Bijlage 1 Eindrapport kwartiermakers erfgoedveld

Kwartiermakers erfgoedveld Venray

Rapport | 6 oktober 2022

Partners in verbetering

Inhoudsopgave H1 | Kwartiermakers in het erfgoedveld

3

1.1 De vraag van de gemeente Venray

3

1.2 Als kwartiermakers aan de slag

4

1.3 Fase 1: Toekomststrategie: juni - oktober 2021

5

1.4 Fase 2: Organisatiestructuur: november - december 2021

6

1.5 Fase 3: Uitvoering in een veranderend erfgoedveld: januari - juli 2022

7

H2 | Adviezen aan de gemeente

10

2.1 Organisatiestructuur

10

2.2 Subsidiestromen

13

2.3 Meerjarenplanning en erfgoedactiviteiten

13

2.4 Samenwerking in De Borggraaf

14

2.5 Erfgoedbeleid van de gemeente

15

2.6 Overzicht adviezen kwartiermakers erfgoedveld Venray

16

H3 | Tot slot

19

Bijlage 1 | Gesproken organisaties

20

Dit document (inclusief eventuele bijlagen) is opgesteld door BMC en de (auteurs)rechten met betrekking tot de inhoud en het format van dit document berusten bij BMC. Dit document is uitsluitend bedoeld voor gebruik door de opdrachtgever en mag niet worden gepubliceerd of aan anderen ter beschikking worden gesteld zonder uitdrukkelijke voorafgaande toestemming van BMC.

| 2 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

H1 | Kwartiermakers in het erfgoedveld 1.1 De vraag van de gemeente Venray In Venray zijn er veel verschillende organisaties die met elkaar het cultuurhistorisch veld vormen en het Venrays cultureel erfgoed verzamelen, onderzoeken en tonen. In mei 2021 formuleerde de gemeente Venray in samenspraak met de partners een opdracht met als kernvraag: hoe kunnen de organisaties in het erfgoedveld zo georganiseerd en gefaciliteerd worden dat dit op langere termijn interessant blijft voor inwoners en bezoekers van buiten? In de opdrachtomschrijving werden daarbij de volgende punten benoemd: ● in samenspraak met de partijen komen tot een duidelijke missie en visie voor de samenwerking binnen en buiten De Borggraaf; ● de bestuurskracht vergroten door samenwerking en bundeling van krachten en een bij de missie en visie passende organisatiestructuur; ● in samenspraak met de partijen komen tot nadere invulling van de organisatiestructuur; ● ondersteuning en nazorg bieden bij de implementatie van de organisatiestructuur. In het plan van BMC werd gesteld dat, om het erfgoedveld te verbinden, ingezet moest worden op het stimuleren van de eigen kracht en ontwikkeling van organisaties. Aandachtspunten waren daarbij de inzet op gezamenlijke ambities, gedeeld vertrouwen en gedeelde focus. In het proces werden drie fases onderscheiden: ●

Fase 1: Toekomststrategie kennismaking met het brede cultuurveld, onderzoek naar de wensen en ambities van individuele organisaties en de gedeelde thema’s;

●

Fase 2: Organisatiestructuur werksessies met het erfgoed-, cultuur- en maatschappelijk veld om gedeelde ambities te onderzoeken. Vragen daarbij: hoe kan worden aangesloten bij vragen uit de samenleving, welke doelgroepen zijn te bereiken, op welke manier? Hoe kan efficiënter worden samengewerkt en is het bereik van de inspanningen het grootst?

●

Fase 3: Uitwerking ambities en organisatiestructuur uitwerking van gedeelde ambities en focus. Vragen daarbij: op welke manier kan de organisatiestructuur van het erfgoedveld worden versterkt, en op welke manier kunnen gezamenlijke ambities vorm krijgen voor inwoners, leerlingen en bezoekers?

Na afronding van de eerste fase bleek al snel dat de dynamiek binnen het erfgoedveld onvoldoende tot rust was gekomen voor het tot stand komen van een gedeelde missie en visie; de samenstelling en het verleden vormden nog een groot obstakel en binnen het museum was de bestuurlijke wisseling van de wacht nog niet afgerond. De komst van een nieuw bestuur van het Historisch Platform Venray (HPV) zorgde in het najaar voor een nieuwe gesprekspartner, maar het vertrek van het oude bestuur van het Venrays Museum liet maanden langer op zich wachten dan verwacht. Het nieuwe bestuur van het museum bleek

| 3 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

bovendien meer tijd nodig te hebben om een aantal interne zaken op orde te krijgen, en kon in die fase nog geen uitspraken doen over een aantal overkoepelende zaken en hun visie op de toekomst van het bredere erfgoedveld in Venray en de rol van het museum daarbinnen. Uit de diverse gesprekken en bijeenkomsten met het brede cultuurveld bleek dat er gedeelde zorg was om vrijwilligers bij verschillende organisaties te blijven binden, en grote behoefte om zo snel mogelijk weer op een positieve manier samen in gesprek te zijn en meer samen te werken. In de periode april-juli is daarom ingezet op bijeenkomsten rond verschillende thema’s. Zo is er gezamenlijk onderzocht welke gedeelde ambities er zijn, welke mogelijke organisatiestructuur daarbij zou passen, wat geschikte samenwerkingsvormen zijn en op welke (nieuwe) manier er binnen De Borggraaf zou kunnen worden samengewerkt. Het maken van nadere afspraken over een gedeelde missie, visie en geschikte organisatiestructuur is in de verschillende bijeenkomsten met elkaar onderzocht en er is een gedeelde ambitie om Venrayse materiële en immateriële erfgoedbronnen te verzamelen, behouden en delen, onderling en met inwoners en bezoekers. Het maken van concrete afspraken met de belangrijkste partijen, zoals het HPV-bestuur, het museumbestuur en RooyNet was in de periode tot juli 2022 echter nog te prematuur.

