03 Bijlage 1 Corona eindrapportage juni 2022 'Venray veert op'
Tekst van het document
Venray veert op Covid-19 Eindrapportage 2022
Juni 2022
Pagina 1 van 40
Inhoud Inleiding .......................................................................................................................... 3 Samenvatting en conclusies ............................................................................................... 4 1
2
3
4
Impact corona op Venray ................................................................................................ 5 1.1
Gezondheid en bevolking ........................................................................................ 5
1.2
Economie .............................................................................................................. 6
Herstelaanpak ............................................................................................................... 9 2.1
Voorstellen in het verlengde van eerdere besluiten .................................................... 9
2.2
Nieuwe voorstellen................................................................................................ 11
Financiën ..................................................................................................................... 14 3.1
Financiële uitgangspunten...................................................................................... 14
3.2
Financiële gevolgen van corona .............................................................................. 14
3.3
Besteding restant coronamiddelen 2022 .................................................................. 16
Evaluatie: terug- en vooruitblik ...................................................................................... 17
Bijlage 1 Toelichting stand van zaken per thema ................................................................... 19 Bijlage 2 Totaaloverzicht compensatie vs. gemaakte kosten en nieuwe voorstellen .................... 34 Bijlage 3 Voortgang amendement ‘jeugd in coronatijd’ ........................................................... 36
Pagina 2 van 40
Inleiding Voor u ligt de Covid-19 eindrapportage ‘Venray veert op’. Twee jaar geleden hadden we dit nooit met elkaar kunnen voorspellen. Inmiddels heeft het Rijk alle beperkende maatregelen vrij gelaten. En hoewel corona niet voorbij is, is het meer een onderdeel van het ‘gewone’ leven geworden. Maar we zien dat Venray opveert: we
plannen uitjes en evenementen, bezoeken familie, maken
contact, boeken reizen en zijn volop aan het werk. We zijn aardig op weg naar ons leven van vóór de coronapandemie, ook al zijn sommige zaken blijvend veranderd. In deze eindrapportage wordt wederom een impactanalyse gegeven, waarna een herstelaanpak wordt voorgesteld voor versterking van welzijn en welvaart in Venray. Vervolgens wordt in hoofdstuk drie een financiële onderbouwing gegeven en een overzicht gepresenteerd van compensatie vanuit het Rijk en de uitgaven van de gemeente Venray. De gevolgen van de coronacrisis zijn gedurende de pandemie nauwgezet gemonitord. Gezien het gunstige verloop van de coronapandemie, de afbouw van de coronamaatregelen en afnemende noodzaak van nieuwe steun- en herstelmaatregelen, is dit de laatste corona-impactrapportage die aan de raad wordt voorgelegd. Deze eindrapportage wordt afgesloten met een evaluatie: wat heeft het ons gebracht en wat willen we vasthouden, wat betekent het voor de organisatie, hoe is de rol van de overheid veranderd en wat betekent dat voor de toekomst?
Pagina 3 van 40
Samenvatting en conclusies Sterke gemeenschappen Hoewel corona zeker niet voorbij is, is het meer een onderdeel van het ‘gewone’ leven geworden. Voor de gemeente is dit een natuurlijk moment om terug te kijken hoe we met corona zijn omgegaan en hoe de resterende coronamiddelen zo goed mogelijk ingezet kunnen worden. Hierbij is de lijn vastgehouden dat de kracht in de gemeenschap zit en dat het dan ook niet meer dan logisch is om daarin te investeren. Het doel van een pakket aan maatregelen voor verschillende doelgroepen is om Venray robuust te maken en klaar voor de toekomst. In de coronatijd waren er talloze initiatieven van inwoners, instellingen en ondernemers die al dan niet samen met de gemeente de coronatijd draaglijker hebben gemaakt en het fundament zijn voor het huidige herstel. Helaas hebben nieuwe crisissen zich inmiddels aangediend. Een sterke gemeenschap heeft dan nog meer waarde. Het pakket aan investeringen voor een robuust Venray bestaat uit: Jeugd en jongeren
€ 105.000,-
Sociaal maatschappelijke ondersteuning
€
Gemeenschapsaccommodaties
€ 100.000,-
Positieve gezondheid en gezonde levensstijl
€ 225.000,-
Versterken omgeving/sociale cohesie
€ 425.000,-
Tijdelijke uitbreiding gezinscoaches
€
Verbetering ventilatie basisscholen
€ 100.000,-
Bijdrage kosten energietoeslag
€ 200.000,-
Hybride werken
€ 200.000,-
50.000,-
50.000,-
Op economisch vlak geldt nog een aantal al eerder vastgestelde maatregelen. Medio 2021 heeft de gemeente Venray het herstel- en stimuleringsfonds Corona ingesteld waarop Venrayse ondernemers onder voorwaarden een beroep konden doen. Dit fonds is heel 2022 nog beschikbaar. Daarnaast worden voor horecaondernemers geen terrasgelden geïnd voor de eerste twee kwartalen van 2022, marktlieden betalen alleen standgeld als zij er ook daadwerkelijk staan in de eerste twee kwartalen van 2022. Waar het veilig en verantwoord kan, werkt de gemeente heel 2022 mee aan uitgebreide terrassen. Natuurlijk is er de onzekerheid wat de toekomst gaat brengen. Het is afwachten in welke vorm het virus weer oplaait en wat hiervan de impact zal zijn. Ook is er de onzekerheid over de naweeën van corona in samenhang met huidige economische situatie van inflatie en krapte op arbeidsmarkt en schaarste aan materialen. Hoe robuuster Venray is hoe beter we kunnen omgaan met deze onzekerheid. Conclusie is dat de compensatie die we voor de impact van corona vanuit het Rijk tot nu toe hebben ontvangen, voldoende is geweest om de financiële nadelen van de gemeente te dekken.
Pagina 4 van 40
1
Impact corona op Venray
In dit hoofdstuk wordt op basis van beschikbare data en analyses een beeld geschetst van de ontwikkelingen van het virus en de gevolgen daarvan op Venray en haar bevolking. Waar mogelijk is steeds gebruik gemaakt van de meest actuele gegevens tot 1 mei 2022.
1.1
Gezondheid en bevolking
Als gevolg van de uitbraak van Covid-19 zijn er sinds het begin van het testen in maart 2020 in de gemeente Venray 23.109 inwoners positief getest, was er sprake van 260 ziekenhuisopnames en zijn er 59 inwoners aantoonbaar overleden aan Covid 19.
(Bron: RIVM)
Covid 19 in Venray - Cumulatief
Besmettingen
Ziekenhuisopnamen
13-apr-22
13-feb-22
13-mrt-22
13-jan-22
13-dec-21
13-nov-21
13-okt-21
13-sep-21
13-aug-21
13-jul-21
13-jun-21
13-mei-21
13-apr-21
13-mrt-21
13-feb-21
13-jan-21
13-dec-20
13-nov-20
13-okt-20
13-sep-20
13-aug-20
13-jul-20
13-jun-20
13-mei-20
13-apr-20
13-mrt-20
25000 20000 15000 10000 5000 0
Overledenen
Ontwikkelingen sinds 1 januari 2022 Ten opzichte van de cijfers van de vorige impactanalyse, in januari 2022, zijn er 13.057 inwoners positief getest, meer dan in de jaren 2020 en 2021 samen. In onderstaande grafiek is het aantal besmettingen te zien dat in de gemeente Venray per dag is geconstateerd. De piek van begin 2022 is daarbij zo hoog (725 geconstateerde besmettingen op 8 februari) dat de eerdere coronagolven (met maximaal 110 besmettingen per dag) bijna wegvallen. De laatste piek is echter sinds begin april bijna helemaal verdwenen. Het aantal ziekenhuisopnames en overledenen is vanaf begin 2022 gelukkig erg beperkt gebleven
Covid 19 in Venray - besmettingen per dag 800 700 600 500 400 300 200 100
Besmettingen
Overledenen
14-apr-22
14-mrt-22
14-feb-22
14-jan-22
14-dec-21
14-nov-21
14-okt-21
14-sep-21
14-aug-21
14-jul-21
14-jun-21
14-mei-21
14-apr-21
14-mrt-21
14-feb-21
14-jan-21
14-dec-20
14-nov-20
14-okt-20
14-sep-20
14-aug-20
14-jul-20
14-jun-20
14-mei-20
14-apr-20
14-mrt-20
0
Ziekenhuisopnamen (Bron: RIVM)
Pagina 5 van 40
Testen en besmettingsgraad Het percentage besmettingen bij de uitgevoerde testen lag gedurende de laatste piek erg hoog. Ondanks dat thuistesten volop beschikbaar waren en het protocol was aangepast, werden er veel meer testen afgenomen bij de GGD Limburg Noord en was het percentage positieve testen erg hoog. Waar dit bij eerdere pieken rond de 20-25% was, lag dit percentage in maart zelfs op 75%. Ook nu is het percentage nog hoog (± 50%), maar is het aantal testen heel erg laag.
