05 Omgevingseffectrapport

Per alternatief is de beoordeling toegelicht. Bij de beoordeling wordt naar meerdere aspecten per thema gekeken. Als er op meerdere aspecten effecten verwacht worden, vormt de beoordeling de som van deze effecten. Een licht positief effect op twee aspecten kan zo optellen tot een positief effect voor het betreffende thema. Er is geen weging per aspect toegepast. Als er zowel een negatief als positief effect binnen een thema optreedt, kan dit leiden tot een neutrale beoordeling. In een tekstkader is hier extra

Blad 27 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

aandacht aan besteed om aan te geven dat hier zowel negatieve als positieve effecten mogelijk zijn. Zeer negatief

Negatief

Neutraal

Tabel 3.1 Scorebalk die gebruikt is bij de beoordeling van de alternatieven

Positief

Zeer positief

Door middel van dashboards kunnen alternatieven met elkaar vergeleken worden, wat de gemeente helpt bij het maken van keuzes in de omgevingsvisie. Een voorbeeld van een dashboard is hieronder weergegeven.

Figuur 3.2 Een voorbeeld van een dashboard per alternatief

3.4

Beoordeling van de omgevingsvisie als geheel Naast het in beeld brengen van de referentiesituatie en de impactbeoordeling van de botsproeven, is het OER ook gericht op de beoordeling van de omgevingsvisie als geheel (zie hoofdstuk 11). Voor deze integrale beoordeling is zowel gekeken naar de keuzes die voortgekomen zijn uit de botsproeven, als de keuzes die in de omgevingsvisie terechtkomen maar waarvoor geen botsproeven zijn doorlopen. De integrale beoordeling maakt inzichtelijk welke ontwikkeling de leefomgeving van Venray doormaakt als gevolg van het beleid in de omgevingsvisie. Daarbij wordt ook gekeken naar het doelbereik van de keuzes en maatregelen. Dit betekent dat inzichtelijk wordt gemaakt in welke mate de opgaven voor de leefomgeving daadwerkelijk aangepakt worden. Bijvoorbeeld: het plaatsen van zonnepanelen op een aantal daken draagt weliswaar bij aan de energietransitie (positieve impact), maar kan onvoldoende duurzame energie opwekken om de gemeente energieneutraal te maken. De beoordeling moet inzichtelijk maken of en in welke mate de gemaakte keuzes bijdragen aan de grote opgaven in het betreffende deelgebied. De beoordeling is op dezelfde wijze gevisualiseerd als de referentiesituatie, namelijk door middel van trendgrafieken. Hiermee is inzichtelijk gemaakt hoe de leefomgeving zich naar verwachting zal ontwikkeling ten opzichte van de referentiesituatie.

Daarnaast is wederom aandacht besteed aan de impact van het beleid op overige deelgebieden. Tot slot zijn aanbevelingen meegegeven voor de nadere uitwerking van de omgevingsvisie.

Blad 28 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

4

De referentiesituatie In dit hoofdstuk is per deelgebied de referentiesituatie beoordeeld. De referentiesituatie is de toekomstige situatie, waarbij rekening is gehouden met autonome trends en ontwikkelingen. De referentiesituatie maakt inzichtelijk hoe de leefomgeving zich de komende 10 à 20 jaar zal ontwikkelen als de Omgevingsvisie niet wordt opgesteld. De beoordeling van de referentiesituatie vormt ook het referentiekader voor de beoordeling van de keuzes. De referentiesituatie is bepaald op basis van huidig beleid, verwachte trends en ontwikkelingen en de leefomgevingsfoto. Deze informatie is samengebracht tot een beoordeling en een trendgrafiek.

4.1

Agrarische gebieden

4.1.1

Kenmerken van het gebied De agrarische gebieden zijn de gebieden die gebruikt worden voor landbouw. In de gemeente Venray betreft dit met name veeteelt (ruim 60% van de bedrijven is gespecialiseerd in een vorm van veeteelt), maar ook akkerbouw en volle grondtuinbouw. Intensieve veehouderijen komen in de gehele gemeente, maar de grote concentratie is rond Ysselsteyn, Heide en Leunen en in mindere mate ook rond Oirlo, Castenray en Vredepeel. De akkerbouwbedrijven komen vooral voor in de omgeving van Heide, Leunen, Oirlo, Ysselsteyn, Oostrum en Castenray. De boom- en sierteelt komt vooral in het oostelijk deel van de gemeente voor. De agrarische functies zijn een belangrijke economische drager voor de gemeente Venray. Tegelijkertijd zorgen deze functies voor verslechtering van de milieukwaliteit door de uitstoot van fijnstof en ammoniak en het gebruik van bestrijdingsmiddelen.

Figuur 4.1 Gewaspercelen in Venray (bron: Esri Nederland)

Blad 29 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

In het agrarisch gebied van de gemeente Venray zijn diverse woningtypes aanwezig. Een deel van de woningen bestaat uit bedrijfswoningen bij agrarische bedrijven, maar het aantal voormalige boerderijen die in gebruik zijn als burgerwoning neemt toe. De hoeveelheid groen in het agrarisch gebied en de weinige bebouwing maakt dat er niet of nauwelijks sprake is van hittestress. Kwaliteiten  Ruimtegebruik in het agrarisch gebied draagt bij aan de positie van de gemeente in de agro-foodindustrie;  Goede beleving van landschappelijke kwaliteiten door de openheid van het gebied en groot netwerk van fiets- en wandelroutes. Aandachtspunten  Agrarische activiteiten leiden tot milieubelasting en -hinder in en rond het agrarisch gebied;  Beperkte natuurwaarden in het gebied onder andere door verlies van leefgebied van soorten en gebruik van bestrijdingsmiddelen en intensief bodemgebruik;  Achteruitgang van de bodemkwaliteit door afname van organisch stofgehalte, verslemping en verdichting van de bodem.

4.1.2

Huidig beleid, trends en ontwikkelingen Beleid In het coalitieakkoord 2018-2022 is vastgesteld dat de gemeente inzet op een goede balans tussen de ontwikkelingsruimte voor veehouderijen en de bescherming van een goed woon- en leefklimaat voor de inwoners. Om dit te bewerkstelligen wordt ingezet op een lagere emissie en terugdringen van de uitstoot van schadelijke stoffen, of geen uitbreiding van dieren op bedrijfsniveau zonder aantoonbare milieuwinst. De Visie Veehouderij (2018) heeft als doel het verbeteren en borgen van een goed woon- en leefmilieu voor omwonenden van veehouderijbedrijven en het van elkaar scheiden van de intensieve veehouderijen en woonfuncties. De huidige ruimte-voor-ruimte regeling is van toepassing op intensieve veehouderijbedrijven gelegen in de kernrandzone van de dorpen. Daar waar meerdere veehouderijbedrijven gevestigd zijn (met name rondom Ysselsteyn, Leunen, Oirlo en Castenray), kunnen veehouderijbedrijven dicht bij de kern worden verplaatst of beëindigd. De bedrijven in agrarische gebieden moeten volgens de gemeente Venray ook passen binnen de kwaliteiten van het landschap. Er wordt ingezet op de ontwikkeling van kringlooplandbouw, zodat de land- en tuinbouw als sterke economische sector behouden blijft. De ruimtelijke kwaliteit in agrarische gebieden wordt ook erkend in de KODE (Kader voor Opwekking Duurzame Energie).

