04 BIJLAGE 1 WET MARKT EN OVERHEID (2)

Adviesnota aan gemeenteraad Gemeenteblad 2015, nr. 103. Onderwerp Aanwijzingsbesluit activiteiten van algemeen belang Wet Markt en Overheid 30 januari 2015

Datum Kenmerk

Openbare Ruimte

Afdeling

Naam steller

Peter Hanen

Afdelingsmanager

Karin Bruggeman

Coördinator

Marco van de Voort

Voorstel 1. de volgende economische activiteiten aan te wijzen als activiteiten die plaatsvinden in het algemeen belang, als bedoeld in artikel 25h, vijfde en zesde lid, van de Mededingingswet: -

verhuur, uitgifte in erfpacht en exploitatie van sportaccommodaties;

-

exploitatie van het kantinegedeelte in sportaccommodaties;

-

verhuur, uitgifte in erfpacht, ingebruikgeving en exploitatie van maatschappelijk vastgoed (gemeentelijke panden ten behoeve van buurt-, wijk- of gemeenschapshuizen voormalige schoolgebouwen, welzijns- en cultuurvoorzieningen waar subsidierelaties mee bestaan, zoals het Odapark en de Schouwburg);

-

verhuur of ingebruikgeving van delen van het gemeentehuis;

-

verhuur van leegstaande panden via anti-kraak;

-

verhuur en exploitatie van de jachthaven in Wanssum;

-

verhuur en of exploitatie van de parkeergarage en of parkeerterreinen;

-

exploitatie van fietsenstallingen;

-

beheer openbare ruimte bij evenementen;

-

verhuur, beheer en exploitatie van de gemeentebossen en natuurgebieden;

-

aan- en verkoop van gronden en verkoop van gemeentelijke panden;

-

terbeschikkingstelling van gratis wifi in centrum Venray.

Aanleiding Op 1 juli 2012 is de Wet Markt en Overheid (Wet M en O) van kracht geworden. Deze wet geeft een aantal spelregels (de wet noemt het gedragsregels), die overheidsinstanties, zoals gemeenten, in acht moeten nemen als zij economische activiteiten uitvoeren. Daaronder wordt begrepen het aanbieden van goederen en diensten op de markt. De belangrijkste spelregel is dat de gemeente dergelijke activiteiten wel mag aanbieden, maar dan in beginsel aan de afnemer de integrale kostprijs in rekening moet brengen. Verder bevat de wet bepalingen over het gebruik van overheidsgegevens voor die activiteiten en over functiescheiding tussen uitvoerders en toezichthouders op die activiteiten. Voor overheidsbedrijven geldt dat de overheid deze bedrijven niet mag bevoordelen bijvoorbeeld door hen diensten of middelen ter beschikking te stellen beneden de integrale kostprijs. De wet maakt het wel mogelijk om af te wijken van de gedragsregels, maar dan dient dit wel te gebeuren op basis van een raadsbesluit, waarin bepaald is dat de daarin genoemde activiteiten verricht worden in het algemeen belang.

Uit een inventarisatie is gebleken dat er door de gemeente Venray een aantal economische activiteiten wordt uitgevoerd, waarbij niet de integrale kostprijs in rekening wordt gebracht, terwijl het uit een oogpunt van algemeen belang wel wenselijk is dat deze activiteiten op die manier worden aangeboden.

Pagina 1 van 6

Adviesnota aan gemeenteraad Er is sprake van een economische activiteit indien de overheidsorganisatie zelf of via een overheidsbedrijf in concurrentie met andere ondernemingen goederen of diensten aanbiedt op een markt. Indien sprake is van uitoefening van typisch overheidsgezag, zoals handhaving van de openbare orde of verlenen van vergunningen (het zogenaamde overheidsprerogatief) is die activiteit geen economische activiteit. Echte overheidstaken vallen dus niet onder de wet en in het verlengde daarvan ook niet het uitvoeren van die taken ten behoeve van derden, zoals buurgemeenten of de Regionale Uitvoeringsdienst. Verder zijn integraal alle werkzaamheden uitgezonderd, die vallen onder het begrip Sociale Werkvoorziening. Een laatste uitzondering zijn die activiteiten, waarvan de gemeenteraad heeft bepaald, dat deze van algemeen belang zijn. Dit regelen wij met voorliggend raadsvoorstel. Beoogd resultaat De in het voorstel genoemde activiteiten onder de werking van en in overeenstemming met de Wet markt en overheid brengen. Hiermee kan worden voorkomen dat (bestaande) economische activiteiten die in het algemeen belang plaatsvinden per 1 juli 2014 in strijd zijn met de wet.