1.2 Als kwartiermakers aan de slag Als kwartiermakers troffen we een sterk verdeeld erfgoedveld aan, met veel onderlinge spanningen. Enkele erfgoedorganisaties bleken een sterke visie te hebben op hun positie in de samenwerking en onderlinge afspraken. We startten met het voeren van gesprekken met veel verschillende partijen om te luisteren naar de verschillende visies, waarbij we zowel besturen als individuen de ruimte gaven om hun visie te delen. Tijdens deze gesprekken onderzochten we waar verbanden en mogelijkheden lagen voor betere samenwerking. Na de eerste gesprekken met aandacht voor zorgen, was de focus in de gesprekken daarna op een positieve gezamenlijke insteek voor de toekomst. Duidelijk werd dat vanaf toen de heersende negativiteit en ondermijning plaats moest maken voor een positieve nieuwe denkwijze. De vele gesprekken en bijeenkomsten leverden een gezamenlijk denkkader op en gaven inzicht in de gedeelde ambities voor een professioneler erfgoedveld. Ondertussen was het bestuur van het Venrays Museum in een veranderingsproces. De ontwikkelingen waren complex en duurden langer dan verwacht, waardoor ook het kwartiermakers-traject vertraging opliep. In overleg met de gemeente werd een deel van de oorspronkelijke doelstellingen en planning bijgesteld, passend bij de nieuwe situatie en werd ook een einddatum bepaald voor afronding van de opdracht.

Met de komst van nieuwe besturen bij het HPV en het Venrays Museum in de periode november 2021 - maart 2022 ontstond er een nieuwe, positieve sfeer, gericht op betere samenwerking, die goed aansloot bij de inzichten en denkrichting voor de toekomst. Als kwartiermakers deelden we inzichten en de stappen die al gezet waren met het erfgoedveld, en gaven we waar nodig advies. Met de contacten en bijeenkomsten is voor de organisatie van het erfgoedveld, netwerkvorming en erfgoedbeheer flink geïnvesteerd in de gezamenlijke kennis en zijn de organisaties ondersteund in hun wens het erfgoed professioneler te tonen en samen te

| 4 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

werken. Uiteindelijk heeft de procesaanpak geresulteerd in een positieve sfeer, meer gericht op samenwerking, met vernieuwde besturen en verschuivingen van posities. Met de transitiefase waarin het HPV, het museum en RooyNet zich bevonden in de eerste helft van 2022, was het te vroeg om als kwartiermakers in deze periode concrete afspraken en afstemming tussen organisaties vast te leggen.

1.3 Fase 1: Toekomststrategie: juni - oktober 2021 In de eerste fase van het proces waren er veel kennismakingsgesprekken met het erfgoeden cultuurveld. In de werksessie met leden van het HPV ontstonden er inzichten in het rijke Venrayse erfgoed en de vele manieren waarop vrijwilligers hiermee bezig zijn. Met het Venrays Museum, het HPV en RooyNet waren er regelmatig contacten over de ideeën over hun positie in het erfgoedveld. Het Venrays Museum en RooyNet ambieerden een positie die niet door andere partijen in het erfgoedveld werd gedeeld. Regelmatig was er contact met de gemeente over de ontwikkelingen in het erfgoedveld en onze bevindingen.

Uit de vele kennismakingsgesprekken en de werksessie met HPV-leden bleek dat er veel zaken werden gedeeld: ● trots op de gezamenlijke inzet voor het unieke erfgoed van Venray; ● trots op de verhalen die op verschillende manieren werden gedeeld en zichtbaar gemaakt via onder andere het museum, RooyNet, het HPV en HPV-leden; ● trots op de mooie tentoonstellingen in De Borggraaf, maar zorgen over slechte herkenbaarheid van het museum; ● zorgen over samenwerking en inrichting van De Borggraaf als spil van het erfgoedveld; ● zorgen om de continuïteit van de vele vrijwilligersorganisaties; ● gebrek aan uitvoeringskracht om zaken gezamenlijk op te pakken; ● zorgen om de spanningen bij en tussen gebruikers van De Borggraaf, RooyNet en het museum; ● zorgen om de effecten die de spanningen hebben op de vrijwilligers en op de uitstraling van het erfgoedveld naar buiten toe; ● behoefte aan transparante informatie-uitwisseling binnen en tussen erfgoedorganisaties; ● behoefte om kennis uit te wisselen en met elkaar nieuwe kennis op te doen; ● behoefte aan een intermediair; ● behoefte om vanuit het erfgoedveld meer betrokken te zijn bij ontwikkelingen in de gemeente bij cultuurorganisaties en het maatschappelijk veld; ● behoefte van het maatschappelijk veld en cultuurorganisaties om meer samen te werken met het erfgoedveld; ● behoefte aan een daadkrachtige gemeente; ● maar vooral: behoefte

aan verbeterde samenwerking, gericht op de toekomst. Bijlage: Updates met de resultaten van de diverse bijeenkomsten.

| 5 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

1.4 Fase 2: Organisatiestructuur: november - december 2021 In deze fase werden er vier werkateliers georganiseerd met als thema’s: maatschappelijk veld, publiek & presentatie, collectie en organisatie. In verschillende samenstellingen vanuit de brede Venrayse samenleving werden met diverse werkvormen de wensen en ambities onderzocht. Men deelt de ambitie om Venrayse materiële en immateriële erfgoedbronnen te verzamelen, behouden en delen met inwoners en bezoekers. Er is in verschillende bijeenkomsten onderzocht hoe er in een netwerkstructuur beter kan worden samengewerkt en waar de gezamenlijke waarden liggen. Het maken van concrete afspraken over het vervolg van een gedeelde missie, visie en organisatiestructuur was door de bestuurswijzigingen in het erfgoedveld nog niet mogelijk in de periode tot en met juli 2022. Als kwartiermakers zagen wij de behoefte bij veel vrijwilligers om meer samen te werken, maar ook de verschillende ideeën om deze wens vorm te geven. Naast georganiseerd overleg met het erfgoedveld en een luisterend oor bij urgente zorgen vanuit erfgoedorganisaties, was er ook regelmatig overleg met de gemeente. De spanningen binnen en tussen erfgoedorganisaties waren groot, en de afgesproken veranderingen bij het Venrays Museum als hoofdhuurder van De Borggraaf bleven uit.

