03 Beleidsplan Evaluatie en herijking Aanpak van armoede en schulden 2024-2027 (bijlage 1)
Tekst van het document
HE RI JKING
E va l ua ti e De volgende stap in de aanpak van armoede en schulden 2020-2022
Venray, focus op mensen
Aanpak van armoede en schulden 2024-2027
Sociaal Domein
Aandacht voor armoede en schulden is belangrijker dan ooit. Ook in onze gemeente.
2
Inhoud
Inhoud Voorwoord
5
Inleiding
6
Wat hebben we gedaan?
7
2.1 Algemeen
7
2.2 Omgeving
8
2.3 Vangnet
11
2.4 Houding & gedrag
14
2.5 Communicatie
16
2.6 Financiën
17
Wat speelt er? Relevante ontwikkelingen
18
Wat gaan we doen?
20
4.1 Algemeen
20
4.2 Omgeving
22
4.3 Vangnet
23
4.4 Houding & gedrag
24
4.5 Communicatie
25
4.6 Financiën
25
Bijlage 1 Verklarende begrippen
28
Bijlage 2 Literatuurlijst
3
31
Sociaal Domein
Iedereen kan naar vermogen meedoen in de samenleving. Daar gaan we voor.
4
Voorwoord
Beste lezer, Aandacht voor armoede en schulden is belangrijker dan ooit. Ook hier in onze gemeente. De afgelopen jaren zaten vol uitdagingen: de coronacrisis, energiecrisis en de landelijke discussie over de bestaanszekerheid. Moeilijke onderwerpen met een grote impact voor ons allemaal. Maar voor sommige mensen zijn de gevolgen net iets meer voelbaar, bijvoorbeeld als je te maken hebt met financiële onzekerheden. Het waarborgen van bestaanszekerheid is een taak van de Rijksoverheid. Als lokale overheid is onze invloed dan ook beperkt. Maar we zijn er voor onze inwoners, ook of juist zeker in tijden als deze. Voor u ligt de evaluatie en herijking van onze lokale aanpak van armoede en schulden. Het armoede- en schuldenbeleid is één van de speerpunten binnen het samenwerkingsakkoord 2022 – 2026, genaamd ‘Bouwen aan vertrouwen’1. En die titel nemen we letterlijk: onze inwoners staan voorop in alles wat wij doen. Zonder uitzonderingen. Ons doel is dat iedereen hier in onze gemeente naar vermogen mee kan doen in de samenleving. Niet meedoen vanwege financiële belemmeringen is geen optie. Dit komt overeen met het uitgangspunt van de Kadernota Sociaal Domein.
Maar wat betekent dit nu concreet? Vanuit de samenwerkende partijen zijn de volgende punten meegegeven: - Zorg voor voldoende aandacht voor de actualiteit en nieuwe ontwikkelingen op gemeentelijk en landelijk niveau; - Bekijk inclusie en preventie als belangrijke uitgangspunten. Iedereen moet de financiële middelen hebben om aan activiteiten (sport, spel, cultuur, recreatie) mee te kunnen doen; - Onderzoek de Venrayse armoedegrens en bekijk de opties om de zogenoemde armoedeval te voorkomen; - Houd in je achterhoofd: betaalde arbeid moet blijven lonen; - Zorg voor speciale aandacht voor kinderen die in armoede opgroeien. In dit document kijken we terug op de afgelopen jaren, op alles wat we ondanks alle uitdagingen, samen hebben bereikt. Om vervolgens vooruit te blikken: we kijken hoe we deze positieve ontwikkelingen voortzetten en welke nieuwe ontwikkelingen we starten. Ons doel is en blijft: een structurele aanpak van armoede en schulden. Dat verdient iedere inwoner van Venray. Martin Leenders Wethouder Sociaal Domein
1. Gemeente Venray, 30 mei 2022 - Samenwerkingsakkoord 2022-2026 Bouwen aan vertrouwen.
5
Sociaal Domein
Inleiding Op 15 december 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd met de nota evaluatie en de volgende stap in de aanpak van armoede en schulden 2020-2022.2 Dit huidige beleidsplan voor de aanpak van schulden armoedebestrijding loopt af. Dat betekent dat het tijd is om de huidige aanpak te evalueren, van de evaluatie te leren, huidige ontwikkelingen en inzichten mee te nemen en het beleid door te ontwikkelen. Terugblik huidig beleid De nota ‘de volgende stap in de aanpak van armoede
Voor de evaluatie van deze nota hebben we gebruik
en schulden 2020-2022’ is opgebouwd aan de hand van
gemaakt van verschillende bronnen. We zijn gestart
de 5 bouwstenen uit de kadernota Sociaal Domein.
