03 Kernwaarden veilige en gezonde leefomgeving landelijk gebied
Tekst van het document
Gemeente
Venray
ge i il e v n e d r Kernwaa g n i v e g m o f e e el d n o z e g n e d e i b e g k j i l lande December
Venray, focus op mensen
2023
Een van de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet is het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit.
2
Inhoud
Inhoud Inleiding
4
Omgevingsprogramma Landelijk Gebied
5
2.1 Regie bij het rijk en de provincie
5
2.2 Gebiedsgerichte aanpak en de juiste functie
5
op de juiste plek 2.3 Balans
5
2.4 Relatie met ander programma’s en beleid
5
Participatie
6
3.1 Participatieaanpak
6
3.2 Algemene behoeften
7
3.3 Uitkomsten enquête en gesprekken
7
Kernwaarden veilige en gezonde leefomgeving
8
4.1 Aandacht voor klimaatadaptatie, groen, natuur
9
en water 4.2 De omgeving is schoon en veilig en bevordert
9
ontmoeting 4.3 Goede milieukwaliteit
10
4.4 De leefomgeving nodigt uit tot bewegen, spelen
11
en sporten 4.5 In het bereiken van voorzieningen stimuleren
12
we fietsen, wandelen en het gebruik van duurzaam (openbaar) vervoer 4.6 De openbare ruimte is aantrekkelijk en
13
gevarieerd 4.7 Woningen, accommodaties en bedrijven zijn
13
gezond en duurzaam Begrippenlijst
14
Bijlagen
14
3
Gezonde en veilige leefomgeving
Inleiding Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. De Omgevingswet regelt alles voor de ruimte waarin we wonen en werken. Eén van de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet is het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Het is hierbij belangrijk dat gezondheid op een gelijkwaardige manier meeweegt in het omgevingsbeleid.
In de Omgevingsvisie van de gemeente Venray is
Gezondheid is een ambitie waar we vanuit de
opgenomen voor welke uitdagingen we staan en waar
Omgevingsvisie en binnen het Omgevingsprogramma
we als gemeente naartoe willen in de toekomst. Veel
Landelijk Gebied op willen inzetten. Wat Venray
van de ambities en doelen die in de omgevingsvisie
verstaat onder een veilige en gezonde leefomgeving
zijn opgenomen, hebben nog een verdere uitwerking
en wat de koers is voor de komende jaren, is nog
nodig. De omgevingswet biedt hiervoor de mogelijkheid
onvoldoende afgebakend en gedefinieerd. In het
om gebiedsgerichte of thematische programma’s op te
Omgevingsprogramma Landelijk Gebied is daarom een
stellen. We zijn daarom aan de slag gegaan met het
opdracht opgenomen om te komen tot een duiding
gebiedsgerichte programma voor het landelijk gebied.
van een veilige en gezonde leefomgeving. In fase 1
Het landelijk gebied omvat al het gebied buiten de
van deze opdracht zijn we gestart met het vaststellen
bebouwde kom.
van de zeven hoofdthema’s en vervolgens met het formuleren van de daarbij behorende kernwaarden. Na vaststelling van de kernwaarden volgt fase 2 waarin de kernwaarden verder en concreter worden uitgewerkt in keuzes die daarna weer vastgelegd worden in kaders en normen. Deze kaders en normen krijgen vervolgens weer een plek in onder andere het Omgevingsplan.
4
Waar staat de gemeente?
2. Omgevingsprogramma Landelijk Gebied De opgaves die op het landelijk gebied afkomen en de acties die nodig zijn om de ambities en doelen uit de omgevingsvisie te behalen, vragen iets van onze inwoners, ondernemers maar ook van ons als gemeentelijke organisatie. Centraal bij de opgaven en ontwikkelingen van het landelijke gebied staat dat we ons mooie buitengebied koesteren, er voor zorgen en het goed achterlaten voor volgende generaties. Binnen het Omgevingsprogramma Landelijk Gebied werken we verder uit hoe we de ambities en doelen uit de omgevingsvisie en de opgaves binnen het landelijk gebied vormgeven.