Covid-19 testen en % positief GGD Limburg Noord 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0
80% 60% 40% 20%
3-jan-21 17-jan-21 31-jan-21 14-feb-21 28-feb-21 14-mrt-21 28-mrt-21 11-apr-21 25-apr-21 9-mei-21 23-mei-21 6-jun-21 20-jun-21 4-jul-21 18-jul-21 1-aug-21 15-aug-21 29-aug-21 12-sep-21 26-sep-21 10-okt-21 24-okt-21 7-nov-21 21-nov-21 5-dec-21 19-dec-21 3-jan-22 17-jan-22 31-jan-22 14-feb-22 28-feb-22 14-mrt-22 28-mrt-22 11-apr-22 25-apr-22
%
COVID-19 testen [per 100.000 inwoners]
Positieve COVID-19 testen [%]
(Bron: RIVM) Aantal vaccinaties Bij de vorige impactanalyse in januari 2022 waren er in Nederland ongeveer 13,3 miljoen mensen (gedeeltelijk) gevaccineerd. Op dit moment zijn 13,46 miljoen mensen gedeeltelijk gevaccineerd (77,2% van de bevolking) en daarvan is 71,1% volledig gevaccineerd (12,4 miljoen). Van deze mensen hebben 9,3 miljoen (53,3%) ook al één of meerdere boosters gekregen. In Venray heeft 87% van de volwassen inwoners tenminste 1 prik gehad en is 86% volledig gevaccineerd. Van de jongeren tussen 12 en 17 jaar is 73% gevaccineerd.
1.2
Economie
De eerste signalen van de ondernemers is dat de meesten goed bezig zijn met herstel. Een paar weken met mooi weer hebben vooral horeca en winkeliers veel goed gedaan. Bezoekers hebben de cafés restaurants en winkels weer gevonden. Ook een aantal evenementen kon weer plaats vinden. Evengoed hebben veel ondernemers flink op hun reserves - al dan niet privé - ingeboet. Daarnaast moesten veel ondernemers begin 2022 alsnog de uitgestelde toeristenbelasting en de rioolheffing voor niet-woningen betalen. Het zal dan ook nog flink wat tijd kosten voor zij echt hersteld zijn van corona. Een aantal ondernemers zal het mogelijk evengoed niet redden, nu de ondersteuningsmaatregelen van het Rijk beëindigd zijn. Aan de andere kant heeft de coronatijd de veerkracht en initiatiefrijkheid van onze ondernemers laten zien en zijn nieuwe kansen benut. We zien echter dat er inmiddels weer andere ontwikkelingen zijn die ondernemers treffen na de coronaperiode. Denk hierbij aan de hoge inflatie, en krapte op de arbeidsmarkt. Het is afwachten hoe ondernemers hiermee kunnen dealen, terwijl de naweeën van de coronacrisis nog voelbaar zijn.
Pagina 6 van 40
Verloop WW-uitkeringen In het begin van de Covid-19-crisis was nog stijging te zien. Na de eerste stijging lag het aantal uitkeringen in 2020 jaar redelijk constant rond de 900 uitkeringen per maand. In 2021 was een sterke daling zichtbaar, van 925 in januari 2021, naar 627 lopende uitkeringen in september 2021. Eind 2021 liep het aantal weer licht op, maar nu zijn we weer op het laagste niveau met 635 uitkeringen. Al met al is dit een daling van meer dan 30% ten opzichte de cijfers voor de pandemie in 2019. Het aantal bijstandsuitkeringen blijft redelijk stabiel, met een stijging eind 2021 en daarna weer een lichte daling.
Aantal WW/bijstands-uitkeringen per maand in Venray 1000
Aantal
900 800 700 600
WW
apr- mei jun- jul- aug sep okt- nov dec jan- feb- mrt apr- mei jun- jul- aug sep okt- nov dec jan- feb- mrt 20 -20 20 20 -20 -20 20 -20 -20 21 21 -21 21 -21 21 21 -21 -21 21 -21 -21 22 22 -22 918 941 940 962 936 907 903 898 924 925 907 880 846 780 748 700 648 627 635 639 663 662 649 635
Bijstand 803 801 799 805 805 803 792 796 793 785 789 790 791 782 780 778 774 763 761 769 813 803 797 797 (Bron: gemeente) Arbeidsmarkt De “keerzijde” van het herstel van de economie en ook bovenstaande cijfers is dat de arbeidsmarkt steeds krapper wordt. Is de arbeidsmarkt (zeer) krap, dan is er weinig aanbod van werkzoekenden voor vacatures. Dit maakt het voor werkgevers relatief lastig om geschikt personeel te vinden. In een ruime markt is het omgekeerde het geval. Een krappe arbeidsmarkt is dus gunstig voor het werkeloosheidscijfer, maar vormt een risico voor de economische ontwikkeling. Voor Noord-Limburg is de arbeidsmarkt in 2022 “zeer krap”.
(Bron: UWV) Pagina 7 van 40
Faillissementen Veel ondernemers kenden zware tijden door de coronacrisis. Door de overheid zijn diverse stimuleringsregelingen in het leven geroepen om hen te helpen om overeind te blijven. Blijkbaar helpen deze maatregelen, in ieder geval om te zorgen dat bedrijven niet failliet gaan. Het aantal faillissementsaanvragen in Limburg is sinds het begin van de crisis gedaald ten opzichte van dezelfde periode in de 2 jaar ervoor 2018-2020. (De rode lijn in onderstaande grafiek). In de gemeente Venray zijn in 2020 6 bedrijven failliet verklaard, in 2021 5 en in 2022 1. Het blijft lastig deze getallen te duiden. We blijven als gemeente in nauw contact met de diverse ondernemers(verenigingen) en proberen daar waar mogelijk te ondersteunen en faciliteren.
Faillissementen van bedrijven en instellingen - Limburg
10 10
4
Maart 2022
6
Februari 2022
12
Januari 2022
Juli 2021
6
December…
Juni 2021
8
November…
Mei 2021
Faillissementen van bedrijven en instellingen inclusief eenmanszaken
12
Oktober 2021
8
September…
9
Augustus…
9 12 7
April 2021
6
Maart 2021
8
Februari 2021
11 9
December…
7
November…
14 13
Oktober 2020
Juli 2020
Juni 2020
Mei 2020
April 2020
7
September…
20 11
Maart 2020
Februari 2020
12
Augustus…
23 25
Januari 2021
35
Januari 2020
40 30 20 10 0
Faillissementen 2018-2020 (Bron: CBS)
Consumentenvertrouwen Het CBS voert continue onderzoek uit naar het vertrouwen van consumenten en ondernemers in de toekomst. Voor Limburg is duidelijk dat het vertrouwen duidelijk weer stijgt in 2021. Met name het ondernemersvertrouwen is gestegen tot het boven het niveau van begin 2019. Uit onderstaande grafiek blijkt wel dat het vertrouwen na de maatregelen van eind 2021 weer is gedaald. Waarschijnlijk hebben ook situatie in de Oekraïne en de inflatie invloed op deze cijfers.
Consumenten- en ondernemersvertrouwen - Limburg 20 10 0 -10 -20 -30 -40
Consumentenvertrouwen
Ondernemersvertrouwen (Bron: CBS)
Pagina 8 van 40
2
Herstelaanpak
De doelstelling is het herstel en het versterken van de Venrayse samenleving. We zien de kracht van de gemeenschap toenemen en bevinden ons als overheid in een fase waarbij we overgaan van ‘beheersen’ naar ‘betrokken’ zijn en van ‘sturing van bovenaf’ naar ‘samen doen’. We willen de sterke omgeving helpen creëren en willen de inclusieve, betrokken en vitale samenleving niet van a tot z sturen. Voor het versterken van de omgeving en het (verdere) herstel van onze samenleving na de coronapandemie is het dan ook van belang dat we aandacht blijven hebben voor onze inwoners en aansluiten bij hun wensen en behoeften. Dit sluit ook naadloos aan bij onze Toekomstvisie 2030 ‘Venray loopt voorop’, waarin een vijftal ambities is geformuleerd. Eén van die ambities luidt:
Vervolgens hebben we daar met elkaar geformuleerd “Om deze eerste ambitie te realiseren zal de gemeente de komende tien jaar op actieve wijze initiatieven stimuleren en ondersteunen die ontmoeting en verbinding tussen verschillende leeftijdsgroepen of culturele groepen tot stand brengen.” Een aantal voorstellen ligt in het verlengde van eerdere besluiten. Daarnaast worden in paragraaf 2.1 nieuwe voorstellen gedaan om de samenleving van Venray en de organisatie robuuster te maken, zodat we samen klaar zijn voor de toekomst. Net als in eerdere aanpakken is gekozen voor een evenwichtige verdeling van de middelen over de verschillende doelgroepen.
