03 Notitie Koersen op een hernieuwd coffeeshopbeleid gemeente Venray

9 mei 2023

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder? Koersen op een hernieuwd coffeeshopbeleid voor de gemeente Venray

Gemeente Venray Postbus 500 5800 AM Venray Samengesteld door Monique Janssen, senior beleidsmedewerker openbare orde en veiligheid In afstemming met de leden van de stuurgroep Henseniuskwartier

1

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

Inhoud 1

Inleiding

1.1 2

Wie is bevoegd om welk besluit te nemen? Koersen op een hernieuwd coffeeshopbeleid

2.1

3 3 4

Waar gaan we naartoe?

5

2.2

Toelichting op onderdelen uit de voorgestelde koers

6

2.2.1

Vasthouden aan maximumstelsel met twee gedoogbeschikkingen

6

2.2.2

Nog geen definitief besluit over verplaatsen, maar wel een voornemen

7

2.2.3

Vestigingsbeleid coffeeshops wordt aangepast

10

2.2.4

Het regionaal concentratiemodel wordt ter discussie gesteld

11

2.2.5

Vaststellen waar huidige exploitanten staan

12

2.2.6

Realistisch handhavingsscenario wordt voorbereid

13

3

Conclusie

13

2

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

1

Inleiding

Op 15 februari 2022 heeft de gemeenteraad van Venray ingestemd met het opstarten van een onderzoek door een onafhankelijke partij naar de haalbaarheid van het verplaatsen van de twee coffeeshops, beiden gelegen in het Henseniuskwartier in Venray. Dit naar aanleiding van de uitkomst van een eerste verkenning1 naar oplossingsrichtingen binnen het lokale coffeeshopbeleid. Op 15 maart 2022 is de opdracht voor het onderzoek verstrekt aan het onderzoeksbureau Breuer & Intraval. Het bureau is aan de slag gegaan en heeft de gemeenteraad op 15 december 2022 meegenomen in de stand van het onderzoek van dat moment naar de vraag of verplaatsen een oplossing zou kunnen zijn voor de vraagstukken in het Henseniuskwartier. Aangezien deze vraag positief beantwoord is, heeft het onderzoek een vervolg gekregen in die zin dat er gekeken is naar welke locaties dan in aanmerking kunnen komen en hoe haalbaar een verplaatsing naar die locaties is gelet op de impact die dat zal hebben, waarbij ook de impact op de huidige locaties in het Henseniuskwartier is onderzocht.

Het onderzoek is in februari 2023 afgerond, waarna het eindrapport ‘Verstandig verplaatsen?’ met als ondertitel ‘Onderzoek naar het verplaatsen van coffeeshops in de gemeente Venray: haalbaarheid, draagvlak en mogelijke impact’ in maart 2023 in een besloten setting gepresenteerd is aan het college van burgemeester en wethouders en aan de raads- en commissieleden. Het rapport toont aan dat verplaatsen van de coffeeshops uit het Henseniuskwartier naar een andere plek in de gemeente Venray haalbaar is en dat er ook voldoende draagvlak is om dit beleidstechnisch mogelijk te maken. Het rapport maakt echter ook inzichtelijk dat het een complex traject is en dat we verschillende uitdagingen het hoofd moeten bieden. Enerzijds omdat er allerlei praktische factoren zijn die de verplaatsing van coffeeshops kunnen bemoeilijken. Anderzijds is niet op voorhand met zekerheid te zeggen dat verplaatsing van de coffeeshops daadwerkelijk tot de gewenste vermindering van de druk op het Henseniuskwartier zal gaan leiden. Hier bovenop komt nog dat er internationale, landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen zijn, waarmee in dit dossier rekening gehouden moet gaan worden. Gelet op dit samenspel, volgt hierna een voorstel met daarin een aantal stappen om daarmee te gaan koersen op een hernieuwd coffeeshopbeleid voor de gemeente Venray.

Maar voordat we nader ingaan op deze koers volgt een korte uitwerking van rollen en bevoegdheden binnen het coffeeshopbeleid.

1.1 Wie is bevoegd om welk besluit te nemen? De burgemeester is het bevoegd bestuursorgaan voor het vaststellen van het coffeeshopbeleid inclusief onderdelen zoals bijvoorbeeld het maximumstelsel en de vestigingscriteria. Dit op grond van artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht.