2.1 Regie bij het rijk en de provincie
verschillende kenmerken en kwaliteiten in het landelijk
De opgaven voor een aantal thema’s in het landelijk
gebied willen we behouden en versterken. Een
gebied zijn zo groot dat het rijk en de provincie hierin
gebiedsgerichte aanpak helpt om de vele opgaven in
het voortouw nemen en dat de gemeente volgend
het landelijk gebied in samenhang met elkaar aan te
is. De opgaven in het landelijk gebied zijn continu in
pakken en per gebied de kernwaarden en daarmee ook
ontwikkeling en bij het rijk en de provincie worden nog
functies toe te passen die op die plek het best passen
geen duidelijke keuzes gemaakt over de toekomst. In
bij de uitstraling, kenmerken en kwaliteiten. Op deze
Venray leggen wij met dit document de kernwaarden
manier realiseren we de juiste functie op de juiste plek.
en de koers op het gebied van de veilige en gezonde leefomgeving in het landelijk gebied vast. Op het
2.3 Balans
moment dat het rijk of de provincie keuzes maken
Het landelijk gebied van Venray kenmerkt zich door
die leidend zijn maar die verschillend omgaan met de
haar uiteenlopende en zeer brede en nauw met elkaar
koers die we in dit document vastleggen, passen we
verbonden functies: van natuur en wonen tot intensieve
het document of de keuzes die we op basis hiervan
bedrijvigheid. De gebruikers van deze gebieden hebben
gemaakt hebben aan.
uiteenlopende belangen en uitgangspunten. Dit leidt tot conflicten tussen natuur, wonen en bedrijvigheid.
2.2 Gebiedsgerichte aanpak en de juiste functie
Ons doel is om een goede balans te houden dan
op de juiste plek
wel te brengen tussen de gezonde leefomgeving,
Het landelijk gebied is volop in ontwikkeling. Er spelen
natuur/klimaat en bedrijvigheid zodat ze elkaar gaan
diverse onderwerpen, zoals grootschalige agrarische
versterken.
bedrijvigheid, leegstand en ruimteclaims vanuit de energietransitie en klimaatverandering, maar ook
2.4 Relatie met ander programma’s en beleid
maatschappelijke discussies over voedselproductie,
Sommige kernwaarden en uitwerkingen van de veilige
grondgebruik, leefbaarheid en biodiversiteit. De
en gezonde leefomgeving landen niet (alleen) in het landelijk gebied, maar ook binnen andere programma’s en beleidskaders. Zo richt het programma Venray Vergroent zich op energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie en geven we in het Omgevingsprogramma Wonen richting aan belangrijke vraagstukken rondom wonen. Gezondheid, zorg en het versterken van de omgeving zijn daarnaast belangrijke onderwerpen in de kadernota Sociaal Domein, het Actieplan Wonen en Zorg en de Visie Zorgaanbod. Tot slot heeft de veilige en gezonde leefomgeving ook een relatie met het thema economie, waarvoor een apart programma wordt opgesteld.
5
Gezonde en veilige leefomgeving
3. Participatie Het thema gezondheid in het landelijk gebied raakt enorm veel inwoners, verenigingen, ondernemers en andere belanghebbenden. Om hun expertise, ervaring en mening mee te kunnen nemen bij de definiëring van een veilige en gezonde leefomgeving, hebben we een participatietraject doorlopen.
RECREATIE NATUUR ZORG
3.1 Participatieaanpak Voor de participatieaanpak en uitvoering is
Voor de aanpak is gebruik gemaakt van elementen
samengewerkt met een onafhankelijke en in participatie
uit de ‘social design’ methode. Binnen dit proces is er
gespecialiseerde organisatie: bureau Buhrs. Het
ruimte om door te vragen en een beter en vollediger
participatietraject is breed opgezet met zowel
beeld te krijgen van onzekerheden, emoties maar ook
professionele stakeholders en organisaties als inwoners
waar oplossingen mogelijk zijn. Daarnaast ontstaat
en lokale initiatieven. Het doel van de participatie was
er een duidelijke samenhang tussen de input vanuit
om ervaring, kennis en expertise van organisaties en
de omgeving en de vertaling en expertise van de
inwoners te gebruiken om het beleid te verbeteren en
gemeente.
om draagvlak te creëren voor een gezonder en veiliger
1. Er is gestart met een interne werksessie met de
buitengebied van Venray. De participatieaanpak en
werkgroep veilige en gezonde leefomgeving. Deze
de uitkomsten van het participatieproces zijn terug te
eerste werksessie was bedoeld om de context en het
vinden in bijlage 1.
speelveld in kaart te brengen.
6
Participatie
De algemene behoeften van de stakeholders waren als
2. Vervolgens heeft er brede participatie plaatsgevonden. Er is een creatief concept
volgt:
ontwikkeld om mensen mee te laten denken
• Bewoners: Prettig wonen, leefbaarheid. Willen zekerheid en een handhavende overheid.
en aandacht te vragen voor de enquête. De
• Dorpsraden: Leefbaarheid dorpen, beter contact met
communicatie hiervoor is breed ingezet via de
gemeente.
