03 Covid-19 impactrapportage sept 2021
Tekst van het document
Covid-19 Impactrapportage gemeente Venray
September 2021
1
Inhoudsopgave Inleiding .......................................................................................................................... 3 Samenvatting en conclusies ............................................................................................... 4 1
2
3
IMPACT COVID-19 OP VENRAY ....................................................................................... 6 1.1
Gezondheid en bevolking ........................................................................................ 6
1.2
Economie ............................................................................................................. 11
1.3
Openbare orde en veiligheid ................................................................................... 15
IMPACT COVID-19 VOOR DE GEMEENTELIJKE TAKEN ....................................................... 16 2.1
Inkomensvoorziening ............................................................................................ 16
2.2
Armoede en schulddienstverlening .......................................................................... 20
2.3
Voorzieningen Jeugdzorg en WMO........................................................................... 22
2.4
Welzijn en (mentale) gezondheid ............................................................................ 23
2.5
Jeugd en jongeren ................................................................................................ 25
2.6
Onderwijs en kinderopvang .................................................................................... 27
2.7
Leerlingenvervoer ................................................................................................. 29
2.8
Verbonden partijen sociaal domein.......................................................................... 29
2.9
Cultuurinstellingen ................................................................................................ 31
2.10
Sociaal maatschappelijke infrastructuur (incl. sport en cultuur) .................................. 32
2.11
Toezicht en handhaving ......................................................................................... 35
2.12
Ondernemers in Venray ......................................................................................... 38
2.13
Evenementen en kermissen ................................................................................... 39
2.14
Inkomstenderving belastingen en leges ................................................................... 40
2.15
Aanslagoplegging en invordering ............................................................................ 42
2.16
Tweedekamer Verkiezingen 2021 ............................................................................ 44
2.17
Eigen organisatie / Interne bedrijfsvoering ............................................................... 45
FINANCIELE GEVOLGEN COVID-19 ................................................................................ 47 3.1
Ontvangen compensatie van het Rijk ...................................................................... 47
3.2
Corona-gerelateerde kosten en minderopbrengsten .................................................. 50
3.3
Restant compensatiemiddelen versus geraamde uitgaven .......................................... 51
3.4
Resterende risico’s ................................................................................................ 52
Bijlage 1 Totaaloverzicht compensatie vs. gemaakte kosten en verwachte uitgaven ................ 53 Bijlage 2 Programma jeugd en jongeren naar aanleiding van corona ..................................... 55
Naslagwerk Rapport “Duurzame aanpak jongerencommunicatie gemeente Venray”
2
Inleiding Voor u ligt inmiddels alweer de vijfde Covid-19 Impactanalyse. Op 22 juni kondigde het kabinet vergaande versoepelingen van de coronamaatregelen aan. Op basis van de voortgang van de vaccinaties en een teruglopend aantal besmettingen werden een groot deel van de coronamaatregelen losgelaten. Vanaf begin juli hebben we gezien dat, mede onder invloed van onder andere de deltavariant, het aantal besmettingen weer in snel tempo is toegenomen. Dit heeft ertoe geleid dat een aantal maatregelen inmiddels weer zijn verscherpt. De komende periode zal blijken óf, en zo ja in welk tempo we weer helemaal terug kunnen naar ons leven van vóór de coronapandemie. Deze rapportage wordt, net als de voorgaande impactanalyses, samen met een voorstel voor een vervolgaanpak gepresenteerd. Hierin wordt deze keer vooral gekeken naar wat we als gemeente kunnen doen richting het herstel na lange periode van strenge corona-maatregelen. Vandaar dat vanaf nu ook wordt gesproken van een “Herstelaanpak Covid-19. Deze impactanalyse is in opbouw gelijk aan de vorige rapportages en bestaat uit een drietal onderdelen. Het eerste deel van de rapportage schetst een beeld van de impact van Covid-19 op de volksgezondheid, economie, werkgelegenheid en openbare orde in Venray tot nu toe. Dit wordt gedaan middels het presenteren van cijfers waarbij Venray ook wordt vergeleken met het landelijk beeld.
In het tweede gedeelte van de rapportage wordt meer inhoudelijk ingegaan op de impact en financiële gevolgen die zich voordoen binnen de uitvoering van de taken waar wij als gemeente verantwoordelijk voor zijn. De opbouw is steeds als volgt: -
impact en vooruitzicht: korte toelichting op de verwachte ontwikkelingen/gevolgen en mogelijke impact;
-
beheersmaatregelen die het risico moeten beperken;
-
compensatiemaatregelen van het Rijk;
-
de (financiële) impact op de exploitatie.
In deze rapportage wordt inzicht gegeven in het totale compensatiepakket dat het Rijk in verband met Covid-19 aan gemeenten beschikbaar heeft gesteld. Inmiddels zijn via de meicirculaire 2021 weer een aantal compensaties betaald aan de gemeente. Dit vijfde compensatiepakket betekent voor Venray een bijdrage van € 141.973 en is in deze rapportage verwerkt. Daarnaast wordt een overzicht gepresenteerd van coronakosten die tot nu toe zijn gemaakt en de wijze waarop deze gedekt zijn. Als laatste is er weer een raming opgesteld van de middelen die we in de komende periode in het kader van ondersteuning en herstel nog denken te moeten maken (zie ook Herstelaanpak Covid-19). De gevolgen van de coronacrisis zijn tot nu toe steeds nauwgezet gemonitord. Gezien het gunstige verloop van de coronapandemie, de verdere afbouw van de coronamaatregelen en afnemende noodzaak van nieuwe steun- en herstelmaatregelen, is dit de laatste corona-impactrapportage die aan de raad wordt voorgelegd. Wel wordt er eind 2021/begin 2022 nog een eindrapportage opgesteld met betrekking tot de gemeentelijke aanpak van deze coronacrisis. 3
Samenvatting en conclusies Economische gevolgen Ondanks dat er een aantal sectoren nog steeds zwaar getroffen worden door geldende coronamaatregelen, zien we dat het economisch herstel is ingezet. De daling van het aantal WW-uitkeringen in Venray heeft zich tot en met juni verder doorgezet en het aantal bijstandsuitkeringen blijft stabiel en ligt zelfs iets lager dan voor de coronacrisis. Ook het aantal faillissementen in de regio blijft nog steeds beperkt1. We zien zelfs dat op dit moment in een aantal sectoren een tekort is aan arbeidskrachten. De ondersteuningsmaatregelen van het Rijk aan het bedrijfsleven lijken daarmee voorlopig het gewenste effect te hebben. De vraag blijft hoe weerbaar bedrijven nog zijn wanneer de ondersteuningsmaatregelen van het Rijk wegvallen. Een groot aantal regelingen lopen nu nog tot 1 oktober 2021. We blijven steeds contact onderhouden met (vertegenwoordigingen van) de Venrayse ondernemers. Om hen tegemoet te komen wordt onder andere de reclamebelasting en terrasgelden voor 2021 niet geïnd. Verder is inmiddels het Herstel- en stimuleringsfonds Corona ingesteld waarop Venrayse ondernemers onder voorwaarden een beroep kunnen doen. Deze bijdrage kan beschouwd worden als extra steuntje in de rug. Sociaal maatschappelijke gevolgen Op het gebied van het sociaal en mentaal welzijn en leefstijl heeft de coronacrisis haar sporen nagelaten.
Om hier iets aan te doen heeft het Rijk steunpakketten beschikbaar gesteld voor jongeren, ouderen en kwetsbare groepen. In hoofdstuk 2 wordt onder diverse onderwerpen toegelicht hoe we hier als gemeente vorm en inhoud aan geven. Gelukkig zien we inmiddels ook dat de toenemende vaccinatiegraad en daarmee de verdere afschaling van de coronamaatregelen een positief effect heeft op het sociaal maatschappelijk leven in Venray. Verenigingen en stichtingen pakken hun activiteiten weer op en waar mogelijk geven we hen als gemeente daarbij een steuntje in de rug. Gemeenschapsaccommodaties, die belangrijk zijn voor het maatschappelijk leven in onze gemeente worden waar nodig ondersteund. Gezien de fase van de crisis waarin we ons nu bevinden willen we, samen met het lokale maatschappelijk veld, de blik weer naar de toekomst richten. In de “Herstelaanpak Covid-19” wordt daarom voorgesteld om een laagdrempelige subsidieregeling uit te werken, waarbij ideeën die van onderop ontstaan en die bijdragen aan het duurzaam versterken van de omgeving, financieel worden ondersteund. Gevolgen voor de gemeentelijke organisatie Het advies van het kabinet luidt, in elk geval nog tot begin augustus, om zoveel mogelijk thuis te blijven werken. Interne, maar ook externe overleggen en bijeenkomsten vinden veelal digitaal plaats.