1

Notitie ‘Coffeeshops in Venray, Bevindingen na een eerste verkenning’ d.d. 1 december 2021

3

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

De burgemeester maakt in dit kader ook afspraken met collega burgemeesters, politie en het Openbaar Ministerie over de regionale functie van de Venrayse coffeeshops. De burgemeester betrekt verder zowel het college van burgemeester en wethouders alsook de gemeenteraad bij het coffeeshopbeleid door in een vroegtijdig stadium voorgenomen beleidskeuzes c.q. plannen voor te leggen. Dit gezien artikel 180 van de Gemeentewet, dat bepaalt dat de burgemeester verantwoording verschuldigd is aan de gemeenteraad over het gevoerde bestuur. De gemeenteraad kan zijn kaderstellende rol inhoud geven door het coffeeshopbeleid te agenderen en door bijvoorbeeld op andere beleidsterreinen na te gaan welke ondersteunende maatregelen (preventie, nazorg) ontwikkeld kunnen worden. In het geval voor de verplaatsing van coffeeshops een wijziging van het bestemmingsplan nodig is, dan stelt de gemeenteraad als bestuursorgaan dit gewijzigde bestemmingsplan vast. Ook de lokale driehoek, bestaande uit de burgemeester, de officier van justitie en de teamchef van het politie basisteam Venray-Gennep, heeft een rol in het kader van het coffeeshopbeleid. De lokale driehoek vult het coffeeshopbeleid concreet in en stelt prioriteiten als het om handhaving gaat. Dit wordt vervolgens vertaald in beleidsregels ex.

artikel 13b Opiumwet (Damocles) voor coffeeshops inclusief een handhavingsmatrix waarin bestuursrechtelijke en strafrechtelijke maatregelen zijn opgenomen. De burgemeester is bevoegd deze beleidsregels vast te stellen.

2

Koersen op een hernieuwd coffeeshopbeleid

Het onderzoeksrapport van Breuer & Intraval laat zien hoe complex het vraagstuk ‘verplaatsen van coffeeshops’ is. Er dient rekening te worden gehouden met allerlei politieke, maatschappelijke en praktische factoren, ook bovenlokaal. Helder is dat er geen zekerheden zijn. Ook niet dat met het verplaatsen van de beide coffeeshops alle vraagstukken in het Henseniuskwartier zijn opgelost. Dit laat onverlet dat we stappen moeten zetten. Hiervoor zetten we een koers uit, waarbij we rekening houden met allerlei factoren en ontwikkelingen, ook in de tijd gezien. Hierna volgt een beschrijving van deze koers en een nadere uitwerking.

4

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

2.1 Waar gaan we naartoe? Het voorstel is om te gaan koersen op een hernieuwd coffeeshopbeleid, dat gefaseerd tot stand komt, waarbij we met de kennis van nu gaan c.q. staan voor: Voorstel koers •

Het vooralsnog behouden van twee coffeeshops;

•

Op dit moment nog geen definitief besluit nemen over het al dan niet verplaatsen van één of beide coffeeshops, maar wel de intentie uitspreken om op termijn minimaal één coffeeshop te verplaatsen binnen of buiten de gemeentegrens;

•

Komen tot aanpassing van het vestigingsbeleid voor de coffeeshops, waarmee in de toekomst vestiging in de periferie in elk geval tot de mogelijkheid gaat behoren;

•

Het ter discussie stellen van het regionaal concentratiemodel en hierover – met het onderzoeksrapport in de hand – het gesprek aangaan met de gemeenten, die actief betrokken zijn geweest bij deze regionale beleidsafspraak aangevuld met de gemeenten gelegen binnen het verzorgingsgebied van de Venrayse coffeeshops;

•

Het gesprek aangaan met de huidige exploitanten om inzicht te krijgen in de toekomstvisie alsook de bereidheid van de exploitanten om aan een verplaatsing mee te werken;

•

Het gesprek aangaan met de politie en het Openbaar Ministerie om een realistisch scenario uit te werken in het geval handhaving op het ingezetenencriterium aan de orde gaat zijn.

En verder… •

Monitoren we het effect van het wijzigende drugsbeleid in Duitsland op de klantenstroom naar de Venrayse coffeeshops;

•

Wachten we de uitkomst van de locatieonderzoeken ontheemden en industrieterreinen af;

•

Kijken we naar het eerste effect van de start van het landelijk experiment gesloten coffeeshopketen;

•

Intensiveren we de inzet op drugspreventie incl. boodschap van denormalisering (nieuwe sociale norm);

•

Wachten we de uitspraak van de Raad van State voor wat betreft het schaarse vergunningen vraagstuk af;

•

Kijken we naar het effect van de ingezette c.q. afgeronde flankerende maatregelen in het Henseniuskwartier en in het bijzonder naar het effect van de verkeerspilot.