2.1
Voorstellen in het verlengde van eerdere besluiten
2.1.1 Jeugd en jongeren Op 9 februari 2021 heeft de raad het amendement jeugd in Coronatijd aangenomen, aanvullend op de corona-impact analyse en de bijbehorende vervolgaanpak COVID-19. Tijdens de raadsvergadering van 11 mei 2021 is de vervolgaanpak COVID-19 vastgesteld en is besloten om de kosten voor de uitvoering van het amendement te dekken uit de coronamiddelen. Inmiddels hier € 25.000 aan uitgegeven terwijl de kosten op € 105.000 werden geraamd. Het voorstel is nu om de resterende € 80.000 te reserveren voor de verdere uitvoering van het amendement Jeugd, aangevuld met een aantal nieuwe initiatieven. Projecten die reeds deel uitmaakten van de uitvoering van het amendement zijn onder andere: -
Jongerencommunicatie: organiseren van een workshop voor diverse organisaties (Cultura, Synthese, jongerencentra, Vincent van Gogh Instituut, Raayland, Venray Beweegt en de
Pagina 9 van 40
beleidsmedewerkers Jeugd van de gemeente Venray) gericht op sociale media en co-creatie, waarbij tips en tools worden gegeven om hiermee aan de slag te gaan. -
Jongeren koken voor ouderen: project om de verveling en gevoelens van eenzaamheid te doorbreken en een positieve bijdrage te leveren en te koken voor eenzame ouderen.
Daarnaast zijn er een aantal projecten die al lopen of die we binnenkort in afstemming met onze samenwerkingspartners binnen het Platform Onderwijs/Jeugd willen starten. Concrete voorbeelden hiervan zijn: -
Roger That Inspiratie Lab: een initiatief om de mentale veerkracht van jongeren van 11 tot 25 jaar te versterken en zich ook te richten op talentontwikkeling van jongeren.
-
Gezonde basisschool Brukske en verbinding met de gezonde leefomgeving: we willen verdere invulling te geven aan het project Gezonde basisschool Brukske en de verbinding met de wijk.
-
Junior Kamer: leden van Junior Kamer Venray hebben bij de gemeente Venray aangeklopt met het idee om het Space shuttle lab (SpaceBuzz) van André Kuipers naar Venray te halen.
-
Platform Onderwijs-Jeugd: in mei vindt het volgende Platform Onderwijs-Jeugd plaats waar aan partners gevraagd zal worden om ideeën/experimenten aan te dragen in de aanpak van de gevolgen van corona voor de jeugdigen.
In bijlage 3 wordt de stand van zaken rondom het amendement verder inhoudelijk nog een keer toegelicht. 2.1.2 Sociaal maatschappelijke ondersteuningsaanvragen Het handelingskader voor het sociaal maatschappelijk veld – de daarop gestoelde Maatschappelijke steunregeling corona - loopt nog door in 2022. Het college heeft deze regeling met ingang van 1 januari 2023 ingetrokken. Een aantal verenigingen dat tot nu toe net het hoofd boven water heeft kunnen houden komt misschien toch nog in financiële problemen. Dat is ook de reden om de regeling nog de rest van het jaar in stand te laten. Het voorstel is om een bedrag van € 50.000 te reserveren van de restant-coronamiddelen om eventuele toekomstige ondersteuningsvragen uit te kunnen bekostigen. 2.1.3 Ondersteuning gemeenschapsaccommodaties Gemeenschapsaccommodaties zijn het kloppend hart van wijken en dorpen. Uit een enquête van de Landelijke Vereniging van Kleine Kernen (LVKK) blijkt de financiële positie van dorps- en buurthuizen in de afgelopen twee jaar ernstig is verslechterd. Ook hieruit kwam naar voren dat door de opeenvolgende coronamaatregelen veel besturen hun deuren hebben moeten sluiten en daarmee minder inkomsten hebben kunnen genereren. Ook hebben veel dorpshuizen ingeteerd op hun vermogen en – soms noodzakelijke – grote investeringen voor zich uitgeschoven.
We willen perspectief bieden aan de vrijwilligersbesturen van Venrayse gemeenschapsaccommodaties, zorgdragen voor het in stand houden van deze sociale basisinfrastructuur en voorkomen dat accommodaties als gevolg van de coronapandemie in hun voortbestaan worden bedreigd. In het begin van 2021 heeft er een inventarisatie plaatsgevonden bij de 17 vrijwilligersbesturen van de gemeenschapsaccommodaties over de financiële stand van zaken. Er hebben 13 besturen meegewerkt aan deze inventarisatie en zij hebben jaaroverzichten/-verslagen en de (exploitatie)begroting 2021 gestuurd. Op basis hiervan hebben ze een steunverzoek gedaan voor de periode van maart 2020 tot 1 juli 2021. Vier besturen hebben geen steunverzoek ingediend.
Pagina 10 van 40
Er wordt voorgesteld om de gemeenschapsaccommodaties een incidentele subsidie te verstrekken voor gederfde inkomsten van het exploiteren van de gemeenschapshuizen gedurende de coronapandemie van juli 2021 tot februari 2022. De hoogte van het bedrag is gerelateerd aan de aanvraag van het steunverzoek van de periode van maart 2020 tot 1 juli 2021 (16 maanden). Dat betekent dat 13 gemeenschapsaccommodaties 7/16e van dat bedrag ontvangen dat naar boven wordt afgerond op een honderdtal. Bij de resterende vier zal opnieuw de financiële stand van zaken te worden geïnventariseerd. Het voorstel is om een bedrag van € 100.000 te reserveren van de restant-coronamiddelen. 2.1.4 Economie Op economische vlak (ondernemers) gelden nog een paar maatregelen in 2022. We werken heel 2022 mee aan verruimde terrassen zonder dat ondernemers hoeven te betalen voor de extra vierkante meters. Ondernemers kunnen nog heel 2022 een beroep doen op het herstel- en stimuleringsfonds voor ondernemers. Daarnaast blijven we meedenken met ondernemers over kansen en mogelijkheden.
2.2
Nieuwe voorstellen
2.2.1 Positieve gezondheid en gezonde levensstijl Tijdens de corona-periode heeft het Rijk naast de actielijn jeugd en ondersteuning voor kwetsbare groepen ook nogmaals het belang van een gezonde leefstijl onderstreept. Dit maakte daarom ook onderdeel uit van het steunpakket voor “het sociaal en mentaal welzijn”. Vanuit Venray Beweegt willen we hier een vervolg aan geven. Binnen het thema “Positieve Gezondheid - Gezonde Leefomgeving” willen we inzetten op een drietal ambities: -
gezonde jeugd - veelzijdiger bewegen - gezonder leven (0-12 jaar)
-
gelukkige senioren (60 plussers)
-
vergroten duurzame inzetbaarheid werknemers (25 plusser)
Hiervoor wordt een programma opgesteld met een focus op duurzaam partnerschap, e-health en versterken van de omgeving. In dit programma zal onder andere worden opgenomen: a. samenwerking bevorderen tussen opvang-onderwijs-fysio en sportverenigingen/aanbieders (train-de-trainer), b. verbinding in de wijk tussen initiatieven en behoeften senioren (verbinding sport, jeugd, senioren, beweegmakelaar) c. ontwikkeling gezonde leefstijl hub met duurzaam partnerschap in ecosysteem. Voor de uitvoering van het programma dat hiervoor moeten worden opgesteld willen we € 225.000 reserveren uit de resterende coronamiddelen. 2.2.2 Versterken omgeving / sociale cohesie In Venray leggen wij de nadruk op de omgeving van onze inwoners en hun sociale basisinfrastructuur. Die omgeving bestaat uit het eigen netwerk van inwoners en alle verenigingen en voorzieningen waar inwoners gebruik van kunnen maken zonder dat ze een doorverwijzing of indicatie nodig hebben. Het is belangrijk dat het in die omgeving goed toeven is en dat onze inwoners alle kansen krijgen om zich te ontwikkelen. We zetten daarom in op het versterken van de omgeving vanuit preventief oogpunt (hoe sterker de omgeving, hoe minder snel mensen een beroep doen op ondersteuning), het realiseren van voorzieningen, maar zeker ook naar het maken van duurzame verbindingen en een gezonde leefomgeving.