met het verzamelen van data uit onze interne
Per bouwsteen zijn de gewenste effecten benoemd:
systemen, de benchmark Armoede & Schulden, cijfers van netwerkpartners en een enquête onder
• Omgeving: we versterken het netwerk voor de
bewindvoerders aangesloten bij het convenant. We hebben vervolgens samen met uitvoerende
aanpak van armoede.
medewerkers, adviesraad, schil van de adviesraad, • Vangnet: we bieden een vangnet voor inwoners
netwerkpartners en gemeenteraad tijdens enkele
met problematische schulden, een laag inkomen en/
sessies stilgestaan bij deze data en daarbij ook gekeken
of in armoede.
naar de gemeentelijke en gezamenlijke rol. Ontwikkelingen
• Houding & Gedrag: we bieden een stresssensitieve schulddienstverlening aan onze inwoners
Door ontwikkelingen is er de afgelopen jaren
en onze uitvoerende medewerkers beschikken over
toegenomen aandacht voor armoede en schulden.
een pallet van mogelijkheden voor het bieden van
Dit is onder andere terug te zien in tal van landelijke
maatwerk via de bijzondere bijstand.
initiatieven. We staan stil bij actuele ontwikkelingen die van invloed zijn op ons lokale armoede en
• Communicatie: we trachten het taboe op armoede
schuldenbeleid.
en schulden te doorbreken. Vooruitblik herijkte beleid • Financiën: de aanpak van armoede en schulden
We hebben aan de hand van de aandachtspunten uit de evaluatie, ontwikkelingen en inzichten opnieuw per
past binnen het beschikbare budget.
bouwsteen de doelen voor de komende jaren bepaald. Per effect zijn doelen geformuleerd, is aangegeven hoe
We hebben aangegeven hoe we deze doelen denken te
we denken deze doelen te realiseren en aan de hand
realiseren en welke indicatoren daarbij van belang zijn.
van welke indicatoren we dit kunnen beoordelen.
Deze gaan we de komende jaren monitoren. Een begrippenlijst is opgenomen als bijlage 1 bij deze nota. Woorden met een * erachter zijn opgenomen in deze lijst. In bijlage 2 is een literatuurlijst opgenomen.
2. Gemeente Venray, 15 december 2019 - Nota De volgende stap in de aanpak van armoede 2020-2022.
6
Wat hebben we gedaan?
2. Wat hebben we gedaan? Gedurende de looptijd van deze nota zijn we geconfronteerd met een aantal crisissen. Deze zijn van invloed geweest op de uitvoering van deze aanpak. We starten met het benoemen van deze (externe) factoren. Vervolgens geven we per bouwsteen aan of de doelen en het effect zijn behaald aan de hand van de indicatoren en doorlopen ontwikkelingen. Het stoplicht is een indicator voor de mate waarin we iets behaald hebben. Ook geven we telkens aan wat er beter kan en/of waar we kansen zien. Dit nemen we mee bij de herijking van het beleid.
2.1 Algemeen Na de vaststelling van de armoedenota in december
In de afgelopen jaren is door de Rijksoverheid, in
2019 zijn verschillende (externe) factoren van invloed
samenwerking met gemeenten, maatschappelijke
geweest op de uitvoering van deze nota en realisatie
organisaties en andere partijen, aan de hand van
van de beoogde doelen en effecten. In onderstaande
verschillende maatregelen ingezet op het terugdringen
grafiek is aangegeven welke factoren dat zijn.
van armoede en schuldenproblematiek: - Brede Schuldenaanpak - Ambities aanpak kinderarmoede - Meer focus op effectiviteit, met aandacht voor preventie en vanuit de inwoner kijken - Herstel van vertrouwen (toeslagenaffaire)
Maart 2020 t/m heden
Maart 2021 t/m heden
Maart 2022 t/m februari 2023
Covid-19 en de daarmee
Kinderopvangtoeslagaffaire
Energiecrisis; energietoeslag voor
samenhangende steun-
Brede ondersteuning vanuit
lage inkomens
maatregelen waaronder de
de gemeente aan slachtoffers
Ca. 1.350 besluiten
Tozo-regelingen, heroriëntatie
(ouders en kinderen).