Hieruit volgt dat rekening gehouden wordt met de ruimtelijke (goede landschappelijke inpassing en beoogde kwaliteitsverbetering) en maatschappelijke (omgevingsdialoog en het eerlijk verdelen van lasten en lusten) afwegingen die samenhangen met een zonne- of windpark. Voor zonneparken is onderscheid gemaakt tussen gebieden waar wél en waar géén zonneparken

Blad 30 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

gerealiseerd kunnen worden. Bij de realisatie van zonneparken zijn externe partijen nadrukkelijk uitgenodigd. Met betrekking tot windparken houdt de gemeente de regie. Hiervoor zijn in de KODE zoekgebieden aangewezen. In de Energiestrategie 2030 is de doelstelling vastgesteld om in 2030 CO2-neutraal te zijn met compensatie. De volgende stap is volledig energieneutraal in 2050. Hiervoor zijn grootschalige duurzame energieopwekking en afspraken met regiogemeenten nodig om dit te realiseren. In het kader van klimaatadaptatie wordt met de visie Klimaatadaptatie (2021) ingezet op het realiseren van een forse toename in lokale bergingscapaciteit, het afkoppelen van hemelwater van het riool, de afvoercapaciteit, stromend water en stedelijk groen. Dit gaat in samenwerking met de provincie en het waterschap. Trends en ontwikkelingen De volgende trends en ontwikkelingen worden verwacht:  Schaalvergroting in de landbouw: Grootschalige agrarische bedrijfslocaties met uitbreiding van activiteiten in de productiekolom en intensievere, grootschalige teelten.  Minder agrarische bedrijven: Onder andere door stoppende bedrijven in de landbouwsector door bijvoorbeeld een gebrek aan opvolging. Dit leidt tot vrijkomende agrarische bebouwing (VAB’s) die niet worden hergebruikt als agrarisch bedrijf.

 Veranderende inzichten en eisen: streven naar kringloop diervriendelijk (meer ruimte en uitloop voor dieren), omschakeling naar paardenhouderijen en energietransitie (zonnepanelen) en eiwittransitie (andere teelten).  Ruimteclaims in het agrarisch gebied: Naast de ruimteclaim vanuit recreatie, wonen en werken zijn er ook nieuwe claims vanwege herwinbare energie en voor berging van water. De ruimte voor de landbouw staat hierdoor onder druk.  Klimaatverandering: Door klimaatverandering worden meer weersextremen verwacht. Zowel hevige neerslag als meer en langere periodes van droogte kunnen tot overlast en schade, zoals gewasderving en waterschaarste leiden.  Achteruitgang bodemkwaliteit: Door (de ophoping van) het hoge aandeel meststoffen en chemicaliën gaat de bodemkwaliteit achteruit. Afname van het bodemleven en het organisch stofgehalte is een aandachtspunt.

4.1.3

Beoordeling huidige situatie en referentiesituatie van agrarische gebieden Groen en sociaal Het aanbod aan woningen en voorzieningen in het agrarisch gebied is beperkt. Verspreid door het gebied zijn kleinschalige bedrijven, campings en horeca voorzieningen aanwezig. Volgens de leefomgevingsfoto is er in het woonmilieu ‘landelijk’ een tekort aan woningen. Landelijk woonmilieu betekent niet direct wonen in het agrarisch gebied, maar vooral wonen in een groene omgeving, in de nabijheid van het agrarisch gebied. Deze onbalans in de woningvoorraad zorgt voor licht negatieve beoordeling van de referentiesituatie. Daarentegen zorgen de openheid van het agrarisch gebied, de nabijheid van natuur en groen en de vele fiets- en wandelpaden voor een goede kwaliteit van de woonomgeving. Behalve in de omgeving van intensieve veehouderijbedrijven waar de kwaliteit van de woonomgeving matig tot slecht is. De impact van trends en ontwikkelingen op de ambitie groen & sociaal is beperkt. Beleid en maatregelen voor natuurverbetering en versterking van landschappelijke kwaliteiten kunnen de kwaliteit van de woonomgeving licht toenemen.

Blad 31 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

Figuur 4.2 Beoordeling van de referentiesituatie voor agrarische gebieden - groen & sociaal

Welvarend en mobiel Ondanks dat het aantal arbeidsplaatsen in het agrarisch gebied relatief klein is, speelt het wel een belangrijke rol in de positionering van de gemeente binnen de agrofood sector. De trend van schaalvergroting en intensivering in deze sector zorgt ervoor dat partijen aansluiting houden op de marktontwikkeling. Dit kan echter wel leiden tot een afname van het aantal bedrijven (en daardoor het aantal arbeidsplaatsen), zoals ook in de afgelopen jaren plaatsgevonden heeft. Het aantal bedrijven daalt, terwijl de omvang van de veestapel groeit. Het beleid om kringlooplandbouw te stimuleren kan juist zorgen voor meer kleinschalige bedrijvigheid en behoud of zelfs groei van het aantal arbeidsplaatsen. De bereikbaarheid voor autoverkeer is goed, er zijn geen knelpunten op het gebied van doorstroming. De multimodale ontsluiting is beperkt. Het relatief hoge aandeel landbouwverkeer heeft wel een negatieve invloed op de verkeersveiligheid, met name op de buitenwegen waar geen (vrijliggende) fietspaden aanwezig zijn. Het netwerk van landbouwroutes is nog niet voldoende gerealiseerd.

Figuur 4.3 Beoordeling van de referentiesituatie voor agrarische gebieden - welvarend & mobiel

Duurzaam en gezond De milieukwaliteiten in het agrarisch gebied staan zwaar onder druk. De omvang en bedrijfsvoering van de agrarische sector knelpunten voor het milieu, onder andere overschrijdingen van de WHOnormen voor luchtkwaliteit en hoge stikstofemissies. Door intensieve bodembewerking en -

Blad 32 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

belasting is er sprake van ondergrondverdichting en afname van de organische bodemkwaliteit. Afname van het vochtgehalte in de bodem (onder andere door drainage en beregening, wegzakkend grondwater) leidt tot risico’s op het gebied van verdroging, zoals gewasderving en natuurbranden. Ook draagt dit bij aan verdere bodemverdichting en afname van de bodemkwaliteit. De hoge concentraties fijnstof en de omvang van de veestapel leiden tot ongezonde situaties. Er is een verhoogd risico op zoönose. Het beleid en maatregelen voor kringlooplandbouw moeten leiden tot verbetering van de milieukwaliteiten. Ook zet de gemeente met het beleid in op meer vasthouden van water binnen het gebied. Om daadwerkelijk de milieukwaliteiten en de grondwatervoorraad te herstellen zijn meer ingrijpende maatregelen nodig. Het huidig beleid voorziet in onvoldoende maatregelen om uitstoot van schadelijke stoffen te voorkomen en het risico op zoönose of ziektes door het gebruik van bestrijdingsmiddelen te verminderen. Zonder stimulering van de transitie naar kringlooplandbouw zal deze onvoldoende snel gaan waardoor grote verbeteringen van de milieukwaliteiten pas op langere termijn wordt gerealiseerd. De voortzetting van uitstoot van emissies (bijvoorbeeld stikstof en CO2) kan leiden tot een negatieve trend.

Tegelijkertijd vinden veel technologische ontwikkelingen plaats waardoor het negatieve effect beperkt kan blijven.

Figuur 4.4 Beoordeling van de referentiesituatie voor agrarische gebieden - duurzaam & gezond

Waardevol De agrarische sector vormt een wezenlijk onderdeel van het landschap van Venray. De landschappelijke kwaliteiten staan echter onder druk door schaalvergroting in de landbouw en verdere verschraling van het landschap. De gemeente zet zich met het landschappelijk beleid in voor het behouden en verbeteren van belangrijke elementen en structuren. Dit vraagt ook om maatregelen binnen de agrarische sector, zoals het aanleggen van meer begroeiing. In agrarische gebieden is de biodiversiteit drastisch gedaald. Het verdwijnen van verblijfplaatsen en geschikt leefgebied en het gebruik van bestrijdingsmiddelen zijn de voornaamste oorzaken. Het stimuleren van kringlooplandbouw, singels en ecologisch groenmoet leiden tot de aanleg van meer geschikt leefgebied en minder verstorende effecten. Dit dient echter grootschalig uitgevoerd te worden om de natuurwaarden te verbeteren.