We richten ons daarbij op mensen zelf, op hun veerkracht en op wat hun leven betekenisvol maakt. Pagina 11 van 40
Als overheid maken we een overgang naar onze nieuwe rol van samenwerkende en ondersteunende overheid. Inwoners zelf, hun netwerken en de sociale basisinfrastructuur dragen samen de inclusieve, betrokken en vitale samenleving. Als gemeente kunnen en willen we dit niet sturen. Ons streven is om een sterke omgeving te helpen creëren. Dit vraag om het aansluiten bij wensen en behoeften van onze inwoners en duurzaam investeren in ontwikkelingen. In de Herstelaanpak van september 2021 is al besloten om een laagdrempelige subsidieregeling uit te werken, die is bedoeld om de versterking van de omgeving te stimuleren en te ondersteunen. Gelet op onze centrale ambitie uit zowel de Toekomstvisie als uit de Kadernota Sociaal Domein, is het noodzakelijk om hier meerjarig op in te zetten. We stellen dan ook voor om het besluit voor een dergelijke subsidieregeling robuuster te maken tot een subsidieregeling voor langere periode (5 jaar). We sluiten met deze subsidieregeling aan bij de wensen en ideeën van onze inwoners, verenigingen en andere organisaties (stichtingen of rechtspersonen zonder winstoogmerk) en waarbij we bestaande of nieuwe ideeën, initiatieven en energie uit de omgeving versterken en een verdere impuls geven. Voor dit voorstel is voor de periode 2022 tot en met 2026 € 100.000 per jaar nodig.
Rekening houdend met de reeds gereserveerde € 75.000 betekent dit dat van de restant coronamiddelen nog € 425.000 ingezet wordt voor het structureel c.q. duurzaam versterken van onze omgeving. 2.2.3 Tijdelijke uitbreiding gezincoaches Op het moment dat zorgaanbieders een wachtlijst hebben, zijn zij in principe sinds 1 januari 2022 zelf verantwoordelijk voor het bieden van overbruggingszorg. De tijdelijke opdracht voor het bieden van overbruggingszorg loopt tot 1 juli 2022. We zien echter dat er dit jaar nog sprake is van een nieuwe inkoop waarbij er meer tijd nodig is voor een zorgvuldige implementatie en overgang. Daarom zien wij er als gemeente Venray een meerwaarde in om ook ná 1 juli ondersteuning in te zetten via de gezinscoaches. Hiermee dragen we bij aan het bieden van extra mentale ondersteuning in deze post coronatijd waarin de druk op de GGZ is toegenomen. Daarnaast willen we een extra netwerkbijeenkomst en een webinar organiseren om de duurzame samenwerking te versterken. Er wordt voorgesteld om voor dit totale voorstel € 50.000 te reserveren. 2.2.4 Verbetering ventilatie basisscholen Op dit moment ligt er een vraag vanuit SPOV om iets te doen aan luchtkwaliteit en ventilatie bij een viertal basisscholen die nog niet voldoen aan de frisse scholen norm.
Aangezien het binnenklimaat sinds corona prominent aandacht krijgt, is door SPOV gevraagd om bij te dragen in deze investering. Hiervoor wil men investeren in (tijdelijke) luchtreinigingsinstallaties. Binnen het IHP (Integraal Huisvestingplan) zijn hier verder geen middelen voor. Het voorstel is om € 100.000 van de restant coronamiddelen hiervoor te reserveren. 2.2.5 Bijdrage kosten energietoeslag Op 5 april 2022 heeft het college een voorstel aangenomen rondom een tijdelijke energietoeslag. Dit voorstel is bedoeld om huishoudens met een laag inkomen deels te compenseren voor de gestegen energieprijzen en daarmee mogelijk financiële problemen voorkomen. Voor huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum is een bijdrage van € 800 beschikbaar. Door het Rijk worden hiervoor middelen beschikbaar gesteld. Pagina 12 van 40
Het college heeft daarnaast een aanvullende regeling getroffen voor mensen met een inkomen tussen de 120% en 130%. Zij kunnen een toeslag krijgen van € 400,-. Deze aanvullende regeling wordt gedekt uit het restant van de TONK-middelen. Er is voorgesteld om hier een bedrag van € 200.000 te reserveren. 2.2.6 Hybride werken Meer dan twee jaar lang gold het advies thuis te werken om zo de verspreiding van corona tegen te gaan. Gelukkig kunnen we de thuiswerkadviezen achter ons laten en zijn we op een kantelpunt beland: van het dringend advies tot thuiswerken om besmettingen tegen te gaan, naar de keuze of je naar kantoor gaat of thuis werkt. De komende periode biedt de ruimte om over te gaan op hybride werken. Hiertoe is in Venray een visie op werken in de toekomst opgesteld. Medewerkers kunnen in overleg met hun manager bespreken waar zij willen werken en velen willen blijvend (deels) thuis blijven werken. Hybride werken biedt diverse voordelen. Veel medewerkers zijn thuis productiever, hebben geen reistijd meer en kunnen werk en privé gemakkelijker combineren. Het past bij meer aandacht voor het aantrekken van talent en behouden van medewerkers (een enorme uitdaging in de huidige arbeidsmarkt), maatschappelijk verantwoord ondernemen, heeft een impact op files en papiergebruik en is kostenbesparend. De kosten gaan echter voor de baten uit.
Belangrijke aandachtspunten zijn de gezondheid van de medewerkers (ARBO-normen), (informatie)veiligheid en adequate faciliteiten. In Venray zijn de kosten in de aanpassingen van het werkconcept met name gericht op een beperkte herinrichting en een uitbreiding van online faciliteiten. Corona is een belangrijke impuls geweest voor een andere manier van werken: meer online. Klanten verwachtten dat ook van ons. De dienstverlening wordt efficiënter en duurzamer. De kosten voor aanpassing van het werkconcept worden deels bekostigd uit bestaande budgetten die naar beneden bijgesteld kunnen worden. Daarnaast wordt voorgesteld om een bedrag van €200.000 uit te resterende corona-middelen beschikbaar te stellen ter dekking van de extra kosten in de komende jaren. 2.2.7 Compensatie voorgefinancierde uitgaven In 2020 en 2021 zijn een aantal kosten die verband hielden met corona, bekostigd uit de algemene middelen. Het ging daarbij om kosten waarvoor het Rijk geen compensatie beschikbaar heeft gesteld. Op dat moment was er nog er nog onvoldoende duidelijk of er voldoende ruimte zou zijn binnen het totaal van de ontvangen coronacompensatie om ook deze kosten te dekken. Inmiddels staat vast dat deze ruimte wel aanwezig is. Hierbij wordt voorgesteld om een bedrag van € 453.565 uit de gereserveerde coronamiddelen terug te laten vloeien naar de algemene reserve.
Het gaat hierbij om de volgende corona-gerelateerde uitgaven in 2020 en 2021: -
Het niet heffen van reclamegelden in 2020 en 2021
€ 250.489
-
Inrichting van het thuiswerken in 2021
€ 149.718
-
Extra schoonmaakkosten Jerusalem in 2020 en 2021
€
Pagina 13 van 40
53.358
3
Financiën
3.1
Financiële uitgangspunten
Op 27 oktober 2020 heeft de raad ingestemd met een aantal door het college te hanteren uitgangspunten, wanneer zij financiële middelen wil inzetten voor de gevolgen van de coronacrisis. Deze uitgangpunten waren: -
Het college heeft de intentie om de Covid-19 compensatiemiddelen van het Rijk enkel in te zetten ten bate van Covid-19.
-
Het Rijk stelt middelen beschikbaar voor een aantal thema’s en doelstellingen waarop de gemeente vaak ook extra uitgaven heeft moeten doen of inkomsten misloopt. Het college heeft de intentie de middelen volgens de bedoeling van het Rijk te besteden, hoewel gedeeltelijk lokale invulling mogelijk blijft (lees besteding aan een ander Covid-19- gerelateerd doel).
-
Het college wil niet uitsluiten om een deel van de algemene reserve in te zetten om te investeren in de Venrayse samenleving om de gevolgen van Covid-19 te verzachten.
-
Het college streeft naar een evenwichtige spreiding van de inzet van middelen: enerzijds direct investeren op plaatsen waar dit nodig is maar ook investeren in herstelmaatregelen in de toekomst.
De voorstellen die in de loop van de coronacrisis zijn gedaan voor ondersteunende en herstelmaatregelen, zijn voor wat betreft de inzet van financiële middelen steeds getoetst aan de bovenstaande uitgangspunten.