5

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

2.2 Toelichting op onderdelen uit de voorgestelde koers 2.2.1

Vasthouden aan maximumstelsel met twee gedoogbeschikkingen

De kern van het geldende Venrayse coffeeshopbeleid uit 1999 is een maximumstelsel met ruimte voor twee gedoogbeschikkingen en daarmee twee coffeeshops. Het aantal van twee is in 1999 bepaald aan de hand van de centrumfunctie van de gemeente Venray, de nuloptie in de omliggende gemeenten, de afstand van die gemeenten tot de kern Venray, het inwonersaantal van Venray op dat moment en de destijds gehanteerde regionale norm van één coffeeshop per 15.000 – 20.000 inwoners voor de centrumgemeenten. Breuer & Intraval heeft in het kader van hun opdracht ook onderzoek gedaan naar de vraag en aanbod op de ‘lokale’ cannabismarkt om daarmee een inschatting te kunnen maken van de actuele marktruimte voor coffeeshops in de gemeente Venray. In dit kader is het verzorgingsgebied van de beide coffeeshops in beeld gebracht en een inschatting gemaakt van het aantal cannabisgebruikers per gemeente binnen het verzorgingsgebied. In hoofdstuk 3 van het rapport is te lezen dat op basis van de uitgevoerde berekeningen drie tot vier coffeeshops bestaansrecht zouden hebben in de gemeente Venray als alle cannabisgebruikers uit het verzorgingsgebied ook daadwerkelijk naar de Venrayse coffeeshops zouden gaan. Op basis van deze uitkomst ligt het naar beneden bijstellen van het maximum van twee coffeeshops niet voor de hand.

De vraag naar cannabis zal ook met minder coffeeshops in de gemeente Venray onveranderd blijven. Het afbouwen van het aantal coffeeshops naar één of zelfs geen zal dan hoogstwaarschijnlijk resulteren in een groei van de illegale straathandel in drugs. Meer illegale straathandel leidt tot meer overlast en aantasting van (het gevoel van) veiligheid in wijken en dorpen en tot meer vermenging van de handel in soft- en harddrugs (binnen de illegale straathandel in Venray zien we nu dat cannabis veelal een ‘bijproduct’ is). Dit brengt een extra risico voor de volksgezondheid met zich mee doordat cannabisgebruikers ongewild bloot worden gesteld aan harddrugs en er bovendien geen limiet gehanteerd wordt voor de te verkopen hoeveelheid cannabis per transactie. Daarnaast wordt er door de straathandelaren geen belang gevoeld als het om de kwaliteit van cannabis gaat. Denk aan de verhouding van het THC2 en CBD3 gehalte, maar ook aan de aanwezigheid van pesticiden en zware metalen in de cannabis. Met de kennis van nu ligt het vasthouden aan een maximum van twee coffeeshops voor de gemeente Venray voor de hand.

De aanbeveling van Breuer & Intraval om eerst een alternatief gedoogpunt in de periferie te organiseren, waarmee het maximum tijdelijk naar drie opgehoogd zou worden, om het effect hiervan te monitoren om daarna pas te besluiten tot al dan niet verplaatsen, kan een scenario zijn om later nader te onderzoeken.

2 3

THC is tetrahydrocannabinol, een werkzame stof die zorgt voor high effect. CBD is cannabidiol, een stof die sommige effecten van THC kan tegengaan

6

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

2.2.2

Nog geen definitief besluit over verplaatsen, maar wel een voornemen

In het verlengde van het voorstel om vast te houden aan een maximum van twee coffeeshops wordt de intentie uitgesproken om op termijn minimaal één coffeeshop te verplaatsen binnen of buiten de gemeentegrens. We kiezen bewust op dit moment voor het uitspreken van een intentie, omdat er actueel nog (te)veel onzekere factoren bepalend zijn voor hoe dit scenario er definitief uit gaat zien. In de verdere uitwerking worden de volgende aspecten meegenomen: •

Afspraken over extra handhaving zijn randvoorwaardelijk

De praktijk in andere gemeenten laat zien dat verplaatsing van een coffeeshop niet altijd resulteert in het mee verplaatsen van de volledige klantenstroom van de betreffende coffeeshop. Dit kan resulteren in een toename van illegale straathandel juist op de voormalige locatie(s) als de handhaving door politie niet sterk geïntensiveerd wordt. Randvoorwaardelijk voor verplaatsen is dan ook dat er vooraf stevige afspraken met de politie en het Openbaar Ministerie binnen de lokale driehoek Venray gemaakt zijn en dat er voldoende politiecapaciteit voorhanden is om ook daadwerkelijk te kunnen handhaven. •