socials van de gemeente, via de Peel & Maas en in nieuwsbrieven. Posters en ansichtkaarten zijn
• Arbeidsmigranten: Veilig wonen & werken
verspreid bij sportclubs en in buurthuizen. Er is, op
•
Agrariërs: Duidelijk beleid, duidelijkheid over hun toekomst. Werk samen en gezien worden als
verzoek van het inloopcafé en de raadswerkgroep,
onderdeel van de samenleving.
tijdens de brede participatie specifiek aandacht
• Natuur & milieuorganisaties: Duidelijkheid beleid.
geweest voor het betrekken van jongeren. Zo is gewerkt met een jongerenpanel: dit zijn
Maak gebruik van kennis en de relaties die deze
jongeren die als ‘ambassadeur’ optreden en de
organisaties hebben.
enquête doorsturen naar vrienden. Daarnaast zijn er één op één gesprekken gevoerd met
3.3 Uitkomsten enquête en gesprekken
een vertegenwoordiging van de brede groep
De enquête is door 474 inwoners ingevuld. Van deze
stakeholders.
respondenten valt 25% in de leeftijdscategorie 18-24 jaar. De specifieke aandacht voor het bereiken van
3. Tijdens de tweede werksessie is de input vanuit de
jongeren tijdens het participatieproces zien we hier
participatie getoetst en verder aangevuld.
dus terug. De respondenten konden aangeven welke kernwoorden voor hen bij een ‘veilig en gezond Venray’ n re ge iv er D
Test en evaluatie
rondom een veilig en gezond Venray in kaart te
iv er
gekozen voor de volgende organisaties:
op
el
el ev
D
Om alle perspectieven, belangen en gevoeligheden brengen, zijn stakeholders cruciaal. In deze fase is
D
r ve co is
D
ef in e
Tastbaar concept
• LLTB
D
re ge iv er
en Veiligheid.
n
D
re
n (Her)definitie
thema’s Schone lucht, Voorzieningen, Bereikbaarheid
ge
re
ge
Empathie
er nv
er nv
Ideeën generatie
Ambitie
die het meest genoemd werden. Daarna volgden de
Co
Co
n
horen. Recreatie, Natuur en Zorg zijn de drie thema’s
• Dorpsraad Leunen • Dorpsraad Oirlo • Natuurrijk Limburg
‘Social design’ Methode
• Natuur & Milieufederatie Limburg • Gezond leefmilieu Venray 3.2 Algemene behoeften Uit de gesprekken met de stakeholders blijkt dat zij zich
De uitkomsten van de enquête en gesprekken zijn
allen bewust zijn van het feit dat zij deel uitmaken van
zorgvuldig afgewogen en zoveel mogelijk verwerkt
de veilige en gezonde leefomgeving en de oplossing
in de kernwaarden en de toelichting. Daar waar een
voor de diverse vraagstukken die op het landelijk
uitkomst niet is overgenomen, is een toelichting hierop
gebied afkomen. Dit biedt een goed perspectief om
gegeven. In bijlage 2 is een overzicht gemaakt van de
samen te werken, goede relaties op te bouwen en ook
uitkomsten van het participatieproces en in hoeverre
bij het vervolg aandacht te hebben voor een breed en
deze uitkomst betrekking heeft op deze fase van de
zorgvuldig participatieproces.
opdracht en of deze verwerkt is in de kernwaarden en de toelichting.
7
Gezonde en veilige leefomgeving
4. Kernwaarden veilige en gezonde leefomgeving Het RIVM heeft een definitie opgesteld van een veilige en gezonde leefomgeving en die definitie hebben we in Venray als basis gebruikt voor de uitwerking van de kernwaarden. Bij die uitwerking kiezen we voor een integrale benadering van gezondheid vanuit zowel het ruimtelijke als het sociale domein. De definitie van het RIVM is omgezet naar 7 hoofdthema’s die onderling raakvlakken en verbinding hebben. In onderstaande afbeelding laten we de integrale benadering en de samenhang tussen de verschillende hoofdthema’s zien:
AANDACHT VOOR KLIMAATADAPTIE GROEN, NATUUR & WATER UITNODIGEN TOT BEWEGEN SPELEN & SPORTEN
SCHOON EN VEILIG ONTMOETEN
GOEDE MILIEU KWALITEIT
VEILIGE EN GEZONDE LEEFOMGEVING
GOEDE BEREIKBAARHEID Stimuleren fietsen, wandelen & OV-gebruik
geluid, lucht, bodem, geur en externe veiligheid
GEZONDE EN DUURZAME WONINGEN
AANTREKKELIJKE EN GEVARIEERDE OPENBARE RUIMTE woningen, scholen, winkels, cultuur, bedrijven, sport, openbare vervoersvoorzieningen
8
Hoofdthema’s
Per hoofdthema zijn kernwaarden inclusief een
Zo’n omgeving kent een rijke biodiversiteit en bestaat
toelichting geformuleerd die gezamenlijk onze koers
uit onder andere bomen, bossen, parken, maar ook
bepalen. Het is een set van waarden die idealiter in
beken, rivieren en vijvers. Bomen en bos zorgen voor
beleid en het omgevingsplan aan de orde komen.