Dit zorgde ervoor dat het erfgoedveld en gebruikers van De Borggraaf in afwachting waren van een heldere koers en de zo gewenste verbeterde samenwerking. In december heeft BMC een tussenrapportage gepresenteerd, waarin de volgende denkrichtingen werden aangegeven: ● Organisatiestructuur: we pleiten voor het beleggen van de coördinatie- en communicatiefunctie tussen verschillende erfgoedorganisaties. ● Subsidiestromen: om in de toekomst meer grip te houden op bewegingen van het erfgoedveld adviseerden we om de subsidies op andere manieren te verdelen: a. kleine budgetten voor het in stand houden van de kleinere erfgoedorganisaties, die via het HPV worden verdeeld; b. een basissubsidie voor het museum voor beheer van de collectie, huur en deskundigheidsbevordering, een basissubsidie voor het HPV voor de coördinerende functie die het vervult en voor kleinere, vaak niet-professionele en lokale organisaties in het erfgoedveld, en een basissubsidie voor RooyNet voor het beheer van de digitale collectie; c. programmasubsidie voor gezamenlijke projecten en activiteiten. Door een programmabudget beschikbaar te stellen voor een gezamenlijk in te dienen presentatieplan wordt samenwerking en afstemming beloond en kan de gemeente de verschillende activiteiten integraal afwegen. Bovendien biedt het de mogelijkheid om in de regeling aandacht te vragen voor bepaalde thema’s.

● Erfgoedlocaties: we zien de potentie van De Borggraaf als kern voor erfgoedactiviteiten, maar constateren daarbij wel dat er stevig gewerkt moet worden aan een gedeelde visie en draagvlak. Ons advies is om in te zetten op meerjarenprogrammering van tweejaarlijkse erfgoedthema's: met een voorbereidingsjaar in 2023 voor een pilot in het themajaar in 2024. De intentie is hierbij om dit tweejaarlijks te blijven programmeren, zodat er

| 6 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

structurele groei mogelijk is. Zo is de focus op de toekomst, op samenwerking en op publiek. De samenvatting hiervan werd gepresenteerd op het Sprekersplein op 18 januari 2022. Bijlage: Tussenrapportage BMC 22-12-21.

1.5 Fase 3: Uitvoering in een veranderend erfgoedveld: januari - juli 2022 Volgens de offerte zou in fase 3 vanaf januari worden ingezet op de uitwerking van de nieuwe organisatiestructuur. In deze periode vonden echter een aantal ontwikkelingen plaats die vroegen om een ‘pas op de plaats’ voor kwartiermakers: ● Najaar 2021: het HPV zoekt en vindt een nieuw bestuur. Het nieuwe bestuur maakt zich sterk voor een betere samenwerking tussen verschillende organisaties in het erfgoedveld, en wil met name de samenwerking met het museum herijken. ● Begin 2022 vertrekt de VVV uit De Borggraaf. ● Maart 2022: aantreden van nieuw bestuur van het Venrays Museum. Het nieuwe bestuur is gericht op meer samenwerking binnen De Borggraaf en met het HPV, maar heeft tijd nodig om intern orde op zaken te stellen. ● Mei 2022: de coördinator van RooyNet overlijdt. De kerngroep zoekt naar een duurzame borging van afspraken en eigenaarschap. Met de komst van de nieuwe besturen bij het HPV en het Venrays Museum werd duidelijk dat de omstandigheden in het erfgoedveld ten positieve veranderd waren. Onze rol als kwartiermakers verschoof naar faciliteren en op maat adviseren, bouwend op de kennis en het netwerk die in fase 1 en 2 zijn ontstaan. Het is duidelijk dat de nieuwe besturen en de veranderende organisaties tijd nodig hebben om zich opnieuw te positioneren.

Wel is bij alle organisaties een duidelijke wil om kennis te delen en intensiever samen te werken, om gezamenlijk het erfgoed van Venray voor een zo breed mogelijk publiek over het voetlicht te brengen. Daarom werd voor fase 3 in maart 2022 een nieuwe aanpak uitgewerkt, waarbij de veranderende situatie in het veld zorgde voor aangepaste doelstellingen: 1. Presentatie van voorstellen ● Op 18 januari 2022 werd op het Sprekersplein van de gemeente Venray een samenvatting van bevindingen en denkrichtingen voor de toekomst uit de tussenrapportage gepresenteerd. ● Met het nieuwe HPV-bestuur is er regelmatig contact over de nieuwe ambities, maar in afwachting van het nieuwe museumbestuur worden een aantal activiteiten later ingepland. 2. Ontwikkelingen nieuwe organisatiestructuur ● Er zijn gesprekken met de nieuwe besturen van het HPV en het Venrays Museum, separaat en samen, gericht op het onderzoeken van een hernieuwde

| 7 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

●

●

●

samenwerking. Met RooyNet en het archief zijn er gesprekken over de positie en toekomst binnen het erfgoedveld van Venray. Er vinden twee bijeenkomsten plaats over de mogelijke organisatiestructuur met onder andere het HPV, het Venrays Museum, RooyNet, het archief, Cultura Venray en de gemeente. Er is een brainstormsessie met gebruikers van De Borggraaf over gezamenlijke doelen, mogelijke nieuwe samenwerkingsafspraken en een andere inrichting van het pand. Er is gezamenlijke kennisontwikkeling: een training fondsenwerving, die aansluit op de meerjarenplanning van erfgoed-themajaren.