Blad 33 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

Figuur 4.5 Beoordeling van de referentiesituatie voor agrarische gebieden – waardevol

4.1.4

Impact op overige gebieden Natuurgebieden Het agrarisch gebied heeft een grote impact op de natuurgebieden in en rond Venray. Stikstofemissies van de agrarische sector tasten de natuurkwaliteiten (verzuring en vermesting) aan. Het (grond)waterbeheer en -gebruik in het agrarisch gebied hebben ook negatieve effecten op de natuur. Door verdroging neemt het risico op natuurbranden toe. Centrumgebied Geen impact. Woongebieden Voor de inwoners van Venray vormt het agrarisch gebied een belangrijk, herkenbaar onderdeel van de gemeente. Met name de fiets- en wandelpaden, in combinatie met de landschappelijke kwaliteiten zijn belangrijk voor het karakter van de gemeente Venray. Tegelijkertijd werkt de milieu-impact van het agrarisch gebied ook door in de woongebieden. Met name in de verspreide kernen is er een negatieve invloed op de gezondheid, door fijnstof, geuroverlast en risico op zoönose en ziekten als gevolg van het gebruik van pesticiden. Werkgebieden Doordat de gemeente zich wil profileren op het gebied van de agro-foodindustrie is er een sterke verbinding tussen het agrarisch gebied en de werkgebieden. Met het voorgenomen beleid wil de gemeente deze verbinding versterken. Op de bedrijventerreinen zijn enkele bedrijven aanwezig die verbonden zijn met de agrarische sector, maar verder is er geen sterke binding tussen de bedrijventerreinen en het agrarisch gebied.

4.1.5

Belangrijkste opgaven Zoals gevisualiseerd is met de trendgrafieken staan met met name de ambities duurzaam & gezond en waardevol onder druk in de agrarische gebieden. De huidige situatie is negatief beoordeeld en een duidelijke verbetering door middel van het huidige beleid en/of trends en ontwikkelingen wordt niet verwacht. Dit leidt tot de volgende aandachtspunten voor het agrarisch gebied:

Blad 34 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

  

Het verminderen van de milieubelasting door de landbouw, zodat de milieukwaliteit verbetert; Het verbeteren van natuur-, bodem- en waterkwaliteiten, zodat de ambitie waardevol zich positiever gaat ontwikkelen; Omgaan met en inpassen van ruimteclaims vanuit andere gebieden of ontwikkelingen.

4.2

Natuurgebieden

4.2.1

Kenmerken van het gebied Venray ligt aan de oostflank van het Peelgebied. In de gemeente zijn meerdere relatief grootschalige natuurgebieden te vinden, in de vorm van bos, heide of vennen. Er ligt één Natura 2000-gebied in de gemeente: Boschhuizerbergen. De natuurgebieden lenen zich goed voor toerisme en recreatie. Zo zijn er wandel-, fiets-, ATB- en menroutes aanwezig met voorzieningen voor onderweg, zoals bankjes, parkeervoorzieningen en een uitkijktoren. Aan de zuidwestkant van Venray ligt het Natura 2000-gebied Deurnsche Peel & Mariapeel.

Figuur 4.6 Natura 2000-gebieden en Natuurnetwerk Nederland (NNN)

De natuurgebieden staan onder druk, onder andere vanwege de toenemende recreatiebehoefte, droogte en stikstofdepositie. Stikstofemissies van de agrarische sector tasten de natuurkwaliteiten aan. Ook het (grond)waterbeheer en -gebruik hebben negatieve effecten op de kwaliteit van natuurgebieden. Het beheer en onderhoud van beschermde natuurgebieden valt onder de verantwoordelijkheid van de provincie, het feitelijk beheer ligt doorgaans bij de terreinbeherende instanties. De gemeente kan een bijdrage leveren aan natuurbehoud en -bescherming door

Blad 35 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

negatieve impact op natuurgebieden door bijvoorbeeld de agrarische sector, toerisme en recreatie te beperken. Kwaliteiten  Meerdere natuurgebieden verspreid over de gemeente;  Afwisselende natuurgebieden met bos, heide en beekdalen;  Natuurgebieden bieden mogelijkheden voor toerisme en recreatie; Aandachtspunten  Aantasting van natuurgebieden door stikstofdepositie en verdroging;  Verstoring van natuur door toerisme en recreatie;  Onvoldoende samenhang tussen natuurgebieden door versnippering.

4.2.2

Huidige beleid, trends en ontwikkelingen Beleid In het coalitieakkoord 2018-2022 is uitgesproken dat de komende decennia grote structurele veranderingen nodig zijn in het landelijk gebied. Dit vraagt om een integrale benadering van landbouw, natuur, kwaliteit van de leefomgeving, milieu en water. Tevens gaat de gemeente onderzoeken wat de invloed van het toenemend ondergronds ruimtegebruik op de natuurlijke opbouw van de ondergrond is, in hoeverre er conflicterende ruimtelijke belangen zijn te verwachten en hoe hiermee om te gaan. De provincie Limburg is grotendeels verantwoordelijk voor het beheer van natuurgebieden. Dit beleid is vastgelegd in het Natuurbeheerplan. De provincie richt zich hierin zowel op het uitbreiden van natuurgebieden als het verbeteren van de kwaliteit van (agrarische) natuurkwaliteit. Voor Natura 2000-gebieden zijn instandhoudingsdoelstellingen bepaald. Dit kunnen doelstellingen zijn met betrekking tot behoud of uitbreiding/verbetering. Het is verplicht om plannen en projecten te beoordelen op de gevolgen voor deze instandhoudingsdoelstellingen. Een van de criteria waarop getoetst wordt is stikstofdepositie als gevolg van een ontwikkeling. Een plan of project kan alleen doorgang vinden als kan worden aangetoond dat er geen significante effecten door stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden optreden.

Dit geldt niet alleen voor het Natura 2000-gebied binnen de gemeente, maar ook voor de gebieden daarbuiten. Tot slot heeft de gemeente Venray een bosbeheerplan. Dit is vooral gericht op gangbaar bosbeheer met aandacht voor bosomvorming om de biodiversiteit te vergroten. De impact van klimaatverandering is hier nog niet uitvoerig in opgenomen. Trends en ontwikkelingen  Klimaatverandering: toenemende risico’s op natuurbranden door extreme droogte en hitte en dalende grondwaterstanden;  Toenemende behoefte aan recreatie in natuur (zoals wandelen, fietsen, mountainbiken);

Blad 36 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

4.2.3

Beoordeling huidige situatie en referentiesituatie van natuurgebieden Groen & sociaal Binnen het gebied De vele natuurgebieden in de gemeente bieden mogelijkheden voor recreatie. Het gaat om verschillende typen gebieden, zoals bos, heide, beekdalen en de Maas. Hierdoor bestaan er met betrekking tot recreatie veel mogelijkheden. Denk bijvoorbeeld aan wandelen, fietsen, mountainbiken, ruiterroutes en waterrecreatie. Deze mogelijkheden zijn positief voor de leefbaarheid in de gemeente.

Figuur 4.7 Beoordeling van de referentiesituatie voor natuurgebieden - groen & sociaal

Welvarend & mobiel De economische activiteiten in de natuurgebieden zijn beperkt. De infrastructuur in de natuurgebieden beperkt zich tot fiets- en wandelpaden. Plannen om verstoring in Natura 2000gebieden terug te dringen kunnen mogelijk leiden tot herinrichting of paden afsluiting van illegale paden. Bij de overige natuurgebieden zijn op enkele plaatsen knelpunten met betrekking tot recreatie.