Kansrijke locaties binnen de gemeente Venray met (praktische) haken en ogen

Verplaatsen impliceert dat één of beide coffeeshops op een andere locatie binnen de gemeente Venray terugkomen. Breuer & Intraval heeft op basis van de vestigingscriteria en de voorgestelde aanpassingsruimte potentiële locaties (op het niveau van een bestemmingsplan) in beeld gebracht en hier vervolgens een impactanalyse op losgelaten. Op basis van de impactanalyse wordt vastgesteld dat twee van de vijf locaties (op het niveau van een bestemmingsplan) kansrijk zijn voor de vestiging van een coffeeshop. Dit gelet op de goede bereikbaarheid en verkeersontsluiting in combinatie met het gegeven dat er weinig personen in de betreffende omgeving zijn om hinder te ervaren. Voor beide locaties geldt dat de lage sociale controle, het treffen van afdoende beheersmaatregelen en draagvlak vanuit de omgeving aandachtspunten zijn. Met de uitkomst van deze impactanalyse kunnen we in beginsel verder daarbij aangetekend dat: ✓

In de komende periode ook besluitvorming plaatsvindt over locaties voor huisvesting van ontheemden en uitbreiding van industrieterreinen. In het geval er sprake is van een samenloop van locaties zal de impact daarvan alsnog meegewogen moeten gaan worden in het vervolg.

✓

Een scan door Breuer & Intraval leert dat er binnen beide kansrijke bestemmingsplannen geen geschikte kavels beschikbaar zijn en het vooralsnog ook niet bekend is of en wanneer deze beschikbaar gaan komen.

✓

Het Openbaar Ministerie in het bijzonder aandacht vraagt voor het risico van een aanzuigende werking op drugstoeristen in het geval coffeeshops in de periferie worden gevestigd. Het Openbaar Ministerie zal dan ook gaan sturen op actieve handhaving van het ingezetenencriterium. Dit brengt het risico met zich mee dat niet-ingezetenen hun waren gaan betrekken via de illegale straathandel. Om dit beheersbaar te houden, moet extra politiecapaciteit worden ingezet.

7

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

✓

De onderzochte locaties niet openbaar worden gemaakt. Ervaringen elders in het land hebben geleerd dat locatieonderzoeken met het oog op verplaatsen van coffeeshops gevoelig liggen en kunnen leiden tot (onnodige) onrust, speculaties op vastgoed en zelfs tot intimidatie en bedreigingen.

•

Flankerende maatregelen blijven inzetten en monitoren op effect

Het meest prominente vraagstuk in het Henseniuskwartier is parkeer- en verkeersoverlast. Het onderzoek van Breuer & Intraval toont aan dat het aannemelijk is dat de aanwezigheid van de coffeeshops uniek bijdraagt aan deze vormen van overlast. Verplaatsen van één of beide coffeeshops kan hiervoor een oplossing zijn, echter er zijn ook andere oplossingen denkbaar. Zo wordt er in april/mei 2023 geëxperimenteerd met het op piekmomenten verkeersluw maken van het Henseniuskwartier. Daarnaast stelt Breuer & Intraval dat de verwachtingen bij het verplaatsen van de coffeeshops als het gaat om het verminderen van sociale vormen van overlast, zoals rondhangen en dealen, niet te hoog moeten zijn. Het risico op sociale overlast in het Henseniuskwartier blijft hoog vanwege de centrumligging en de verschillende functies in het gebied. Sterker nog, met het verplaatsen van de coffeeshops ontstaat er, zoals ook eerder aangehaald, een reëel risico dat de dealactiviteiten toenemen in het Henseniuskwartier als er niet intensief gehandhaafd gaat worden door de politie. Dit laatste betekent dat er een stevig beroep op de politiecapaciteit gedaan moet worden. Het is dus belangrijk om, los van de coffeeshops, te blijven kijken naar welke maatregelen kunnen bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid en de veiligheid in het Henseniuskwartier.