voor ondernemers, TONK en Bbz Light Ca. 1.370 besluiten
Juni 2021 t/m heden
April 2022 t/m heden
Terugkomst
Oorlog Oekraïne;
werkzaamheden
leefgeld aan Oekraïense
Werkplein
vluchtelingen
7
Sociaal Domein
2.2 omgeving Omgeving De Effect
Doelen
We versterken het
• Inwoners met een laag inkomen en/of in armoede
netwerk voor de aanpak
doen mee en hebben toegang tot activiteiten die
van armoede.
bijdragen aan participatie. • Een optimaal gebruik van regelingen/diensten voor inwoners met een laag inkomen en/of in armoede. • Inwoners met schulden en/of in armoede zijn eerder in beeld.
Indicatoren
Gemiddelde schuld en aantal schuldeisers
2019 | 10
2020 | 11 2021 | 12
2018 | 13
2 € 38.151
€ 36.870
€ 41.069
€ 42.892
2018
2019
2020
2021
€ 38
20
gemiddelde hoogte van schulden
gemiddeld aantal schuldeisers Bereik
2018 - 42%
2022 - CA 90%
INTERMEDIAIR
2022 - 31%
2018 Stichting Leergeld
Jeugdfonds Sport
• Het gebruik van Jeugdfonds Cultuur schommelt en lijkt langzaam ook af te nemen. De daling in de jaren 2020 en 2021 is te verklaren door Covid-19, dit is gelijk aan het landelijk beeld.
Het gebruik van Jeugdfonds Cultuur
Stichting • Stichting Leergeld is eind 2019 intermediair is geworden van Jeugdfonds Sport enLeergeld Cultuur. lijkt de afgelopen jaren
schommelt en lijkt langzaam ook af te nemen. De daling in de jaren 2020 en 2021 zijn te verklaren door Covid-19, dit is gelijk aan het landelijk beeld.
Stichting Leergeld is eind 2019 intermediair geworden van Jeugdfonds Sport en Cultuur.
8
ca. 90% van de doelgroep tot 120% van het sociaal minimum te bereiken.
Omgeving Armoedebeleid
Kindregelingen Kindregelingen bij externen
€ 322.500
2018
€ 247.809
2019
2020
€ 197.707
2021
€ 180.914
Jeugdfonds Cultuur
€
20.000
€
14.477
€
10.334
€
8.843
Jeugdfonds Sport
€ 150.000
€
75.332
€
62.373
€
58.071
Stichting Leergeld Venray
€ 152.500
€ 158.000
€ 125.000
€ 114.000
Goed om te weten Uitbreiding van het netwerk met BiblioNu, Taalhuis, GGD. Vroegsignalering is uitgebreid
Er zijn inmiddels ook contacten met
met particuliere verhuurders,
scholen en organisaties actief in de
energieleveranciers en
begeleiding van ondernemers.
zorgverzekeraars. Nieuwe Partners: Sociaal Juridische Dienstverlening, We zetten
Platform Sociale
Vroegsignalering
ervaringsdeskundigheid
Zekerheid
in, onder meer op het gebied van preventie en vroegsignalering.
Advies gemeente Ontmoeten Begeleiden
Kinderen doen mee
Meedoen Basisbehoeften
Advies
Nederlandse Schuldhulproute geldfit.nl
Administratie
Bewind
9
Sociaal Domein
We zien verder: • Dat we kennis delen met de partners binnen het netwerk ‘Armoede’. Vanwege beperkende
We zien bovenal positieve ontwikkelingen
maatregelen hebben minder netwerksessies
in de omgeving van de inwoner en de
plaatsgevonden dan wenselijk. Er is de behoefte
sociale infrastructuur. Tegelijkertijd
uitgesproken om een structurele overlegvorm te
willen we nog meer de focus op de
implementeren. Ook genoemd: enkele thema’s
omgeving en de rol van partners daarin. We zien de volgende aandachtspunten
ter bespreking.
voor de toekomst: • Dat de bewindvoerders aangesloten bij het
• Focus op een intensievere
convenant de gemeente over het algemeen als een prettige gesprekspartner ervaren, waarbij de
samenwerking tussen en met partners,
lijnen kort zijn en er samen met de bewindvoerders
waarbij we de dienstverlening aan de
naar de implementatie van ontwikkelingen wordt
inwoner zo optimaal mogelijk willen
gekeken. Tegelijkertijd zijn er geen aangescherpte
inrichten.
afspraken opgesteld.