Figuur 4.8 Beoordeling van de referentiesituatie voor natuurgebieden - welvarend & mobiel

Duurzaam & gezond De natuurgebieden dragen daarmee positief bij aan de luchtkwaliteit (en dus de gezondheid) in de gemeente. Daarnaast dragen de vele recreatiemogelijkheden in de natuurgebieden bij aan de

Blad 37 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

gezondheid van de bevolking. De natuurgebieden nodigen namelijk uit tot beweging, bijvoorbeeld door te fietsen of te wandelen.

Figuur 4.9 Beoordeling van de referentiesituatie voor natuurgebieden - duurzaam & gezond

Waardevol De natuurgebieden dragen logischerwijs in grote mate bij aan de natuurwaarden en biodiversiteit in de gemeente. De natuurgebieden zijn ook vanuit cultuurhistorisch oogpunt waardevol door bijvoorbeeld de vorming van stuifduinen en oude maasarmen. De diversiteit binnen de natuurgebieden staat echter onder druk door stikstofdepositie en verdroging. De hoge stikstofdepositie en de toenemende verdroging maken het behoud van de natuurkwaliteiten steeds lastiger. Het kan er toe leiden dat habitattypen of -soorten verdwijnen. Dit kan ook de biodiversiteit negatief beïnvloeden. Met beheerplannen en -maatregelen, zoals het verbeteren van de waterhuishouding, moeten de kwaliteiten van het Natura 2000-gebied versterken. Hiervoor bestaat bijvoorbeeld een provinciaal beheersplan voor Natura 2000-gebieden.

Figuur 4.10 Beoordeling van de referentiesituatie voor natuurgebieden - waardevol

Blad 38 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

4.2.4

Impact op overige gebieden Agrarische gebieden Geen impact. Centrumgebied Geen impact. Woongebieden Voor de inwoners van Venray vormen de natuurgebieden een belangrijke plek voor ontspanning en recreatie. De behoefte aan recreatie in de natuur neemt steeds meer toe. Dit is al duidelijk te merken als gevolg van de maatregelen met betrekking tot COVID-19, maar de verwachting is dat de natuurgebieden structureel drukker worden. De natuurgebieden voorzien in deze groeiende behoefte en dragen daardoor positief bij aan de kwaliteiten van de woongebieden. Werkgebieden Geen impact.

4.2.5

Belangrijkste opgaven Zoals weergegeven in de trendgrafieken laat de ambitie waardevol met betrekking tot de natuurgebieden een negatieve trend zien. Dit komt doordat de natuurkwaliteiten onder druk staan door stikstofdepositie en verdroging. Daarnaast wordt voor de ambitie welvarend & mobiel een gelijke of negatieve trend verwacht doordat toerisme en recreatie voor (verdere) verstoring van natuurgebieden zorgen. Dit leidt tot de volgende aandachtspunten:  Behoud en versterking van natuurwaarden en biodiversiteit;  Het versterken van het toeristisch-recreatief aanbod zonder dat dit leidt tot meer verstoring van natuurgebieden.

4.3

Centrumgebied Venray

4.3.1

Kenmerken van het gebied Het centrumgebied van Venray betreft het gebied binnen de binnenring (Raadhuisstraat, Julianasingel, Langeweg, St. Jozefweg). Het centrumgebied bestaat uit het kernwinkelgebied en verschillende aanloopstraten en woonbuurten daaromheen. In het kernwinkelgebied bevinden zich twee pleinen waar de horeca geconcentreerd wordt: Grote Markt en Henseniusplein. De verbinding daartussen, de Grotestraat wordt getypeerd als het hart van het kernwinkelgebied. De aanloopstraten naar het kernwinkelgebied hebben te maken met leegstand van winkelpanden. Naast het winkelaanbod en de horeca heeft het centrum van Venray ook een groot aanbod aan culturele voorzieningen. Zo zijn er de vernieuwde schouwburg, de bioscoop en het Venrays museum. Er zijn daarnaast plannen voor een vernieuwing/verplaatsing van de bibliotheek.

Blad 39 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

In het centrum zijn ook woonfuncties aanwezig, zoals boven winkels en in appartementencomplexen rondom het kernwinkelgebied. Het geluid van horeca/terrassen en evenementen horen bij een bruisend centrum, maar kunnen ook tot overlast leiden bij omwonenden. Tot slot is in het centrum beperkt (openbaar) groen aanwezig. Vooral aan de noordzijde met het vernieuwde stadspark is sprake van groen. Kwaliteiten  Dorpse sfeer in het centrum;  Naast winkelaanbod en horeca ook een groot aantal culturele voorzieningen. Aandachtspunten  Leegstand van winkelpanden, met name in de aanloopstraten;  Relatief weinig groenvoorzieningen in het centrum.

4.3.2

Huidig beleid, trends en ontwikkelingen Beleid Een duidelijk doel in het Coalitieakkoord 2018-2022 is het verminderen van de leegstand en meer beleving en ‘reuring’ in het centrum van Venray. Om dit te bereiken wordt ingezet op een overzichtelijk, compact, compleet en comfortabel kernwinkelgebied met duidelijke aanlooproutes en daarbij een aantrekkelijke openbare ruimte. Daarmee wordt vastgehouden aan de koers uit de in 2016 vastgestelde Centrumvisie. De leegstand in het centrum van Venray wordt bestreden door creatieve (startende) ondernemers en initiatieven een kans te geven. Een andere doelstelling uit het Coalitieakkoord 2018-2022 is het verbinden van de Centrumvisie Venray met de duurzaamheidsambities. Dit betreft zowel de energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie, als ook het nog aantrekkelijker maken van het centrum door dit te koppelen aan meer groen in het centrum. Een concreet voorbeeld hiervan is de vergroening van het Gouden Leeuwplein. Hierbij staat het gedachtegoed van positieve gezondheid hoog op de agenda, maar wordt tegelijkertijd ingezet op het bevorderen van de bereikbaarheid. Trends en ontwikkelingen  Landelijke trend van afname van aantal m2 detailhandel per woning. Dit komt voornamelijk doordat huishoudens minder uitgeven aan fysieke detailhandel, onder andere door de toename van online winkelen.

 Centrum steeds belangrijker als verblijfsgebied met meer horeca en openbare ruimte. Dit gaat gepaard met minder ruimte voor gemotoriseerd verkeer.

4.3.3

Beoordeling huidige situatie en referentiesituatie Groen & sociaal Binnen het gebied Uit de leefomgevingsfoto blijkt dat er in de gemeente Venray een woningtekort in het woonmilieu

‘binnenstad’ bestaat. De woningvoorraad is daarmee niet in balans met de vraag. Het centrum van Venray is een gewilde locatie om te wonen vanwege de nabijheid van voorzieningen en de levendigheid. Er zijn echter ook kwaliteiten van de woonomgeving die niet op orde zijn in

Blad 40 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

het centrum. Zo is er redelijk veel leegstand van winkels te vinden, met name in de aanloopstraten. Deze leegstand is geen aantrekkelijk aangezicht en heeft een negatieve impact op de kwaliteit van de woonomgeving. Tot slot is er in het centrum relatief weinig groen te vinden ten opzichte van de omliggende woonwijken. Deze beperkte hoeveelheid groen verhoogt de kans op hittestress in het centrum. Het huidige beleid is erop gericht om de bestaande leegstand aan te pakken en het centrum te vergroenen. Hierdoor wordt een verbetering van de ambitie groen & sociaal in het centrum verwacht. Impact op en vanuit andere gebieden Voor de omliggende woongebieden biedt het centrum van Venray belangrijke voorzieningen. Met name de winkels die niet in de wijken/dorpen zelf worden aangeboden en de horeca/ evenementen trekken mensen aan vanuit de overige woongebieden. Voor inwoners van de gemeente heeft het centrum van Venray een belangrijke verblijfsfunctie, wat positief is voor de levendigheid en sociale cohesie.