De “Wij ontmoeten dag”, die begin september stond gepland en waarbij de hele gemeentelijke organisatie sinds lange tijd weer een keer “live” bij elkaar zou komen, is inmiddels uitgesteld.
1
Informatie afkomstig uit het Coronadashboard Noord-Limburg
4
De interne projectstructuur (overleg tussen diverse vakdisciplines) die vanaf mei 2020 is ingericht ten behoeve van een integrale aanpak van vraagstukken op het gebied van corona, is tot op heden nog steeds in stand gehouden. We merken wel dat het aantal nieuwe vraagstukken dat zich voordoet afneemt, analoog aan de afbouw van de coronamaatregelen. Daarmee zijn de overlegmomenten verminderd en zal de projectstructuur naar verwachting in de loop van 2021 worden opgeheven. Op dit moment wordt een visie opgesteld hoe het werken bij de gemeente Venray er in de toekomst uit gaat zien. In hoeverre keren we weer terug naar kantoor, op welke manier blijven we thuiswerken, etc. Deze visie wordt in de tweede helft van dit jaar opgeleverd. Financiële gevolgen en risico’s We hebben tot op heden € 3,45 mln. aan compensatie van het Rijk ontvangen. Inmiddels hebben we een kleine € 1,49 mln. aan corona-gerelateerde kosten c.q. minder opbrengsten ten laste van deze compensatie gebracht. Daarnaast moeten een aantal reeds genomen besluiten met betrekking tot de corona-aanpak (totaal € 0,68 mln.) nog worden uitgevoerd cq. verwerkt. Van de compensatiemiddelen staat per 1 augustus 2021 dus nog € 1,28 mln. gereserveerd. In hoofdstuk 3 is een opzet gemaakt waarin is aangegeven voor welke doeleinden we de resterende compensatie denken te gaan besteden.
Nu de maatregelen zijn afgeschaald is de verwachting dat ook de compensatie van het Rijk aan medeoverheden verder zal worden afgebouwd. Op een aantal onderdelen lopen nog onderzoeken naar de hoogte van de compensatie of moet er nog afrekening plaatsvinden.
5
1
IMPACT COVID-19 OP VENRAY
1.1
Gezondheid en bevolking
Verspreiding Covid-19 onder de Venrayse bevolking Als gevolg van de uitbraak van Covid-19 zijn er sinds het begin van het testen in maart 2020 in de gemeente Venray tot en met 31 juli 2021 6036 inwoners positief getest, was er sprake van 65 ziekenhuisopnames en zijn er 49 inwoners aantoonbaar overleden aan Covid 19.
Covid 19 in Venray - Cumulatief 6000 5000 4000 3000 2000 1000
13-mrt-20 27-mrt-20 10-apr-20 24-apr-20 8-mei-20 22-mei-20 5-jun-20 19-jun-20 3-jul-20 17-jul-20 31-jul-20 14-aug-20 28-aug-20 11-sep-20 25-sep-20 9-okt-20 23-okt-20 6-nov-20 20-nov-20 4-dec-20 18-dec-20 1-jan-21 15-jan-21 29-jan-21 12-feb-21 26-feb-21 12-mrt-21 26-mrt-21 9-apr-21 23-apr-21 7-mei-21 21-mei-21 4-jun-21 18-jun-21 2-jul-21 16-jul-21 30-jul-21
0
Besmettingen
Ziekenhuisopnames
Overledenen
(Bron: RIVM) Ontwikkelingen sinds 1 april 2021 Ten opzichte van de cijfers van de vorige impactanalyse, zijn er in de maanden april tot en met juli 1478 inwoners positief getest, 5 mensen opgenomen in het ziekenhuis en 6 inwoners overleden bij wie het virus is vastgesteld.
Covid 19 in Venray - Cumulatief
13-mrt-20 27-mrt-20 10-apr-20 24-apr-20 8-mei-20 22-mei-20 5-jun-20 19-jun-20 3-jul-20 17-jul-20 31-jul-20 14-aug-20 28-aug-20 11-sep-20 25-sep-20 9-okt-20 23-okt-20 6-nov-20 20-nov-20 4-dec-20 18-dec-20 1-jan-21 15-jan-21 29-jan-21 12-feb-21 26-feb-21 12-mrt-21 26-mrt-21 9-apr-21 23-apr-21 7-mei-21 21-mei-21 4-jun-21 18-jun-21 2-jul-21 16-jul-21 30-jul-21
70 60 50 40 30 20 10 0
Ziekenhuisopnames
Overledenen
(Bron: RIVM)
6
Verloop besmettingen Venray In onderstaande grafiek is het aantal besmettingen te zien dat in de gemeente Venray per dag is geconstateerd. Hierin is duidelijk de 1e golf qua besmettingen te zien begin oktober 2020, de 2e golf eind 2020 en de derde golf rond april/mei 2021. Na de versoepelingen van 26 juni is in Venray ook een piek in de besmettingen te zien, maar deze lijkt gelukkig ook weer snel af te vlakken.
Covid 19 in Venray - Cumulatief 120 100 80 60 40 20
-20
14-mrt-20 28-mrt-20 11-apr-20 25-apr-20 9-mei-20 23-mei-20 6-jun-20 20-jun-20 4-jul-20 18-jul-20 1-aug-20 15-aug-20 29-aug-20 12-sep-20 26-sep-20 10-okt-20 24-okt-20 7-nov-20 21-nov-20 5-dec-20 19-dec-20 2-jan-21 16-jan-21 30-jan-21 13-feb-21 27-feb-21 13-mrt-21 27-mrt-21 10-apr-21 24-apr-21 8-mei-21 22-mei-21 5-jun-21 19-jun-21 3-jul-21 17-jul-21 31-jul-21
0
Besmettingen
Overledenen
Ziekenhuisopnamen
Testen en besmettingsgraad Het percentage besmettingen bij de uitgevoerde testen blijft relatief hoog. Eind 2020 lag dit nog rond de 20%, maar het ligt nu nog steeds tussen de 10 en 15%, met een duidelijk laagtepunt voor de versoepelingen van eind juni. Het is niet zo dat er alleen maar veel wordt getest, het percentage positieve testen blijft hoog. Gelukkig lijkt de daling op beide fronten wel duidelijk ingezet.
Covid-19 testen en % positief GGD Limburg Noord 3500
25,0%
3000 20,0% 2500 15,0%
2000 1500
10,0%
1000 5,0% 500 0
0,0%
Aantal testen
Percentage positief
(Bron: GGD) 7
Venray in het landelijke beeld Na de eerste golf in het voorjaar 2021 liep het aantal besmettingen in de zomer flink terug. Na de zomervakantie 2020, toen de maatregelen werden versoepeld liep het aantal besmettingen gestaag op naar de 2e golf eind 2020 en de 3e golf in april/mei 2021. Op dit moment is het aantal besmettingen veel lager dan tijdens de 2e en 3e golf, maar nog duidelijk hoger dan in de eerste helft van 2020. In de onderstaande kaartjes is het landelijke verloop van de besmettingen in 2021 zichtbaar.
(Bron: RIVM)
Vaccinatiegraad en vaccinatiebereidheid In Venray heeft ondertussen meer dan 85% van de 65-plussers minimaal één COVID_19 vaccinatie ontvangen. Op onderstaand kaartje is te zien dat de vaccinatiebereidheid over het algemeen hoog is. In nagenoeg alle gemeenten is minimaal 75% van de 65-plussers gevaccineerd.
8
Vaccinatie tegen het coronavirus is niet verplicht. Maar als iedereen zich laat vaccineren, verspreidt het virus zich minder gemakkelijk. Het is daarom belangrijk om te weten hoeveel mensen een prik tegen corona willen. Het RIVM vraagt elke drie weken aan een groep mensen of zij zich willen of al hebben laten vaccineren. Daaruit blijkt gelukkig dat de vaccinatiebereidheid in alle leeftijdsgroepen hoog is. Gemiddeld wil 90% van de Nederlandse bevolking zich laten vaccineren.
