05 Achtergronddocument

Achtergronddocument Behorende bij

Gewoon zoals het hoort! Integraal beleid internationale werknemers Venray

Aanleiding, bestaande situatie, opgaven en oplossingsrichtingen zoals gepresenteerd tijdens een thema-sessie met inwoners, bedrijven, geïnteresseerde organisaties, raadsleden en ambtenaren.

Ge w oon , z oa ls h e t h oor t ! I n t e gr a a l be le id in t e r n a t ion a le w e r k n e m e r s Ve n r a y Themasessie woensdag 28 juni 2023

Link naar introductiefilmpje

Ope n in g door Wim de Schryver, wethouder

Welkom!

Doel vandaag:

• Presenteren stand van zaken • Met elkaar in gesprek; vooruitblik

2

W a a r om be le id? • Zicht en grip voor gemeente en inwoners • Duidelijkheid voor initiatiefnemers en legaliseren • Verbeteren woon- en leefomstandigheden werknemers en omwonenden • Economisch belang internationale werknemers • Commissie-Roemer: geen tweederangsburgers

3

1

N a a r e e n ge m e e n t e lij k be le id door Rob Groen, beleidsadviseur

• Proces • Huidige situatie en opgaven • Toelichting discussietafels

4

Pr oce s

wat

Start-analyse Interviews stakeholders Analyses, beleidsonderzoek en –uitwerking in concept

Jan ‘23

feb

mrt

april

mei

juni

Uitwerken beleid + uitvoeringsnotitie jul/aug

sept

Raadsvoorstel Q4

wanneer raad?

raadsbezoek

thema-avond

commissie

raadsbesluit

5

2

H u idige sit u a t ie : disba la n s beesel (345)

• Internationale werknemers, kenniswerkers en arbeidsmigranten

beesel (345)

peel en maas 2473)* beesel (345)

venlo (6160)

horst ad maas (3810)

> 7500 peel en maas 2473)*

Bron: Companen/Decisio 2022, bewerking gemeente Venray

beesel (345)

2020

< 1000 6

rood = werkzaam. Groen = woonachtig. Lichtgroen: niet in BRP, raming Companen/decisio. Donkergroen = wel in BRP. In Noord-Limburg werken in totaal 31.320 internationale werknemers, waarvan 23540 arbeidsmigrant. We wonen er 18.940, waarvan 17.545 AM. Dus 6000 onbekend en van elders (veel Duitsland). In Venray werken 8005 internationale werknemers, 6.015 AM en 1990 kenniswerkers. Er wonen er 2460, waarvan 210 KW. 3500 AM en 1780 KW wonen dus elders, of wel in Venray maar we hebben ze niet in zicht. Opgave:

- meer zicht - beter evenwicht wonen - werken

Oplossingsrichtingen: - Beter registratieproces / samenwerken overheid-ondernemers - Huisvesting op orde - Gerichte en/of circulaire arbeidsmigratie *

* Hier en op volgende sheets staat me een * gemarkeerd welke opgaven of oplossingsrichtingen relevant zijn voor dit beleid, maar buiten de directe invloed van de gemeente liggen. Omdat ze wel van invloed kunnen zijn op de ontwikkelingen in Venray, zijn ze hier wel benoemd, zodat de gemeente hier rekening mee kan houden in het overleg of de samenwerking met partijen die hier wel invloed op hebben, en kan monitoren of deze ontwikkelingen nu of later van invloed zijn op Venrays beleid.

3

Be la n g voor Ve n r a yse e con om ie Aandeel arbeidsmigranten op totale werkgelegenheid, 2021

29,2%

Venray

15,7%

NoordLimburg

Bron: Companen/Decisio 2021 en CBS Statline, bewerking gemeente Venray

7

Opgave: nu en in toekomst voldoende mensen voor essentiële beroepen

4

Pr ogn ose

Regionale huisvestingsopgave 2030: + 6600 tot 9300

-laag

-hoog Prognose door PBL/CPB

8

Opgave Venray: - groei: 900 – 1300 - Vervangingsopgave: 900 – 1000 - Totale opgave tot 2030: 1800 – 2300 Grote onzekerheidsmarge vanwege a) Onvolledige registratie b) Omvang effect handhaving nieuwe regels en wetten wordt pas duidelijk na invoering

Oplossingsrichtingen: - Eerst starten met 1500 plekken tot 2027 - Monitoren en bijsturen