Figuur 4.11 Beoordeling van de referentiesituatie voor het centrum van Venray - groen & sociaal

Welvarend & mobiel Binnen het gebied De economische activiteiten in het centrum zijn voornamelijk gericht op de detailhandel, horeca, culturele voorzieningen en evenementen. Het centrum van Venray heeft een regionale functie. De afstanden tot concurrerende winkelgebieden (zoals Venlo en Helmond) zijn relatief groot. De regionale functie wordt versterkt door de bereikbaarheid voor autoverkeer via de A73 en N270. Aan de randen van het centrum zijn voldoende parkeergelegenheden aanwezig. Hierdoor is de bereikbaarheid voor autoverkeer op orde. De multimodale bereikbaarheid kan echter verbeterd worden, met name de bereikbaarheid van het centrum met het openbaar vervoer. Het centrum is alleen met de bus te bereiken vanaf de Julianasingel/Raadhuisstraat. Impact op en vanuit andere gebieden Om de omvang en levendigheid van het centrumgebied te behouden is een voldoende groot verzorgingsgebied noodzakelijk. Het woongebied van de gemeente is een belangrijk onderdeel van het verzorgingsgebied. De trend waarbij huishoudens minder uitgeven per vierkante meter detailhandel, geeft aan dat er steeds meer huishoudens nodig zijn om het aanbod aan

Blad 41 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

voorzieningen niet af te laten nemen. Een goede bereikbaarheid van het centrumgebied draagt hier ook aan bij. Om Venray aantrekkelijk te houden, met het oog op de concurrentie met online winkelen, is het van belang dat het centrum op verschillende manieren goed te bereiken is. Het huidige beleid zet nog niet nadrukkelijk in op deze multimodale bereikbaarheid waardoor de leegstand mogelijk verder toeneemt.

Figuur 4.12 Beoordeling van de referentiesituatie voor het centrum van Venray - welvarend & mobiel

Duurzaam & gezond In het centrum liggen verschillende verduurzamingsopgaven. Het huidige beleid is erop gericht bij de aanpak van het centrum de koppeling te maken met deze verduurzamingsopgaven. Zo wordt er ingezet op vergroening in het centrum en heeft de gemeente doelstellingen opgesteld met betrekking tot de energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie. De inzet op verduurzaming zorgt ervoor dat de ambitie duurzaam & gezond zich naar verwachting positief zal ontwikkelen. De beschikbare ruimte in het centrum is echter een beperkende factor. Het huidige beleid zet in op voldoende reuring (horeca en evenementen) en betere bereikbaarheid. Maar ook op het verminderen van leegstand door invulling met woningen. Deze ontwikkelingen kunnen leiden tot een toename van geluidbelasting voor woningen in en direct rond het centrum. Daarmee kan er meer geluidoverlast worden ervaren. Dit heeft een licht negatieve impact op de ambitie duurzaam & gezond.

Figuur 4.13 Beoordeling van de referentiesituatie voor het centrum van Venray - duurzaam & gezond

Blad 42 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

Waardevol Natuurwaarden zijn beperkt aanwezig in het centrum. Er wordt met het huidige beleid ingezet op de vergroening van het centrum waarmee ook de biodiversiteit en natuurwaarden enigszins kunnen toenemen. Daarnaast zijn in het centrum verschillende cultuurhistorische elementen aanwezig. Een voorbeeld is de Sint-Petrus' Bandenkerk. Gemeentelijke en rijksmonumenten vertellen de geschiedenis van Venray, bevorderen de kwaliteit van de woonomgeving en zijn van belang als toeristische trekpleister. In het huidig beleid is het behoud van deze cultuurhistorische elementen opgenomen. Verduurzaming van monumentale panden vormt een aandachtspunt.

Figuur 4.14 Beoordeling van de referentiesituatie voor het centrum van Venray - waardevol

4.3.4

Impact op overige gebieden Agrarische gebieden Geen impact. Natuurgebieden Geen impact. Woongebieden Voor de inwoners van Venray vormt het centrumgebied de plek om te winkelen, sociale ontmoetingen en te verblijven. Een vitaal centrumgebied met een passend aanbod aan voorzieningen vergroot de leefbaarheid van de hele gemeente. Werkgebieden Ook voor de werkgebieden geldt dat een vitaal en levendig centrumgebied positief uitstraalt op de werkgebieden. Het centrumgebied kan hiermee een positieve bijdrage leveren aan het vestigingsklimaat van de gemeente.

4.3.5

Belangrijkste opgaven Uit de trendgrafieken blijkt dat er geen grote knelpunten worden verwacht met betrekking tot het centrum. Wel kunnen de ambities welvarend & mobiel en duurzaam & gezond gelijk blijven of negatief ontwikkeling ten opzichte van de huidige situatie. Deze verwachting komt voort uit het feit dat het centrum van Venray goed bereikbaar is met de auto, maar de bereikbaarheid met

Blad 43 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

andere vervoersmiddelen nog verbeterd kan worden. Dit kan ook bijdragen aan het tegengaan van de leegstand in de aanloopstraten van het winkelgebied, omdat multimodale bereikbaarheid het vestigingsklimaat kan verbeteren. Daarnaast vragen klimaatverandering en de energietransitie aandacht doordat er in het centrum beperkt ruimte is om invullen te geven aan deze opgaven. Dit leidt tot de volgende opgaven voor het centrum:  Aanpak van leegstand in aanloopstraten;  Stimuleren van langzaam verkeer;  Vergroening en verduurzaming van het centrumgebied.

4.4

Woongebieden

4.4.1

Kenmerken van het gebied In de woongebieden staat de woonfunctie en de bijbehorende voorzieningen voorop. De woongebieden omvatten de dorpen en wijken van de gemeente. In de kern Venray wonen meer dan 30.000 inwoners. De kern is opgebouwd uit verschillende woonwijken die elk hun eigen opbouw en architectuur hebben. De woningvoorraad bestaat grotendeels uit eengezinswoningen. Meer richting het centrum komen ook appartementencomplexen voor. De gemeente heeft in de Tweede Wereldoorlog zwaar geleden, waardoor veel panden verloren zijn gegaan. Desondanks hebben ook de gebouwen uit de wederopbouwperiode een cultuurhistorische betekenis. De groenstructuur binnen de woongebieden in Venray wordt bepaald door sportpark De Wieen, het Vlakwaterbos en de twee (voormalige) instituutsterreinen St. Annapark en St. Servatius. Deze leveren gezamenlijk een belangrijke bijdrage aan het groene karakter van de stad. Aan de noorden westkant grenst Venray bovendien aan het beekdal van de Loobeek waardoor er sprake is van een aantrekkelijk stedelijk uitloopgebied. De dertien omliggende kernen hebben samen circa 13.500 inwoners. Elk dorp heeft zijn eigen ontstaansgeschiedenis en woonkwaliteit. Ook in de dorpen zijn vooral eengezinswoningen gelegen. Het voorzieningenniveau is beperkt (met uitzondering van Ysselsteyn en Wanssum).

Kwaliteiten  Venray kent een gevarieerd aanbod aan woningtypen en woonmilieus en veel groen in de nabijheid;  Elk dorp in de gemeente heeft zijn eigen identiteit en ontstaansgeschiedenis. Aandachtspunten  Groeiende vraag naar woningen, met name in het lage en middensegment;  Bereikbaarheid/mobiliteit van de kernen in het buitengebied;  Draagvlak voor en behoud van voorzieningen in de kernen.