Aangezien veel mensen nu (gedeeltelijk) zijn gevaccineerd, wordt het aantal vaccinatielocaties verminderd. In Venray is de priklocatie op de Hulst per 9 augustus gesloten. De locaties Venlo en Roermond blijven voorlopig open. Aantal vaccinaties Bij de vorige impactanalyse waren er in Nederland ongeveer 3 miljoen prikken gezet, met een voortgang van 500.000 per week Op dit moment zijn er meer dan 20 miljoen prikken gezet, met in de laatste week meer dan 875.000 prikken. De verwachting is dat in de maand augustus nogmaals 4 miljoen prikken wordt gezet. In totaliteit zijn in Nederland nu (eind juli 2021) zo’n 12,2 miljoen mensen gevaccineerd, waarvan 8,6 miljoen volledig en 3,6 miljoen gedeeltelijk is gevaccineerd. Bij de vorige impactanalyse waren er in Nederland ongeveer 3 miljoen prikken gezet, met een voortgang van 500.000 per week Op dit moment zijn er meer dan 20 miljoen prikken gezet, met in de laatste week meer dan 875.000 prikken. De verwachting is dat in de maand augustus nogmaals 4 miljoen prikken wordt gezet.
9
In totaliteit zijn in Nederland nu (eind juli 2021) zo’n 12,2 miljoen mensen gevaccineerd, waarvan 8,6 miljoen volledig en 3,6 miljoen gedeeltelijk is gevaccineerd.
10
1.2
Economie
Faillissementen Veel ondernemers hebben zware tijden gekend door de coronacrisis. Door de overheid zijn diverse stimuleringsregelingen in het leven geroepen om hen te helpen om overeind te blijven. Blijkbaar helpen deze maatregelen tot op dit moment om te zorgen dat bedrijven niet failliet gaan. Sterker nog, het aantal faillissementsaanvragen in Limburg is in 2020 sterk gedaald ten opzichte van 2019. In de gemeente Venray zijn in 2020 6 bedrijven failliet verklaard en tot nu toe 2 in 2021. Het is lastig deze getallen te duiden. Wellicht staan de activiteiten van een aantal zaken op een laag pitje, met minder kosten, waardoor een faillissement nog niet aan de orde is. De vraag is of deze bedrijven voldoende (financiële) draagkracht hebben om door te gaan met ondernemen, of dat het faillissement uitgesteld wordt tot het moment dat de economie weer richting het oude niveau terugkeert.
Faillissementen van bedrijven en instellingen - Limburg
Januari…
Februari…
9 12 7
9
Mei 2021
6
Juni 2021
8
April 2021
11 9
Maart 2021
7
December…
14 13
Oktober…
Juli 2020
Juni 2020
Mei 2020
April 2020
7
Septembe…
20 11
Maart 2020
Februari…
Januari…
12
Augustus…
23 25
17
December…
November…
Oktober…
Septembe…
Juni 2019
Mei 2019
April 2019
10
14
Juli 2019
19
25 20 23 20
Augustus…
23
November…
35
32
Maart 2019
40 30 20 10 0
(Bron: CBS) Steunmaatregelen Er zijn diverse steunregelingen opgezet waar ondernemers maar ook verenigingen en stichtingen (onder de juiste voorwaarden) gebruik van hebben kunnen maken. De belangrijkste regelingen zijn de Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) en de NOW-regeling (tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid). Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) is een steunmaatregel die bedoeld is voor zelfstandig ondernemers, waaronder zzp’ers. Het voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de coronacrisis tot onder het sociaal minimum daalt. En in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen als gevolg van de coronacrisis op te vangen. Uitvoering van deze regeling ligt bij de gemeenten. Direct vanaf het begin heeft de gemeente Venray volop ingezet op het faciliteren van onze ondernemers, en dus ook in het opzetten van het ondernemersloket, waardoor Tozo aanvragen konden worden behandeld en ondernemers konden worden voorgelicht en doorverwezen voor de diverse andere landelijke steunmaatregelen. Een nadere toelichting op het aantal Tozo-uitkeringen in Venray is opgenomen onder paragraaf 2.1.
11
NOW-regeling De NOW-regeling (tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid) is bedoeld voor werkgevers die als gevolg van het coronavirus kampen met een substantieel omzetverlies (ten minste 20%). Zij kunnen bij het UWV een aanvraag indienen voor een tegemoetkoming in de loonkosten, en hiervoor een voorschot ontvangen. De NOW1 regeling gold tot 1 juni 2020. NOW2 liep tot 1 oktober, NOW3 tot december 2020. NOW 4 liep van januari tot en met maart 2021 en NOW 5 van april tot en met juni 2021. Op dit moment loopt NOW 6 (juli-sept 2021). Hiervan zijn nog geen cijfers beschikbaar.
aantal verstrekkingen NOW - gemeenten Noord-Limburg Astitel
900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 Venlo
Venray
Horst aan de Maas
Peel en Maas
Beesel
Gennep
Bergen
1 mei - NOW1
726
269
280
276
62
88
62
14 mei - NOW1
801
285
302
298
68
100
68
3 jun - NOW1
855
305
324
317
78
113
71
4 sept - NOW2
435
172
164
160
39
59
36
8 jan - NOW3
548
220
216
236
41
67
44
15 feb -NOW4
516
204
203
217
36
65
44
6 mei -NOW5
131
41
32
43
0
11
11
Verloop WW-uitkeringen Vanaf het begin van de Covid-19-crisis is een duidelijke stijging te zien, vooral in de maand april 2020. Dit was een landelijke trend. Na de eerste stijging lag het aantal uitkeringen het afgelopen jaar redelijk constant rond de 900 uitkeringen per maand. De laatste maanden is een duidelijke daling zichtbaar, van 925 in januari 2021, naar 748 lopende uitkeringen in juni 2021.
Aantal WW-uitkeringen per maand in Venray 1000 950
Aantal
900 850 800 750 700
sept nove dece janu febr maa augu okto janu febr maa april mei juni juli emb mbe mbe april mei juni ari uari rt stus ber ari uari rt er r r
WW 821 807 812 918 941 940 962 936 907 903 898 924 925 907 880 846 780 748 (Bron: gemeente) 12
Arbeidsmarkt We zien het herstel van de economie ook terug in de arbeidsmarkt die steeds krapper wordt. Met name in een aantal specifieke sectoren, zoals de technische beroepen, neemt het aanbod snel af en wordt het steeds lastiger om geschikt personeel te vinden.
(Bron: UWV) Bovenstaande grafiek geeft een indicatie van de spanning tussen openstaande vraag en het direct beschikbare aanbod op de arbeidsmarkt.
Woningmarkt Er is ook gekeken naar de gevolgen voor het woningaanbod in Venray, als indicator voor de economie. Het aantal woningen dat wordt aangeboden is de laatste 2 jaar flink gedaald. Van 145 woningen in februari 2019 naar 79 woningen in februari 2021 (meer recente cijfers zijn nog niet beschikbaar). Deze trend is dus ook voor Covid-19 al zichtbaar. De gemiddelde vraagprijs van de aangeboden woningen stijgt fors en lag in 2020 gemiddeld 11,0% (€ 37.000) hoger dan in 2019. In februari 2021 lag de gemiddelde vraagprijs voor een woning in Venray op € 392.000,=
Woningmarkt Venray 160 140 120 100 80 60 40 20 0
400 380 360 340 320 300
Aangeboden woningen [aantal]
Gemiddelde vraagprijs aangeboden woningen [x €1.000]
(Bron: huizenzoeker.nl)
13
Consumentenvertrouwen De gemeente Venray heeft zelf geen specifiek onderzoek uitgevoerd naar de sentimenten onder de bevolking. Bijvoorbeeld over het consumenten- en ondernemersvertrouwen. Er zijn wel cijfers beschikbaar van landelijke onderzoeken. Het CBS voert hier continue onderzoek uit. Voor Limburg is duidelijk dat het vertrouwen eerst flink is gezakt, maar duidelijk weer stijgt in 2021. Met name het ondernemersvertrouwen is voor het eerst sinds het 3e kwartaal van 2019 weer positief.
Consumenten- en ondernemersvertrouwen - Limburg 20 10 0 -10 -20 -30 -40 vierde eerste tweede derde vierde eerste tweede derde vierde eerste tweede kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal kwartaal 2018 2019 2019 2019 2019 2020 2020 2020 2020 2021 2021 Consumentenvertrouwen: indicator - ongecorrigeerd
14
Ondernemersvertrouwen: indicator
1.3
Openbare orde en veiligheid
In de gegevens van de politie zijn zeker afwijkingen te zien die het gevolg zouden kunnen zijn van de huidige situatie, maar nergens leiden deze tot verontrustende zaken. Het blijft in Venray allemaal redelijk rustig. Dit blijkt behalve uit de cijfers ook uit de gesprekken die meermaals per week met de (wijk)agenten in Venray worden gevoerd. Overlast De laatste maanden nemen de meldingen voor overlast van jeugd en geluid weer toe. Voor beide geldt dat deze vaker voorkomen dan voor de coronacrisis, maar dat het geen extreme vormen aanneemt.