3. Voorstel nieuwe subsidiestromen ● Binnen het erfgoedveld blijken de organisaties in de eerste periode soms naar binnen gericht en weinig bereid om samen te werken. Vanwege de beperkte sturingsmogelijkheden binnen de huidige subsidiestructuur adviseerden we om de huidige subsidieregeling te baseren op drie doelen, met bijbehorende subsidievoorwaarden: ○ kleine, flexibele bijdragen, gericht op behoud kleine erfgoedorganisaties. Onderdeel daarvan is ook subsidie voor de overkoepelende functie van het HPV zelf, en voor de ondersteuning van de HPV-leden via het HPV; ○ beheer van erfgoed; budget voor het Venrays Museum voor het museaal beheer van de collectie en budget voor RooyNet voor beheer van de digitale collectie; ○ programma-budget voor nieuwe samenwerkingsprojecten, gericht op inwoners en toeristen. Dit budget is beschikbaar voor een gezamenlijk in te dienen presentatieplan. Zo worden samenwerking en afstemming gestimuleerd en kunnen verschillende activiteiten integraal worden afgewogen. ● Om de nieuwe situatie zo snel mogelijk voor iedereen helder te krijgen adviseren we om zodra dit mogelijk is de subsidiestromen opnieuw in te richten. 4.

Meerjarenplanning erfgoedactiviteiten Samen met het erfgoedveld worden in twee werksessies de meest kansrijke samenwerkingsthema's bedacht en verder uitgewerkt: ● Werken in Venray door de eeuwen heen ● Venray: een plek voor iedereen ● Wonen in Venray - heden, verleden, toekomst ● Een combinatie van Een plek voor iedereen/wonen in Venray ● Geloven in Venray Voor 2024 is er voor thema 1, 2 en de combinatie van 2 en 3 het meeste enthousiasme. Er wordt afgesproken om terug te koppelen binnen de eigen organisaties om te kijken waar voorkeur voor is. Hoewel er groot enthousiasme is om samen te gaan werken voor gezamenlijke erfgoed-themajaren, is er ook zorg over hoe dit het best georganiseerd kan worden.

| 8 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

Ervaring leert dat er veel enthousiasme is bij de start van samenwerkingsprojecten, maar dat de uitvoering soms lastig is. De vrijwilligersorganisaties geven aan dat het soms moeilijk is om voldoende tijd vrij te maken om op een efficiënte manier samen te werken. Er blijkt grote behoefte om voor samenwerkingsprojecten een professionele kracht in te zetten om een en ander in goede banen te leiden. In de bijlage zijn de verslagen uit deze fase te vinden van bijeenkomsten Organisatiestructuur, Meerjarenplanning, brainstormsessie herinrichting De Borggraaf. 5. Communicatie In de uitvoeringsfase worden verschillende thema’s in verschillende verbanden besproken. Per bijeenkomst wordt een verslag gemaakt dat breed is gedeeld. Vanwege de veranderingen bij het HPV, het museum en RooyNet is er regelmatig tussentijds contact waarin ontwikkelingen worden gedeeld.

| 9 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

H2 | Adviezen aan de gemeente 2.1 Organisatiestructuur In Venray zijn er veel verschillende organisaties die met elkaar het cultuurhistorisch veld vormen en het Venrays cultureel erfgoed verzamelen, onderzoeken en tonen. Wij zien het Venrays Museum, het HPV en RooyNet daarbij als belangrijke partijen, die ieder een eigen functie en verantwoordelijkheid hebben. ●

Het nieuwe HPV-bestuur en museumbestuur overleggen regelmatig in een open en constructieve sfeer. Ze zijn gericht op nauwere samenwerking en onderzoeken een mogelijke fusie in de toekomst. Advies: ○ Koester de goede samenwerking die in korte tijd tot stand is gekomen. ○ Zorg voor stabiliteit binnen de beide organisaties voordat vervolgstappen worden genomen voor nadere samenwerking. ○ Wij zien geen meerwaarde in een eventuele fusie, vanwege de verschillende organisatievormen van vereniging en stichting, de verantwoordelijkheden van het museum voor de gemeentelijke collectie, en de specifieke kennis en slagkracht die nodig is om een museum goed te laten functioneren. ○ Wij zien grote meerwaarde in het versterken en investeren in de samenwerking van het HPV en het Venrays Museum op thema’s als gebouw, programmering, PR en marketing.

●

Het nieuwe museumbestuur heeft aangegeven in deze fase eerst meer inzicht te willen krijgen in de huidige stand van zaken op financieel, organisatorisch en museaal gebied. Advies: ○ Geef ruimte aan het nieuwe museumbestuur om de huidige situatie te stabiliseren. ○ Het huidige budget van het museum is onvoldoende om de samenwerkingsambities en de coördinerende rol vorm te geven. Het budget is nu amper voldoende om het museum in de huidige vorm draaiende te houden. Er is kwantitatieve en kwalitatieve versterking nodig om als museum een professionaliseringsslag te kunnen maken. Een ruimer budget is zowel voor de exploitatie als voor erfgoedbrede ambities noodzakelijk. ○ Investeer in de deskundigheidsbevordering van de museummanager en vrijwilligers. Er zijn trainingen voor kleinere musea met veel vrijwilligers, die het museum kunnen helpen om verder te professionaliseren op het gebied van collectiebeheer, vrijwilligersmanagement, projectmanagement et cetera.

