Bijlage 1 De effecten van het nieuwe Accommodatiebeleid

Bijlage 1

De effecten van het nieuwe ACCOMMODATIEBELEID

Antwoorden op de door de gemeenteraad gestelde vragen bij vaststelling van het nieuwe accommodatiebeleid

Intro. Op 2 november 2021 heeft de gemeenteraad van Venray het nieuwe accommodatiebeleid vastgesteld. Bij de vaststelling van het beleid is door de toenmalige wethouder toegezegd om na het zomerreces van 2022 (maar vóór de begrotingsbehandeling) de balans op te maken voor wat betreft de effecten van het nieuwe accommodatiebeleid. De verwachting was dat dan duidelijk zou zijn hoe het beleid uitpakt, welke financiële consequenties er zijn, welke eventuele onbedoelde effecten er optreden en of er redenen zijn om het beleid bij te sturen. Daarnaast is toegezegd om, gelijk met afdoening van eerdergenoemde toezegging, inzichtelijk te maken wat de eigendomssituatie is van de afzonderlijke verenigingen. In juli 2022 werd vastgesteld dat de termijn van deze toezegging niet haalbaar bleek. Door het ontbreken van een meerjarenoverzicht onderhoud en renovatie sportparken was het niet mogelijk een doorkijk naar de toekomst te maken. Het bureau “Kennis van Sport” is ingehuurd om dat inzicht te verschaffen. In januari 2023 bleek dat de rapportage van Kennis van Sport op onderdelen niet compleet was. Een aantal voorzieningen waren door Kennis van Sport niet als basisvoorziening aangemerkt, terwijl dat op grond van het beleid wel had gemoeten. Dat is gecorrigeerd. In dit rapport wordt conform deze toezegging de balans opgemaakt voor wat betreft de effecten van het nieuwe accommodatiebeleid. 1.

Hoe pakt het beleid uit?

In het nieuwe beleid is vastgelegd op welke wijze de gemeente bijdraagt aan de realisatie van accommodaties en aan de instandhouding van accommodaties. Deze aanpak past volledig in de kadernota Sociaal Domein. We willen immers een gezonde leefomgeving, waarin inwoners kunnen ontwikkelen en meedoen. Sport en ondersteuning van de jeugd spelen daarin een belangrijke rol. En accommodaties zijn nodig om sport te kunnen bedrijven of jongeren een eigen plek te geven. Het op peil houden van voorzieningen en daar waar witte vlekken zijn aanvullende voorzieningen creëren zien we als een belangrijke opgave in het sociaal domein. 1.1

Het realiseren van nieuwe accommodaties: een uniforme afweging.

In het nieuwe accommodatiebeleid is voorzien in een afwegingskader op basis waarvan de gemeente een beslissing kan nemen om al dan niet bij te dragen aan aanvragen voor nieuwbouw, grootschalige verbouw of uitbreiding van accommodaties voor binnensport, buitensport en jeugden jongerenwerk. Met het afwegingskader wordt een initiatief beoordeeld op drie thema’s te weten de maatschappelijke functie, de accommodatie zelf en het beheer van de accommodatie. Het afwegingskader heeft als doel om een integraal en afgewogen oordeel te geven op een aanvraag. Een belangrijk onderdeel van het afwegingskader vormt het begrip “basisvoorziening”. De basisvoorziening bevat alle elementen van een accommodatie die nodig zijn voor het uitvoeren van de activiteiten van de betreffende vereniging of stichting. De beschrijving van een basisvoorziening bestaat uit voorzieningen en accommodatieonderdelen, de capaciteit en de kwaliteit van het afwerkingsniveau. De beschrijving is volledig gebaseerd op normeringen van sportbonden (in het geval van sportaccommodaties) of algemeen geldende ruimtenormen (in het geval van jeugdaccommodaties). Uit het overleg met de besturen van de sportparken bleek dat het begrip basisvoorziening niet in alle gevallen voldoet. Soms zijn er op een sportpark voorzieningen aanwezig die maatwerk

noodzakelijk maken. Een voorbeeld hiervan is de ligging van een sportpark langs een drukke weg, waardoor extra ballenvangers noodzakelijk zijn om de veiligheid te garanderen. Door de hantering van het afwegingskader worden alle aanvragen op soortgelijke wijze beoordeeld, afhankelijk van de aard van de sport of het jeugdwerk. Dit bevordert de objectiviteit van de beoordeling van aanvragen. Voor dat doel is een digitaal aanvraagformulier ontwikkeld, waarmee verenigingen en stichtingen op uniforme wijze een aanvraag kunnen indienen. 1.2

De Reikwijdte van het nieuwe accommodatiebeleid.