Juni 2021
Mei 2021
April 2021
Maart 2021
Februari 2021
December…
70 60 50 40 30 20 10 0
Januari 2021
November…
Oktober 2020
September…
Juli 2020
Melding overlast jeugd Venray
Augustus 2020
Juni 2020
Mei 2020
April 2020
Maart 2020
Februari 2020
Januari 2020
December…
November…
September…
Augustus 2019
Juli 2019
Juni 2019
Mei 2019
April 2019
Maart 2019
30 25 20 15 10 5 0
Oktober 2019
Politieregistraties overlast jeugd en geluid
Geluidshinder overig Venray (Bron: Politie)
Inbraken en diefstal Het aantal inbraken had eind 2019 een piek in Venray (zoals vaker in de wintermaanden), maar zowel de piek als het absolute aantal blijven lager dan normaal. Waarschijnlijk omdat mensen meer thuis zijn en er daardoor minder gelegenheid is. Het aantal geregistreerde winkeldiefstallen blijft laag, wat logischerwijze het gevolg is van het feit dat veel winkels gesloten zijn.
Politieregistraties: Inbraak en diefstal 25 20 15 10 5
Diefstal/inbraak woning
Diefstal/inbraak bedrijven enz.
Juni 2021
Mei 2021
April 2021
Maart 2021
Februari 2021
Januari 2021
December 2020
November 2020
Oktober 2020
September 2020
Augustus 2020
Juli 2020
Juni 2020
Mei 2020
April 2020
Maart 2020
Februari 2020
Januari 2020
December 2019
November 2019
Oktober 2019
September 2019
Augustus 2019
Juli 2019
Juni 2019
Mei 2019
April 2019
Maart 2019
0
Winkeldiefstal (Bron: Politie)
15
2
IMPACT COVID-19 VOOR DE GEMEENTELIJKE TAKEN
2.1
Inkomensvoorziening
Veranderingen op de arbeidsmarkt Impact en vooruitzicht De verwachting was dat de coronacrisis grote gevolgen zou hebben voor de arbeidsmarkt. Hoewel er in 2020 wel degelijk sprake was van een grote krimp van de economie bleven de verwachte effecten nog uit. Dit was voornamelijk te danken aan de verschillende steunmaatregelen zoals bijvoorbeeld de TOZO, de NOW en de TONK. Inmiddels is de economie weer aan het herstellen. De werkeloosheidscijfers laten weer het niveau van voor de crisis (4,1%, vrijwel gelijk aan het gemiddelde in 2017-2019) zien maar de lange termijneffecten voor de arbeidsmarkt moeten nog worden bezien. Niet uitgesloten is dat als gevolg van het stoppen van de steunmaatregelen bedrijven alsnog omvallen. De permanente economische schade van de coronapandemie blijft dus naar verwachting beperkt. Beheersmaatregelen -
Voor betrokken portefeuillehouders en ambtenaren verschijnt maandelijks een Regionale nieuwsflits arbeidsmarkt van het UWV met actuele cijfers over de WW-uitkeringen.
-
Door de regionale werkgroep Pwet en Arbeidsmarkt wordt sinds de zomer een coronadashboard bijgehouden met een aantal kengetallen (verloop WW en bijstand, info m.b.t. Faillissementen, aanvragen TOZO, NOW en met ingang van april 2021 de TONK).
-
Het kabinet heeft voor de jaren 2020-2024 € 1,4 miljard uitgetrokken voor een sociaal steunpakket. Langs een viertal lijnen wordt ondersteuning geboden aan mensen die getroffen zijn door de coronacrisis met de bedoeling om hen zo snel mogelijk weer perspectief te bieden op nieuw werk en inkomen.
Compensatie van het Rijk -
Onderdeel van het sociaal pakket is ook ondersteuning en begeleiding naar nieuw werk, waaronder aanvullende crisisdienstverlening door regionale mobiliteitsteams:
16
-
Net als in 2020 (€ 40 mln.) zijn ook voor 2021 (€ 90 mln.) extra middelen voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden beschikbaar gesteld om de reguliere dienstverlening op peil te kunnen houden bij toenemende instroom in de bijstand. Daarnaast hebben gemeenten voor 2021 een tijdelijk impuls voor re-integratie (€ 50 mln.) ontvangen die hen in staat stelt om de dienstverlening aan mensen, die nu als gevolg van de crisis de bijstand instromen, te intensiveren.
-
Voor de crisisdienstverlening (regionale mobiliteitsteam) treedt het UWV op als kassier.
-
Naast extra middelen voor ondersteuning en begeleiding naar nieuw werk bevat het steunpakket van 1,4 miljard ook middelen voor scholing en ontwikkeling ( € 200 mln.) en voor bestrijding van jeugdwerkloosheid (€ 350 mln.). Een groot deel van deze middelen wordt aan onderwijsinstellingen en centrumgemeenten uitgekeerd.
-
Er wordt regionaal overleg gevoerd tussen Participatie en Onderwijs over de inzet van de middelen.
Financiële gevolgen 2021 In de decembercirculaire hebben we in het kader van het sociaal steunpakket de volgende bedragen ontvangen:
Aanvullende pakket re-integratiekosten Impuls re-integratie Crisisdienstverlening* Totaal
2020 € 79.175 €0 €79.236
2021 € 182.093 € 97.236 €0 € 279.330
* dit betreft regionale middelen die via gemeente Venlo worden uitgekeerd (€ 395.600 in 2020 en € 914.800 in 2021)
Totaal is een bedrag van € 358.504 extra beschikbaar voor re-integratie. De schulddienstverlening aan ondernemers en heroriëntatie voor ondernemers is inmiddels uitgewerkt. Op dit moment is de verwachting dat er aanspraak gemaakt gaat worden op deze middelen. Verder wordt ook nog regionaal afgestemd over de te nemen maatregelen. Stijging bijstandsuitkeringen Impact en vooruitzicht De stijging van het aantal bijstandsuitkeringen is zowel in 2020 als in 2021 beperkt gebleven. Zoals hierboven geschetst is de verwachting dat de economie zich herstelt en dat de impact van de crisis beperkt blijft. Wel blijft de vraag welk effect het beëindigen van de steunmaatregelen zal hebben op continuïteit van bedrijven. Dit blijft lastig in te schatten. We verwachten wel een lichte stijging van de bijstandsuitkeringen. Gemeenten hebben extra middelen ontvangen via de BUIG-uitkering om extra uitkeringen op te vangen. Gelet op de economische ontwikkelingen is de verwachting dat de BUIG verder naar beneden wordt bijgesteld. Beheersmaatregelen -
Het sociaal steunpakket van het Rijk (zie hierboven) kan er toe bijdragen dat de instroom in de bijstand beperkt wordt.
-
Inzet regionaal mobiliteitsteam om werkzoekenden zo snel als mogelijk naar werk te begeleiden indien nodig met een omscholing. 17
Compensatie van het Rijk Op 23 april 2021 is het nader voorlopige budget 2021 bekend gemaakt. Ten opzichte van het voorlopig budget 2021 is het budget naar beneden bijgesteld. In oktober volgt de definitieve vaststelling van de BUIG. De verwachting is dat ook dan een bijstelling naar beneden zal plaatsvinden. De BUIG is tot op heden toereikend gebleken. Financiële gevolgen 2021 In de begroting 2021 is uitgegaan van een stijging van de bijstandsuitgaven van 10% in 2021 en 2022. Daarna verwachten we dat de situatie stabiliseert. In de begroting 2021 zijn we er vanuit gegaan dat deze stijgende uitgaven volledig gecompenseerd worden via de BUIG-uitkering. Inmiddels zien we dat de verwachte stijging nog steeds uitblijft. Er is slechts sprake van een lichte stijging. Dit hangt naar verwachting samen met de continuering van de steunmaatregelen van het Rijk. Op basis van de laatste prognoses wordt bij de 2e Berap bekeken of de begroting 2021 op dit punt naar beneden kan worden bijgesteld.