●

Alle professionele organisaties in Venray hebben een minimale formatie voor het organiseren van publiekswerking, evenementen en educatie. Dat maakt het voor individuele organisaties lastig om verdere stappen te zetten.

| 10 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

Advies: ○ Laat inventariseren welke kwaliteiten en kennis er al aanwezig zijn en waar men gezamenlijk versterking kan gebruiken. Zet in op een gezamenlijk versterking van de formatie met voor iedereen een toegevoegde waarde. ●

Het HPV is de overkoepelende vereniging waarbij een grote diversiteit aan leden, actief in het erfgoedveld in Venray, is aangesloten. Het HPV is als platform gesprekspartner voor de gemeente, de aangesloten organisaties uit het erfgoedveld en voor het bredere cultuurveld. ○ Het HPV deelt inhoudelijke kennis en verbindt aangesloten erfgoedorganisaties. Het platform stimuleert het veld om samen te werken, bijvoorbeeld door gezamenlijk onderzoek, met het uitbrengen van publicaties, door bijdragen te leveren aan het tentoonstellingsprogramma van het Venrays Museum, door inhoudelijke betrokkenheid bij de website van RooyNet en kan in de toekomst nauw betrokken worden bij de ontwikkeling van erfgoed-themajaren. ○ Het HPV verdeelt de basissubsidie voor het onderhouden van het erfgoedveld onder de eigen leden. ○ Digilab is een werkgroep van het HPV die erfgoedbronnen digitaliseert, voor het erfgoedveld, HPV-leden en voor RooyNet. Advies: ○ Het HPV is de inhoudelijk verbindende partij voor een divers, groot aantal verenigingen in erfgoedveld. Nauwe samenwerking met RooyNet en het museum zijn essentieel, waarbij deze organisaties ieder een eigen doel, functie en verantwoordelijkheid hebben. ○ Laat het HPV een nieuw informatiebulletin uitbrengen (met nieuwe naam) voor zowel HPV-leden als RooyNet, waarbij de adressenbestanden van zowel het HPV als RooyNet worden samengevoegd.

●

RooyNet is een aparte, faciliterende organisatie in het erfgoedveld, die Venrays erfgoed via de website deelt met het brede publiek. RooyNet is ontstaan vanuit een initiatief van de bibliotheek, met een brede redactieraad van vertegenwoordigers uit het gehele erfgoedveld. Nadat de bibliotheek besloot om met RooyNet te stoppen, is RooyNet onderdeel geworden van het Venrays Museum, maar deze samenwerking bleek niet soepel te verlopen. Er werd gekozen voor een tijdelijke constructie bij het archief, met aan BMC de vraag om mee te denken over een geschikte positie. RooyNet verzamelt zelf geen historische bronnen, maar is uitsluitend technisch beheerder van historisch materiaal dat elders wordt verzameld. Vanwege de specifieke doelstellingen, specialistische digitale kennis en de aansluiting op landelijke ontwikkelingen op digitaliseringsbeleid heeft RooyNet een aparte positie. De bronnen worden verzameld en aangeleverd door verschillende organisaties, bijvoorbeeld HPV-leden, het museum of het gemeentelijk archief. Digilab – de werkgroep van het HPV – digitaliseert de bronnen. Vanuit de redactieraad met brede vertegenwoordiging uit het erfgoedveld wordt bepaald welke informatie wordt verzameld en gedeeld op RooyNet met het brede publiek.

| 11 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

Bij gezamenlijke publieksprojecten zijn het HPV, het Venrays Museum en RooyNet een belangrijke spil voor het versterken van hun publieksfunctie. Vanwege de specifieke functie en verantwoordelijkheden adviseren wij een eigen organisatievorm. Advies: ○ Breng RooyNet niet langer onder bij het archief. De werkzaamheden van RooyNet hangen nauw samen met andere erfgoedpartijen en vrijwilligers in het veld. RooyNet krijgt onder duidelijke voorwaarden de mogelijkheid om als stichting verder te gaan, dit wordt na een jaar geëvalueerd. ○ Om RooyNet staande te houden en toekomstbestendig te maken is een eigen juridische entiteit nodig. De licentie en het gebruik van de erfgoedbronnen moeten juridisch zijn ondergebracht, zodat de eigendomssituatie, het auteursrecht en mogelijkheden van gebruikers helder zijn. Dit geldt niet alleen voor leveraars van bronmateriaal, maar ook voor de gebruikers van de website. ○ Versterk de banden met het Limburgse Erfgoednet en het Huis voor de Kunsten Limburg en zorg zo voor blijvende aansluiting bij andere digitale netwerken en actuele ontwikkelingen. ○ Subsidieer RooyNet op basis van een door RooyNet ingediend projectplan, dat uiterlijk december 2022 moet worden ingediend.

In dat plan maakt RooyNet duidelijk welke functie en positie het in het erfgoedveld inneemt, hoe de samenwerking met het HPV is georganiseerd en welke werkafspraken gelden voor de samenwerking met Digilab, dat onderdeel is van het HPV. Zorg hierbij voor een structuur met een bestuur, een technische werkgroep en een inhoudelijke redactieraad met vertegenwoordigers uit het HPV, het museum, het archief en Cultura Venray, en mogelijk ook de bibliotheek. Evalueer in december 2023 als gemeente samen met RooyNet, de redactieraad en het HPV hoe de samenwerking verloopt. ○ Om de onderlinge betrokkenheid tussen het HPV en RooyNet te versterken, zou gekozen kunnen worden voor een constructie waarbij er in het RooyNet-bestuur twee vaste zetels zijn voor bestuursleden die door het HPV-bestuur afgevaardigd zijn. ●