Het nieuwe accommodatiebeleid heeft betrekking op de sport- en jeugdaccommodaties in de gemeente Venray. Dit voorstel betreft alleen de buitensportaccommodaties en de jeugdaccommodaties. De binnensportaccommodaties zijn uitbesteed aan een marktpartij en deze moeten t.z.t. opnieuw Europees worden aanbesteed. Dit valt buiten de scope van dit implementatietraject. De gemeente Venray beschikt echter over meer accommodaties dan alleen sport- en jeugdorganisaties. De gemeenschapshuizen vallen niet onder dit beleid, maar daarvoor loopt het traject “Schoon door de Poort”. Dan hebben we nog de big 5 (schouwburg, bibliotheek, Cultura Venray, Odapark en Museum) waarvoor een eigen beleid per accommodatie geldt. Blijven nog een aantal kleinere accommodaties over waarvoor we feitelijk geen beleid hebben, zoals bijvoorbeeld De Kemphaan, stg. Kruisen en kapellen en stg. Carillon Venray. Daarop was het oude accommodatiebeleid van toepassing, maar in het nieuwe beleid zijn die niet meegenomen. Het is gewenst voor deze specifieke accommodaties nog wel een vastgoed- en beheerbeleid vast te stellen. 1.3

De instandhouding van accommodaties.

Sportaccommodaties die onderdeel uitmaken van het gemeentelijk accommodatiebeleid worden ook ondersteund in de instandhouding. De financiële bijdrage is bedoeld om het onderhoud van gebouwen, velden, banen en parkinfrastructuur te kunnen uitvoeren en om deze voorzieningen van tijd tot tijd te renoveren. De financiële bijdrage voor de instandhouding geldt uitsluitend voor die onderdelen van de accommodatie die vallen binnen het begrip basisvoorziening/maatwerkvoorziening. Dit houdt in dat alle onderdelen die daarbuiten vallen (bijvoorbeeld kantines) of extra’s (bijvoorbeeld meer velden dan waar men recht op heeft) in principe niet in aanmerking komen voor een instandhoudingsbijdrage. Voor tennis geldt geen instandhoudingsbijdrage, maar daarvoor geldt wel dat de gemeente bijdraagt aan de renovatie van tennisbanen. Zij kunnen daarvoor immers niet reserveren via een instandhoudingsbijdrage. Omdat de bestaande instandhoudingsbijdragen gebaseerd waren op een o-meting uit 1999 hebben wij “Kennis van Sport” een actueel meerjaren kostenoverzicht onderhoud en renovatie laten opstellen dat voorziet in een vergoeding per sportpark op basis waarvan de gebruikers het gebruikersonderhoud kunnen (laten) uitvoeren alsmede kunnen sparen voor de noodzakelijke renovaties.

1.4

Het beschikbaar stellen van een accommodatie aan een sportstichting.

Op dit moment hebben we voor de verschillende buitensportaccommodaties geen eenduidige contracten. In de meeste gevallen is er een huur- en exploitatieovereenkomst gesloten al dan niet in combinatie met een recht van opstal voor de kantine. In twee gevallen is er sprake van een recht van erfpacht in combinatie met een recht van opstal (de Meulebeek Wanssum en de hockeyclub) en is een beheer- en exploitatieovereenkomst gesloten. Venray kiest sinds 1999 in zijn accommodatiebeleid ervoor om beheer- en exploitatie bij stichtingen of verenigingen te leggen, waarmee overeenkomsten zijn afgesloten voor verzelfstandiging en beheer. Het vastleggen van deze afspraken via een erfpachtconstructie (zakelijk recht) zou dan ook meer voor de hand liggen dan in een huurovereenkomst (persoonlijk recht). Maar als we daartoe overgaan betekent het dat er 8% overdrachtsbelasting moet worden betaald over de totale waarde van de buitensportaccommodaties. Wij zijn van mening dat we die middelen beter kunnen besteden aan een goede instandhouding dan aan de overdrachtsbelasting. Om die reden stellen wij voor te blijven werken met een huur- en exploitatieovereenkomst. 1.5

Conclusie.