Uitvoering TOZO (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) De impact en vooruitzicht De gemeente voert de TOZO-regelingen uit. Het grootste deel van de uitvoering TOZO heeft tot nu toe plaatsgevonden binnen reguliere uren (ongeveer 5.000 uur in 2020 en 1.800 uur in 2021 tot nu toe). Naast reguliere ureninzet is ook extra capaciteitsinzet nodig geweest voor uitvoering. Op 1 augustus 2021 was de stand van zaken met betrekking tot de TOZO-regelingen als volgt:
TOZO 1 TOZO 2 TOZO 3 - 2020 TOZO 3 - 2021 TOZO 4 Tozo 5
aantal besluiten bedrag aantal besluiten bedrag aantal besluiten bedrag Aantal besluiten bedrag Aantal besluiten bedrag Aantal besluiten Bedrag
Bedrijfskrediet
Levensonderhoud
40 € 380.000 7 € 70.000 5 € 41.000 6 € 34.000 2 € 10.000 1 -
502 € 2.531.000 213 € 553.000 137 € 403.000 104 € 688.000 117 € 381.000 20 -
De cijfers voor TOZO 1, 2 en 3 (in 2020) zijn definitief. De cijfers voor Tozo 3 (in 2021) en 4 zijn voorlopig. Vaststelling van deze cijfers vindt plaats bij de jaarverantwoording 2021.Voor Tozo 5 (TOZO 5 loopt van 1 juli tot en met 30 september 2021) betreffen het de cijfers tot 1 augustus 2021. De voorwaarden voor het recht op uitkering zijn bij TOZO 5 niet gewijzigd. Bij de aanvraag van een Tozo-uitkering wordt geïnformeerd naar de behoefte aan een heroriëntatie. We zien dat steeds meer ondernemers hiervoor openstaan.
18
Beheersmaatregelen -
De reguliere backofficeprocessen worden door Venlo uitgevoerd, maar het beheer vindt hier in Venray plaats (net als bij de Bbz).
-
We zorgen voor een kwalitatief goede registratie, die voldoet aan de voorwaarden om aan het einde van het jaar de kosten voor TOZO via Sisa-verantwoording gecompenseerd te krijgen.
-
Het beheer van verstrekte TOZO-bedrijfskredieten zal extra inzet vergen in de komende jaren. Dit moet nog inzichtelijk worden gemaakt.
-
Ondersteuning bij heroriëntatie op de arbeidsmarkt van zelfstandig ondernemers maakt onderdeel uit van het sociaal steunpakket van het Rijk. Gemeenten gaan samen met zelfstandig ondernemers inventariseren of en welke ondersteuning nodig is. Denk hierbij aan coaching, advies, bij- of omscholing en heroriëntatie. De Participatiewet biedt gemeenten de mogelijkheden om dit maatwerk te bieden. Voor ondernemers is er nu de mogelijkheid gecreëerd om bij behoefte een scan te laten doen naar de levensvatbaarheid van het bedrijf en eventuele vervolgstappen te zetten. We zien dat steeds meer ondernemers hiervoor openstaan.
Compensatie van het Rijk -
Verstrekte TOZO-uitkeringen worden volledig gecompenseerd door het Rijk.
-
Met betrekking tot de uitvoeringskosten TOZO ontvangen gemeenten per besluit op een aanvraag levensonderhoud een vergoeding van € 450 en per besluit op een aanvraag bedrijfskapitaal € 800.
Financiële gevolgen Zoals gezegd worden de kosten voor bedrijfskredieten en levensonderhoud één op één gecompenseerd. Eind mei 2021 heeft een voorlopige afrekening voor 2020 plaatsgevonden. Daarbij zijn voorschotten verrekend op basis van de voorlopige gegevens die de gemeente heeft vermeld in haar Beeld van de uitvoering over 2020. De voorlopige rijksvergoeding over 2020 bedraagt € 4,35 mln. waarvan € 425.000 bestaat uit compensatie voor uitvoeringskosten. Een groot deel van dit bedrag (ruim € 350.000 staat op dit moment nog gereserveerd omdat in 2020 de uitvoering TOZO grotendeels heeft plaatsgevonden door het anders inzetten van bestaande capaciteit vanuit diverse disciplines. In 2021 wordt nog steeds extra capaciteit ingehuurd voor uitvoering van de TOZO-regeling, zowel aanvragen levensonderhoud en bedrijfskredieten als de rechtmatigheidscontrole. In het natraject van de TOZO zullen echter ook nog extra uitvoeringskosten nodig zijn voor toetsing, verantwoording van TOZO in 2020/2021 en het beheer van de verstrekte TOZO-leningen in de komende jaren. Daarnaast ligt vanaf 2021 ook de aanvullende taak bij gemeenten om de heroriëntatie voor ondernemers vorm te geven. Dit betreft niet enkel TOZO-ontvangers, maar alle ondernemers. In 2021 wordt dit verder uitgewerkt en daarvoor is ook extra capaciteitsinzet nodig.
Wanneer in de loop van 2021 mocht blijken dat er nog compensatiemiddelen resteren, dan zullen deze worden ingezet voor het oplossen van capaciteitsknelpunten binnen de organisatie die ontstaan vanwege extra werkzaamheden in het kader van de coronacrisis.
19
2.2
Armoede en schulddienstverlening
Extra beroep op voorzieningen Impact en vooruitzicht Naar verwachting stijgen door de coronacrisis de uitgaven door extra gebruik van minimaregelingen (individuele inkomenstoeslag, bijzondere bijstand en schulddienstverleningstrajecten) omdat meer mensen terugvallen in inkomen en/of in schulden terechtkomen. Tot nu toe is de verwachte stijging nog slechts beperkt gebleven mede dankzij de steunmaatregelen van de rijksoverheid. De verwachting is wel dat het beeld in 2021 zal wijzigen op het moment dat de steunmaatregelen van het Rijk afnemen. Beheersmaatregelen -
Voor de diverse voorzieningen binnen ons armoedebeleid geldt dat er sprake is van openeinde-regelingen. Dit betekent dat we maar beperkt invloed kunnen uitoefenen op de uiteindelijke uitgaven binnen dit beleidsveld.
-
Er vindt intensieve monitoring plaats op de ontwikkeling van aantal aanvragen en kosten van het armoedebeleid.
-
Om de eventuele toeloop op te kunnen vangen is besloten om een aantal extra instrumenten in te zetten ten aanzien van schulddienstverlening, vroegtijdig signaleren en preventieve maatregelen. Op dit moment worden al voorbereidingen getroffen voor bijvoorbeeld het Schuldenknooppunt. Over de inzet van de verschillende instrumenten is de raad per raadsinformatiebrief van 26 juli 2021 geïnformeerd. De implementatie van de instrumenten wordt fasegewijs opgepakt.
-
Sinds 1 maart kunnen huishoudens een aanvraag voor Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) indienen (zie verderop in deze paragraaf).
-
Binnen het steunpakket van € 1,4 miljard van het Rijk is aandacht voor armoedebestrijding en aanpak van problematische schulden.
-
Schulddienstverlening aan ondernemers vereist een specifieke expertise. Op 10 mei 2021 is hiertoe een collegevoorstel vastgesteld waarin ook het benodigde budget beschikbaar is gesteld.
Compensatie van het Rijk Binnen het steunpakket van het Rijk is op dit onderdeel € 146 mln. beschikbaar gesteld voor de periode 2020-2022.
De middelen voor gemeentelijk schuldenbeleid en bijzondere bijstand (€ 105 mln.) worden naar gemeenten overgemaakt, de overige compensatie verloopt via derden. 20
Financiële gevolgen In 2020 is er extra budget beschikbaar gesteld voor bijzondere bijstand (€ 75.000) schulddienstverlening (€ 52.500). In de decembercirculaire 2020 hebben we in het kader van het sociaal steunpakket de volgende bedragen ontvangen:
Gemeentelijk schuldenbeleid Bijzondere bijstand Totaal
2020 2021 € 33.612 € 68.716 € 11.593 € 23.699 € 45.205 € 92.415
De bovenstaande extra middelen zijn op dit moment nog gereserveerd. In de loop van 2021 zal blijken in hoeverre deze compensatie toereikend is. Uitvoering Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Impact en vooruitzicht Door de coronacrisis staat de bestaanszekerheid van veel mensen onder druk. Zij krijgen te maken met een aanzienlijke terugval in hun inkomen en kunnen daardoor de noodzakelijke kosten van het huishouden niet meer betalen. Beheersmaatregelen -
De TONK is als tijdelijke regeling (1 januari tot 1 oktober 2021) in het leven geroepen om huishoudens die in de problemen komen te ondersteunen. De TONK is gebaseerd op het bestaande instrument van de bijzondere bijstand. De TONK is niet bedoeld voor ondernemerskosten.
-
Per 1 maart 2021 is het voor inwoners mogelijk om deze tijdelijke ondersteuning aan te vragen, met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2021 tot maximaal 1 oktober 2021.
-
Op 21 juni 2021 heeft het college de aangepaste “Beleidsregels tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten” vastgesteld waarmee de TONK verder kan worden uitgevoerd.