Blad 44 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

4.4.2

Huidig beleid, trends en ontwikkelingen Beleid De Woonvisie (2017) en het recent vastgestelde Programma Wonen zijn erop gericht groei mogelijk te maken en een kwaliteit goed aanbod van woningen te realiseren. Dit betekent een gedifferentieerd aanbod van woningtypes en woonmilieus, aansluitend bij de kwantitatieve én kwalitatieve behoefte. Het bevorderen van levensloopbestendige en duurzame woningen valt hier ook onder. Hiervoor is een grote rol weggelegd voor particulieren en corporaties. De gemeente pakt hierbij de rol van aanjager. In de woonvisie wordt ervan uitgegaan dat in 2030 50% van de bestaande bouw energieneutraal is en de andere 50% met de helft energiezuiniger is. Met het huidige beleid wordt ingezet op het vergroenen van de woongebieden. Daarbij wordt gestreefd naar een integrale aanpak van zowel de groenstructuren als de ontmoetingsplekken in de openbare ruimte. Door extra picknickparkjes, lanen en speeltuinen te realiseren moet een fijne woonomgeving ontstaan voor jong en oud. Trends en ontwikkelingen  Demografische ontwikkelingen zoals vergrijzing, ontgroening, verandering van huishoudenssamenstelling en toename van het aantal arbeidsmigranten vragen om meer woningen;  Naast de kwantitatieve woningbouwopgave leidt dit ook tot een kwalitatieve opgave, zoals een toenemende vraag naar levensloopbestendige woningen en sociale huur woningen.

4.4.3

Beoordeling huidige situatie en referentiesituatie Groen & sociaal Voor verschillende woonmilieus is er een tekort aan woningen, met name in de woonmilieus ’rustige stadswijk’, ‘luxe woonwijk’ en ‘dorps’ is een tekort aan woningen. Gezien de trends en ontwikkelingen zal de vraag naar woningen alleen maar toenemen. Naast de kwantitatieve opgave ligt er ook een kwalitatieve woningopgave. De gemeente zet al in op de bouw van nieuwe woningen. Jaarlijks worden ruim honderd nieuwbouwwoningen opgeleverd, waarvan het grootste deel in kern Venray wordt gerealiseerd. Toch worden ook in de dorpen nieuwe woningen gebouwd; deels in de vorm van zelfbouw, deels zijn het projectmatige ontwikkelingen. Vrijwel elke kern heeft mogelijkheden voor woningbouw. De grootste plannen die nog ontwikkeld kunnen worden liggen in kern Venray. Het gaat hier met name om afronding van de Brabander (cluster IV), St. Annapark en het Servaasterrein. Daarnaast worden de mogelijkheden onderzocht voor woningbouw op de locaties Viecuri en De Brier. In totaal gaat het bij deze plannen om bijna 1.000 woningen in diverse segmenten. De woongebieden hebben ook te maken met een vergroeningsopgave. Het vergroenen van de woongebieden is van belang met betrekking tot het veranderende klimaat. Door klimaatverandering worden vaker hevige regenval, langere periodes van droogte en hogere temperaturen verwacht.

Een groene woonomgeving heeft een verkoelend effect en draagt bij aan de vermindering van wateroverlast. Daarnaast is groen van belang voor een gezonde omgeving die

Blad 45 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

uitnodigt om te bewegen en te ontmoeten. Het percentage groen verschilt per buurt. Enkele buurten, zoals Veltum en Kulut, hebben een relatief hoog aandeel groen, terwijl in andere buurten, zoals de wijken rondom het centrum, relatief weinig groen te vinden is. Doordat met het huidige beleid nog niet ingezet wordt op vergroening van de woongebieden, in combinatie met klimaatverandering, leidt dit tot een negatieve ontwikkeling van de referentiesituatie.

Figuur 4.15 Beoordeling van de referentiesituatie voor de woongebieden - groen & sociaal

Welvarend & mobiel De economische activiteiten in de woongebieden hebben met name te maken met de lokale voorzieningen, zoals wijkcentra. Daarnaast genereren de woningen en voorzieningen verkeer. De ontsluiting voor autoverkeer levert weinig knelpunten op. Echter zijn er verschillende wijken/dorpen in de gemeente minder goed te bereiken met het openbaar vervoer. Dit geldt bijvoorbeeld voor de kernen Ysselsteyn, Vredepeel en Smakt.

Figuur 4.16 Beoordeling van de referentiesituatie voor de woongebieden - welvarend & mobiel

Duurzaam & gezond Een van de grootste opgaven voor de woongebieden is het verduurzamen van de huidige woningvoorraad in het kader van de energietransitie. Het doel is gesteld dat in 2030 50% van de bestaande bouw energieneutraal is en de andere 50% met de helft energiezuiniger is. Het lijkt er op dit moment nog niet op dat deze doelstelling behaald wordt. Daarvoor is extra inzet nodig. Niet alleen de verduurzaming van de woningvoorraad is een opgave, ook het stimuleren van duurzame vervoersmiddelen. Dit zijn vervoersmiddelen die minder CO2 en/of stikstof uitstoten

Blad 46 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

maar ook zorgen voor bijvoorbeeld minder geluidbelasting. Denk hierbij bijvoorbeeld aan elektrische (deel)-auto’s, bussen en (deel)fietsen. De mobiliteitstransitie draagt dus niet alleen bij aan het verduurzamen van de gemeente, maar draagt ook bij aan het behalen van gezondheidswinst. Naar verwachting zullen technologische ontwikkelingen ervoor zorgen dat duurzame vervoersmiddelen voor particulieren steeds toegankelijker worden. Echter ligt er ook voor de gemeente een rol in deze mobiliteitstransitie door voldoende alternatieven voor autoverkeer te bieden. Het verbeteren van de multimodale bereikbaarheid speelt hierbij een rol.

Figuur 4.17 Beoordeling van de referentiesituatie voor de woongebieden - duurzaam & gezond

Waardevol In de woongebieden zijn relatief weinig natuurwaarden aanwezig, maar dit is geen waarde waar de woongebieden op gericht hoeven te zijn. Een uitzondering hierop vormen de grotere parken, zoals het Annapark en het Vlakwaterbos. De inzet op het vergroenen van de woongebieden kan ervoor zorgen dat de natuurwaarden en de biodiversiteit in deze gebieden toeneemt. De cultuurhistorische waarden zijn met name te vinden in de historische bebouwingskernen van de dorpen, maar ook gebouwen uit de wederopbouwperiode bezitten bijzondere kwaliteiten.

Figuur 4.18 Beoordeling van de referentiesituatie voor de woongebieden – waardevol

Blad 47 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

4.4.4

Impact op overige gebieden Agrarische gebieden De vraag naar woningen en nieuwe woongebieden legt ruimteclaims op het agrarisch gebied van Venray. Wanneer het bestaand stedelijk gebied onvoldoende ruimte biedt voor uitbreiding van de woningvoorraad zal er gekeken worden naar geschikte ruimte in de agrarische gebieden. Natuurgebieden De gebouwde omgeving en de verkeersaantrekkende werking leiden tot uitstoot van stikstof. Door stikstofdepositie worden natuurgebieden aangetast. De behoefte aan recreatie van de inwoners van de woongebieden kan ook leiden tot (toename van) verstoring. Groei van de woongebieden leidt tot toenemende druk op en behoefte aan natuurgebieden. Centrumgebied De woongebieden vormen het voornaamste verzorgingsgebied van het centrumgebied. Doordat uitgaven aan fysieke winkels per huishouden afneemt, wordt een voldoende groot verzorgingsgebied steeds bepalender voor de instandhouding van voorzieningen. Uitbreiding van de woningvoorraad, met name in de nabijheid van het centrumgebied, draagt positief bij aan de leefbaarheid in het centrumgebied en kan leegstand voorkomen of verminderen. Werkgebieden Daar waar woongebieden grenzen aan bedrijventerreinen kunnen de gevoelige objecten binnen het woongebied vanwege milieuhinder beperkingen leggen op de (uitbreidings)mogelijkheden van werkgebieden.

