daarnaast is er ook één vondstlocatie uit het paleolithicum (kling) en één uit het neolithicum (handgevormd aardewerk) aanwezig. Er zijn drie vondstlocaties toegeschreven aan de ijzertijd en één aan de periode bronstijd tot ijzertijd: een kokerbijl, handgevormd aardewerk, vuursteen, hutteleem en een stuk maalsteen. Verder is er een olielamp en kan aangetroffen uit de Romeinse tijd en een huisplattegrond en enkele artefacten uit de vroege middeleeuwen.
3.
Wat was het historisch landgebruik van het plangebied en wat is het landgebruik nu en wat is de invloed daarvan op de (verwachte) archeologie en (bodem)gaafheid?
Op het kadastrale minuutplan uit de periode 1811-1832 is het plangebied onbebouwd. Het plangebied is, zoals het vandaag nog doet, gelegen binnen een soort van “eiland” tussen enkele wegen. De bewoning binnen Venray concentreert zich voornamelijk direct ten zuidoosten van het plangebied. Het is pas vanaf het tweede kwartaal van de 20ste eeuw dat de (directe) omgeving van het plangebied dichter bebouwd geraakt. Vanaf de tweede helft van de 20ste eeuw worden delen van het plangebied zelf ook bebouwd. In het noordelijke deel worden meerdere huizen gebouwd, en centraal wordt ook een grote constructie gezet. Beide worden bereikbaar gesteld met een weg die deels binnen het gebied loopt. Aan het einde van de jaren ’70 worden de huizen in het noorden van het gebied afgebroken om plaats te maken voor een parking. Tegelijkertijd wordt er in het zuiden van het plangebied een gebouw opgetrokken, welke zo’n 10 jaar later terug afgebroken wordt. Aan het einde van de 20ste eeuw wordt het centraal in het gebied gelegen gebouw ook afgebroken, en wordt er een nieuw, kleiner gebouw opgetrokken iets ten westen hiervan. In het zuiden van het plangebied wordt een grote parking aangelegd. Vanwege voormalige bebouwing en infrastructuur worden plaatselijk flinke bodemverstoringen verwacht. 4.
Wat is de gespecificeerde verwachting ten aanzien van nog onbekende archeologische waarden in het gebied?
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[25]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Er geldt een lage verwachting voor vindplaatsen van jager -verzamelaars (paleolithicum - mesolithicum) en een hoge verwachting voor vindplaatsen van landbouwers (n eolithicum – nieuwe tijd). Meer specifiek geldt deze hoge verwachting voor de (late) middeleeuwen t.e.m. de nieuwe tijd.
5.
Wat is de invloed van de toekomstige inrichting op eventuele archeologische resten?
Eventuele archeologische resten kunnen verstoord worden door de geplande bodemingrepen, afhankelijk van de diepte van deze ingrepen.
6.
Op welke wijze kan bij de planvorming met archeologische resten worden omgegaan?
Zie volgende paragraaf.
4.2 Advies Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Daarom wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming, de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen. Om de gespecificeerde verwachting aan te vullen en te verfijnen wordt een vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend booronderzoek. Een dergelijk vervolgonderzoek heeft tot doel de opbouw van de ondergrond, de bodemopbouw en/of bodemverstoringen gedetailleerd in kaart te brengen. Aan de hand daarvan kan de in dit bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting worden getoetst en kunnen concrete gegevens worden verzameld over gaafheid en diepteligging van de verwachte archeologische resten. Samengevat kan er op basis van de resultaten bepaald worden waar, indien nodig, archeologisch vervolgonderzoek nuttig is en waar niet.
4.3 Tot slot Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Venray, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[26]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Literatuur Koomen, A.J.M. & G.J. Maas, 2004. Geomorfologische kaart Nederland (GKN). Achtergronddocument bij het landsdekkende digitale bestand. Alterra-rapport 1039, Wageningen. Nederlands Normalisatie-instituut, 1989. Nederlandse Norm NEN 5104, Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft. SIKB, 2016. Beoordelingsrichtlijn Archeologie. BRL SIKB 4000. SIKB , Gouda. Stiboka, 1981. Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000. Stichting voor Bodemkartering, Wageningen TNO, 2021. Geologische overzichtskaart Nederland. https://www.dinoloket.nl/ondergrondmodellen Weerts, H., J. Schokker, K. Rijsdijk & C. Laban, 2006. Geologische overzichtskaart van Nederland. TNO Bouw en Ondergrond, Utrecht. Bronvermelding niet terug te vinden: archeologische beleidskaart van de gemeente Venray (RAAP, 2011)
Websites/Digitale bronnen www.ahn.nl www.cultureelerfgoed.nl www.googleearth www.ruimtelijkeplannen.nl www.topotijdreis.nl
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[27]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Overzicht van figuren, tabellen & bijlagen Figuren: Figuur 1. Aanduiding plangebied (rood aangeduid). Inzet: ligging in Nederland (ster).