een betere luchtkwaliteit. Tegelijkertijd bieden groen
De kernwaarden zijn bewust resoluut geformuleerd.
en water mogelijkheden voor rust en ontspanning
Zo maken we duidelijk wat we op het gebied van
en nodigen uit tot bewegen en ontmoeten. Door
veiligheid en gezondheid belangrijk vinden en dat willen
deze plekken voldoende dichtbij en voor iedereen
we niet afzwakken. Het zal niet mogelijk zijn om de
gemakkelijk toegankelijk te maken, kunnen zij goed
kernwaarden volledig te realiseren, maar dit is wel waar
gebruikt worden.
we zoveel als mogelijk naar streven.
Natuur heeft positieve effecten op de lichamelijke en mentale gezondheid van mensen
Uitkomsten participatieproces De uitkomsten van het participatieproces zijn zo veel als mogelijk meegenomen in de uitwerking van deze kernwaarden. Per kernwaarde hebben we enkele quotes toegevoegd en als bijlage bij dit document is inzichtelijk gemaakt welke uitkomsten we in de kernwaarden of toelichting hebben overgenomen. Daar waar de uitkomsten niet overgenomen zijn, is een toelichting
Bij ruimtelijke initiatieven sturen we op
gegeven.
klimaatadaptatie, groen, natuur en water Bij de bouw of uitbreiding van woningen, bijgebouwen of bedrijven speelt niet alleen de bebouwing een rol maar zeker ook de leefomgeving. Hierin zijn groen, natuur en water belangrijke aspecten. Bij (nieuwbouw)plannen wijzen we alle partijen op hun verantwoordelijkheid hierin. Daarnaast worden inwoners, verenigingen, stichtingen en bedrijven gestimuleerd om maatregelen te nemen in of bij de woning of een pand. Denk hierbij aan het vergroenen van tuinen, groene daken of het opvangen
4.1 Aandacht voor klimaatadaptatie, groen,
van regenwater. Op deze manier willen we groen en
natuur en water
natuur uitbreiden.
Werken, wonen en verblijven in een groene omgeving met natuur en water heeft een positieve invloed op
Water en bodem zijn sturend bij ruimtelijke
de fysieke (lichamelijke) en mentale gezondheid.
ontwikkelingen
Groen en water zorgen voor rust en ontspanning en
Water en bodem zijn van grote invloed op ons dagelijks
verminderen stress. Daarnaast ontstaat er in een
leven. We halen ons drinkwater en ons voedsel uit de
groene omgeving minder hinder en overlast door de
bodem. De bodem biedt stevigheid, als fundament voor
gevolgen van klimaatverandering. Groen en natuur
onze wegen en huizen. De kwaliteit en beschikbaarheid
vermindert overlast als gevolg van hoge temperaturen
van water en bodem hebben een grote invloed op onze
(hittestress) en vermindert wateroverlast als gevolg van
scheepvaart, landbouw, energievoorziening, industrie
hoosbuien omdat we het water beter kunnen opvangen
en natuur. Door water en bodem sturend te laten zijn
en het water sneller de bodem in kan trekken. Hiermee
bij ruimtelijke ontwikkelingen, kunnen we ook in de
voorkomen we ook dat de bodem uitdroogt wanneer
toekomst blijven leven, wonen en werken in een veilige
het een tijdje niet regent. Tot slot zorgen een gezonde
omgeving, met een gezonde bodem en voldoende water
en rijke biodiversiteit voor een natuurlijk evenwicht
van een goede kwaliteit. In sommige gevallen betekent
waardoor de natuur optimaal functioneert.
ruimte voor water, minder ruimte voor bestaande functies of bebouwing. Maar er liggen ook kansen
Iedereen heeft multifunctioneel groen en water in
voor vernieuwende of andersoortige vormen van
de directe omgeving
landgebruik, bijvoorbeeld op het gebied van recreatie,
We willen dat alle inwoners op een veilige en gezonde
energie, natuurinclusieve bedrijven of klimaatadaptieve
manier kunnen genieten van een natuurlijke omgeving.
bebouwing.