3.2
Financiële gevolgen van corona
In de voorgaande zes impactanalyses die we vanaf juni 2020 aan de Raad hebben aangeboden, hebben we ook steeds gerapporteerd over de impact en financiële gevolgen die zich voordoen binnen de uitvoering van de taken waar wij als gemeente verantwoordelijk voor zijn. We zijn daarbij ingegaan op zowel de inhoudelijke als de financiële impact van corona als ook de beheersmaatregelen die daarop genomen zijn. In deze eindrapportage maken we nog één keer de balans op. Onderstaande tabel geeft op hoofdlijnen een totaalbeeld van de financiële gevolgen die corona met zich mee heeft gebracht.
Pagina 14 van 40
Onderwerp
Ontvangen Totale rijksmeerkosten compensatie i.v.m. corona
Dekking: Ko s t e n ge de k t uit rijk s c o m p.
Ko s t e n ge de k t uit a lge m e ne m idde le n
Ko s t e n ge c o m pe ns . m e t la ge re uit ga v e n v a nwe ge c o ro na
Restant rijkscompensatie
Kinderopvang
89.408
23.219
23.219
0
0
66.189
Voorzieningen Jeugd/Wmo
364.850
681.365
240.654
0
440.711
124.196
SW-bedrijven
1.048.933
1.048.933
1.048.933
0
0
0
Participatie
1.873.964
739.731
409.308
0
330.423
1.464.656
Jeugd en jongeren
169.519
73.265
47.570
0
25.695
121.949
Kwetsbare groepen, ouderen
216.189
187.953
187.953
0
0
28.236
Cultureel/maatsch. voorzieningen
894.666
654.013
600.655
53.358
0
294.011
Openb. ruimte, toezicht & handh.
284.982
329.450
259.997
0
69.454
24.985
Coronaproof verkiezingen
201.395
109.715
109.715
0
0
91.680
Inkomstenderving gem. belast.
195.566
301.367
195.566
0
105.801
0
Ondersteuning ondernemers
0
492.489
152.000
250.489
90.000
-152.000
Eigen organisatie*
0
304.556
0
149.718
154.838
0
5.339.471
4.946.056
3.275.570
453.565
1.216.922
2.063.902
* eigen uren die door de ambtelijke organisatie aan corona zijn besteed zijn verder buiten beschouwing gelaten
In bijlage 1 hebben we een compleet overzicht opgenomen van de gevolgen die corona gehad heeft op onze gemeentelijke taken, zowel inhoudelijk als financieel. Hierin is voor de bovenstaande onderwerpen de stand van zaken nader toegelicht. Ontvangen compensatie van het Rijk In 2020 en 2021 hebben we in een zestal tranches in totaal ruim € 5,3 mln. van het Rijk ontvangen om de financiële nadelen als gevolg van corona te compenseren. Voor een aantal onderdelen, zoals gemiste parkeerinkomsten en meerkosten jeugdzorg en Wmo, volgt er nog compensatie over 2022. Op dit moment is nog niet bekend hoe hoog deze compensatie zal zijn. Corona-gerelateerde meerkosten c.q. minderopbrengsten In totaal hebben we ruim € 4,9 mln. aan corona-gerelateerde meerkosten c.q. minderopbrengsten in onze administratie geregistreerd. Daarbij moeten we wel de volgende kanttekening plaatsen. De praktijk wijst uit dat niet in alle gevallen even duidelijk bepaald kon worden wat nu precies coronagerelateerd is. Een geheel volledig en exact inzicht in de financiële gevolgen kunnen we dus niet geven. Dit neemt niet weg dat bovenstaand overzicht een goed beeld geeft van de extra kosten en lagere opbrengsten waar corona toe heeft geleid. Van de corona-gerelateerde meerkosten die we hebben gemaakt is ruim € 1,2 mln.
gecompenseerd in de lopende begroting doordat op andere posten uitgaven lager uitvielen vanwege corona. Een kleine € 3,3 mln. van de extra kosten zijn gedekt uit de ontvangen corona-compensatie van het Rijk. In totaal is een bedrag van ca. € 450.000 gedekt uit onvoorzien, dan wel de algemene reserve (zie ook voorstel 2.2.7 Compensatie voorgefinancierde uitgaven) Corona-gerelateerde meerkosten c.q. minderopbrengsten Wanneer we de € 5,3 mln. aan rijkscompensatie afzetten tegen de € 3,3 mln. aan meerkosten c.q. minderopbrengsten die tot nu toe uit deze compensatie zijn gedekt, dan resteert er nog een saldo van een kleine € 2,1 mln.
Pagina 15 van 40
3.3
Besteding restant coronamiddelen 2022
In de herstelaanpak van hoofdstuk 2 zijn een aantal voorstellen gedaan waarbij inzet van de restant coronamiddelen wordt gevraagd. Hieronder staan deze voorstellen nogmaals samengevat. Voorstellen in het verlengde van eerdere besluiten (x € 1.000) 2.1.1 Jeugd en Jongeren
€ 80
2.1.2 Sociaal maatschappelijke ondersteuningsvragen
€ 50
2.1.3 Ondersteuning gemeenschapsaccommodaties
€ 100 € 230
Totaal
Nieuwe voorstellen (x € 1.000) 2.2.1 Positieve gezondheid en gezonde levensstijl
€ 225
2.2.2 Versterken omgeving / sociale cohesie
€ 425
2.2.3 Tijdelijke uitbreiding gezinscoaches
€ 50
2.2.4 Verbeteren ventilatie basisscholen
€ 100
2.2.5 Bijdrage in kosten energietoeslag
€ 200
2.2.6 Hybride werken
€ 200
2.2.7 Compensatie voorgefinancierde uitgaven
€ 454 € 1.654
Totaal
Totaal gedane voorstellen
€ 1.884
Na aftrek van bovenstaand pakket aan maatregelen resteert er van de € 2.063.902 aan coronamiddelen nog een bedrag van € 180.337. Er wordt voorgesteld om dit restant bedrag in 2022 te behouden voor onvoorziene uitgaven en onzekerheden. Een aantal voorbeelden hiervan worden genoemd in de stand van zaken per thema (zie bijlage 1), zoals mogelijk extra beroep op voorzieningen in het sociaal domein of afboeking van debiteuren waarvoor uitstel van betaling is verleend. Mocht er bij het opmaken van de jaarrekening 2022 nog steeds sprake zijn van een restant, dan valt dit vrij ten gunste van de algemene reserve.
Pagina 16 van 40
4
Evaluatie: terug- en vooruitblik
Een heftige periode doormaken als corona kan heel leerzaam zijn. Hier staan we dan ook graag bij stil: wat heeft het ons gebracht en wat willen we vasthouden, wat betekent het voor de organisatie, hoe is de rol van de overheid veranderd en wat betekent dat voor de toekomst? Deze evaluatieparagraaf zal zich niet richten op de effecten van de ingezette maatregelen, daarvoor is het nog te vroeg. Het doel van de evaluatie is om als organisatie, college en raad bewust te bezien wat we kunnen leren en waar we kunnen verbeteren. Hierbij maken we gebruik van de lessen van het door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) uitgebrachte essay dat is gevolgd uit een werkconferentie van drie raden over de rol van kennis bij het omgaan met een acute, chronische of voorspelde crisis. Vertaald naar de Venrayse situatie, richten de lessen zich op:
Adaptiviteit: in hoeverre zijn we adaptief: waar wel, waar niet, welke onderdelen doen het prima regulier, maar minder in crisistijd en waar zit dat in?
Multidisciplinariteit (verschillende perspectieven zijn van belang): in hoeverre werken we integraal en multidisciplinair, zijn we daar misschien door corona beter in geworden en hoe hou je dat dan vast?
Verantwoordelijkheidsverdeling: hoe zit het met de rolverdeling en verantwoordelijkheden, denk aan ambtelijke organisatie, maar ook aan college en gemeenteraad.