• Een structurele overlegvorm met de partners actief binnen het netwerk
• Dat we in gesprek zijn met individuele partners over het bevorderen van onderlinge samenwerking
Armoede om blijvend samen in
en verschillende partners zijn hier zelfstandig ook
gesprek te zijn over gezamenlijke
actief mee bezig. Onderlinge samenwerking wordt
thema’s, zoals bijvoorbeeld de toegang
bij meerdere organisaties ook opgenomen in de
tot ondersteuning en financiële
subsidietoekenning, echter niet bij alle organisaties.
educatie.
Niet alle organisaties ontvangen überhaupt periodiek subsidie vanuit de gemeente. • Dat één op één samenwerking tussen partijen is toegenomen. Er wordt meer doorverwezen en partijen zijn beter op de hoogte van wat iedere partij voor een inwoner kan betekenen. Tegelijkertijd geldt dit niet voor iedere partner, de hoeveelheid aan initiatieven en organisaties maakt het lastig voor partners én inwoners om zicht te houden op de beschikbare ondersteuning en die op een juiste manier in te zetten om zo een inwoner goed te ondersteunen. • Dat gedurende covid-19 een intensievere samenwerking tussen partners heeft plaatsgevonden in het Noodloket Inkomen. Grotendeels dezelfde partners hebben samengewerkt in het bieden van ondersteuning bij het vinden van een passende zorgverzekering door deelnemers van de CZM eind 2020. • Dat we onvoldoende zicht hebben op het aanbod van en de deelname van inwoners aan trainingen en cursussen ter verbetering van financiële vaardigheden.
10
Vangnet
Sociaal Domein
Vangnet 2.3 Vangnet Effect
Doelen
We bieden een vangnet
• Een optimaal gebruik van inkomensondersteunende
voor inwoners met
regelingen/diensten voor inwoners met een laag
problematische schulden,
inkomen en/of in armoede.
een laag inkomen en/of in armoede.
• Inwoners met problematische schulden en/of in armoede zijn eerder in beeld.
Indicatoren
Kwijtschelding gemeentelijke heffingen
Studietoeslag
7 2022
2019 Unieke Unieke klanten klanten Bedrag Bedrag
2020
2021
2022
-
689
690
697
€157.818
€173.605
€199.808
€179.909
4
3
2021 2020
0 2019
In 2022 is de wet- en regelgeving aangepast, waarbij de vermogensgrenzen zijn verruimd. Hierdoor komen met terugwerkende kracht per 1 januari 2022 meer huishoudens in aanmerking voor kwijtschelding. Deze wijziging is vooralsnog niet zichtbaar.
Hoger % overstappen van CZM naar passende andere zorgverzekering Per 1 januari 2021 is de CZM afgeschaft. In het daaraan voorafgaande overstapseizoen zijn 711 inwoners van de gemeente Venray overgestapt via de Zorgverzekering op maat (Poliswijzer). Dit met een gemiddelde besparing van € 284,10 per jaar. Uit de evaluatie van de Zorgverzekering op maat volgt dat het gaat 84% van de voormalig CZM-gebruikers. Het is echter waarschijnlijk dat ook niet CZM-gebruikers zijn overgestapt via de Zorgverzekering op maat, maar het aandeel daarvan is vanwege de privacywetgeving niet te achterhalen. In vergelijking met het gebruik en overstap tijdens de CZM kan geconcludeerd worden dat er een hoger percentage is overgestapt naar een passende andere zorgverzekering. Dit geldt ook voor het overstapseizoen 2021.
2021
ZorgverZekering op maat 84% 711 inwoners
CZM
,10
€ 284
11
Armoedebeleid
Sociaal Domein
Meedoenbudget
2019
2020
2021
2022
€ 179.200
€ 163.732
€ 153.168
€ 156.630
1068
1110
1033
1043
UNIEKE KLANT
UNIEKE KLANT
UNIEKE KLANT
UNIEKE KLANT
Individuele inkomenstoeslag
Bedrag Unieke klant
2019
2020
2021
2022
268.430
269.645
268.170
263.550
578
568
558
532
Overige individuele bijzondere bijstand
bewindvoering binnen de bijZondere bijstand: kosten Zijn de afgelopen jaren gestegen, maar lijken in 2022 te stabiliseren. Het aantal klanten blijft vrijwel gelijk.