Het afwegingskader maakt dat de gemeente een integraal en afgewogen oordeel kan geven op een aanvraag. Ook naar de sportverenigingen geeft dit zekerheid, omdat de normen die de sportbonden hanteren gelden als uitgangspunt voor een basisvoorziening voor sport en algemeen geldende ruimtenormen voor jeugdaccommodaties. Daar waar sprake is van voorzieningen die niet behoren tot de basisvoorziening, maar wel noodzakelijk blijken wordt het begrip maatwerkvoorziening gehanteerd. Voor die accommodaties die niet vallen onder het begrip sport- of jeugdaccommodatie is het gewenst alsnog een vastgoed- en beheerbeleid op te stellen. Voor de wijze waarop de accommodaties beschikbaar worden gesteld aan de stichtingen wordt uit kostenoverwegingen gekozen voor een huur- en exploitatieovereenkomst. 2.

Welke financiële consequenties zijn er?

In onderstaande paragraaf zijn de financiële consequenties van het nieuwe beleid inzichtelijk gemaakt. 2.1

Aanvragen realisatie.

Aanvragen voor realisatie van accommodaties (Nieuwbouw, grootschalige verbouw of uitbreiding) worden na een positieve toetsing aan het afwegingskader aan het college voorgelegd en vervolgens verwerkt in het Meerjaren Uitgaven- en investeringsplan (MUIP) en bij de behandeling van de begroting van enig jaar integraal door de raad afgewogen. Indien de realisatie van een accommodatie urgent is kan na een positieve toetsing aan het afwegingskader besloten worden een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen, zodat al met de voorbereiding kan worden gestart voordat het betreffende bedrag in de begroting is opgenomen en beschikbaar is. Indien een voorbereidingskrediet wordt toegekend worden de kosten daarvan betaald uit het accommodatiefonds. Als de raad met de investering heeft ingestemd vloeien deze kosten terug in het accommodatiefonds.

2.2

Actualisering kosten onderhoud en renovatie.

In 1999 zijn de instandhoudingsbijdragen vastgesteld. Hoewel deze wel jaarlijks zijn geïndexeerd is er in de tussentijd geen toetsing meer geweest of de bedragen nog wel marktconform zijn en/of de werkzaamheden realistisch zijn begroot. In de nu vast te stellen instandhoudingsbijdrage is ook uitdrukkelijk de renovatie meegenomen, waardoor de gemeente in de toekomst in principe geen extra bedragen beschikbaar hoeft te stellen. 2.3

Nieuwe instandhoudingsvergoeding buitensportaccommodaties.

De meerjarenplanning, die we hebben laten opstellen door “Kennis van Sport”, is gebaseerd op commerciële bedragen. Daarin is nog geen rekening gehouden met de zelfwerkzaamheid van de verenigingen en met de eigen bijdrage voor renovaties. Wij hebben gezocht naar een eenvoudige systematiek om de nieuwe instandhoudingsvergoeding te bepalen. Daarbij hebben we aansluiting gezocht bij de systematiek van het nieuwe accommodatiebeleid. Voorgesteld wordt 2/3 van de commerciële prijs te vergoeden. Dit bedrag wordt vermeerderd met de BTW (bij uitbesteding moet de verenigingen immers BTW betalen over de aanneemsom) en met de OZB (gebruikers- en eigenarendeel). De overige instandhoudingskosten zijn voor rekening van de sportstichting. Daarnaast is de huur van het sportpark in de instandhoudingsvergoeding verdisconteerd. Dat betekent dat de sportparken geen huur aan de gemeente betalen. Daarmee stellen we de verenigingen in staat de accommodaties goed te onderhouden en te sparen voor noodzakelijke renovaties. Wel belangrijk daarbij is dat regelmatig een schouw wordt uitgevoerd en dat jaarlijks de jaarrekening en de balans wordt overlegd, zodat wij kunnen zien dat de instandhoudingsvergoeding wordt aangewend zoals afgesproken en dat er een reserve is voor de renovatie van de velden/kleedlokalen. 2.4

Renovatiekosten.

In de nieuw berekende instandhoudingsbedragen zitten de kosten van renovatie integraal opgenomen. Dat betekent dat de jaarlijkse storting ten behoeve van renovatie in de voorziening renovatie achterwege kan blijven. De reeds opgebouwde voorziening wordt toegevoegd aan de reserve accommodatiefonds. Accommodaties die binnenkort voor een renovatie staan, maar daarvoor vanuit de instandhoudingsvergoeding in het verleden niet voldoende hebben kunnen sparen, kunnen op basis van het accommodatiebeleid daarvoor een aanvraag indienen als ze aantonen dat de renovatie geen uitstel meer duldt. Anders dan bij de overige buitensportaccommodaties geldt voor de tennisaccommodaties dat daarvoor geen instandhoudingsvergoeding wordt verstrekt. Derhalve kunnen de tennisverenigingen voor renovatie een bijdrage aanvragen bij de gemeente. Bij de vaststelling van het nieuwe accommodatiebeleid heeft de gemeenteraad daarvoor een budget beschikbaar gesteld. 2.5

Financieel Resultaat.