-
Door een maximum bedrag per maand aan de gemeentelijke toekenning te koppelen, verwachten we de uitgaven te kunnen beheersen.
Compensatie van het Rijk Voor uitvoering van de regeling Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijk kosten (Tonk) in het eerste half jaar van 2021 wordt door het Rijk in totaal een bedrag van € 260 mln. gereserveerd als compensatie voor verstrekte uitkeringen en uitvoeringskosten. Dit bedrag wordt in 2 tranches beschikbaar gesteld. De eerste tranche van € 65 mln. is middels de maartbrief 2021 aan de gemeenten uitbetaald. Financiële gevolgen In de 1e tranche is een bedrag van € 145.251 aan compensatie voor de uitvoering van de Tonk ontvangen. Wanneer de verdeelsleutels voor de 2e tranche ongewijzigd blijven dan kunnen we later dit jaar nog een bedrag van ca € 430.000 tegemoet zien van het Rijk. Dit zal vermoedelijk bij de septembercirculaire bekend zijn gemaakt.
21
Tot eind juli zijn er 17 aanvragen toegewezen en 2 aanvragen afgewezen. De verwachting is dat de uitgaven tot aan de einddatum van de TONK (1 oktober) een kleine € 100.000 zullen bedragen. Dit is exclusief uitvoeringskosten. Hiermee zal de compensatie van het Rijk ruim voldoende zijn om de uitvoering van de TONK te bekostigen. Bij de 2e berap 2021 zal een betere inschatting gemaakt kunnen worden.
2.3
Voorzieningen Jeugdzorg en WMO
Continuïteit van de zorg De impact en vooruitzicht In tegenstelling tot het voorjaar 2020, toen veel zorg stil lag, wordt op dit moment de meeste zorg, gewoon geleverd. Wel zien we dat er de afgelopen maanden wachtlijsten zijn ontstaan bij de gezinscoaches en jeugdconsulenten. Meer jongeren hebben hulp nodig en we zien een toename van complexiteit. Ook bij zorgaanbieders lopen de wachtlijsten op waardoor jongeren langer op zorg moeten wachten. Vanuit jeugd-GGZ komt specifiek het signaal dat er meer druk ontstaat in de crisiszorg. De extra covid-gerelateerde kosten die zorgleveranciers en PGB-houders maken kunnen nog gedeclareerd worden via de MGR. Beheersmaatregelen -
De ontwikkeling van de zorgvraag voor Jeugdzorg en Wmo wordt intensief gemonitord. We zien nog steeds bij beiden een toename in aantallen en omvang. Momenteel bestaan er wachtlijsten bij zowel wmo-consulenten, jeugdconsulenten als gezinscoaches. Het blijft echter lastig om exact te bepalen voor welk deel dit Covid-19-gerelateerd is. De verwachting is in ieder geval wel dat de stijging die we de laatste maanden zien binnen behandeling voor jeugdigen, wel coronagerelateerd is. We verwachten dat we hiervan ook in 2021 de financiële gevolgen van zullen zien.
-
Door de VNG is een handreiking “meerkosten en dagbesteding” opgesteld, als richtlijn voor gemeenten hoe met meerkosten om te gaan.
-
Het Rijk heeft in juli 2021 toegezegd dat er incidenteel extra middelen komen voor tijdelijke hogere beschikbaarheid van acute jeugd-GGZ (ambulante -en klinische crisiscapaciteit). De vraag naar deze extra crisiscapaciteit is hoog, mede door corona. De coördinerende gemeente Roermond heeft samen met diverse zorgaanbieders een aanvraag ingediend bij het Rijk. De verwachting is dat deze middelen (tijdelijk) zorgen voor verlichting van de druk bij de acute jeugd-GGZ.
Compensatie van het Rijk In de Kamerbrief van 16 december 2020 heeft het kabinet aangegeven dat de compensatie voor meerkosten Jeugdwet en Wmo wordt verlengd tot 1 januari 2022. In het najaar 2021 wordt op macroniveau de omvang van de meerkosten bepaald. Hiertoe wordt voorafgaand onderzoek uitgevoerd om de hoogte hiervan vast te stellen. Het resultaat hiervan is een rapport met inhoudelijke onderbouwing voor de meerkosten van Wmo en Jeugdwet voor 2021. Deze rapportage vormt de basis voor eventuele compensatie, die in principe via het gemeentefonds wordt verdeeld over gemeenten (conform systematiek 2020). 22
In de meicirculaire is aangegeven dat het kabinet in haar voorjaarsnota 2021 een eerste raming heeft gemaakt van de omvang van de meerkosten in het sociaal domein van € 141 mln. De definitieve compensatie wordt naar alle waarschijnlijkheid bij de decembercirculaire 2021 aan gemeenten uitgekeerd. Financiële gevolgen in 2021 Het is nagenoeg onmogelijk om extra uitgaven als gevolg van Covid-19 exact te bepalen. Zoals bekend zien we ook in 2021 een stijgende lijn in de uitgaven van de jeugdzorg en Wmo. Het is zeer lastig te zeggen wat hiervan Covid-19-gerelateerd is. Ten tijde van de 2e berap 2021 zal de hoogte van de rijkscompensatie waarschijnlijk bekend zijn en zullen we kijken in hoeverre het aannemelijk is dat de verwachte uitgavenstijging voor 2021 corona-gerelateerd is. Dit deel zal dan uit de rijkscompensatie gedekt worden.
2.4
Welzijn en (mentale) gezondheid
De impact en vooruitzicht Het coronavirus en de coronamaatregelen hebben niet alleen een grote weerslag op de zorg en de economie, maar ook op mensen (kwetsbare jongeren en ouderen, mensen met een beperking, dak- en thuisloze mensen). Covid-19 veroorzaakt ook een mentale en sociale crisis: -
Ouderen hebben vaker negatieve gevoelens en eenzaamheid is toegenomen.
-
Kwetsbare groepen hebben minder sociale contacten, de coronacrisis treft met name mensen met psychische problemen harder.
-
Crisis vertaald zich ook naar de thuissituatie (huiselijk geweld en kindermishandeling)
-
De fysieke leefstijl, mentaal welbevinden en de schoolresultaten van jongeren zijn duidelijk negatief beïnvloed en er is een toename van jeugdwerkloosheid2.
-
Zorgaanbieders tonen veerkracht en creativiteit om zo ondersteuning en hulp aan onze inwoners de continueren. Maar de werkdruk die dat meebrengt valt hen zwaar.
-
De kansenongelijkheid tussen jongeren neemt toe. Door de langdurige afhankelijkheid van thuisonderwijs is de thuissituatie van grotere invloed op de schoolprestaties van leerlingen.
-
Er is een afname zichtbaar van vrijwilligers bij maatschappelijke activiteiten, het is nog niet duidelijk of deze afname zich dit jaar nog herstelt.
Uit diverse onderzoeken blijkt dat negatieve gevoelens en psychische klachten toenemen naarmate de coronacrisis langer duurt. De verwachting is ook dat deze problemen niet zijn opgelost zodra we de crisis meer onder controle hebben. Er zal sprake zal zijn van “restschade” die nog langere tijd voelbaar zal zijn. Dit zullen we terug gaan zien in een toename van het beroep op GGZ-hulp voor jongeren. Over de omvang daarvan is op dit moment nog moeilijk iets te zeggen. Corona heeft ook positieve effecten. Veel mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding vielen weg. Maar dat leiden ook tot rust, meer ruimte om zelf tijd in te delen, meer doorgebrachte tijd met ouders of het leren van nieuwe dingen. De verwachting is dat jongeren en hun gezinnen na de coronacrisis de draad weer op pakken. De meeste jeugdigen geven hun leven nog steeds een voldoende en zien geen langetermijngevolgen voor de toekomst.
2
rapport Nederlands Jeugdinstituut
23
Beheersmaatregelen De beheersmaatregelen m.b.t. Jeugd en jongeren zijn verder uitgewerkt in paragraaf 2.5. Met betrekking tot ondersteuning van ouderen en kwetsbare groepen wordt als volgt extra inzet gepleegd: -
Wijkleerbedrijf: Studenten organiseren voor en samen met ouderen activiteiten (uitjes, collectief zomerfeest, kerstactiviteit, wekelijkse inloopmiddagen)
-
Koffieuurtje: Alle dorps- en wijkraden, wijkgebouwen, gemeenschapshuizen en andere openbare maatschappelijke ontmoetingsplaatsen hebben een brief ontvangen met daarin de oproep om een inloop te organiseren voor inwoners in samenwerking met vrijwilligersorganisaties voor de warme ontvangst om zo onze inwoners te stimuleren de weg richting samen komen en ontmoeten weer te vinden.