12
Vangnet
We zien verder: • Dat we signalen ontvangen dat de hoogte van het
• Dat chronisch zieken en gehandicapten vanaf 2021
meedoenbudget niet langer toereikend is voor
in aanmerking komen voor de tegemoetkoming
volwassenen om mee te kunnen doen. Daarnaast
eigen risico zorgverzekering. Dat is aanvullend op
zien we dat steeds meer ouderen niet meer in
de mogelijke ondersteuning voor inwoners bij het
aanmerking komen doordat de AOW harder stijgt
vinden van een passende zorgverzekering.
dan het sociaal minimum. In tegenstelling tot de • Dat inwoners én netwerkpartners de hoeveelheid
voornemens is er vooralsnog ook geen alternatief
aan landelijke en lokale regelingen ingewikkeld en
voor het meedoenbudget ontwikkeld.
onoverzichtelijk vinden. Iedere regeling heeft andere voorwaarden en een eigen aanvraagproces. Dit
• Dat we als gemeente sinds 1 januari 2021 ook schulddienstverlening aan ondernemers aanbieden.
maakt het aanvragen en bieden van ondersteuning
Dit is een wijziging als gevolg van de aangepaste
daarbij eveneens lastig en tijdrovend.
Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Vanwege • Dat er bij de gemeentelijke minimaregelingen
het beperkt aantal verwachtte ondernemers met schulden en de benodigde specifieke kennis
niet bij iedere regeling op een gelijke wijze wordt
hebben we deze schulddienstverlening uitbesteed.
omgegaan met inwoners met schulden. Het is
Daarnaast hebben we in het voorliggende veld de
wenselijk om hier op eenzelfde manier mee om te
samenwerking met Stichting Ondernemersklankbord
gaan, zodat inwoners met schulden weten waar ze
aangehaald en ook de ondernemersroute binnen de
aan toe zijn.
Nederlandse Schuldhulproute ingericht. Tegelijkertijd • Dat we (nog) niet zijn gekomen tot het stroomlijnen
zien we landelijk dat veel ondernemers het zwaar hebben, maar dat wij ze vooralsnog niet of
van de inkomensgrens kwijtschelding met de
nauwelijks bereiken met onze dienstverlening.
minimaregelingen. We willen dit nog steeds graag.
• Dat we begin 2022 - in samenwerking met Wonen Limburg - de Voorzieningenwijzer hebben geïmplementeerd. Met de Voorzieningenwijzer zorgen we ervoor dat een inwoner gebruik maakt van de inkomensondersteunende regelingen die
inwoners En netwerkpartners vinden de hoeveelheid aan landelijke en lokale regelingen ingewikkeld en onoverzichtelijk. Dit maakt het aanvragen en bieden van ondersteuning daarbij eveneens lastig en tijdrovend.
mogelijk zijn, zowel op lokaal als landelijk niveau. Daarnaast wordt gekeken naar een passende zorgverzekering en het energiecontract.
13
Sociaal Domein Sociaal Domein Sociaal Domein
2.4 Houding en gedrag Houding en gedrag Houding en gedrag Effect
Doelen
Effect We bieden een
•Doelen De toegang tot schulddienstverlening is
stress-sensitieve We bieden een schulddienstverlening
laagdrempelig en breed toegankelijk en we nemen • de Deinwoner toegangserieus tot schulddienstverlening is
laagdrempelig en breed toegankelijk en we nemen
stress-sensitieve aan onze inwoners. schulddienstverlening
de inwoner serieus • Preventie, vroegsignalering, budgetbeheer en
aan onze inwoners.