Vanaf het begin van corona is er gewerkt met een centrale projectgroep corona waaronder een aantal taskforces zijn gepositioneerd met een specifiek geografisch aandachtsgebied (Centrum, Dorpen/Wijken en Buitengebied) en een taskforce voor de interne organisatie. Elke taskforce had een voorzitter die deelnam aan de centrale projectgroep waar de lijntjes weer bij elkaar kwamen. De deelnemers van elke taskforce waren afkomstig van verschillende teams, zo was elke taskforce multidisciplinair. Tevens is gekozen voor een mix van kwaliteiten in elke taskforce waarbij zowel op grond van kennis is geselecteerd als op grond van competenties en vaardigheden. Adaptief Elke taskforce bleek zich snel aan te passen aan de veranderende omstandigheden. Er kwamen regelmatig nieuwe maatregelen en wekelijks kwamen er verrassende coronavragen van inwoners binnen. In een crisissituatie blijken medewerkers goed te kunnen improviseren en samenwerken om tot een zo goed mogelijke oplossing te komen binnen de omstandigheden. Naast professionele kennis werd ook veel gezond verstand ingebracht en gezocht naar mogelijkheden: wat kan er nog wel binnen de omstandigheden? Werken volgens de bedoeling blijkt te kunnen en we blijken heel goed regels als middel in plaats van doel op zich te kunnen zien. Corona gaf daarnaast de 21e-eeuwse vaardigheden een boost: hybride werken is snel gemeengoed geworden.
Daar waar sprake is van absolute noodzaak, kunnen we bergen verzetten. Dit gold voor de organisatie, college en gemeenteraad. Gelet op de actualiteit, is ook meermaals zonder de vastgestelde route via de commissies, in de raad gesproken over maatregelen. College en raad hebben zich ook bijzonder wendbaar getoond in het traject waar snelle besluitvorming noodzakelijk waren.
Pagina 17 van 40
Integraal en multidisciplinair Gezien de aard van de crisis werkten medewerkers samen die dat normaliter niet doen, vaak ook van verschillende afdelingen en teams. Hiervoor kwamen ook verschillende belangen en perspectieven op tafel. Dit werkt verhelderend maar kostte soms ook tijd om elkaar goed te begrijpen. Achteraf is de integrale aanpak met de korte lijntjes enorm gewaardeerd en wil men het niet meer kwijt omdat de meerwaarde duidelijk is geworden. Het heeft gezorgd voor een betere verhouding tussen afdelingen. Samen werken en sparren vanuit verschillende disciplines geeft nieuwe inzichten en relevante informatie en tegengeluiden komen sneller boven tafel. Rolverdeling en verantwoordelijkheden De coronacrisis was voor veel betrokkenen een andere manier van werken, waarbij opnieuw naar rollen en verantwoordelijkheden werd gezocht. Werken in een crisis vraagt andere vaardigheden dan regulier werk. Ook hier bleek de mix van medewerkers goed te werken. Ook ten opzicht van het bestuur werd snel een modus gevonden qua informatievoorziening en besluitvorming. Ook hier waren de lijnen kort en pragmatisch waardoor snelle slagen gemaakt konden worden. Het belangrijkste was echter de kracht van buiten.
Talloze initiatieven van inwoners, instellingen en ondernemers die al dan niet samen met de gemeente de coronatijd draaglijker hebben gemaakt en het fundament zijn voor het huidige herstel. De verbindingen tussen binnen en buiten zijn versterkt en op basis van vertrouwen zijn veel mooie dingen ontstaan. Dat is iets om te koesteren en verder de komende jaren verder de verdiepen en verstevigen.
Pagina 18 van 40
Bijlage 1 Toelichting stand van zaken per thema 1. Inkomensvoorziening Beroep op bijstand en re-integratie Stand van zaken Terwijl het normale leven weer lijkt te zijn opgepakt moeten we nog altijd rekening houden met de naweeën van de coronacrisis. Daarnaast is er ook een nieuwe situatie ontstaan als gevolg van de hoge inflatie, mede door de oorlog in Oekraïne. Ondernemers in diverse branches kampen op dit moment met liquiditeits- en solvabiliteitsproblemen. Dit wordt bevestigd door cijfers van de Belastingdienst: 274.000 ondernemingen hebben belastinguitstel aangevraagd waarvan nog zo’n 20 mld. euro open staat. Vanaf 1 oktober 2022 moeten ondernemers dit binnen 5 jaar aflossen. Ook de Kamer van Koophandel geeft aan dat 13% van de ondernemers op dit moment schulden of betaalachterstanden heeft, vooral bij de Belastingdienst (55%), toeleveranciers (25%) en banken (22%). Deze schulden en betaalachterstanden hebben een weerslag op het privéleven en leiden tot stress en zorgen. Ongeveer 220.000 ondernemers bepalen op dit moment of zij stoppen of doorgaan, en hoe zij dit kunnen realiseren. VNG, VNO-NCW en MKB-Nederland hebben door middel van een brief inbreng geleverd voor mogelijke oplossingsrichtingen. Als we kijken naar de lokale ontwikkelingen (zie ook par. 1.2) dan zien we dat zowel het aantal WW-uitkeringen als het aantal bijstandsuitkeringen vrij stabiel zijn.
Alle aanvullende lokale steunmaatregelen zijn inmiddels beëindigd behoudens natuurlijk de reguliere dienstverlening zoals bijvoorbeeld de schulddienstverlening aan ondernemers. Als we kijken naar het aantal faillissementen in de arbeidsmarktregio zien we de laatste maanden een gemiddelde van ongeveer 3. Samenvattend laten de cijfers een ander beeld zien dan waar we deze paragraaf mee begonnen. Maar zoals ook in eerdere rapportages aangegeven is er wel de verwachting dat er sprake zal zijn van een na-ijleffect. Het is niet mogelijk om hier op voorhand een voorspelling over te doen. Financiën Zowel in 2020 en 2021 is de BUIG-uitkering van het Rijk voldoende geweest om de bijstandsuitkeringen uit te bekostigen. Op dit moment is de verwachting dat dit ook voor 2022 het geval zal zijn. Verder is er door het Rijk een bedrag van € 485.922 extra beschikbaar voor re-integratie en heroriëntatie. Feit is dat tot op heden het aantal trajecten voor schulddienstverlening aan ondernemers en heroriëntatie voor ondernemers zeer beperkt is gebleven. Dit betekent dat de compensatie voor aanvullende extra re-integratiekosten nog volledig gereserveerd is en daarom op een andere wijze ten behoeve van covid-19 gevolgen wordt ingezet. Er blijft echter een risico bestaan dat er nog faillissementen gaan volgen, ook omdat we op dit moment met een nieuwe economische crisis te maken hebben.
Het beroep op bijstand en andere participatievoorzieningen kan daardoor alsnog toenemen.
Rijkscompensatie
meerkn./ minderopbr.
€ 485.921
-
gedekt uit: rijkscompensatie
lagere uitgaven
algemene middelen
€ 5.620
-
-
Pagina 19 van 40
restant compensatie
€ 480.301
TOZO en tijdelijke versoepeling regeling Bbz Stand van zaken Per 1 oktober 2021 is de TOZO-regeling geëindigd en per 1 april 2021 is de tijdelijk vereenvoudigde Bbz geëindigd. In 2020 en 2021 zijn de volgende besluiten in dat kader genomen:
TOZO 1
aantal besluiten bedrag TOZO 2 aantal besluiten bedrag TOZO 3 - aantal besluiten 2020 bedrag TOZO 3 - Aantal besluiten 2021 bedrag TOZO 4 Aantal besluiten bedrag TOZO 5 Aantal besluiten Bedrag Bbz Light Aantal besluiten
Bedrijfskrediet
Levensonderhoud
40 € 380.000 7 € 70.000 5 € 41.000 6 € 36.000 2 € 10.000 2 €0 N.n.b.
502 € 2.531.000 213 € 553.000 137 € 403.000 98 € 667.000 123 € 367.000 73 € 242.000
De cijfers voor TOZO 1, 2 en 3 (in 2020) zijn definitief. De cijfers voor Tozo 3 (in 2021), 4 en 5 zijn voorlopig. Vaststelling van deze cijfers vindt plaats bij de jaarverantwoording 2021. De rechtmatigheidscontroles rondom verstrekkingen levensonderhoud Tozo 1, 4 en 5 moeten nog worden afgerond. De controles met betrekking tot Tozo 2 en 3 zijn reeds afgerond. Op basis van deze controles worden onterechte verstrekkingen levensonderhoud teruggevorderd. Met betrekking tot de bedrijfskredieten wordt de terugbetalingsplicht hervat vanaf 1 juli 2022. Dit is landelijk bepaald. Debiteuren hebben vanaf aanvang van de leenovereenkomst 6 jaar de tijd om het bedrijfskrediet af te lossen. Van 1 oktober 2021 tot 1 april 2022 waren de voorwaarden om in aanmerking te komen voor levensonderhoud onder de Bbz tijdelijk versoepeld. De doorstroom vanuit de Tozo is beperkt gebleven evenals de hierop volgende doorstroom naar de reguliere Bbz. Financiën De verstrekte TOZO-uitkeringen zijn volledig gecompenseerd door het Rijk. Ook voor de uitvoeringskosten heeft het Rijk middelen beschikbaar gesteld. Op basis van het aantal genomen besluiten is hiervoor in 2020 en 2021 in totaal € 563.300 ontvangen. Een deel hiervan (€ 122.548) is ingezet voor extra inhuur van personeel.