-
Logeeropvang: Er zijn 70 extra vouchers beschikbaar gesteld voor drie nachten logeeropvang om mantelzorgers te ontlasten.
-
Ervaringsdeskundige hulpverlening: Er is 16 uur per week extra inzet van een ervaringsdeskundige ingekocht. Hier kan, zonder tussenkomst van de gemeente, een beroep op worden gedaan.
Verder is in de “Herstelaanpak september 2021” het voorstel opgenomen om dit jaar nog een laagdrempelige subsidieregeling uit te werken. Deze is bedoeld voor initiatieven die bijdragen aan het duurzaam versterken van de omgeving. Compensatie van het Rijk Het Rijk heeft in de kamerbrief van 12 februari 2021 een steunpakket beschikbaar gesteld van € 200 mln. voor “het sociaal en mentaal welzijn en leefstijl”. Dit steunpakket loopt langs een drietal actielijnen. Deze middelen zijn/worden als volgt verdeeld: Landelijk
Actielijn/doel
Gemeenten
Uitkering via
Uitkering x € 1 mln. 1. Actielijn Jeugd Activiteiten en ontmoeting Jongerenwerk Mentale ondersteuning jeugd en jongvolwassenen Diverse doelen
8 14 11,5
Algemene uitkering Algemene uitkering Algemene uitkering
36,5
Algemene uitkering
37
Algemene uitkering
10
Decentralisatie uitkering Maatsch. opvang (Venlo)
6,5 40
2. Kwetsbare groepen Kwetsbare groepen / Bestrijden eenzaamheid ouderen. Extra begeleiding en ondersteuning van mensen die psychisch kwetsbaar zijn en mensen met (verstandelijke) beperking thuis Extra begeleiding dak- en thuisloze mensen Diverse doelen Ondersteuning culturele programma's oor het oplossen van vraagstukken van kwetsbare groepen
6,5 10
Via OCW 100
3. Leefstijl Inzet van leefstijlinterventies door gemeenten Impuls op bewegen Diverse doelen Totaal Overig Steunpakket Caribisch Nederland TOTAAL
23 10 26,5 59,5
24 0,5 50
150
SPUK sportakkoord SPUK sportakkoord
ouderen. Extra begeleiding en ondersteuning van mensen die psychisch kwetsbaar zijn en mensen met (verstandelijke) beperking thuis Extra begeleiding dak- en thuisloze mensen Diverse doelen Ondersteuning culturele programma's oor het oplossen van vraagstukken van kwetsbare groepen Actielijn/doel
37
Algemene uitkering
10
Decentralisatie uitkering Maatsch. opvang (Venlo)
6,5 10
Via OCW
Landelijk Gemeenten Uitkering via 100 Uitkering x € 1 mln.
1. 3. Actielijn Leefstijl Jeugd Activiteiten en ontmoeting Inzet van leefstijlinterventies door gemeenten Jongerenwerk Impuls op bewegen Mentale ondersteuning jeugd en jongvolwassenen Diverse doelen Diverse Totaal doelen
26,5 6,5
Overig 2. KwetsbareCaribisch groepenNederland Steunpakket Kwetsbare groepen / Bestrijden eenzaamheid ouderen. TOTAAL Extra begeleiding en ondersteuning van mensen die psychisch kwetsbaar zijn en mensen met (verstandelijke) beperking thuis Financiële gevolgen in 2021 Extra begeleiding dak- en thuisloze mensen
8 23 14 10 11,5
Algemene uitkering SPUK sportakkoord Algemene uitkering SPUK sportakkoord Algemene uitkering
36,5
Algemene uitkering
150 37
Algemene uitkering
10
Decentralisatie uitkering
59,5 40 0,5
50
De middelen die Venray voor actielijn 1 Jeugd inmiddels heeft ontvangen worden toegelicht in Maatsch. opvang (Venlo) Diverse doelen 6,5 paragraaf 2.5. Voor actielijn 2 Kwetsbare groepen heeft gemeente Venray in 2021 de onderstaande Ondersteuning culturele programma's oor het
10
bedragen via vraagstukken de ‘maartbrief 2021’ ontvangen: oplossen van van kwetsbare groepen
Via OCW
100
Bestrijden eenzaamheid ouderen 2021 € 98.481 3. Leefstijl Extra begeleiding kwetsbare groepen € Inzet van leefstijlinterventies door gemeenten 109.088
23 SPUK sportakkoord Impuls op bewegen 10 SPUK sportakkoord Diverse doelen 26,5 De middelen voor actielijn 3 Leefstijl komen via het SPUK Sportakkoord beschikbaar. Met het oog Totaal 59,5
op het terugdringen van administratieve lasten voor gemeenten worden deze specifieke uitkeringen Overig Steunpakket uitgekeerd. Caribisch Nederland ambtshalve
0,5
TOTAAL
50
150
De kosten voor ondersteuning van kwetsbare groepen zijn nu als volgt: Extra kosten wijkleerbedrijf Kosten logeerhuis kapstok Bijdrage koffie-uurtje/inloop Extra inzet ervaringsdeskundige Reservering voor uit te werken subsidieregeling voor initiatieven duurzaam versterken omgeving
€ 30.000 € 30.536 zie B&W-voorstel 28-6-2021 € 37.417 zie B&W-voorstel 28-6-2021 € 15.000 € 75.000 zie Herstelaanpak sept. 2021 € 187.953
De besteding van bovenstaande middelen zal deels pas in 2022 plaatsvinden.
2.5
Jeugd en jongeren
Perspectief voor jongeren. De impact en vooruitzicht Jongeren hebben tot aan het voorjaar 2021 op relatief veel vlakken moeten inleveren door de coronamaatregelen. Ze ervaren vaak meer dan andere leeftijdsgroepen mentale gezondheidsproblemen zoals eenzaamheid, somberheid en angst. Naar de zomer toe is de “bewegingsruimte” voor jongeren weer toegenomen. Beheersmaatregelen Bij de behandeling van de 3e Covid19- impactanalyse in de raad van 9 februari 2021 heeft de raad via een amendement aangegeven dat er meer aandacht uit moet gaan naar jeugd en jongeren. De opdracht die in het amendement is meegegeven kan worden ingedeeld in drie onderdelen:
25
1. In gesprek met jongeren over de wensen en behoeften in coronatijd. 2. Hulp en ondersteuning aan jongeren. Daar waar nodig i.o.m. de hulpverlenende instanties. 3. Activiteiten in coronatijd. In bijlage 2 is een inhoudelijke toelichting gegeven op de hierboven genoemde onderdelen. De afgelopen periode is er veel extra georganiseerd en gedaan voor en door jongeren en ook de komende tijd zal hier aandacht voor blijven. Momenteel wordt gewerkt aan de uitvoering en/of borging van bovengenoemde initiatieven. Onze partners en de medewerkers van de gemeente Venray nemen dit mee in hun reguliere werkzaamheden. Compensatie van het Rijk Door het kabinet is in de kamerbrief van 8 december 2020 een Jeugdpakket beschikbaar gesteld (€ 58,5 mln. landelijk (waarvan € 40 mln. voor gemeenten) waarmee aan jongeren meer mogelijkheden kunnen worden geboden voor activiteiten en ontmoetingen. In de kamerbrief van 12 februari 2021 is (bovenop het hierboven genoemde Jeugdpakket) via het landelijk steunpakket voor het sociaal en mentaal welzijn en leefstijl landelijk nog eens € 40 mln. beschikbaar gesteld voor jeugd, waarvan € 33 mln. bestemd is voor gemeenten. Financiële gevolgen De compensatie uit de hierboven genoemde steunpakketten zijn inmiddels uitgekeerd aan de gemeenten. Voor Venray betekent dit het volgende:
Thema
Jaar
Macro
Jeugdpakket (kamerbrief 8-12-2020) Perspectief jeugd en jongeren 2020 Perspectief jeugd en jongeren 2021 Totaal
2020 2021
€ 20.780.444 € 19.235.298 € 40.015.742
Budget Venray
€ 45.158 € 41.942 € 87.100
Steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl (kamerbrief 12-2-2021) Jongerenwerk 2021 € 13.690.350 € 29.863 Mentale ondersteuning 2021 2021 € 11.499.355 € 25.214 Activiteiten en ontmoetingen 2021 € 7.972.726 € 17.341 Totaal € 33.162.431 € 72.418 Totaal
€ 73.178.173
€ 159.518
Daarnaast heeft Venray in 2020 een bedrag van € 17.365 ontvangen voor ondersteuning van vrijwilligersorganisaties op het gebied van jeugd en jongeren (zie ook par. 2.10). Het college heeft op 22 maart 2020 in het kader van de ”Tussenevaluatie toekomstplan jongerencentra” besloten om de opdracht aan de van de kwartiermaker te verlengen tot medio 2022 en de hieraan verbonden kosten ad € 12.580 te dekken uit bovenstaande middelen. Deze opdracht heeft immers vertraging opgelopen vanwege de coronacrisis.