Het museum heeft behoefte aan ondersteuning bij het educatiebeleid. Hiervoor vragen ze ondersteuning van Cultura Venray. Deze organisatie heeft een brede netwerkfunctie, onder andere voor het cultuurveld en het onderwijs. Daarbij werken ze vraaggestuurd en begeleiden ze de scholen om te komen tot cultuureducatiebeleid, passend bij de huidige landelijke ontwikkelingen in het kader van Cultuureducatie met Kwaliteit. Voor het erfgoedveld is dat wennen: er wordt geen aanbod meer ontwikkeld vanuit de cultuurkant, maar er is maatwerk in afstemming met de vragen vanuit het onderwijs. Advies: ○ Initieer een bijeenkomst waarin de gemeente en Cultura Venray inzage geven in de huidige ontwikkelingen op het gebied van cultuureducatie en de rol van Cultura Venray.

| 12 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

Ondersteun het museum met budget om kwalitatief goede museumlessen te (laten) ontwikkelen door een professional bij de vaste tentoonstelling, in samenspraak met Cultura Venray en klankbordscholen uit Venray. Daarbij is een training van een vaste groep museumdocenten wenselijk. Dit kan een vaste groep vrijwilligers van het museum zijn, of een vaste groep freelance museumdocenten, waarvan de kosten worden betaald door het onderwijs. ○ Er is behoefte aan vaste momenten waarop het erfgoedveld elkaar vrijblijvend kan ontmoeten. Advies: ○ Stimuleer netwerkvorming door een maandelijks netwerkmoment te organiseren, bijvoorbeeld georganiseerd door het HPV, met daarin De Borggraaf als basislocatie. ○

2.2 Subsidiestromen ●

Binnen het erfgoedveld waren organisaties soms naar binnen gericht en weinig bereid om samen te werken. Daarbij bleken erfgoedorganisaties het gemeentelijk beleid op verschillende manieren te interpreteren, waarbij tussentijdse bijsturing vanuit de gemeente niet goed mogelijk was. Advies: ○ Om meer in gesprek te blijven en te kunnen bijsturen stellen wij voor de subsidie te verlenen in drie delen: a. gericht op behoud kleine erfgoedorganisaties; Handhaaf de bestaande subsidieverstrekking door het HPV, dit verloopt naar ieders tevredenheid. b. erfgoed/collectiebeheer; Behoud (en zo mogelijk verhoog) de huidige subsidie voor het Venrays Museum, met de nadrukkelijk bestemming voor het beheer van de gemeentelijke collectie en het ontsluiten daarvan. Stel in samenspraak doelen en voorwaarden op, die elke vier jaar worden geactualiseerd. c. nieuwe samenwerkingsprojecten; Stimuleer en faciliteer samenwerking en afstemming door een tweejaarlijks budget beschikbaar te stellen voor gezamenlijke programmering (presentaties en evenementen) van totaal € 50.000,-, op basis van een uitgewerkt gezamenlijk plan. ○ Met de huidige positieve ontwikkelingen in het erfgoedveld is een verandering van subsidiebeleid minder urgent. Toch adviseren wij om de subsidie in de toekomst anders te verdelen, zodat bij veranderingen in het erfgoedveld de gemeente actiever kan meebewegen.

Met de opsplitsing van de subsidie in drie delen kan er vanuit de gemeente actiever op onderdelen worden bijgestuurd wanneer dat nodig is.

2.3 Meerjarenplanning en erfgoedactiviteiten ●

Bij de start van de opdracht bleken erfgoedpartijen soms moeizaam samen te werken. Er was soms een groot verschil tussen de ideeën over samenwerking bij besturen en

| 13 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

de andere betrokkenen uit dezelfde organisatie, waar de behoefte aan meer afstemming, samenwerking en betere planning duidelijk werd uitgesproken, en ook de wens om gezamenlijk publieksprojecten te ontwikkelen. Daarom is er voorgesteld om een meerjarenplanning van tweejaarlijkse erfgoed-themajaren te organiseren, zodat er structurele samenwerking kan worden opgezet. 2024 zou daarbij het pilotjaar kunnen zijn, met 2023 als voorbereidingsjaar. Samen met het erfgoedveld zijn in twee werksessies de meest kansrijke samenwerkingthema’s bedacht en onderzocht, dit zijn: 1. Werken in Venray door de eeuwen heen 2. Venray: een plek voor iedereen 3. Wonen in Venray - heden, verleden, toekomst Afgesproken is dat deze thema’s gedeeld worden binnen de eigen organisaties, om nader te bepalen welk thema voor 2024 wordt uitgekozen. 2023 kan worden gebruikt om het conceptplan uit te werken en fondsen te werven. Advies: ○ Maak budget vrij voor projectsubsidie van het erfgoed-themajaar en voorbereidingsjaar (zoals hierboven bij subsidiestromen vermeld). ○ Maak daarnaast budget vrij voor de coördinator van het erfgoed-themajaar, die een jaar van tevoren de voorbereidingen start. Indicatie: gemiddeld 4 uur per week, 40 weken per jaar, voor € 75,- = € 12,000,- per jaar, totaal voor 2 jaar: € 25.000,-. ●

Men vindt het opvallend dat inwoners uit Venray – jong en oud – soms zo slecht de geschiedenis van Venray (her)kennen. Ook de horeca zou meer informatie moeten hebben over het erfgoed in Venray. Advies: ○ In een aantal gemeenten in Nederland worden cursussen aangeboden door het erfgoedveld over de geschiedenis van de eigen gemeente: ‘Boschlogie, Goudologie, Delftologie, Arnhemkunde’ et cetera. Deze cursussen zijn een groot succes en lopen soms al jaren. Elke les heeft een ander thema en is op wisselende locaties met verschillende sprekers uit het erfgoedveld. Naast verdiepingscursussen zijn er ook speciale cursussen voor nieuwe ambtenaren en het college in sommige gemeenten. ○ Investeer in een coördinator voor een cursus ‘Venraykunde’, georganiseerd vanuit het HPV.