Verder is nog een bedrag van € 186.140 nodig in het na-traject van de TOZO, om onder andere het beheer van de verstrekte TOZO-leningen in de komende jaren te borgen. Rijkscompensatie
meerkn./ minderopbr.
€ 563.300
€ 303.688
rijkscompensatie
gedekt uit: lagere uitgaven
algemene middelen
€ 303.688
-
-
restant compensatie
€ 254.512
Met betrekking tot de uitvoering TOZO resteert dus nog een saldo van € 254.512. Zoals in eerdere rapportages aangegeven wordt dit aangewend voor dekking van de andere corona-gerelateerde voorstellen. Pagina 20 van 40
2. Armoede en schulddienstverlening Extra beroep op voorzieningen Stand van zaken De cijfers laten vooralsnog geen stijging zien van het beroep op voorzieningen bijzondere bijstand en schulddienstverlening. Zoals ook in eerdere rapportages aangegeven is de verwachting dat er sprake zal zijn van een na-ijleffect, maar het is op dit moment niet te voorspellen wat de toename zal zijn. Om zowel ondernemers als particulieren te bereiken en goed te kunnen ondersteunen zijn in 2021 verschillende maatregelen genomen, zoals het vormgeven van schulddienstverlening aan ondernemers, implementatie van de Nederlandse Schuldhulproute (www.geldfit.nl) en de Voorzieningenwijzer, uitbreiding van de (inloop)spreekuren en vroegtijdig signaleren. Financiën Het Rijk heeft over de jaren 2020 t/m 2022 een oplopende compensatie beschikbaar gesteld van € 45.205, € 92.415 en € 101.073 om extra uitgaven op het gebied van bijzondere bijstand en schulddienstverlening op de kunnen vangen. Rijkscompensatie
meerkn./ minderopbr.
€ 238.693
-
rijkscompensatie
gedekt uit: lagere uitgaven
algemene middelen
-
-
-
restant compensatie
€ 238.693
Zoals hierboven aangegeven is de verwachte hausse aan aanvragen voor deze beide voorzieningen in Venray tot op heden uitgebleven waardoor we in 2020 en 2021 de uitgaven binnen de vastgestelde begroting hebben kunnen opvangen. Voor 2022 is het afwachten in hoeverre dit het geval zal zijn. De ontvangen compensatie zal geheel worden aangewend voor de dekking van de andere coronagerelateerde voorstellen. Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Stand van zaken De TONK is als een tijdelijke regeling (1 januari tot 1 oktober 2021) in het leven geroepen om huishoudens die in de problemen komen te ondersteunen. De TONK is gebaseerd op het bestaande instrument van de bijzondere bijstand. De TONK is niet bedoeld voor ondernemerskosten. Op 21 juni 2021 heeft het college hiervoor de aangepaste “Beleidsregels tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten” vastgesteld. Er is slechts beperkt gebruik gemaakt van de TONK. Voor rechtmatige uitvoering van de TONK zijn in het laatste kwartaal van 2021 hercontroles uitgevoerd.
Pagina 21 van 40
Financiën Voor de uitkering en uitvoeringskosten van de TONK hebben we in totaal € 586.150 ontvangen. Daarvan is slechts een beperkt deel als TONK-uitkering uitbetaald, te weten € 95.000. meerkn./ minderopbr.
€ 586.150
€ 95.000
rijkscompensatie
gedekt uit: lagere uitgaven
algemene middelen
€ 95.000
-
-
restant compensatie
€ 491.150
De uitwerking van de TONK-regeling en de uiteindelijke uitvoering ervan is binnen de reguliere capaciteit gebeurd.
3. Voorzieningen Jeugdzorg en WMO Stand van zaken Vooral in de beginperiode van corona heeft veel zorg stilgelegen. Daarna is deze zorg, weliswaar soms in aangepaste vorm, in de meeste situaties weer geleverd. Bij de jeugdconsulenten is alweer sprake van een wachtlijst die hoger ligt dan het reguliere niveau. Dit komt onder andere door een stijging van het aantal meldingen, waarbij we ook constateren dat er meer corona-gerelateerde meldingen zijn. Er is extra inhuur ingezet om de wachtlijst aan te pakken. Bij de Wmo-consulenten is de wachtlijst opgelost tot een wachttijd die binnen de norm van 6 weken valt. Financiën In 2020 en 2021 hebben we in totaal een bedrag van € 364.850 aan compensatie ontvangen van het Rijk. Dit is bedoeld voor kosten van inhaalzorg, meerkosten jeugdzorg en Wmo en inkomstenderving van eigen bijdrage Wmo. Het is onmogelijk om exact te becijferen hoe hoog uiteindelijk de meerkosten en kosten voor inhaalzorg zijn geweest en wat het effect van covid-19 is geweest op het beroep op onze voorzieningen voor jeugdzorg en Wmo. Het bedrag wat we in elk geval in onze administratie in beeld hebben gebracht bedraagt € 681.365. Een deel hiervan (€ 240.654) is gedekt uit de ontvangen rijkscompensatie. Een bedrag van € 440.711 is gecompenseerd doordat voor een aantal voorzieningen de uitgaven lager zijn geweest als gevolg van corona.
Rijkscompensatie
meerkn./ minderopbr.
€ 364.850
€ 681.365
gedekt uit: rijkscompensatie
lagere uitgaven
algemene middelen
€ 240.654
€ 440.711
-
restant compensatie
€ 124.196
Voor voorzieningen jeugdzorg en Wmo resteert er dus nog een bedrag van € 124.196. Dit bedrag wordt op een andere wijze ten behoeve van covid-19 gevolgen ingezet. Zorgaanbieders zullen ook in 2022 nog extra kosten blijven maken door toedoen van COVID-19. Hiervoor willen het rijk en de VNG de huidige meerkostenregeling verlengen tot en met 31 december 2022. Op basis van nader onderzoek (resultaat in september 2022 bekend) wordt de hoogte van de compensatie bepaald.
Pagina 22 van 40
4. Welzijn en (mentale) gezondheid Stand van zaken Extra activiteiten die tot 1-1-2022 zijn gesubsidieerd zijn de inzet van studenten van het Wijkleerbedrijf, extra middelen om een “koffieuurtje” te organiseren, vouchers voor logeeropvang beschikbaar stellen en extra inzet van een ervaringsdeskundige. De inzet van studenten van het Wijkleerbedrijf is als enige activiteit verlengd tot 1 juli 2022. Omdat deze inzet erg succesvol is, wordt onderzocht of deze in de tweede helft van 2022 kan worden voortgezet vanuit de Coronamiddelen. De studenten organiseren inloopmomenten en activiteiten voor de wijkbewoners die intensief worden bezocht. Extra inzet die gepleegd is ten aanzien van jeugd en jongeren is verder uitgewerkt het volgende onderdeel (5. Jeugd en jongeren). Financiën Het Rijk heeft voor ondersteuning van kwetsbare groepen een bedrag van € 207.569 beschikbaar gesteld. Daarnaast is er nog een bedrag van € 8.621 ontvangen als compensatie voor kosten van verplichte quarantaine. Rijkscompensatie
meerkn./ minderopbr.
€ 216.189
€ 187.953
rijkscompensatie
gedekt uit: lagere uitgaven
algemene middelen
€ 187.953
-
€0
restant compensatie
€ 28.236
De totale uitgaven voor ondersteuning van kwetsbare groepen bedragen € 187.953. Dit is inclusief de € 75.000 die gereserveerd is voor uitvoering van de subsidieregeling voor versterking van de omgeving uit de Herstelaanpak van september 2021. Daarmee resteert er nog een bedrag van € 28.236, dat op een andere wijze ten behoeve van covid-19 gevolgen zal worden ingezet.