26
2.6
Onderwijs en kinderopvang
Achterstanden in het onderwijs Impact en vooruitzicht De coronapandemie heeft grote gevolgen voor het onderwijs. Dit geldt voor zowel leerlingen als onderwijzend personeel. Scholen hebben hard gewerkt om via afstands- en hybride onderwijs voldoende aandacht te geven aan de ontwikkeling van leerlingen. Desondanks is in het afgelopen jaar bij veel leerlingen een vertraging op hun individuele leerlijn ontstaan. Deze achterstanden door corona komen vaker voor en zijn groter bij kinderen die al een groter risico op achterstanden hadden, zoals kinderen uit gezinnen met een lagere sociaal economische status. Daarmee is de kansenongelijkheid in het onderwijs door de coronacrisis toegenomen. Beheersmaatregelen -
Wij zetten binnen Venray al enkele jaren in op het bevorderen van kansengelijkheid onder de noemer OK-ay. Daarnaast zijn we actief in gesprek met de schoolbesturen over de gevolgen van corona en waar mogelijk denken we mee in oplossingen.
-
Het kabinet komt met een Nationaal Programma Onderwijs. Hiervoor wordt in totaal € 8,5 miljard euro geïnvesteerd. Dit plan bevat maatregelen die zijn gericht op herstel én ontwikkeling van het onderwijs. Op het inhalen én compenseren van vertraging. En op het ondersteunen van leerlingen en studenten in het onderwijs die het moeilijk hebben.
-
Gemeenten hebben in dit plan een rol toebedeeld gekregen voor voorschoolse educatie en het funderend onderwijs. Zij moeten gaan zorgen voor een lokale, integrale en meerjarige aanpak die wordt vormgegeven door in samenwerking met scholen, kinderopvang, jeugdgezondheidszorg, bibliotheken en andere partijen activiteiten aan te bieden om de vaardigheden van leerlingen op cognitief, executief, sociaal en emotioneel vlak aanvullend te stimuleren. De schoolbesturen maken een analyse van de situatie en het is vervolgens aan gemeenten om dit aan te vullen/compleet te maken. Hierover lopen al gesprekken tussen gemeente en schoolbesturen.
-
Door het ministerie wordt ook aan gemeenten extra budget beschikbaar gesteld. Hier zijn wel specifieke bestedingsdoelen gekoppeld aan gekoppeld. Het gaat om maatregelen die nodig zijn om de nadelige effecten van Covid-19 weg te werken: •
(Bovenschoolse) maatregelen: bijvoorbeeld de organisatie van een zomerschool, bijles, huiswerkbegeleiding, voorleeshulp thuis, activiteiten op het terrein van sport/cultuur/techniek, ouderbetrokkenheid, (bovenschoolse) samenwerking met universiteiten, hbo- en mbo-instellingen waar het gaat om professionalisering van schoolleiders en docenten.
•
Voorschoolse periode: bijvoorbeeld het inhalen van uren voorschoolse educatie, extra begeleiding in de groep, en extra inspanningen gericht op de toeleiding van kinderen.
•
Zorg en welzijn: bijvoorbeeld extra jeugdhulp in de school of schoolmaatschappelijk werk, de M@ZL aanpak bij ziekteverzuim, zorg en welzijn in de zomerschool.
•
Bevorderen samenwerking in de gemeente: gericht op het bevorderen van lokale (en regionale) samenwerking tussen schoolbesturen, samenwerkingsverbanden passend onderwijs, en andere lokale partijen.
•
(Dreigende) thuiszitters: gericht op het betrekken van (dreigende) thuiszitters, zowel thuiszitters met (langdurig) relatief verzuim als de groep thuiszitters met absoluut verzuim. 27
Compensatie van het Rijk In totaal is voor gemeenten macro een bedrag van € 346 miljoen opgenomen, € 80 miljoen in 2021, € 182 miljoen in 2022 en € 84 miljoen in 2023. Gemeenten met veel leerlingen met het risico op een onderwijsachterstand ontvangen een hogere bijdrage. Deze extra middelen worden als specifieke uitkering aan gemeenten overgemaakt. De verantwoording verloopt via Sisa. Financiële gevolgen Welke bedragen voor Venray beschikbaar komen is nog niet bekend. Uitgangspunt is dat de compensatiemiddelen die we gaan krijgen dekkend zijn voor de uitgaven die we gaan doen in het kader van onze gemeentelijke aanpak. Vergoeding eigen bijdrage kinderopvang Impact en vooruitzicht Vanwege het coronavirus is de kinderopvang in Nederland in de periode 16 december 2020 tot 8 februari 2021 voor de tweede keer langdurig gesloten geweest (m.u.v. de noodopvang). De Rijksoverheid heeft, net als tijdens de eerste lockdown, gevraagd of ouders in deze periode de rekening van de kinderopvang toch wilden betalen, ook als ze geen gebruik konden maken van de kinderopvang. Dit gold ook voor ouders zonder recht op kinderopvangtoeslag waarvan het kind gebruik maakt van de gemeentelijke regelingen voorschoolse educatie, peuteropvang en sociaal medische indicatie (SMI), waarbij zij een vergoeding krijgen vanuit de gemeente voor het betalen van de eigen bijdrage in deze periode.
Ouders met recht op kinderopvangtoeslag hebben deze vergoeding onlangs al ontvangen via de Sociale Verzekeringsbank. In Venray hebben ouders de eigen bijdrage recentelijk teruggekregen via de kinderopvangorganisaties. Voor het vergoeden van de kosten ontvangt de gemeente in 2021 een extra bijdrage via de decentralisatie uitkering Voorschoolse voorziening Peuters. Beheersmaatregelen Ouders zonder recht op kinderopvangtoeslag die gebruik maken van gemeentelijke regelingen in de kinderopvang (peuteropvang, VVE en SMI) en de eigen bijdrage hebben doorbetaald tijdens de sluiting van de reguliere opvang, krijgen deze vergoed door de gemeente voor de periode 16 december 2020 tot 8 februari 2021. Het college heeft hier op 28 juni 2021 toe besloten. De uitbetaling hiervan verloopt, net als de vorige keer, op factuurbasis via de kinderopvangorganisaties. Compensatie van het Rijk Voor de eerste lockdown-periode hebben we rijkscompensatie ontvangen voor het organiseren van noodopvang en voor het vergoeden van de eigen bijdrage aan ouders (totaal € ruim 76.000). Hiervan hebben we slechts een klein deel hoeven aanwenden voor dekking van extra kosten. Ook voor de kosten van de laatste lockdown-periode heeft gemeente Venray compensatiemiddelen ontvangen ter hoogte van € 13.131.
Financiële gevolgen In het collegebesluit van 28 juni 2021 is aangegeven dat de kosten voor vergoeding van eigen bijdrage tijdens de tweede lockdown-periode € 5.739 bedragen. Daarmee blijven de kosten ruim binnen de hiervoor beschikbaar gestelde compensatiemiddelen. 28
2.7
Leerlingenvervoer
Continuïteit leerlingenvervoer Impact en vooruitzicht Met uitzondering van het gymvervoer, is het leerlingenvervoer vanaf 8 februari (VO 1 maart) weer (grotendeels) opgestart. Mits er geen extra maatregelen worden afgekondigd, zal in september het nieuwe schooljaar zonder beperkingen kunnen starten. Op advies van de VNG werd de 80%-regeling voor het leerlingenvervoer/gymvervoer ook in de eerste helft van 2021 voortgezet. Inmiddels zijn we door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties geïnformeerd over het feit dat er goedkeuring is verleend (verklaring van geen bezwaar) om onder voorwaarden financiering voor de periode 1 juli tot en met 31 december 2020 aan vervoersbedrijven te betalen. De voorwaarden zijn echter anders dan in de eerste periode van 2020. Eén van de gewijzigde voorwaarden is dat maximaal 70% van de niet gereden ritten mag worden vergoed (in plaats van de eerder gecommuniceerde 80%). Voor 2021 is nog geen uitsluitsel, maar we verwachten dat dit ook wordt bijgesteld naar 70%. Dit betekent een neerwaartse bijstelling in de kosten. Echter, gezien de beperkte omvang zal deze bijstelling marginaal zijn. Beheersmaatregelen -