Dit zit hem dan niet alleen in aandacht voor de aanpak van verkeer- en parkeerexcessen, maar ook aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte (verlichtingsniveau, de groenvoorziening), voor de sociale cohesie, in de ruimtelijke ontwikkeling van het gebied (onder meer toename kamerverhuur, uiteenlopende functies in een relatief klein gebied), in het opwerpen van barrières met het oog op ondermijnende criminaliteit en in het organiseren van toezicht en handhaving. •

Ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de aard en omvang van de klantenstroom

Er speelt een aantal ontwikkelingen die in de nabije toekomst in meer of mindere mate een effect gaan hebben op de omvang van de klantenstroom. De eerste ontwikkeling is de legalisatie van cannabis voor recreatief gebruik door volwassenen in Duitsland naar verwachting per 2024. Hiermee wordt het verkopen en bezitten van maximaal 30 gram cannabis legaal. Vooruitlopend op deze legalisatie wordt er al minder stringent gehandhaafd in Duitsland en gaat zelfs in Duitsland het geluid op om in aanloop naar legalisatie het bezit tot 30 gram voor recreatief gebruik vrij te stellen van straf. De Venrayse exploitanten geven aan de eerste effecten te merken doordat er minder in Duitsland woonachtige klanten de coffeeshops bezoeken4. 4

Het onderzoek van LokaleZaken wees uit dat in 2019 zo’n 25% van de klantenstroom geen verblijf in Nederland had en dus aangemerkt moest worden als niet-ingezetenen.

8

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

Het is echter te vroeg om een definitieve conclusie hieraan te verbinden, want uiteindelijk gaan de afstand tot een verkooppunt, variatie, prijs en kwaliteit bepalend zijn voor waar de cannabisgebruiker zijn waren gaat halen. Dit kan op termijn wellicht ook betekenen dat de Nederlandse cannabisgebruiker de grens met Duitsland overgaat. In elk geval is het een ontwikkeling, die in de komende periode van invloed gaat zijn op de klantenstroom en mogelijk leidt tot een (merkbare) krimp van de klantenstroom. Een andere ontwikkeling, die aanstaande is en die van invloed gaat zijn op de aard en de omvang van de klantenstroom naar de verschillende coffeeshops, is de start van het experiment gesloten coffeeshopketen in Nederland. Binnen het experiment wordt onderzocht of regulering van de productie (door vergunde telers), distributie en verkoop van cannabis (via coffeeshops) mogelijk is (dus geen legalisatie). Zoals het er nu uitziet, start het experiment in het 4e kwartaal 2023 in de gemeenten Breda en Tilburg, waarna in het eerste kwartaal 2024 de overige gemeenten gaan starten, waaronder de gemeente Nijmegen, Maastricht en Heerlen. Ook nu weer geldt dat afstand, prijs, variatie en kwaliteit gaan bepalen waar de cannabisgebruiker naartoe gaat.

Mocht bijvoorbeeld de kwaliteit van de hennep en hasjiesj binnen het experiment onvoldoende zijn, dan gaan klanten uitwijken naar coffeeshops in gemeenten, die niet binnen het experiment vallen. Kijkend naar Nijmegen dan is in zuidelijke richting de gemeente Venray de eerstvolgende gemeente waarbinnen coffeeshops gedoogd zijn. Andersom kan uiteraard ook het geval zijn, dus dat bijvoorbeeld de kwaliteit binnen de experimenteergemeenten zodanig hoog is, dat cannabisgebruikers die voorheen naar de Venrayse coffeeshops kwamen, uitwijken naar een experimenteergemeente. Kortom: een ontwikkeling waarvan het effect naar verwachting in de loop van volgend jaar merkbaar gaat worden. Een derde ontwikkeling die op termijn van invloed kan zijn op de klantenstroom, is dat we de activiteiten op het gebied van drugspreventie in samenwerking met uiteenlopende partners gaan intensiveren. Het gebruik van drugs lijkt steeds normaler gevonden te worden, terwijl het niet normaal is. De inzet in dit kader is gericht op minder gebruik en minder gebruikers, ook van cannabis. •

Optie verplaatsen van een coffeeshop buiten de gemeente is onzeker

Zoals in het rapport van Breuer & Intraval te lezen, bezoeken inwoners van de gemeenten Land van Cuyk, Gemert-Bakel, Deurne, Gennep, Bergen en Horst aan de Maas de Venrayse coffeeshops. Deze gemeenten worden als zodanig aangemerkt als (gedeeltelijk) verzorgingsgebied. Op dit moment is niet bekend of een gemeente in het verzorgingsgebied de intentie heeft om een coffeeshop toe te staan. En als deze intentie er is of volgt, dan is niet alleen de vraag op welke termijn, maar ook de vraag waar in het verzorgingsgebied de coffeeshop gevestigd gaat worden en met welk effect op de klantenstroom voor de coffeeshop, die dan resteert in Venray. Voor het Venrayse coffeeshopbeleid zou verplaatsen buiten de gemeentegrens tot een aanpassing van het maximum naar één betekenen.