-coaching behoren tot de kerntaken van de • schulddienstverlener Preventie, vroegsignalering, budgetbeheer en -coaching behoren tot de kerntaken van de schulddienstverlener
Indicatoren Indicatoren Contact met inwoners 2019
572019 60 57 60
2020
Contact met inwoners
662020
66 57
2019
52
2019
2020
2021
87 202187
2020
68 202268
2021
58 58
2022
122 48
2019
48 2020
87 87
68 68
2020
2021
Terugval in schulden
Aantal klanten
Terugval in schulden
Aantal klanten
2019
4 4
2019
2020
93 52
2019
Aanvragen
122
2022
93
• en advies • informatie • inloopspreekuur • informatie en advies
2020
2021 2021
57 inloopspreekuur
7 7
Aanvragen 2022
2021 2021
erugval in schulden
erugval in schulden
2020
2021
4 4
2019
2022
0 0
193 2022 193 2020 0 167 0in schulden 2020 terugval 2022 167 terugval in schulden 2022 2020
4 4
7 7
2021
2019
aantal klanten aantal klanten 14
35 35
2021 2021 153 153 2022 2022 142 142
58 58
Houding en gedrag
We zien verder:
• Dat de (inloop)spreekuren van Schulddienstverlening
• Dat de deelname van klanten vanuit Schulddienst-
zijn uitgebreid. Naast spreekuren op afspraak op het
verlening aan het cliëntervaringsonderzoek zeer
gemeentehuis vinden er ook inloopspreekuren plaats
beperkt is waardoor de resultaten niet te benoemen
op verschillende locaties in de wijken. Vooralsnog
zijn.
zien we dat de spreekuren op afspraak beter worden bezocht dan de inloopspreekuren op locatie, we
• Dat we met het implementatieplan ‘stress-sensitieve
willen graag blijven variëren in de wijze waarop
schulddienstverlening in Venray’ zijn gekomen tot
inwoners bij ons terecht kunnen.
een concreet verbetervoorstel voor Schulddienstverlening. Inmiddels is gestart met fase 2 van
• Dat we niet expliciet in gesprek zijn geweest
dit implementatieplan, waarbij de volgende
met klanten over schulddienstverlening om
ontwikkelingen in fase 1 reeds zijn doorlopen:
meer inzicht te krijgen in wat wel en wat niet
-
Meer inzet van saneringskredieten. Hiermee
werkt. Bij de implementatie van stress-sensitief
sluiten we aan bij de landelijke ontwikkeling om
werken is nadrukkelijk wel aandacht voor de
schulden te regelen via een saneringskrediet.
gevolgen van stress op het functioneren en hoe
Aansluiting bij het waarborgfonds
een professional daarmee om kan gaan door een
Saneringskredieten, waarmee we als gemeente
stress-sensitieve benadering. Daarnaast voeren we
niet langer financieel risico lopen op het moment
ook gesprekken met de ervaringsdeskundige en
dat een schuldenaar het krediet niet langer kan
andere netwerkpartners over inzichten in wat wel
aflossen.
en niet werkt. We zijn voornemens om samen met
Aansluiting bij de Nederlandse Schuldhulproute
de ervaringsdeskundige alsnog het gesprek met
(www.geldfit.nl). Via www.geldfit.nl kunnen
inwoners te voeren.
-
-
mensen met geldzorgen via enkele vragen erachter komen welke ondersteuning in hun situatie het meest passend is. Binnen Voorlichting
de gemeente Venray is de Nederlandse Schuldhulproute zowel voor particulieren en ondernemers ingericht, in afstemming met actieve netwerkpartners. -
Stress-sensitieve gespreksvoering is geborgd binnen de organisatie middels een periodieke intervisie.
Schulddienstverleningsinstrumenten Aantal klanten n budgetbeheer
n budgetcoaching
n schuldbemiddeling
n saneringskrediet Ten aanzien van schulddienstverlening zien
50
we bovenal positieve ontwikkelingen in de toegankelijkheid en inhoudelijke dienstverlening.
36 29 16
23
23
16
15
15
Tegelijkertijd zijn we nog niet klaar met
36
de implementatie van de stress-sensitieve
32 29
schulddienstverlening en willen we blijven
29
doorgaan met het toegankelijker maken van onze dienstverlening, onder andere voor inwoners
16
die we nu nog in mindere mate bereiken, zoals
15
jongeren, ouderen en ondernemers. Dit door het
10 0 2018
2019
geven van voorlichting en het zichtbaar zijn, in samenwerking met partners.