5

W ie zij n de a r be idsm igr a n t e n ? ( 1 )

iets meer iets minder dan de helft

Leeftijd (Noord-Limburg): grootste groep (38%) is 25-35 jaar 54% man, 46% vrouw

9

Herkomst: 2/3 uit Polen. Aandeel krimpt (economische ontwikkeling daar, en Duitsland wordt snel interessanter. Voert actief en positief beleid om internationale werknemers te binden. Aandeel Roemenie, Bulgarije, Slowakije groeit. Recent ook Spanje en Portugal. NB Portugal vaak niet-EU (brazilie, kaapverdie) met portugese verblijfspas. Verblijfsduur: bij elkaar opgeteld blijft ca 43% tot een jaar in Venray, ca 38% 1 tot 3 jaar en ca 19% langer dan 3 jaar. Het aandeel kort-verblijvers groeit de laatste tijd. Mogelijke oorzaken zijn flexibilisering van de arbeidsmarkt, maar ook de trend waarbij arbeidsmigranten zelf vaker ‘jobhoppen’ en bijvoorbeeld elke zomer een ander land kiezen om te werken. Opgaven: zicht hebben. En: Kort verblijf: veel werken, betaalbaar en gezond wonen, toegang tot zorg en instanties wanneer nodig, voorkomen uitbuiting Lang verblijf: Nederlandse taal, groeimogelijkheden in werken en leren, cohesie en integratie Oplossingsrichtingen: - Actief benaderen en informeren m.b.t.

registratie - Regionale gezondheids- en maatschappelijk opvangvoorzieningen - Passende informatievoorziening in Nederlands en “talen van herkomst” - “Institutionele kennis” stimuleren - Scheiden arbeids- en huurcontracten * - Integratie op maat - Versterken contacten wijk/dorpsbewoners – internationale werknemers - Leren en ontwikkelen/perspectief op werkplek; goed werkgeverschap * - Certificering uitzendbureaus * - Versterken toezicht arbeidsinspectie, RIEX *

6

W ie zij n de a r be idsm igr a n t e n ? ( 2 ) Bedrijfstakken/branches (SBI 2008) Nederland NL/EU-11 Venray A Landbouw, bosbouw en visserij 1,2 4,9 C Industrie 8,9 7,6 F Bouwnijverheid 4,0 1,6 G, H Handel, vervoer en opslag 21,3 14,3 J-N zakelijke dienstverlening 6,8 64,4 O, P Openbaar bestuur, overheid, onderwijs 13,1 1,6 Q Gezondheids- en welzijnszorg 17,1 2,2 overig 27,5 3,4 100 100

5,1 13,4 4,7 20,9 27,6 8,7 15,4 4,3 100

10

EU-11: verdeling EU-internationale werknemers naar sector in NL. Uitzendbureaus vallen onder zakelijke dienstverlening (recreatie en horeca ook). Landbouw gestippeld, relatief klein in aantal en aandeel, maar zowel onder internationale werknemers als in de Venrayse economie relatief groot. Arbeidsmigranten vaak (zeker niet altijd) werkzaam aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Daar zijn ze kwetsbaar voor uitbuiting, afhankelijke posities. Zowel rijk als brancheverenigingen (bv ABU) werken aan verbeteren van de positie (arbeidscontracten -huurcontracten scheiden, certificering uitzendbureaus, goed werkgeveren verhuurderschap).

Opgave: Wonen bij werk; verantwoordelijkheid werkgevers bij huisvesting en goed werkgeverschap; visie op arbeidsmarkt / welke bedrijven en banen nodig?; regionale afstemming Oplossingsrichtingen: - ”Fachkräfteneinsatzgesetz” *, circulaire migratie * - Wonen in buitengebied geen verdienmodel, wel ondersteunend aan bedrijfsvoering. - (regionale) visie op: welke bedrijven/sectoren wel, welke niet? Ofwel: waar gaat “werk naar arbeid” en waar komt “arbeid naar werk”?

7

W a a r w on e n de a r be idsm igr a n t e n ?

160 160 140 140 120 120 100 100 80 80 60 60 40 40 20 20 0 0

1600

bedden

1400 1200 1000 800 600 400 200 0 bui tengebied

woonwijk locaties

locaties

aantal huisvestingslocaties en (geraamde) bedden, naar gebied

bedrijventerrein

bedden

11

Locaties: 73 in buitengebied, 63 in woonwijken en 11 op bedrijventerreinen Bedden: 1482 in buitengebied, 507 in woonwijken en 415 op bedrijventerreinen

8

H oe w on e n de a r be idsm igr a n t e n ? locaties

bedden

25

1133 1371

122

vergund

niet-vergund

vergund

niet-vergund

12

NB: niet–vergund is conservatieve raming obv digitale locatieschouw (inschatting op basis van aard bebouwing en van wat er bestemmingsplantechnisch en bouwtechnisch mogelijk zou kunnen zijn. Kan in praktijk zowel onder- als overschatting inhouden. Overigens geldt ook: niet voor alle huisvesting is een vergunning nodig; kamerverhuur in woningen mag bijvoorbeeld (nog) zonder vergunning.