9

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

Echter in het geval er een minimaal effect op de klantenstroom voor de Venrayse coffeeshop te verwachten is, zal wellicht toch vastgehouden moeten gaan worden aan twee coffeeshops binnen de gemeente Venray om daarmee een toename van illegale straathandel te voorkomen. In het geval dat geen enkele gemeente in het verzorgingsgebied voornemens is om een coffeeshop toe te staan, dan resulteert op basis van deze intentie verplaatsing van één coffeeshop naar een andere locatie binnen de gemeente Venray. Ook voor dit scenario zal goed gekeken moeten worden naar de vraagstukken die dit met zich mee kan brengen (o.a. gescheiden klantenstromen met gevolg voor toezicht, bij verhuizing naar periferie geldt handhaving van het ingezetenencriterium voor beide locaties met risico op toename van de straathandel op beide plekken, veranderende concurrentiepositie met mogelijk effect op prijsstelling, ect..). In dit scenario kan ook de aanbeveling van Breuer & Intraval om eerst een alternatief gedoogpunt in de periferie te organiseren, het effect hiervan te monitoren om daarna pas te besluiten tot al dan niet verplaatsen, worden overwogen.

2.2.3

Vestigingsbeleid coffeeshops wordt aangepast

Onderdeel van het drugsbeleid 1999 is het vestigingsbeleid voor coffeeshops. De vestigingscriteria zijn uitgewerkt in de ‘Nota over de voorwaarden voor het realiseren van het maximumstelsel in het kader van een coffeeshopbeleid 1999’ en luiden als volgt: a) In het algemeen is bepaald dat de coffeeshop niet wordt toegestaan op plaatsen waar de verkoop overlast tot gevolg heeft, waarbij specifiek de woonwijken worden benoemd. Ook dient de vestiging uitgesloten te worden op plaatsen waar al veel woon- en leefklimaat belastende activiteiten plaatsvinden. Ter uitwerking van bovenstaande wordt meer specifiek benoemd dat de exploitatie van een coffeeshop geweigerd moet worden bij vestiging in: •

woonstraten, waaronder wordt verstaan alle voet- en rijstraten, wegen, lanen, woonerven, hofjes en pleinen, die bestemd zijn voor bestemmingsverkeer en/of waaraan bebouwing is gelegen, die uitsluitend of grotendeels dient voor bewoning;

•

straten, niet zijnde woonstraten, waar sprake is van een overconcentratie van recreatieinrichtingen of anderszins het woon- en leefklimaat belastende activiteiten.

b) Ruimtelijk gezien wordt een coffeeshop aangemerkt als een (droge) horeca-inrichting. Dit betekent dat een coffeeshop in beginsel alleen gevestigd kan worden in een pand met een horecabestemming. Een coffeeshop moet voldoen aan de eisen van kwaliteit en uitstraling die bij een horeca-inrichting algemeen gebruikelijk zijn. c)

Een coffeeshop mag niet binnen 250 meter van een schoolgebouw gevestigd zijn.

d) Een coffeeshop mag niet in de directe nabijheid van een jongerencentrum gevestigd zijn. e) Een coffeeshop wordt gevestigd in het gebied binnen de zogenaamde binnenring. Breuer & Intraval concludeert in het rapport dat verplaatsen van één of beide coffeeshops een oplossing kan zijn, echter stelt vast dat dit binnen het geldende vestigingsbeleid niet mogelijk is bovenal door het criterium (e) ‘vestiging binnen binnenring’. In gesprekken met verschillende stakeholders is onderzocht welke ruimte er is als het gaat om het loslaten van c.q. vasthouden aan de verschillende vestigingscriteria.

10

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

Breuer & Intraval is hierbij tot de conclusie gekomen dat er draagvlak is om het vestigingsbeleid op het onderdeel (e) ‘vestiging binnen binnenring’ aan te passen, waarmee er ruimte ontstaat om de vestiging van coffeeshops op andere locaties, meer gelegen in de periferie, mogelijk te maken. Het onderzoek wijst verder uit dat er geen draagvlak is om te tornen aan de criteria (a) niet in woonwijken, (c) afstand tot schoolgebouwen en (d) afstand tot jongerencentrum. Voor wat betreft de afstand tot schoolgebouwen wordt in het rapport nog wel aangetekend dat er enige ruimte lijkt te zijn om van de afstand van 250 meter hemelsbreed af te wijken zolang de doelstelling ‘voorkomen van ongewenste blootstelling van jongeren’ niet in gevaar komt. Het voorstel is om nog in 2023 tot aanpassing van het vestigingsbeleid voor de coffeeshops te komen, waarmee in de toekomst vestiging in de periferie in elk geval tot de mogelijkheid gaat behoren.