2.4 Samenwerking in De Borggraaf Door de werkbijeenkomsten in fase 1 en 2 en de prettige nieuwe samenwerking tussen besturen, blijkt er veel consensus om De Borggraaf anders in te richten. Samenvatting van de geopperde ideeën: ● een herkenbare museumentree; ● goede zichtbaarheid van De Borggraaf, zowel fysiek als digitaal; ● een andere inrichting van de horecaruimte: een kleinere horecagelegenheid bij de keuken met de mogelijkheid om op het terras te zitten, en een entree-expositie bij de

| 14 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

ingang (met kleine wisselexposities, of de opmaat voor de tentoonstelling in de museumzaal); ● de oude VVV-ruimte als ‘venster op erfgoedactiviteiten’: met geschikte werkplekken voor HPV-vrijwilligers en de Digilab Werkgroep in het bijzonder. Maak hier kleine wisselexposities van bijvoorbeeld HPV-leden of de Archeologische Werkgroep. Zo kan men van buiten erfgoedactiviteiten zien, is er gratis al een en ander te bekijken en is er gemakkelijker contact tussen het erfgoedveld en bezoekers; ● een ‘RooyNetzuil’ bij de entree of in de VVV-ruimte als venster op erfgoedbronnen; ● een gezamenlijke vergaderruimte voor het museum en het HPV-bestuur en eventueel externe partners; ● een verbreding en meer museale doorgang naar de museumzaal; ● een eigen ruimte als werkplek voor de Archeologische Werkgroep met bijvoorbeeld een vast ‘spreekuur’ voor vragen/vondsten van inwoners. Met vaste archeovitrines in de museale gang, en betrokkenheid bij tentoonstellingen; ● een geschikte plek voor de voorwerpen van de Archeologische Werkgroep. Bovenstaande ideeën dienen verder uitgewerkt te worden en getoetst op haalbaarheid en uitvoerbaarheid met inachtneming van de reguliere taken van het museum. Advies: ○ Investeer in de gezamenlijke plannen voor een beter gebruik van De Borggraaf, waarin de werkplekken voor Digilab in het oude VVV-gedeelte komen, en de horecaruimte en gang anders worden ingericht.

2.5 Erfgoedbeleid van de gemeente In de afgelopen jaren heeft de gemeente veel geïnvesteerd in het erfgoedveld. Dit wordt gezien en gewaardeerd. Bij de spanningen in het erfgoedveld tussen verschillende partijen werd soms een heldere koers vanuit de gemeente gemist. Advies: ○ Zorg voor een helder Erfgoedbeleid voor de middellange termijn (4-6 jaar) met duidelijke doelen en randvoorwaarden, zodat meer en eerder is bij te sturen. Het formuleren van die doelen zou idealiter moeten gebeuren in samenspraak met het erfgoedveld. Zet vooral in op samenwerkingsprojecten, gericht op inwoners en bezoekers.

| 15 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

2.6 Overzicht adviezen kwartiermakers erfgoedveld Venray Organisatiestructuur

Advies

Nieuwe besturen HPV en museum

Zorg voor rust en stabiliteit Versterk en investeer in de samenwerking van het HPV en het Venrays Museum op thema’s als gebouw, programmering, PR en marketing. Stimuleer netwerkvorming door een maandelijks netwerkmoment te organiseren, bijvoorbeeld georganiseerd door het HPV, met daarin De Borggraaf als basislocatie.

Museum

Eerst de basis op orde. Kwantitatieve en kwalitatieve versterking is noodzakelijk voor een professionaliseringsslag. Een ruimer budget is zowel voor de exploitatie als voor erfgoedbrede ambities noodzakelijk. Investeer in de deskundigheidsbevordering van de museummanager en vrijwilligers. Laat inventariseren welke kwaliteiten en kennis er al aanwezig zijn bij verschillende organisaties en waar men gezamenlijk versterking kan gebruiken. Zet in op een gezamenlijk versterking van de formatie met voor iedereen een toegevoegde waarde. Initieer een bijeenkomst waarin de gemeente en Cultura Venray inzage geven in de huidige ontwikkelingen op het gebied van cultuureducatie en de rol van Cultura Venray.

| 16 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

Ondersteun het museum met budget om kwalitatief goede museumlessen te (laten) ontwikkelen door een professional bij de vaste tentoonstelling. HPV

Laat het HPV een nieuw informatiebulletin uitbrengen (met een nieuwe naam) voor zowel HPV-leden als RooyNet, waarbij de adressenbestanden van zowel het HPV als RooyNet worden samengevoegd.

Rooynet

Breng RooyNet niet langer onder bij het archief. Bied RooyNet onder duidelijke voorwaarden de mogelijkheid om als stichting verder te gaan. Evalueer dit na een jaar. De licentie en het gebruik van de erfgoedbronnen moeten juridisch zijn ondergebracht, zodat de eigendomssituatie, het auteursrecht en mogelijkheden van gebruikers helder zijn. Dit geldt niet alleen voor leveraars van bronmateriaal, maar ook voor de gebruikers van de website. Versterk de banden met het Limburgse Erfgoednet en het Huis voor de Kunsten Limburg en zorg zo voor blijvende aansluiting bij andere digitale netwerken en landelijke actuele ontwikkelingen. Subsidieer RooyNet op basis van een door RooyNet ingediend projectplan met in ieder geval helder beschreven welke functie en positie het in het erfgoedveld inneemt, hoe de samenwerking met het HPV is georganiseerd en welke werkafspraken gelden voor de samenwerking met Digilab. Zorg hierbij voor een structuur met een bestuur, een technische werkgroep en een inhoudelijke redactieraad met vertegenwoordigers uit het HPV, het museum, het archief en Cultura Venray, en mogelijk ook de bibliotheek. Zorg voor een goede verbinding tussen RooyNet en het HPV, bijvoorbeeld doordat in het RooyNet-bestuur twee vaste zetels zijn voor bestuursleden die door het HPV-bestuur afgevaardigd zijn.

| 17 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

Subsidiestromen

Verleen de subsidie aan het erfgoedveld in drie delen a. gericht op behoud kleine erfgoedorganisaties; b. erfgoed/collectiebeheer; c. nieuwe samenwerkingsprojecten. Maak budget vrij voor projectsubsidie van het erfgoed-themajaar en voorbereidingsjaar. Maak daarnaast budget vrij voor de coördinator van het erfgoed-themajaar, die een jaar van tevoren de voorbereidingen start. Indicatie: gemiddeld 4 uur per week, 40 weken per jaar, voor € 75,- = € 12,000,- per jaar, totaal voor 2 jaar: € 25.000,-. Investeer in een coördinator voor een cursus ‘Venraykunde’, georganiseerd vanuit het HPV.