6
Figuur 2. Uitsnede gemeentelijke beleidskaart. Paars: categorie 2, monumenten van zeer hoge waarde en betrekking hebben op de historische kernen (historische stadskern van Venray); oranje: categorie 5, droge en natte gebieden met een middelhoge verwachting.
7
Figuur 3. Geomorfologie. In het niet-gekarteerde bebouwde gebied (centrum Venray) is het AHN4 geprojecteerd. Bron: Koomen & Maas, 2004 en www.ahn.nl.
10
Figuur 4. AHN4. Bron: www.ahn.nl.
11
Figuur 5. Bodemkaart. Bron: Stiboka, 1972.
12
Figuur 6. Overzichtskaart archeologische en cultuurhistorische (begrenzing oude stadskern Venray) gegevens uit de directe omgeving van het plangebied. Bron: Archis.
16
Figuur 7. Minuutplan uit 1811-1832. Bron: www.cultureelerfgoed.nl.
18
Figuur 8. Topografische kaart uit 1897. Bron: www.topotijdreis.nl.
19
Figuur 9. Topografische kaart uit 1958. Bron: www.topotijdreis.nl.
20
Figuur 10. Topografische kaart uit 1979. Bron: www.topotijdreis.nl.
21
Figuur 11. Topografische kaart uit 2022. Bron: www.topotijdreis.nl.
22
Figuur 12. Luchtfoto/Google Street View/foto locatiebezoek.
23
Tabellen: Tabel 1. Administratieve gegevens.
8
Tabel 2. Overzicht van geraadpleegde geologische, geomorfologische en bodemkundige kenmerken van het plangebied en de directe omgeving.
9
Tabel 3. Overzicht van eerder archeologisch onderzoek binnen het onderz oeksgebied (<500 m rond het plangebied). Bron: Archis.
14
Tabel 4. Overzicht van de bekende archeologische vondstlocaties binnen het onderzoeksgebied (<500 m rond het plangebied). Bron: www,cultrureelerfgoed.nl.
15
Tabel 5. Overzicht van de huidige situatie van het plangebied.
22
Tabel 6. De toekomstige situatie.
23
Bijlagen: Bijlage 1. Tijdschaal Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen Bijlage 3. Conceptplan geplande realisaties
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[28]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Bijlage 1. Tijdschaal Archeologische perioden Datering
Tijdperk
Recente tijd
- 1945 C
Nieuwe tijd
- 1850
B
- 1650
A
- 1500
Laat B Laat A
Vroeg
Middeleeuwen
D: Ottoonse tijd
C: Karolingische tijd B: Merovingische tijd
A: Volksverhuizingstijd Laat
Romeinse tijd
Midden
Vroeg Laat
IJzertijd
Midden
Vroeg Laat
Bronstijd
Midden
Prehistorie
Vroeg Laat
Neolithicum (Nieuwe Steentijd)
Midden Vroeg Laat
Mesolithicum (M idden Steentijd)
Midden Vroeg Laat
Paleolithicum (Oude Steentijd)
Jong B Jong A Midden
- 1250 - 1050 - 900 - 725
- 525 - 450
- 270 - 70 na Chr. - 15 voor Chr. - 250 - 500 - 800 - 1100 - 1800 - 2000
- 2850 - 4200 - 4900/5300 - 6450 - 8640 - 9700
- 12.500 - 16.000
- 35.000 - 250.000
Oud tabel1_standaard_Archeologisch_RAAP_2014
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[29]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen
Geologische kaart van NL Geomorfologische kaart van NL
X X
DINO
X
Gegevens milieukundig bodemonderzoek
X
Actueel Hoogtebestand Nederland
X
Lucht- en satellietfoto’s
X
Topografische kaart van Nederland
X
Oud(st)e kadasterkaarten
X
Historische kaarten van Nederland
X
Beeldmateriaal bouwhistorie
X
Archeologische en cultuurhistorische rapportages
X
Archieven (RAAP)
X
Eigenaar en gebruiker
X
AMK
X X
CMA
X
CAA
X
CHW
X
Literatuur (arch./aardwet.)
X
Gebiedsgerichte specialisten
X
Amateurarcheologen
X
Gemeentelijke waarden- of verwachtingskaart Archeologisch depot
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
Opmerking
X
Gedetailleerde bodemkaarten
Archis
Bevat geen (nieuwe) relevante informatie
X
Niet beschikbaar voor dit plan-/onderzoeksgebied
Bodemkaart van NL
Geraadpleegd, niet afgebeeld
Bron
Geraadpleegd en afgebeeld/beschreven
LS03 en LS04, motivatie voor de keuze van de geraadpleegde bronnen (+ indien van toepassing)
X X
[30]
Plangebied Hoendersveld te Venray, geme ente Venray. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek .
Bijlage 3. Conceptplan geplande realisaties
RAAP-rapport 7099 / versie 23-07-2024
[31]
A
2200
E1
httr
ap
vluc
2200
C2
E2
C1
B
E3 D
F
Doorsnede I-I"
•
•
•
• •