9
Gezonde en veilige leefomgeving
De omgeving is fysiek veilig doordat risicobronnen zich op veilige afstand bevinden Fysieke veiligheid gaat over de bescherming tegen gevaar dat veroorzaakt wordt door bedreigingen, zoals letsel door transport van gevaarlijke stoffen via de weg, het water of het spoor, opslag van ontplofbare
4.2 De omgeving is schoon en veilig en bevordert
stoffen en buisleidingen. We streven naar een fysiek
ontmoeting Iedereen voelt zich prettig in een omgeving die schoon
veilige omgeving door bij ruimtelijke ontwikkelingen
en veilig is. Zo’n omgeving nodigt mensen uit om
preventief rekening te houden met risicobronnen.
elkaar te ontmoeten, te ontspannen en te bewegen.
Op deze manier willen we incidenten en de gevolgen
Inwoners, ondernemers en recreanten hebben ieder
hiervan voorkomen. Daar waar het niet mogelijk is dat
een verantwoordelijkheid hiervoor en leveren zelf een
risicobronnen zich op een veilige afstand bevinden, zijn
bijdrage aan een schone en veilige omgeving door
risicobronnen (en de bijbehorende risico’s) bij inwoners
zorgvuldig om te gaan met de openbare ruimte, door
en gebruikers bekend.
elkaar te accepteren en te respecteren en elkaar aan te (durven) spreken op ongewenst, grensoverschrijdend
Iedereen in Venray voelt zich veilig, is weerbaar
gedrag.
en kijkt met respect naar elkaar om
In de omgeving is er sprake van sociale kwaliteit
We streven na dat iedereen in Venray veilig is: iedereen
en fysieke kwaliteit. Positieve kanten van sociale
voelt zich veilig, is weerbaar en kijkt met respect
kwaliteit zijn betrokkenheid van inwoners bij een
naar elkaar om. Samen met partners werken we aan
buurt, sociale netwerken, informele sociale controle en
een integrale aanpak van (digitale) onveiligheid en
samenredzaamheid. Deze sociale kwaliteiten dragen
(ondermijnende) criminaliteit. We verwachten van
bij aan preventie en het versterken van de omgeving.
inwoners en ondernemers een bijdrage naar vermogen
Sociale kwaliteit kan onder druk komen te staan door
in het streven naar minder slachtofferschap, minder
bijvoorbeeld burenhinder, overlast van personen met
overlast, minder (ondermijnende) criminaliteit en
verward gedrag, zogenaamde multiprobleemgezinnen/-
daarmee een verhoogd gevoel van veiligheid.
huishoudens, overlast door illegale bewoning, drank- en drugsoverlast, enz. Fysieke kwaliteit heeft betrekking op fysieke kenmerken van de woonomgeving: de inrichting, het onderhoud en beheer van de openbare ruimte. Positieve aspecten zijn onder andere onderhoud van het groen en verlichting van paden. Inbreuk op de fysieke kwaliteit zijn onder meer vernielingen, graffiti, hondenpoep, plaagdieren, zwerfvuil en verloedering. 4.3 Goede milieukwaliteit De openbare ruimte is schoon en veilig en biedt
Een goede milieukwaliteit, waarin er sprake is van
plekken waar iedereen elkaar kan ontmoeten
gezonde lucht en een acceptabel geluidniveau, draagt
Toegankelijke, schone en veilige plekken stimuleren
bij aan prettig wonen en verblijven en heeft een positief
ontmoeting, versterken de omgeving en zijn daarmee
effect op de gezondheid. Het is dan ook een belangrijk
tevens een middel tegen eenzaamheid. Ontmoeting
onderdeel bij de inrichting van de leefomgeving. Een
bevordert de sociale cohesie, waarbij het er om gaat
goede kwaliteit van lucht en geluid werkt preventief
dat mensen naar elkaar omkijken. Dit is van belang nu
en voorkomt direct gezondheidseffecten, vermindert
de (gezondheids)zorg onder druk staat en professionele
stress, beïnvloedt het klimaat positief en biedt gebieden
zorg niet altijd direct in de eigen omgeving meer
extra karakter, identiteit en kwaliteit. We streven ernaar
beschikbaar is. Ontmoetingsplekken in de openbare
dat de totale milieubelasting afneemt tot een goed
ruimte en in gebouwen zijn voor iedereen toegankelijk.
woon- en leefklimaat voor iedereen.