4.4.5

Belangrijkste opgaven Met de trendgrafieken is gevisualiseerd dat de ambitie groen & sociaal zich negatief kan ontwikkelingen tot 2050. Dit komt doordat er in de gemeente een tekort aan woningen bestaat in verschillende woonmilieus. Met betrekking tot de ambitie duurzaam & gezond is de verwachting dat tot 2050 een groot deel van de woningvoorraad wordt verduurzaamd. Daarnaast moet er meer groen aan de woongebieden worden toegevoegd ten behoeve van klimaatverandering. Tot slot vraagt de ambitie welvarend & mobiel aandacht met betrekking tot het verbeteren van de OVbereikbaarheid van verschillende wijken/dorpen. De OV-bereikbaarheid is belangrijk met het oog op de vergrijzende bevolking. Dit leidt tot de volgende opgaven voor de woongebieden:  De kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwopgave;  Het verduurzamen van de woningvoorraad;  Het vergroenen van de woongebieden;  Het verbeteren van de multimodale bereikbaarheid van de kleine kernen.

4.5

Werkgebieden

4.5.1

Kenmerken van het gebied De werkgebieden hebben betrekking op de bedrijventerreinen in de gemeente. Het grote aantal bedrijventerreinen (450 ha) vormt een belangrijke pijler voor de werkgelegenheid. Elk bedrijventerrein heeft zijn eigen segment. Zo zijn de terreinen Smakterheide, de Blakt en Witte

Blad 48 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

Vennen gericht op grootschalige, industrieel-logistieke bedrijvigheid. Ook het grootste deel van het haven- en industrieterrein Wanssum valt onder deze categorie. De Hulst I, Vennendreef, Oude melkfabriek, Agrobaan Ysselsteyn en het oostelijk deel van Wanssum zijn te kenmerken als gemengde bedrijventerreinen (bedoeld voor het MKB); Keizersveld en De Hulst II zijn bedrijven- en kantorenparken. Tenslotte is De Brier aangewezen als stedelijk dienstenterrein waar plek is voor kantoren, volumineuze detailhandel en leisure voorzieningen. Kenmerkend voor de meeste bedrijventerreinen zijn de veelal grootschalige bebouwing, blokvormige structuren, ruime wegen en veel verstening. Op de bedrijventerreinen is weinig (openbaar) groen aanwezig. De bestaande bedrijventerreinen zijn nagenoeg vol. De vraag naar beschikbare kavels blijft bestaan. In regionale afspraken is daarom vastgelegd dat er 30 ha nieuw bedrijventerrein gerealiseerd wordt. In Wanssum wordt zowel de haven als het industrieterrein (aan de west- en oostzijde) uitgebreid. Kwaliteiten  Veel (grote) bedrijventerreinen;  De bedrijventerreinen hebben elk hun eigen segment; Aandachtspunten  De bestaande bedrijventerreinen zijn nagenoeg vol;  De bedrijventerreinen worden over het algemeen gekenmerkt door verstening en weinig groen.  Emissies (zoals stikstof en geur) als gevolg van bedrijfsactiviteiten

4.5.2

Huidig beleid, trends en ontwikkelingen Beleid Doordat de beschikbare ruimte op bedrijventerreinen beperkt is het Coalitieakkoord 2018-2022 voornamelijk gericht op nieuwe uitbreidingsmogelijkheden voor bedrijventerreinen. Daarnaast wordt actief ingezet op het herontwikkelen/herinvullen van grote kavels die leeg komen of dreigen te raken. In het Coalitieakkoord is de kwalitatieve ontwikkeling van bedrijventerreinen als aandachtspunt genoemd. Tot slot is in de Toekomstvisie al benoemd dat nieuwe bedrijven ook goed in het landschap moeten passen. Trends en ontwikkelingen  Op de korte termijn groeit de vraag naar ruimte op bedrijventerreinen door, met name door de logistiek. Op de lange termijn wordt verwacht dat deze vraag afneemt door de dalende beroepsbevolking.  Verdere technologische ontwikkeling, zoals digitalisering, robotisering, 3D printing.  Toenemend belang van circulariteit en maatschappelijk verantwoord ondernemen.  Verduurzaming van bedrijventerreinen, zowel in het kader van de energietransitie als klimaatadaptatie.

Blad 49 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

4.5.3

Beoordeling huidige situatie en referentiesituatie Groen & sociaal Op de bedrijventerreinen zijn relatief veel grootschalige gebouwen, blokvormige structuren, ruime wegen en veel verstening aanwezig. Het aandeel groen is hier relatief laag. De versteende omgeving absorbeert warmte waardoor hittestress kan op treden. Door klimaatverandering worden vaker hete periodes verwacht, waardoor de kans op hittestress toeneemt. De bedrijventerreinen vormen daarmee over het algemeen geen gezonde omgeving.

Figuur 4.19 Beoordeling van de referentiesituatie voor de werkgebieden – groen & sociaal

Welvarend & mobiel De werkgebieden zijn van groot belang voor de werkgelegenheid en welvaart van de gemeente. Uit de leefomgevingsfoto blijkt dat Venray haar identiteit met name ontleent aan een sterke agribusiness, logistiek en productiesector. De belangrijkste sector qua werkgelegenheid is dan ook de sector ‘vervoer en opslag’. Circa 20% van alle werknemers in de gemeente is arbeidsmigrant. Zij zijn voornamelijk werkzaam in de landbouw, industrie en logistiek. Deze arbeidsmigranten zijn nodig omdat deze vacatures niet lokaal worden ingevuld. Het aanbod van werk past niet goed bij het opleidingsniveau. Een deel van de hoogopgeleide jongeren trekt bijvoorbeeld weg uit Venray. Door de verwachte dalende van de beroepsbevolking zal deze onbalans in vraag een aanbod naar werk toenemen. Om de openstaande vacatures in te kunnen vullen zal het aantal arbeidsmigranten naar verwachting groeien.

Figuur 4.20 Beoordeling van de referentiesituatie voor de werkgebieden – welvarend & mobiel

Blad 50 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

Duurzaam & gezond Op de versteende bedrijventerreinen is weinig groen te vinden. Naast de kans op hittestress kan de verstening ook tot wateroverlast zorgen omdat water niet goed in de bodem kan infiltreren. Door klimaatverandering wordt vaker hevige regenval verwacht, waardoor de kans op wateroverlast op bedrijventerreinen toeneemt. Het huidige beleid is voornamelijk gericht op het vergroten van het aanbod op bedrijventerreinen. De vergroening van deze terreinen staat daarbij nog niet nadrukkelijk op de agenda. Logistieke hallen hebben over het algemeen grote daken. Deze hallen op bedrijventerreinen zoals Smakterheide en de Blakt zijn uitermate geschikt voor de opwekking van zonne-energie. Op het overgrote deel van deze hallen zijn echter nog geen zonnepanelen geplaatst. Deze potentiële energie kan gebruikt worden door de bedrijven zelf of worden gebruikt in de nabijgelegen woongebieden. Zonder nadere inzet op het verduurzamen van bedrijventerreinen wordt het lastig om als gemeente energieneutraal te worden. Ook op het gebied van circulariteit zijn er voor de werkgebieden grote stappen te zetten.

Figuur 4.21 Beoordeling van de referentiesituatie voor de werkgebieden – duurzaam & gezond

Waardevol In de werkgebieden zijn relatief weinig cultuurhistorische waarden en natuurwaarden te vinden. Dit zijn geen waarden die men verwacht op in de werkgebieden. Desondanks kan een vergroening van de bedrijventerreinen wel bijdragen aan het vergroten van de biodiversiteit in deze gebieden.