Bij het vaststellen dat economische activiteiten in het algemeen belang plaatsvinden moet in de motivering onder meer worden aangegeven dat er een afweging heeft plaatsgevonden tussen het algemeen belang en de belangen van mogelijke derden. Hieronder is per categorie die afweging gemaakt. Argumenten Algemeen Overtreding van de gedragsregels kan gevolgen hebben. Vanaf 1 juli 2014 moeten alle bestaande economische activiteiten -voor zover van toepassing voldoen aan de gedragsregels van de Wet M en O. De Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) houdt toezicht op de naleving van de gedragsregels en kan zo nodig handhavend optreden. De wet negeren brengt financiële risico’s met zich mee. Een (potentiële) overtreding wordt formeel vastgesteld en de ACM kan een last onder dwangsom opleggen. Private ondernemers kunnen het besluit van de autoriteit vervolgens gebruiken om de betrokken overheidsorganisatie aansprakelijk te stellen voor geleden schade. De termijn van 1 juli 2014 kan dan ook gezien worden als een termijn van orde en niet als een fatale termijn. Voor de in het voorstel genoemde categorieën stellen wij voor dat de raad besluit dat deze gelden als economische activiteiten die plaats vinden in het algemeen belang als bedoeld in artikel 25 h, vijfde en zesde lid, van de Mededingingswet op grond van de hierna geformuleerde motiveringen.

Verhuur of uitgifte in erfpacht en exploitatie sportaccommodaties Sport heeft een groot en positief maatschappelijk effect. Zij draagt onder andere bij aan de sociale samenhang, gezondheid en participatie. De aanwezigheid van voldoende en geschikte accommodaties is nodig om deze thema s op een goede manier uit te voeren. Venray biedt deze voorzieningen aan verschillende doelgroepen aan zonder de integrale kostprijs in rekening te brengen teneinde een laagdrempelige toegang en goede spreiding van deze diensten mogelijk te maken. Dit spoort ook met de beleidsdoelstelling om de deelname aan sportbeoefening van volwassenen en jeugdigen zoveel mogelijk te bevorderen. Er is in Venray geen sprake van een relevante markt van sportaccommodaties volgens de specificaties zoals de gemeente deze aanbiedt. Van verdringing van commerciële / particuliere aanbieders is derhalve geen sprake.

Pagina 2 van 6

Adviesnota aan gemeenteraad

Exploitatie van het kantinegedeelte in sportaccommodaties De exploitatie van de kantines in sportaccommodaties is een commerciële activiteit. Met uitzondering van de toerekening van een evenredig deel van de kapitaallasten van de gebouwen worden alle kosten, inclusief de personeelskosten, in de tarieven verdisconteerd en dan is het mogelijk qua exploitatie quitte te draaien. De tarieven voor de consumpties liggen zo’n 10% lager dan in de reguliere horeca maar de ambiance, functie en uitstraling van een café of restaurant in de binnenstad is ook van andere orde. Bovendien vinden wij dat het uit sociaal en praktisch oogpunt mogelijk moet zijn na afloop van het sporten of om de wachttijden van begeleiders van de sporters op te vangen een consumptie te nuttigen. Daarmee wordt geen oneerlijke concurrentie gefaciliteerd. Verhuur, uitgifte in erfpacht, ingebruikgeving en exploitatie van maatschappelijk vastgoed (gemeentelijke panden ten behoeve van buurt-, wijk- of gemeenschapshuizen voormalige schoolgebouwen, welzijns- en cultuurvoorzieningen waar subsidierelaties mee bestaan, zoals het Odapark en de Schouwburg). Het gaat hierbij om de verhuur van accommodaties aan maatschappelijke-, culturele- en creatieve instellingen/ondernemers, stichtingen/verenigingen en dergelijke. Naast sport heeft ook cultuur een groot positief maatschappelijk effect.