In de volgende tabel is het financieel resultaat van het nieuwe accommodatiebeleid voor de buitensportaccommodaties meerjarig verwerkt.

Accommodatie Sportstichting Leunen-Veulen-Heide SV Merselo Stichting De Heesakker Sportvereniging Oostum Stichting De Meulebèèk SV Ysselsteyn Stichting Beheer Sportpark SV Venray Stichting beheer sportpark honkbal (*) Atletiek en Triatlon Vereniging Stg. Multifunctionele Accommodatie (hockey) Benodigde accommodatiebijdrage Benodigd ter aflossing van de taakstelling Totaal benodigd budget

2023 2024 2025 2026 2027 65.820 85.184 87.228 88.886 90.575 30.625 54.365 55.670 56.727 57.805 60.813 69.508 71.176 72.529 73.907 53.508 86.737 88.819 90.506 92.226 48.052 114.373 117.118 119.343 121.611 68.968 101.349 103.781 105.753 107.763 281.196 299.054 306.231 312.050 317.979 17.866 0 0 0 0 14.949 60.041 61.482 62.650 63.840 39.116 83.158 85.154 86.772 88.420 680.913 953.769 976.659 995.216 1.014.125 114.495 117.244 120.058 122.339 124.663 795.408 1.071.013 1.096.717 1.117.555 1.138.788

Beschikbaar budget binnen begroting Beschikbare jaarlijkse vrijval dotatie voorziening Totaal beschikbaar budget

680.913 0 680.913

735.386 73.655 809.041

753.035 75.864 828.899

767.343 78.140 845.483

781.922 80.484 862.406

Nog te realiseren budget

114.495

261.972

267.818

272.072

276.382

Uitgangspunt: bedragen 2022 en indexatie 2023 is basis per 01-01-2024.

2.6

Conclusie.

Uit de actualisatie zoals opgesteld door Kennis van Sport blijkt dat het bestaande budget voor de instandhouding van de buitensportaccommodaties niet toereikend is om de sportstichtingen te voorzien van een adequate vergoeding voor onderhoud en renovatie van de accommodaties. Kennis van Sport gaat daarbij uit van commerciële prijzen. Er is echter geen sprake van een commerciële prijs voor alle activiteiten vanwege zelfwerkzaamheid van de verenigingen. Vandaar dat we gezocht hebben naar een eenvoudige systematiek voor het bepalen van de instandhoudingsvergoeding van de buitensportaccommodaties. Daarbij hebben we aansluiting gezocht bij de systematiek voor het realiseren van accommodaties in het nieuwe accommodatiebeleid. Maar dan nog komen we tekort vergeleken met het huidige beschikbare budget. De taakstelling die in 2015 op de accommodatiebijdrage is opgelegd is derhalve niet te realiseren zonder de kwaliteit van de sportaccommodaties aan te tasten. 3

Treden er onbedoelde effecten op en zo ja welke?

Het nieuwe accommodatiebeleid en de geactualiseerde instandhoudingsvergoedingen leiden tot een aantal verschuivingen vergeleken met de huidige vergoedingen. Voor de meeste sportstichtingen worden de instandhoudingsbijdragen positief bijgesteld. Dat komt tegemoet aan het signaal van een aantal stichtingen dat de bestaande vergoeding niet toereikend is om het klein en groot onderhoud uit te voeren en daarnaast nog te sparen voor noodzakelijke renovaties. Onbedoelde effecten treden er niet op. 4.

Zijn er redenen om het beleid bij te sturen?

Het nieuwe accommodatiebeleid is toekomstbestendig en is een goede basis voor de instandhouding van de sportinfrastructuur voor buitensport in Venray. Het beleid getuigt van de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de accommodaties, waarbij de gemeente faciliteert en de sportstichtingen zorgdragen voor het onderhoud en voor de renovatie van de accommodatie.

De totale kosten voor instandhouding nemen toe, maar daar staat tegenover dat ook de kosten van renovatie in de toekomst worden gedragen door de beherende stichtingen.