4 2020
2021
2022 15
Armoedebeleid
Sociaal Domein
Effect
Doelen
Onze uitvoerende
• De bijzondere bijstand wordt zo ingezet dat hiermee
medewerkers beschikken
het verschil voor inwoners in schulden en/of
over een pallet aan
armoede gemaakt wordt.
mogelijkheden voor het bieden van maatwerk via bijzondere bijstand
Er is gestart met het beoordelen van aanvragen bijzondere bijstand aan de hand van de Omgekeerde Toets van Stimulansz. TOZO
Schulddienstverleningsinstrumenten Het bieden van maatwerk aan de hand van de
50
TONK
Omgekeerde Toets komt vooralsnog in beperkte mate Aantal klanten tot zijn recht. Implementatie hiervan vraagt om een n budgetbeheer n budgetcoaching structurele wijziging van de manier van werken en n schuldbemiddeling n saneringskrediet vraagt daarom om tijd. We willen deze ontwikkeling
36 29
de komende jaren graag voortzetten, waarbij we niet enkel aandacht hebben voor het bieden van maatwerk Voorlichting 16 binnen de bijzondere bijstand, maar binnen de gehele dienstverlening van het sociaal domein en daarmee dus
16
ook op het gebied van armoede en schulden.
23
23
15
15
32 29
Terugkomst Werkplein
29 16 15
Energietoeslag
10 4
0
2.5 Communicatie
36
2018
2019
2020
2021
2022
Effect
Doelen
We trachten het taboe op
• Inwoners hebben het gevoel dat we er zijn als ze
armoede en schulden te doorbreken.
TOZO TONK
ons nodig hebben en we nemen onze inwoners serieus bij hun ondersteuningsvraag. • Bewustwording neemt toe over de impact van schulden. Terugkomst Werkplein • Inwoners zijn beter in staat het scala aan
Er is gestart met het beoordelen van aanvragen bijzondere bijstand aan de hand van de Omgekeerde
regelingen te begrijpen. • Gemeenten en partners spreken dezelfde taal met onze inwoners.
Toets van Stimulansz.
Energietoeslag
Aan de hand van het cliëntervaringsonderzoek zien we:
communicatie vind gemiddeld >75% de overall
- Dat er door de lage respons vanuit
communicatie goed, formulieren duidelijk,
Schulddienstverlening geen resultaten uit het
persoonlijke gesprekken prettig en weten de
cliëntervaringsonderzoek kunnen worden getrokken.
respondenten waar ze moeten zijn voor hulp. Vanwege de beperkte respons van het aantal
- Dat er circa 11% van de ondervraagden over de
ondervraagden, kunnen we geen harde conclusies
minimaregelingen heeft deelgenomen aan het
hieraan verbinden.
clientervaringsonderzoek. Ten aanzien van de
16
Financiën
Verder zien we:
- Dat niet iedere doelgroep op eenzelfde manier
- Dat lokaal, maar vooral ook landelijk, de
bereikt wordt, en we daarom meer moeten
bewustwording over de impact van schulden is
variëren in de wijze waarop we onze communicatie
toegenomen. Dit uit zich onder andere in het feit dat
vormgeven.
het onderwerp vanuit de politiek veel aandacht krijgt
- Dat we in tegenstelling tot onze voornemens, geen
en dat ook de landelijke ontwikkelingen hier expliciet
specifiek programma gebaseerd op storytelling
rekening mee houden.
hebben opgezet om het onderwerp armoede anders
- Dat netwerkpartners ook een rol willen en kunnen
te belichten.
spelen in de communicatie richting inwoners. - Dat we actiever hebben gecommuniceerd over
We hebben geprobeerd het taboe op armoede en
verschillende onderdelen, zoals de verschillende
schulden te doorbreken, maar we kunnen en willen
minimaregelingen, Nederlandse Schuldhulproute,
dit niet alleen. Steeds meer zullen we samen met
(inloop)spreekuren en ondersteuning vanuit
partners én inwoners slim en laagdrempelig moeten
partners. Daarnaast hebben we deze opgenomen in
communiceren over armoede en schulden.
de communicatiekalender, waardoor hier periodiek aandacht aan wordt besteed.
2.6 Financiën Effect
Doelen
De aanpak van armoede
• De verschuiving van onze beschikbare middelen
en schulden past binnen
van traditionele minimaregelingen naar
het beschikbare budget.
participatieregelingen gaat door. • De verschuiving van collectieve regelingen naar maatwerkregelingen gaat door.