Zij draagt ook bij aan de sociale samenhang, gezondheid en participatie. De aanwezigheid van voldoende en geschikte accommodaties is nodig om deze thema s op een goede manier uit te voeren. Het gaat hierbij om de verhuur van accommodaties aan bijvoorbeeld cultuurcentra (bijv. het Odapark en de Schouwburg) en andere gebouwen met maatschappelijke functies. Het in rekening brengen van de volledige integrale kostprijs zou ertoe leiden dat de maatschappelijke organisaties hogere kosten in rekening gebracht moeten krijgen waardoor zij hun maatschappelijk gewenste activiteiten niet of niet volledig meer kunnen uitvoeren. Derhalve worden deze meegenomen in dit algemeen belang besluit. Verhuur of ingebruikgeving van delen van het gemeentehuis Het gemeentehuis is thans verhuurd aan SASNL, de Regionale Uitvoeringsdienst en aan de gemeente Venlo ten behoeve van het Werkplein. De mogelijkheid bestaat dat delen van het gemeentehuis in de toekomst worden verhuurd of in gebruik worden gegeven voor maatschappelijke doeleinden. Verhuur of ingebruikgeving is met name gericht op partijen die een maatschappelijk belang beogen. Er is geen sprake van een relevante markt van commerciële aanbieders die kunnen verhuren volgens de specificaties zoals de gemeente deze hanteert. Van verdringing van commerciële / particuliere aanbieders is derhalve geen sprake.

Verhuur van leegstaande panden via anti-kraak In veel gevallen gaat dit via tussenkomst van een verhuurbedrijf. Het ontbreken van huurbescherming is op zichzelf al reden om niet de integrale kostprijs door te rekenen in de huur. Bovendien vergemakkelijkt dit de verhuur van deze panden hetgeen verloedering tegengaat. Verhuur en exploitatie van de jachthaven in Wanssum De verhuur van de jachthaven achten wij in het algemeen belang. De jachthaven bevordert het toeristisch karakter van het gebied. De jachthaven opent de mogelijkheid voor bezoekers om het achterland van Wanssum te ontdekken. Het maatschappelijk belang is groot.

Pagina 3 van 6

Adviesnota aan gemeenteraad

Verhuur en of exploitatie van de parkeergarage en of parkeerterreinen Het niet volledig in rekening brengen van de kostprijs in de parkeergarage heeft ten doel om het parkeren in de garage te bevorderen en te stimuleren om zo de aanwezige detailhandel, horecagelegenheden en instellingen in het centrum te faciliteren met parkeergelegenheid. Exploitatie van fietsenstallingen Het gebruik van de fietsenstalling aan de Poststraat is gratis. Doel hiervan is het fietsgebruik te stimuleren en het parkeren van fietsen te centraliseren. De fietsenstalling is aangelegd om het aantal fietsen op straat in het centrum van Venray te beperken en zo overlast te voorkomen. De beheerde fietsenstalling beoogt daarnaast het tegengaan van fietsendiefstal. Er is geen commerciële partij geïnteresseerd in het beheer van fietsenstallingen die ver ligt onder de kostprijs. Van verdringing van commerciële / particuliere aanbieders is derhalve geen sprake. Beheer openbare ruimte bij evenementen Beheer van de openbare ruimte is een van de kerntaken van de lokale overheid. Veel gemeentelijke activiteiten rondom evenementen hebben betrekking op het beheer van de openbare ruimte (denk aan afzetten, vegen, opruimen, etc). Het niet aanmerken als algemeen belang activiteit kan er toe leiden dat een schone openbare ruimte en het gevoel van veiligheid in het gedrang komen.