In de openbare ruimte is er daarnaast aandacht voor preventie, zichtbaarheid en het tegengaan van
Wonen, werken en verblijven is prettig en gezond
sociaal onveilige elementen en ongewenst gedrag,
We creëren een omgeving die uitnodigt tot gezond
zoals voorkomen van donkere en onoverzichtelijke
gedrag en zorgt voor een prettige woon- en
hoeken/plekken, hondenpoep, plaagdieren, zwerfafval,
werkomgeving gedurende de hele dag. We voorkomen
vernielingen en burenhinder.
negatieve invloeden, zoals grond-, water- of
10
Bewegen, spelen en sporten
luchtvervuiling, veiligheidsrisico’s, geluids- en wateroverlast. Waar het voorkomen van negatieve invloeden niet mogelijk is, proberen we bescherming te bieden. Om dit te bereiken of in stand te houden, streven we naar een geluidbelasting die passend is 4.4 De leefomgeving nodigt uit tot bewegen,
bij de omgeving, een aanvaardbare geurbelasting,
spelen en sporten
een schone bodem, schoon (grond)water en een aanvaardbare luchtkwaliteit. In het streven naar een
De leefomgeving bepaalt vaak direct of gezond gedrag
aanvaardbare luchtkwaliteit gaan we houtstook zoveel
mogelijk is. Het kan gezond gedrag bevorderen of juist
mogelijk tegen.
belemmeren. Door de leefomgeving zo in te richten dat een actieve leefstijl (zoals bijvoorbeeld fietsen,
Wonen, werken en voorzieningen zijn goed
traplopen, buitenspelen) wordt gestimuleerd en
verdeeld waardoor overlast wordt voorkomen
gezonde voeding de makkelijke en logische keuze is,
Een goede toedeling van functies zorgt voor een
wordt gezondheid bevorderd.
prettige woon- en werkomgeving gedurende de hele dag. In een omgeving waar wonen, werken en een
De leefomgeving nodigt uit tot beweging
gevarieerd aanbod van voorzieningen goed verdeeld
We richten de (openbare) ruimte zo in dat deze
zijn, wordt de omgeving versterkt, wordt meer bewogen
inwoners uitdaagt om te bewegen, spelen en te
en laten mensen de auto eerder staan (dat zorgt weer
sporten. Zo zijn er voor kinderen bijvoorbeeld
voor minder overlast door luchtverontreiniging, geur,
(natuurlijke) speelplekken ingericht. Lopen of fietsen
geluid en verkeersproblemen). Woningen kunnen de
in plaats van reizen met de auto is gezonder en beter
ontwikkelingsruimte voor industriële of agrarische
voor de omgeving en is ons centrale uitgangspunt.
bedrijven beperken. We streven er naar dat wonen en
Door voor dagelijkse verplaatsingen naar werk, school
overlastgevende bedrijven voldoende gescheiden zijn,
en winkel te fietsen en te lopen kan iedereen voldoen
waardoor er sprake is van een goede milieukwaliteit
aan de nationale beweegnorm. We hebben daarbij oog
voor iedereen die in het buitengebied verblijft en er
voor de behoeften van ouderen, kinderen en mensen
ruimte is om te ondernemen.
die niet goed ter been zijn. Mensen vinden groene routes aantrekkelijker en een wandel- of fietsroute met
Voor alle vormen van verblijf is een goede
bomen biedt op hete dagen schaduw en verkoeling
milieukwaliteit het uitgangspunt
en bij koude dagen beschutting. Bij de inrichting van
Milieufactoren hebben een grote invloed op de
de (openbare) ruimte houden we ook rekening met
ruimtelijke kwaliteit van een gebied en vormen daarom
verlichting en het activiteitenaanbod. We stimuleren
ook een belangrijk onderwerp in de Omgevingswet. Het
organisaties en verenigingen om activiteiten in de
gaat om de milieufactoren luchtkwaliteit (waaronder
buitenruimte te organiseren.
fijnstof, geur en stikstof), geluid en trillingen, straling en omgevingsveiligheid (voorheen externe veiligheid).
Er is een balans tussen bewegen/recreëren en
Een aanvaardbaar woon- en verblijfsklimaat is het
natuur
uitgangspunt voor alle vormen van verblijf: wonen,
De toename van buitenrecreatie kan negatieve
logies, huisvesting van internationale werknemers
gevolgen hebben voor de natuur die op veel plekken al
etc. We kijken naar de vorm van verblijf en het gebied
onder druk staat door verdroging of overbelasting met
waarin dit verblijf plaatsvindt en daarbij wordt dan
stikstof. De toename aan recreatie leidt namelijk tot
naar een passende (en aanvaardbare) milieukwaliteit
een afname van de biodiversiteit. We houden daarom
gezocht.
bij de inrichting van de leefomgeving rekening met de natuur. Sommige gebieden zijn minder geschikt voor sport en beweging. Een gebiedsgerichte aanpak helpt ons om gebieden aan te wijzen waar we functies scheiden, maar ook waar we functies juist wel
Een goede milieukwaliteit draagt bij aan prettig wonen en verblijven
kunnen mengen en bundelen, met een goede balans tussen recreatie en bewegen aan de ene kant en natuurwaarden aan de andere kant.