9

H oe w on e n de a r be idsm igr a n t e n ? aantal slaapplekken uitgesplitst naar grootte van de locatie, 2023

640 930

834

1-20 (120 locaties)

20- 100 (24 locaties)

> 100 (3 locaties)

14

Globaal dus een derde op kleine, een derde op middelgrote en een derde op grote locaties. Grote locaties zetten met relatief weinig ruimtebeslag veel zoden aan de dijk.

10

Opga v e n bu it e n ge bie d?

buitengebied 15

Locaties: 73 in buitengebied, 63 in woonwijken en 11 op bedrijventerreinen Bedden: 1482 in buitengebied, 507 in woonwijken en 415 op bedrijventerreinen

Opgave: - Betaalbare huisvesting werknemers nabij bedrijf - Passend bij omgeving; betrekken omwonenden - Gezond, veilig, fatsoenlijk wonen - Voorkomen dat huisvesting hoofd-functie wordt; géén verdienmodel - Duidelijke regels om administratieve druk te beperken Oplossingsrichtingen: - Normeren SNF; toetsen aan Wgv, RO-regels, bestemmingsplan/omgevingsplan; - Sociaal beheer, aanspreekpunt - Legaliseren waar mogelijk, handhaven waar nodig - Geen leegstand: buiten ”eigen seizoen” huisvesting tbv andere bedrijven mogelijk - Verhuurvergunning arbeidsmigranten - Geclusterde huisvestingslocaties in buitengebied. Locatie van 3½ ha biedt ruimte voor 240 plekken.

11

Opga v e n w oon w ij k e n

buitengebied woonwijk 27

Opgave: - Wonen in wijken zoals bedoeld: géén grootschalige verkamering; woningen beschikbaar voor woningzoekenden. - Fatsoenlijke huisvesting (gezondheid, prijs, huurzekerheid, privacy) - Leefbare woonomgeving Oplossingsrichtingen: - Aanscherpen aantal huishoudens/woning in facetbestemmingsplan - SNF/Wvg-norm - Sociaal beheer; aanspreekpunt - Verhuurvergunning Arbeidsmigranten - Meldpunt - Handhaving

12

Opga v e n be dr ij ve n t e r r e in e n of r a n de n w oon ge bie de n

bedrijventerrein

Opgave: - Short stay: voldoende plekken nabij bedrijven - Locaties vinden en ontwikkelen - Gelijk speelveld: goed verhuurderschap stimuleren, slecht verhuurderschap aanpakken - Participatie en draagvlak Oplossingsrichtingen: - Roemer/SNF/Wgv-norm - Sociaal beheer; aanspreekpunt - Verhuurvergunning Arbeidsmigranten - Clusteren en stapelen: 4 of 5 locaties van 2 ha bieden plaats aan in totaal 1600 – 2000 personen

13

Opga v e n pe r w ij k / dor p

33

Opgave: - voldoende slaapplaatsen op de juiste plek. - Match met overige huisvestingsopgaven - Draagvlak onder bevolking. Oplossingsrichtingen: - Short stay: clusteren aan randen bedrijventerrein of verspreid in buitengebied, op “logies-waardige” locaties; - Mid-stay: middelgrote locaties, combineren met andere woningmarktopgaves, op “woon-waardige” locaties; - Long-stay: op reguliere woningmarkt, opnemen in woningbouwprogramma; - Transformatiepanden en –locaties benutten voor tijdelijk (1015 jarig) gebruik; - Zoekcriteria uitwerken, ruime zoekgebieden aanwijzen, vervolgens met omwonenden en andere betrokken partijen gezamenlijk locaties uitwerken

14

D iscu ssie t a fe ls • Verspreiden over discussietafels: • huisvesting; • welzijn & zorg; • participatie en communicatie • Per tafel bespreken: • Wat kunnen we komende jaren doen om opgaven te realiseren? • Wat vraagt dat van elke betrokkene? • Wat is nodig dat de gemeente doet? • Na afloop: plenaire terugkoppeling: 5 minuten per tafel. Gespreksleider vraagt vrijwilliger.

19

Age n da • Opening • Aanleiding • Huidige situatie • opgaven internationale werknemers in Venray • Gesprek met en door aanwezigen aan discussietafels • Broodje • Plenaire terugkoppeling van de gesprekken aan de tafels • Afsluiting door Wim de Schryver

20

15