Figuur 4.22 Beoordeling van de referentiesituatie voor de werkgebieden – waardevol

Blad 51 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

4.5.4

Impact op overige gebieden Agrarische gebieden De uitbreiding van 30 ha bedrijventerrein, die regionaal afgesproken is, zal vermoedelijk in het agrarisch gebied gerealiseerd worden. Deze uitbreiding gaat hierdoor ten koste van de ruime voor het agrarisch gebied. Natuurgebieden De industrie op de bedrijventerreinen en het verkeer dat deze terreinen aantrekt leiden tot de emissie van stikstof. Deze emissies tast natuurgebieden aan door vermesting/verzuring als gevolg van stikstofdepositie. Dit effect treedt niet alleen op in de nabijheid van de bedrijventerreinen maar kan ook op grotere afstand zijn weerslag hebben. Het verduurzamen van de bedrijventerreinen kan de stikstofuitstoot verminderen. Centrumgebied Geen impact. Woongebieden De grotere bedrijventerreinen zijn gelegen nabij woongebieden. Denk bijvoorbeeld aan Smakterheide, De Hulst en Haven- en industrieterrein Wanssum. Bedrijven kunnen milieuhinder veroorzaken door bijvoorbeeld geluid- of geuroverlast. Bedrijventerreinen met een groot aandeel vrachtverkeer zorgen ook voor overlast door de toename van luchtverontreiniging en wegverkeerslawaai en gevaren voor de verkeersveiligheid.

4.5.5

Belangrijkste opgaven Met de trendgrafieken is inzichtelijk gemaakt dat er een negatieve ontwikkeling wordt verwacht van de ambitie groen & sociaal. Door het lage aandeel groen in werkgebieden vraagt namelijk aandacht met het oog op klimaatverandering. Daarnaast wordt een negatieve ontwikkeling verwacht van de ambitie welvarend & mobiel, welke wordt veroorzaakt doordat het aanbod van werk in de gemeente niet goed past bij het opleidingsniveau van de bevolking. Tot slot is de huidige situatie met betrekking tot duurzaam en gezond negatief beoordeeld. Er zijn in de werkgebieden nog grote stappen te zetten op het gebied van energietransitie en circulariteit. Dit leidt tot de volgende opgaven:  Het vergroenen van de werkgebieden;  Het verduurzamen van de werkgebieden.  Een betere afstemming tussen vraag en aanbod van werk.

4.6

Overzicht beoordeling In de voorgaande paragrafen is beschreven hoe de leefomgeving van de gemeente Venray zich zal ontwikkelen. Hierbij is de huidige situatie beschreven op basis van de leefomgevingsfoto. Vervolgens is gekeken hoe de situatie zich zal ontwikkelen als het huidige beleid wordt voortgezet. Daarbij is ook rekening gehouden met trends en ontwikkelingen. Het resultaat is een inschatting van de situatie in 2050, zonder het beleid van de omgevingsvisie. Vervolgens zijn per deelgebied de belangrijkste opgaven benoemd om de geschetste situatie in 2050 te verbeteren. Deze aandachtspunten volgen uit de trendgrafieken en richten zich met name op de ambities die in de

Blad 52 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

huidige situatie laag scoren en geen duidelijke verbetering richting 2050 laten zien. Hieronder is een overzicht gegeven van alle trendgrafieken en opgaven per deelgebied. De omgevingsvisie wordt in hoofdstuk 11 getoetst ten opzichte van deze referentiesituatie.

Belangrijkste opgaven in het agrarisch gebied De grootste opgave in het buitengebied van Venray zijn: 1. Het verminderen van de milieubelasting 2. Het verbeteren van natuur-, bodem- en waterkwaliteiten; 3. Omgaan met en inpassen van ruimteclaims vanuit andere gebieden of ontwikkelingen.

Blad 53 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

Belangrijkste opgaven in de natuurgebieden De grootste opgave in de natuurgebieden binnen de gemeente Venray zijn: 1. Behoud en versterking van natuurwaarden en biodiversiteit; 2. Het versterken van het toeristisch-recreatief aanbod zonder dat dit leidt tot meer verstoring van natuurgebieden.

Belangrijkste opgaven in Centrum Venray De grootste opgave in Centrum Venray zijn: 1. Aanpak van leegstand in aanloopstraten; 2. Stimuleren van langzaam verkeer; 3. Vergroening en verduurzaming van het centrumgebied.

Blad 54 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

Belangrijkste opgaven in de woongebieden De grootste opgave in de woongebieden van de gemeente Venray zijn: 1 De kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwopgave; 2 Het verduurzamen van de woningvoorraad; 3 Het vergroenen van de woongebieden; 4 Het verbeteren van de multimodale bereikbaarheid van de kleine kernen.

Belangrijkste opgaven in de werkgebieden De grootste opgave in de werkgebieden van de gemeente Venray zijn: 1 Het vergroenen van de werkgebieden; 2 Het verduurzamen van de werkgebieden. 3 Een betere afstemming tussen vraag en aanbod van werk.

Blad 55 van 116

Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie gemeente Venray projectnummer 0462582.100 14 september 2021 revisie 01 Gemeente Venray

5

Botsproeven agrarische gebieden

5.1

Milieunormen agrarische sector Er is volop discussie over de effecten van de agrarische bedrijven. De huidige milieueffecten, die spelen in de gemeente Venray, worden met name veroorzaakt door de veehouderijbedrijven. Als de gezonde woon- en leefomgeving van bewoners als ambitie wordt nagestreefd, betekent dat dan ook dat strengere milieueisen gesteld moeten worden aan de agrarische sector? De botsproef bestaat uit twee alternatieven:  Ontwikkelingen worden alleen toegestaan onder strengere algemene regels, zoals het voldoen aan de advieswaarden van de WHO (fijnstof) en de GGD advieswaarden (geur) in plaats van de wettelijke normen. Hierbij worden strengere regels als generieke maatregel toegepast voor alle agrarische bedrijvigheid in het gehele gebied. Daarbij is de inzet dat overal de effecten op de omgeving moeten verminderen.  Een gebiedsgerichte aanpak waarbij de ontwikkelingsmogelijkheden afhankelijk zijn van het gebied waar het agrarisch bedrijf ligt. Hierbij wordt uitgegaan van groei van agrarische bedrijven in gebieden waar het kan én krimp of omschakeling naar kleinschalig en natuurinclusieve bedrijvigheid in gebieden waar ontwikkelingen passen bij wonen, natuur of recreëren.

5.1.1

Strengere regels voor agrarische bedrijven Strengere regels met betrekking tot fijnstof en geur kunnen ervoor zorgen dat er minder overlast wordt ervaren. Daarmee kan het woonklimaat en de leefbaarheid in de agrarische gebieden verbeteren en wordt het gebied geschikter voor woonfuncties. Uit de leefomgevingsfoto blijkt dat er vraag is naar woningen in het woonmilieu ‘landelijk’, waarmee vraag en aanbod op de woningmarkt beter in balans kan komen. De verbetering van woonklimaat en leefbaarheid is naar verwachting beperkt omdat enige overlast zal blijven bestaan en dit ook hoort bij het landelijke woonmilieu. Hieruit volgt een licht positieve beoordeling. Het toepassen van strengere regels voor agrarische bedrijven heeft een licht negatief effect op de ambitie welvarend & mobiel. Met de eisen worden ontwikkelmogelijkheden beperkt en zijn er mogelijk technische maatregelen nodig om te voldoen aan de strengere regels. De toekomstmogelijkheden van veehouderijbedrijven in de nabijheid van woongebieden kunnen hierdoor zodanig beperkt worden dat bedrijfsbeëindiging of verplaatsing noodzakelijk zijn. Strengere regels voor agrarische bedrijven is beoordeeld als positief tot zeer positief voor de ambitie duurzaam & gezond doordat dit bijdraagt aan het verminderen van de milieudruk op het agrarisch gebied.

Met het tekenen van het Schone Lucht akkoord wordt aangesloten bij het streven naar de WHO advieswaarde voor fijnstof. Door strengere milieuregels op te stellen wordt ook de bestaande milieukwaliteit aangepakt. De regels kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op beperkingen voor het gebruik van (kunst)mest en bestrijdingsmiddelen. Daarmee kan de bodemen waterkwaliteit verbeteren. Wanneer regels worden gesteld aan het gebruik van (zware) landbouwmachines kan ook de bodemdaling in het gebied worden beperkt.