11
Gezonde en veilige leefomgeving
Voorzieningen kunnen veilig met de fiets bereikt worden Grote en brede landbouwvoertuigen, tankauto’s met melk of mest, vrachtwagens met suikerbieten; allemaal rijden ze over de, vaak smalle landbouwwegen waar 4.5 In het bereiken van voorzieningen stimuleren
ook auto’s en fietsers rijden. Drukke en smalle wegen
we fietsen, wandelen en het gebruik van
met intensief landbouwverkeer kunnen daardoor leiden
duurzaam (openbaar) vervoer
tot (verkeers)onveilige situaties. Daarnaast zijn er
Wandelen of fietsen is gezonder en beter voor de
gevaarlijke (kruis)punten in het buitengebied voor
omgeving. Voldoende, veilige en toegankelijke wandel-
fietsers en voetgangers. Nu we fietsen willen stimuleren
en fietsmogelijkheden in de omgeving zijn dan ook
in het landelijk gebied, streven we naar een fietsveilige
van belang. In het bijzonder bij het bereiken van
inrichting. We kijken daarbij naar een gebiedsgerichte
voorzieningen, zoals scholen, wijkcentra, sportparken
aanpak, waarbij de verschillende belangen zoals
en winkels. Ieder dorp heeft daarnaast wel zijn eigen
economie, landschap, milieu, bereikbaarheid en
startpunt voor een ommetje of een fietstocht. Inwoners
veiligheid tegen elkaar worden afgewogen. Daarnaast
en recreanten worden zo gestimuleerd om hier gebruik
stimuleren wij een veilige deelname aan het verkeer.
van te maken. Bij ruimtelijke ontwikkelingen kijken we of De omgeving nodigt uit tot wandelen en fietsen.
locaties veilig en goed bereikbaar zijn
Is dat niet mogelijk, dan is laagdrempelig,
Voorzieningen en locaties die ontwikkeld worden,
toegankelijk en duurzaam (openbaar) vervoer de
moeten op een veilige en goede manier bereikt kunnen
standaard
worden te voet, met de fiets en via andere (duurzame)
Wandelen of fietsen, maar ook hardlopen en skeeleren
vervoersmiddelen. Er moet voor iedereen goed zicht
in plaats van reizen met de auto is gezonder en beter
zijn op de toegangswegen tot de voorziening of de
voor de omgeving en is ons centrale uitgangspunt. Door
locatie. Daarnaast moet de voorziening zo gesitueerd
voor dagelijkse verplaatsingen naar werk, school en
worden dat deze goed toegankelijk is en ook veilig
winkel te fietsen en te wandelen kan iedereen voldoen
bereikt kan worden door de doelgroepen die er gebruik
aan de nationale beweegnorm. Met goede verbindingen
van (gaan) maken.
voor fietsen en openbaar vervoer is autogebruik vaak onnodig. Een goede verbinding tussen dorpen en naar
Wandelen of fietsen is gezond en beter voor de omgeving
voorzieningen, stimuleert het wandelen en fietsen in de directe omgeving. Naast het reguliere openbaar vervoer wordt ook het gebruik van een deelauto, een wensbus of buurtbus gestimuleerd en we stimuleren inwoners om voor kleine vervoersbewegingen binnen het dorp naar elkaar om te kijken.
12
Aantrekkelijke openbare ruimte
wonen, leren en werken. Het binnenklimaat is niet in alle woningen, accommodaties en bedrijven optimaal en inwoners lopen daarom tegen ongezonde problemen aan, zoals schimmelproblemen vanwege hoge luchtvochtigheid, slechte ventilatie of hoge 4.6 De openbare ruimte is aantrekkelijk en
temperaturen.
gevarieerd Waar we onze tijd doorbrengen, heeft een belangrijk
We stimuleren verduurzaming van woningen,
effect op onze kwaliteit van leven. Aantrekkelijke
accommodaties en bedrijfspanden
plekken met de juiste voorzieningen bieden mensen
Wanneer er woningen, accommodaties en
gelegenheid om elkaar te ontmoeten, te ontspannen, te
bedrijfspanden gebouwd of gerenoveerd worden,
bewegen en gezond te genieten. Gebouwen, uitzicht
hebben we aandacht voor en geven we voorlichting
en natuurlijke elementen zoals groen en water kunnen
over isolatie, ventilatie, duurzame energie en circulair
helpen om de omgeving te versterken en een aantrek-
bouwen. Bij circulair bouwen worden hernieuwbare
kelijke en onderscheidende plek te maken waar mensen
bouwstoffen gebruikt, zoals hout of demontabele
graag zijn. Wat aantrekkelijk is, is afhankelijk van de
delen van een gebouw. Daarnaast stimuleren we
gebruikers en de verdere omgeving en vereist maatwerk.
natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen. Goed stedelijk groen zorgt voor verkoeling in de zomerhitte,
Een aantrekkelijke en gevarieerde openbare
zuivert de lucht en biedt volop ruimte aan bijvoorbeeld
ruimte draagt bij aan verbondenheid en
vogels en vleermuizen. Ook zetten we in op passief
betrokkenheid
bouwen, waarbij de warmte van het zonlicht wordt
Een aantrekkelijke en gevarieerde ruimte draagt bij aan
vastgehouden en de kou zo goed mogelijk buiten
de verbondenheid en betrokkenheid van inwoners bij
gehouden wordt. We houden tot slot rekening met de
de openbare ruimte en daarmee aan het versterken van
juiste bebouwing op de juiste plek.
de omgeving. Er ontstaat draagvlak en een toenemend gevoel van verantwoordelijkheid bij inwoners, recreanten
We geven inwoners meer mogelijkheden voor
en ondernemers om de omgeving ook aantrekkelijk,
bijzondere woonvormen
schoon en veilig te houden en dit zelfs waar mogelijk te
Een voorbeeld van een bijzondere woonvorm is het
versterken.
‘meergeneratiewonen’ Dit is het wonen van twee wooneenheden onder één dak of meerdere gezinnen op
In de omgeving creëren we meer groenstructuren
één perceel. Hierdoor kunnen gezinnen en families voor
in samenhang met de bebouwing
elkaar zorgen en elkaar ondersteuning bieden wanneer
Door meer groenstructuren en overgangen van kruiden,
dit nodig is. Zo wordt er minder beroep gedaan op
water, struiken en bomen te creëren in samenhang met
professionele ondersteuning en het bevordert de
de bebouwing ontstaat een aantrekkelijk en gevarieerde
gezondheid van alle gezinsleden en is daarmee een
omgeving. Aanwezigheid van groen en water draagt
duurzame oplossing. Andere voorbeelden van
bij aan de fysieke en mentale gezondheid. Een groene
bijzondere woonvormen zijn groepswonen en tiny
omgeving zorgt daarnaast ook voor waterberging,
houses.
schaduw en minder hittestress. We gaan verstening van de openbare ruimte tegen Door minder stenen en meer groen in de tuinen en openbare ruimte te gebruiken, wordt het vasthouden van zonnewarmte in de zomer verminderd. Hierdoor neemt de temperatuur in de bebouwde omgeving minder snel toe in de zomer en blijft het koeler. Minder stenen betekent ook dat regenwater beter in de bodem kan trekken, waardoor wateroverlast bij hoosbuien en
4.7 Woningen, accommodaties en bedrijven zijn
droogte als het lang niet regent wordt voorkomen. Tot
gezond en duurzaam Het is belangrijk dat woningen, accommodaties en
slot biedt het groen van de planten weer een leefgebied
bedrijven gezond en duurzaam zijn. Op deze manier
voor andere planten en dieren en dit is goed voor de
kunnen inwoners zo gezond en comfortabel mogelijk
biodiversiteit.
13
Gezonde en veilige leefomgeving
5. Begrippenlijst
6. Bijlagen
Biodiversiteit: de verzameling van alle soorten
1. Participatieaanpak en uitkomsten bureau Buhrs
planten, dieren en micro-organismen. 2. Overzicht verwerking uitkomsten participatie Duurzaam: 1) Economie en milieu: iets wat lang meegaat en niet belastend is voor het milieu. 2) Sociaal: het bijhouden of verbeteren van het welzijn van mensen in huidige en in toekomstige generaties Extensieve landbouw: landbouw over een grote oppervlakte, maar met weinig zorg Internationale werknemers: kenniswerkers en arbeidsmigranten Klimaatadaptief: het tijdig en effectief aangepast zijn aan het actuele of verwachte klimaat. Landelijk Gebied: al het gebied buiten de bebouwde kom. Leefomgeving: de omgeving waarin mensen leven, wonen, werken, reizen en recreëren. Multiprobleemgezinnen: gezinnen met meerdere complexe problemen. Natuur: alle planten, dieren en andere organismen in de wereld en alle krachten en processen die onafhankelijk van de mens bestaan of plaatsvinden zoals het weer, de zee, de bergen, voortplanting en groei. Natuurinclusief: bewust ruimte maken voor biodiversiteit, zodat ergens meer diverse planten- en diersoorten kunnen leven. Ondermijning: het effect van criminelen die voor illegale activiteiten gebruik maken van legale bedrijven en diensten waardoor normen vervagen en het gevoel van veiligheid en leefbaarheid afneemt. Openbare ruimte: de ruimte die voor iedereen vrij toegankelijk is. Recreëren: het op een ontspannen manier je vrije tijd doorbrengen.
14
Gezonde en veilige leefomgeving
15
www.venray.nl 16