2.2.4

Het regionaal concentratiemodel wordt ter discussie gesteld

Het coffeeshopbeleid van de gemeente Venray dateert van 1999 en ligt vast in de beleidsregel ‘Drugsbeleid in Venray 1999’. De burgemeesters binnen de voormalige districtelijke driehoek Venray, betreffende het werkgebied met op dat moment 115.000 inwoners (nu het grondgebied van de gemeenten Mook en Middelaar, Gennep, Bergen, Venray en Horst aan de Maas, in totaal 126.582 inwoners per 1 januari 2023) hebben destijds ingestemd met het voorstel om te komen tot een maximumstelsel voor coffeeshops in Venray, waarbij door de overige gemeenten een nuloptie wordt gehanteerd (regionaal concentratiemodel). Aanvullend is er op dat moment een districtelijke samenwerkingsovereenkomst handhaving gesloten tussen de gemeenten, politie en het Openbaar Ministerie. Deze regionale beleidsafspraak is tot stand gekomen op basis van het beeld van de jaren ’90. Zo waren er in Venray in die periode zo’n tien verkooppunten van bovenal softdrugs. Een enkele verkocht naast soft- ook harddrugs. Verder werd een tendens gezien dat (hard)drugshandelaren vanuit andere gemeenten een voet aan de grond poogden te krijgen binnen de Venrayse horeca. De drugsoverlast was in Venray weliswaar niet extreem, echter geconstateerd werd wel dat het tot dan toe gevoerde gemeentelijke beleid, te weten het niet toestaan van coffeeshops, niet succesvol was.

Dit gelet op de vele verkooppunten en verkoop vanuit horeca van soft- en harddrugs. De noodzaak werd onderkend om, zowel vanuit veiligheid als vanuit volksgezondheid, nieuw beleid te maken om daarmee harddrugs zoveel als mogelijk uit te bannen en de verkoop van cannabis te kunnen reguleren. Kortom, om te komen tot het scheiden van de markt voor soft- en harddrugs, zodat een cannabisgebruiker niet ongewild in aanraking zou komen met harddrugs. Met het vaststellen van beleid werd dan ook beoogd om de verkoop van cannabis in een beperkt aantal coffeeshops te gedogen om vervolgens alle andere illegale verkooppunten van soft- en harddrugs intensief aan te kunnen pakken. Deze lijn paste binnen de destijds gehanteerde regionale aanpak, waarbij centrumgemeenten een scheiding van de soft- en harddrugsmarkt nastreefden door invoering van een maximumstelsel voor coffeeshops. Regionaal gezien werd de keuze voor gedoogde coffeeshops in Venray gerechtvaardigd door de aanwezige drugsmarkt in Venray.

11

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

Een concentratie van gedoogde verkooppunten in Venray zou ervoor zorgen dat de drugshandel binnen het gehele district beter beheersbaar zou zijn. De overige gemeenten binnen het voormalige district Venray zijn daarop de nuloptie gaan hanteren. Nu bijna 25 jaar later ziet de wereld er anders uit en kent elke gemeente in meer of mindere mate een lokale illegale drugsmarkt, waarbij er sprake is van een vermenging van soft- en harddrugs met risico’s op het gebied van veiligheid en de volksgezondheid. De vraagstukken in relatie tot de Venrayse coffeeshops, de gedachte achter het landelijke gedoogbeleid waarbij ingezet wordt op coffeeshops voor de ‘lokale’ markt, maar zeker ook het gewijzigde beeld in de regio, zijn redenen om de regionale beleidsafspraak ter discussie te stellen. Weliswaar zijn de afspraken in het verleden gemaakt binnen de districtelijke driehoek Venray, nu het grondgebied van de gemeenten Mook en Middelaar, Gennep, Bergen, Venray en Horst aan de Maas, echter kijkend naar het verzorgingsgebied van de Venrayse coffeeshops is het reëel om het gesprek ook met de gemeenten Deurne, Gemert-Bakel en Land van Cuyk aan te gaan. Het onderzoeksrapport van Breuer & Intraval biedt hiervoor goede aanknopingspunten. Qua verwachtingen moeten we wel realistisch zijn in die zin dat dit scenario de komende jaren nog geen oplossing gaat bieden.