5. Jeugd en jongeren Stand van zaken Jongeren hebben in de coronaperiode veel moeten inleveren, met name door alle coronamaatregelen. Dit heeft speciaal onder deze groep geleid tot een toename van mentale gezondheidsproblemen zoals eenzaamheid, somberheid en angst. In februari 2021 heeft de raad het amendement jeugd in Coronatijd aangenomen, waarbij een drietal opdrachten werden meegegeven: 1. In gesprek met jongeren over de wensen en behoeften in coronatijd. 2. Hulp en ondersteuning aan jongeren. Daar waar nodig i.o.m. de hulpverlenende instanties. 3. Activiteiten in coronatijd. De gemeente Venray samen met haar partners voortvarend aan de slag gegaan met de uitvoering van het amendement. In bijlage 3 is een uitgebreid verslag van de stand van zaken opgenomen. Financiën Voor de ondersteuning van jeugd en jongeren zijn door het Rijk diverse middelen beschikbaar gesteld voor een totaalbedrag van € 169.519. Dit is exclusief het bedrag van € 17.268 dat we in
Pagina 23 van 40
2020 hebben ontvangen voor ondersteuning van vrijwilligersorganisaties op het gebied van jeugd en jongeren (zie onder 8. Sociaal maatschappelijke infrastructuur). Rijkscompensatie
meerkn./ minderopbr.
€ 169.519
€ 73.265
rijkscompensatie
gedekt uit: lagere uitgaven
algemene middelen
€ 47.570
€ 25.695
-
restant compensatie
€ 121.949
In totaal is er tot en met 2021 € 47.570 uitgegeven aan ondersteuning van jongeren. Naast de kosten voor verlening van de kwartiermaker jongerencentra en uitgaven in het kader van “Jeugd aan zet” is er inmiddels € 25.000 uitgegeven voor uitvoering van het amendement jeugd en jongeren. Verder is er in 2021 € 25.695 uitgekeerd aan een aantal jeugd/scouting-organisaties die door corona in financiële nood waren gekomen.
6. Onderwijs, leerlingenvervoer en kinderopvang Achterstanden in het onderwijs Stand van zaken Door de coronapandemie is het afgelopen jaar bij veel leerlingen een vertraging op hun individuele leerlijn ontstaan ten opzichte van andere schooljaren. Het gaat niet alleen om vertraging in de cognitieve ontwikkeling, maar vooral in sociaal-emotionele en executieve ontwikkeling. Hierdoor is de kansenongelijkheid in het onderwijs toegenomen. Hiervoor zetten we binnen Venray al enkele jaren in op het bevorderen van kansengelijkheid onder de noemer OK-ay. Om de vertraging voor leerlingen en onderwijs het hoofd te bieden is het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) in het leven geroepen. De gemeente dient aan te sluiten bij maatregelen die door onderwijsinstellingen worden genomen. De gemeente is daarom met het Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs, Speciaal Onderwijs en voorschoolse instellingen in overleg gegaan over kaders en voorwaarden, waaraan eventuele aanvragen moesten voldoen om in aanmerking te komen voor een bijdrage uit de gemeentelijke NPO-gelden. Financiën De gemeente Venray ontvangt in het kader van het NPO € 597.035,-. Dit bedrag kon oorspronkelijk worden uitgegeven van 1 augustus 2021 t/m 31 juli 2023. De looptijd van het NPO is echter onlangs met twee jaar verlengd, tot juli 2025.
Er zijn geen extra middelen beschikbaar, er is alleen meer tijd om die middelen in te zetten. De NPO-middelen worden als specifieke uitkering aan gemeenten overgemaakt. De verantwoording verloopt via Sisa. Niet uitgegeven middelen worden teruggevorderd door het Rijk. Inmiddels heeft SPOV, namens Raayland College, Dynamiek Scholengroep en OG Buitengewoon, aanvragen ingediend. Er zijn door het college van B&W op 11 januari 2022 zes interventies gehonoreerd voor een totaalbedrag van € 492.913,-. Kinderopvang ’t Nest heeft, namens vijf kinderopvanginstellingen, een aanvraag ingediend voor de implementatie van Boekstart en hiervoor ontvangen zij € 103.981,70. Hiermee is het totaal aan de door het Rijk toegekende gemeentelijke NPO-middelen volledig ingezet.
Pagina 24 van 40
Leerlingenvervoer In de periode april 2020 tot april 2021 heeft het leerlingenvervoer voor een groot deel stilgelegen vanwege de sluiting van de scholen. In de periodes dat er wel leerlingen vervoerd konden worden, moesten door de vervoerders extra kosten worden gemaakt om het vervoer corona-proof te kunnen laten verlopen. Landelijk is besloten om daarom 70% van de niet gereden ritten toch uit te betalen, ook als er geen vervoer is geweest. Aan vervoerders zijn daarop voorschotten verstrekt die achteraf met de declaraties van niet-gereden ritten zijn verrekend. Financiën Voor de vergoeding van niet gereden ritten is verder geen compensatie van het Rijk ontvangen. Deze kosten zijn betaald uit de budgetten die voor leerlingenvervoer waren opgenomen in de begroting 2020 en 2021. Rijksmeerkn./ compensatie minderopbr. -
€ 330.423
rijkscompensatie -
gedekt uit: lagere uitgaven € 330.423
algemene middelen -
restant compensatie -
In totaal is een bedrag van € 330.423 aan vergoeding voor niet-gereden ritten uitbetaald, waarvan het merendeel in 2020. Vergoeding eigen bijdrage kinderopvang Stand van zaken Tijdens twee lock-downperiodes was er tijdelijk geen reguliere kinderopvang beschikbaar. Ouders die in deze periode gebruik maakten van gemeentelijke regelingen in de kinderopvang betaalden de eigen bijdrage gewoon door tijdens de sluiting. Dit is door de gemeente aan betrokken ouders vergoed. Voor kinderen van ouders met cruciale beroepen is noodopvang georganiseerd. Hiervoor zijn verder geen kosten gemaakt, dit is met gesloten beurzen gebeurd. Ná januari 2021 is er geen sluiting meer geweest van de reguliere kinderopvang. Financiën In 2020 en 2021 is door het Rijk in totaal € 89.408 aan compensatie beschikbaar gesteld voor kosten noodopvang en vergoeding van door ouders doorbetaalde eigen bijdrage. De kosten voor vergoeding van doorbetaalde eigen bijdrage ad € 23.219 is volledig uit de ontvangen compensatie gedekt.
Rijkscompensatie
meerkn./ minderopbr.
€ 89.408
€ 23.219
gedekt uit: rijkscompensatie
lagere uitgaven
algemene middelen
€ 23.219
-
-
restant compensatie
€ 66.189
Voor kinderopvang resteert er dus nog een bedrag van € 66.189. Dit bedrag wordt op een andere wijze ten behoeve van covid-19 gevolgen ingezet.
Pagina 25 van 40
7. Cultuurinstellingen Stand van zaken De sluitingen als gevolg van de coronamaatregelen hebben uiteraard enorme impact gehad op onze grote cultuurinstellingen. Zij hebben nauwelijks op een normale wijze kunnen functioneren in de afgelopen twee jaren. We zijn in deze periode voortdurend in gesprek gebleven met onze cultuurinstellingen en daar waar nodig hebben we hen financieel ondersteund. Maar ook in de komende periode zullen wij in gesprek blijven, omdat niet helemaal duidelijk is hoe mensen de komende periode cultuur gaan beleven. Voor de schouwburg is bijvoorbeeld onzeker hoe het nieuwe theaterseizoen verloopt. Worden voldoende kaarten gekocht voor de geplande voorstellingen, hoe gaan mensen nu om met reserveringen in het nieuwe theaterseizoen, wat doet corona in de winterperiode? Allemaal vragen die (financiële) onzekerheid met zich meebrengt. Wij zullen dit nauwgezet volgen en u zo nodig hierover informeren. Voor het Odapark, de bibliotheek en het museum zien we dat de mensen weer erop uit gaan en de weg weten te vinden. Financiën Voor instandhouding van de lokale culturele infrastructuur hebben we van het Rijk in 2020 en 2021 een bedrag van € 818.154 ontvangen. Dit is dus breder doel dan ondersteuning van alleen de grote cultuurinstellingen die we kennen. Rijkscompensatie
meerkn./ minderopbr.
€ 818.154
€ 240.292
rijkscompensatie
gedekt uit: lagere uitgaven
algemene middelen
€ 240.292
-
-
restant compensatie
€ 577.862
In totaal is er in 2020 en 2021 € 240.292 ten behoeve van de grote cultuurinstellingen betaald. Hiervan ging het grootste deel, nl. € 202.051 naar de Schouwburg als extra coronasteun voor het seizoen 2020/2021. Daarnaast zijn er middelen toegekend aan BiblioNu en aan De Borggraaf. Zoals gezegd is het door het Rijk beschikbaar gestelde budget bedoeld voor de ondersteuning van de gehele lokale culturele infrastructuur. Dus deze middelen zijn ook ingezet voor ondersteuning van culturele verenigingen en accommodaties die te behoeve van de culturele infrastructuur worden ingezet (zie ook onder 8. Sociaal maatschappelijke infrastructuur).