Op termijn kunnen mogelijk meer economische activiteiten voor algemeen belangvaststelling door de raad in aanmerking komen. Daarnaast kunnen er nieuwe economische activiteiten door de gemeente worden verricht die in aanmerking komen voor een algemeen belangvaststelling. Indien dit het geval is, zullen wij dit aan uw raad voorleggen. Verhuur, beheer en exploitatie van de gemeentebossen en natuurgebieden De verhuur en het beheer van gemeentelijke bossen was voorheen uitbesteed aan Stichting De Marke Venray. Doordat de subsidieregelingen vanuit het Rijk werden aangepast en vanwege efficiencyoverwegingen is het contract met De Marke Venray opgezegd. Beheer van gemeentelijke bossen is een van de kerntaken van de lokale overheid. Er is geen sprake van een relevante markt van commerciële aanbieders die kunnen beheren volgens de specificaties zoals de gemeente deze hanteert. Van verdringing van commerciële / particuliere aanbieders is derhalve geen sprake. Aan- en verkoop van gronden en verkoop van gemeentelijke panden De verkoop van grond /gebouwen is een economische activiteit die plaatsvindt in het algemeen belang, daar het aan de overheid is om er voor te zorgen dat er voor alle segmenten voldoende ruimte is om te bouwen in de meest brede zin des woords. Dat geldt voor zowel woningbouw, bedrijven en maatschappelijke instellingen.

Terbeschikkingstelling van gratis wifi in centrum Venray Het gebruik van het wifi-netwerk in het centrum van Venray is gratis. Het gebruik van sociale media via internet heeft de afgelopen jaren een flinke groei doorgemaakt. Internet wordt daarnaast ook steeds vaker ingezet voor het waarschuwen van burgers bij calamiteiten. De gemeente vindt het van

Pagina 4 van 6

Adviesnota aan gemeenteraad algemeen belang dat het centrum wordt voorzien van gratis wifi. Er is geen commerciële partij geïnteresseerd in het exploiteren van een gratis wifi-verbinding die ver ligt onder de kostprijs. De gemeente Venray heeft naast bovenvermelde economische activiteiten die als algemeen belang kunnen worden beschouwd een aantal personeelsleden gedetacheerd bij andere gemeenten. De Wet M en O is niet van toepassing voor zover deze personeelsleden een functie of werkzaamheden verrichten in het kader van een publiekrechtelijke overheidstaak. De personeelsleden die gedetacheerd zijn, zijn tewerkgesteld als adviseur of projectleider. De kosten worden integraal bij de gedetacheerde gemeenten in rekening gebracht. Integraliteit/Relatie met andere beleidsvelden N.v.t. Kanttekeningen/risico's Het risico bestaat dat de Autoriteit Consument en Markt een dwangsom kan opleggen als niet voldaan is aan de verplichtingen in de Wet M en O. Communicatie De nota is integraal openbaar. Het besluit wordt algemeen bekendgemaakt Financiële gevolgen N.v.t. Personele/organisatorische gevolgen N.v.t. Juridische gevolgen/rechtmatigheid Tegen dit besluit staat bezwaar en beroep open. In het aanwijzingsbesluit zijn concrete activiteiten opgesomd die ertoe leiden dat de Wet M en O niet van toepassing is. Dit besluit heeft niet het karakter van een algemeen verbindend voorschrift.

Fatale termijnen N.v.t. (zie bij Argumenten – algemeen).

Overleg gevoerd met Extern

Intern Ike Busser (Portefeuillehouder), Henk Mijnster (Adviseur AO-IC), Lars Pronk (Algemeen Jurist), Eric Verhagen (Inkoopadviseur), Ruud Bosmans (Adviseur Financiën), Otto Geene (Adviseur Financiën), Coördinatoren, Margo van der Meer (Senior beleidsmedewerker Grondzaken), Ingrid Theeuwen (Beleidsmedewerker MD), Joost Smits (Concerncontroller); Bert Albers (Communicatie-adviseur). Vervolgtraject besluitvorming N.v.t. Evaluatie

Pagina 5 van 6

Adviesnota aan gemeenteraad N.v.t. Bijlagen N.v.t. Naslagwerk N.v.t.

Pagina 6 van 6