2.2.5

Vaststellen waar huidige exploitanten staan

De twee gedoogde coffeeshops in Venray zijn vanaf 2001 gevestigd in de Henseniusstraat. De gedoogbeschikkingen zijn afgegeven voor onbepaalde tijd, zijn strikt persoonlijk en niet overdraagbaar. Eventuele rechtsopvolgers of medeleidinggevenden kunnen aan de gedoogbeschikking geen rechten ontlenen, noch voor wat betreft de exploitatie, noch met betrekking tot de locatie van de coffeeshops. Het onderzoeksrapport van Breuer & Intraval biedt voldoende aanknopingspunten om het gesprek met de huidige exploitanten aan te gaan. Hoe kijken zij tegen de uitkomst van het onderzoek aan en hoe zien zij de toekomst voor zich? Schaarse dienst/vergunning of niet? Als het om de exploitatie door de huidige ondernemers gaat, is het verder nog wachten op een uitspraak van de Raad van State, die op korte termijn verwacht wordt. De Raad van State buigt zich actueel over de vraag of het exploiteren van een coffeeshop als schaarse dienst en daarmee de gedoogbeschikking en/of exploitatievergunning als een schaarse vergunning, zoals bedoeld in de Europese Dienstenrichtlijn, aangemerkt moet worden. In het geval de Raad van State deze vraag met ‘ja’ beantwoordt, dan betekent dit een ingrijpende wijziging van het coffeeshopbeleid.

Dit omdat bij de verdeling van de exploitatievergunningen voor de coffeeshops dan iedereen gelijke kansen moet krijgen om deze schaarse vergunning te bemachtigen, er dus een verdeelsysteem moet komen en de vergunning voor een bepaalde tijd verstrekt moet gaan worden, als gevolg waarvan er periodiek een wisseling gaat plaatsvinden van exploitant en locatie.

12

Een eerste verkenning, een onderzoek en hoe nu verder?

2.2.6

Realistisch handhavingsscenario wordt voorbereid

Voorop staat dat verplaatsen van één of beide coffeeshops om extra inzet van de politie gaat vragen. Dit niet alleen om een toename van de illegale handel in het Henseniuskwartier te voorkomen, maar ook om – bij actieve handhaving op het ingezetenencriterium – de illegale verkoop aan niet-ingezetenen in wijken en dorpen actief te kunnen bestrijden. In dit kader worden ervaringen in andere coffeeshopgemeenten, waar actief gehandhaafd wordt op het ingezetenencriterium, opgehaald. Daarnaast vraagt dit - gelet op de beschikbare politiecapaciteit, die maar één keer kan worden ingezet - om overleg en heldere afspraken, ook met de andere gemeenten binnen het werkgebied van het basisteam Venray-Gennep, binnen de driehoek Venray-Gennep.

3

Conclusie

Het onderzoek is afgerond door Breuer & Intraval en we kunnen aan de slag, waarbij we in de periode tot januari 2024 een aantal concrete stappen gaan zetten, zoals: •

Aanpassen van het vestigingsbeleid voor coffeeshops;

•

Gesprekken met de regio over het regionaal concentratiemodel;

•

Gesprekken met de coffeeshopexploitanten;

•

Uitwerken realistisch handhavingsscenario in samenwerking met politie en het Openbaar Ministerie;

•

Intensiveren aanpak drugspreventie incl. boodschap van denormaliseren;

Daarnaast gaan we in de periode tot januari 2024 (meer) zicht krijgen op de effecten van een aantal maatregelen, besluiten en/of ontwikkelingen. Dit betekent dat we: •

Het effect monitoren van de flankerende maatregelen Henseniuskwartier, waaronder de verkeerspilot;

•

Het effect monitoren van legalisatie cannabis voor recreatief gebruik in Duitsland;

•

In het geval van samenloop van locaties: de impact analyseren van besluitvorming over locaties voor huisvesting ontheemden en industrieterreinen op kansrijke locaties voor de coffeeshops;

•

De gevolgen van de uitspraak van de Raad van State voor wat betreft het schaarse vergunningen vraagstuk gaan vertalen naar het lokale beleid;

•

Het effect monitoren vanaf de start van het experiment van de gesloten coffeeshopketen in Nederland.

In januari 2024 maken we vervolgens de balans van dat moment op om op basis daarvan de volgende stappen te bepalen in het streven om weliswaar gefaseerd te komen tot een hernieuwd coffeeshopbeleid voor de gemeente Venray.

13