Samenwerking Borggraaf

Investeer in de gezamenlijke plannen voor een beter gebruik van De Borggraaf, waarin de gezamenlijke werkplekken voor o.a. Digilab in het oude VVV-gedeelte komen, en de horecaruimte en gang anders worden ingericht.

Erfgoedbeleid

Zorg voor een helder Erfgoedbeleid voor de middellange termijn (4-6 jaar) met duidelijke doelen en randvoorwaarden, zodat meer en eerder is bij te sturen.

| 18 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

H3 | Tot slot Dit rapport bevat bouwstenen om verder te werken aan een gezamenlijke toekomst van het erfgoedveld. In een jaar is er veel veranderd, met partijen die samen onderzoeken hoe zij beter kunnen samenwerken en het erfgoed beter zichtbaar kunnen maken. Vanuit de gemeente is het goed om het ‘dak te repareren nu de zon schijnt’. Door in de toekomst de subsidie anders in te richten, kan de gemeente meer aan het stuur blijven – met een ruimer, meer gedifferentieerd subsidiebeleid, en heldere afspraken en randvoorwaarden. Erfgoed onderzoeken, behouden en delen met anderen is een waardevol sociaal cement in de kernen van Venray. De hoeveelheid kleine en grotere organisaties die hiermee bezig zijn laten zien hoe erfgoed leeft. Het is belangrijk dat vanuit de gemeente de basis wordt gesteund, maar daarnaast ook dat wordt ingezet op zoveel mogelijk samenwerking, onderling en binnen het bredere culturele en maatschappelijke veld, met als gedeelde missie om het rijke Venrayse erfgoed te vinden, behouden en delen met de inwoners en bezoekers, nu en in de toekomst.

| 19 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

Bijlage 1 | Gesproken organisaties Ald Oeldere

deelnemer werksessie HPV

Archeologische Werkgroep Venray

kennismakingsgesprek, deelnemer diverse werkateliers en bijeenkomsten

Behoud en Restauratie Beeldenschat Sint Petrus Bandenkerk

kennismakingsgesprek

Bibliotheek

kennismakingsgesprek

Cultura Venray

kennismakingsgesprek, diverse gesprekken, deelnemer werkateliers en bijeenkomsten

Digilab/fotografen van HPV

kennismakingsgesprek, overleg

Engelse Tuin

deelnemer werksessie HPV

Frans Lemmers

kennismakingsgesprek

Gemeente Venray

- regelmatig overleg, deelnemer werkateliers en bijeenkomsten - overleg met wethouder en burgemeester

Gemeentearchief Venray

kennismakingsgesprek, gesprekken, deelnemer werkateliers en bijeenkomsten

Heemkunde Raokeliezer Merselo

deelnemer werksessie HPV

Historisch Platform Venray (HPV)

kennismakingsgesprek, regelmatig overleg, deelnemer werkateliers en bijeenkomsten

Historische Archief Koninklijke Harmon deelnemer werksessie HPV Historische Kring Oostrum en Spraland deelnemer werksessie HPV Kon. Willibrordusgilde Geijsteren

deelnemer werksessie HPV

Koos Swinkels

kennismakingsgesprek

| 20 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

Kruisen en Kapellen

kennismakingsgesprek, deelnemer werksessie HPV

Loobeek Merselo

werksessie HPV

Match

kennismakingsgesprek

Museum Psychiatrie

kennismakingsgesprek, werksessie HPV, werkateliers en bijeenkomsten

Odapark

kennismakingsgesprek

Raayland College

werkatelier

RooyNet

kennismakingsgesprek, overleg, werkateliers en bijeenkomsten

Rooys Gidsen Gilde

kennismakingsgesprek, werkateliers, bijeenkomsten

Schijt aan de Grens

kennismakingsgesprek, werkateliers, bijeenkomsten

Schutterij ‘t Zandakker Gilde St Jan Ve deelnemer werksessie HPV t Silveren Swaentjes

deelnemer werksessie HPV

Toeristisch Recreatief Platform Venray kennismakingsgesprek, werkateliers, bijeenkomsten Venray Bloeit

werkateliers, bijeenkomsten

Venray Monumentaal

deelnemer werksessie HPV, werkateliers, bijeenkomsten

Venrays Museum

kennismakingsgesprek, overleg, werkateliers en bijeenkomsten

Veulens Historie Herleeft

deelnemer werksessie HPV

| 21 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray

BMC Databankweg 26D 3821 AL Amersfoort Postbus 490 3800 AL Amersfoort (033) 496 52 00 info@bmc.nl www.bmc.nl KvK BMC Advies 32078667 IBAN NL91ABNA0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01

Colofon 6 oktober 2022 Classificatie

:

Intern gebruik

Namen adviseurs

:

● ● ●

Projectnummer

:

PO021613

Karin Kievit, BMC Gitta Luiten, BMC Agnes Vugts, Raadsaam Erfgoedprojecten

| 22 | Conceptrapport Kwartiermakers erfgoedveld Venray