Aan de hand van de indicatoren zien we:
De afgelopen jaren hebben we uitvoering gegeven aan
- Dat uitvoering van deze aanpak heeft
het armoedebeleid binnen het beschikbare budget.
plaatsgevonden met het daarvoor beschikbare
We zien onvoldoende ruimte in het huidige budget om
budget. In onderstaande tabel is een overzicht
met de verschillende aandachtspunten benoemd in de
hiervan opgenomen.
vorige bouwstenen de komende jaren aan de slag te
- Dat het merendeel van de financiële middelen
gaan.
doorlopend wordt besteed aan de regelingen in het Vangnet, waar we een toename zien van de uitgaven van participatieregelingen ten opzichte van inkomensondersteunende regelingen.
2020
2021
2022
Budget
€ 1.738.500
€ 1.730.000
€ 1.713.000
Bestedingen
€ 1.661.000
€ 1.580.500
€ 1.576.500
€ 77.500
€ 149.500
€ 136.500
Overschot/tekort
17
* In deze tabel is geen rekening gehouden met budgetten en uitgaven verbonden aan de uitvoering van incidentele regelingen zoals bijv. de eenmalige energietoeslag.
Sociaal Domein
3. Wat speelt er? Onderstaand noemen we de meest relevante ontwikkelingen van dit moment.
id
Bestaansonzekerhe
en gende energieprijzen De hoge inflatie, stij d loe inv rke ste bben een koopkrachtdaling he ers on inw er me en. Steeds op ons dagelijks lev te ter wa het hoofd boven hebben moeite om om de n pe verheid is opgeroe houden en de Rijkso de ran ren. van inwoners te ga bestaanszekerheid gemeente Rijksoverheid, een Dit is de taak van de bedrijven. inkomenspolitiek te is niet bevoegd om tijdelijke eft inmiddels zowel De Rijksoverheid he aronder wa n, egelen genome als structurele maatr n per loo t wettelijk minimum het ophogen van he commissie t instellen van een 1 januari 2023 en he het naar de herijking van die onderzoek doet ft blij eid erh staansonzek sociaal minimum. Be nde ille sch risico voor ver vooralsnog echter een . en nder werkende arm doelgroepen, waaro
Actieplan ‘Geldzorgen, armoede en schulden’ In het Actieplan ‘Geldzorgen, armoede en schulden’ zijn meer dan 40 maatregelen gebundeld, welke in grote mate van invloed zijn op het gemeentelijk armoedebeleid de komende jaren3. Het gaat hier onder andere om: - het versterken van de rol van de samenleving bij voorkomen en bestrijden van armoede en schulden - werk laten lonen en tegengaan van armoedeval - tegengaan van niet-gebruik van voorzieningen, met bijzondere aandacht voor werkenden met een laag inkomen - versterken vaardigheden en participatie van kinderen in armoede - versterken veerkracht en vaardigheden volwassenen in armoede - bevorderen van het welzijn en de inclusie van mensen in armoede - intensivering van en experimenten met vroegsignalering voor
Steeds meer inwoners hebben moeite om het hoofd boven water te houden en de Rijksoverheid is opgeroepen om de bestaanszekerheid van inwoners te garanderen.
aanvullende signalen - verkorten van schuldhulptrajecten - opschalen van effectieve aanpakken Deze acties lijken in grote mate aan te sluiten bij de beweging die we de afgelopen jaren zelf ook in gang hebben gezet, waarbij de omgeving een belangrijke rol heeft. In dit actieplan zijn al meerdere wetenschappelijke inzichten die de afgelopen jaren zijn gedeeld meegenomen. Dit actieplan sluit verder ook aan bij andere ontwikkelingen zoals het Breed Offensief, de Participatiewet in Balans en maatschappelijke ontwikkelingen zoals het NVVK-arrangement.
3. SZW 12 juli 2022 - Actieplan Geldzorgen, armoede en schulden.
18
Wat speelt er?
Gezondheid Mensen in lagere inkomensgroepen hebben gemiddeld een slechtere gezondheid en een lager welzijn. Dit uit zich onder andere in verschillen in levensverwachting, gezondheid, medicijn- en zorggebruik en tevredenheid over het eigen leven. Enkel financiële maatregelen,
De samenhang tussen armoede en gezondheid laat zien dat het investeren op meedoen, sport & cultuur een positieve bijdrage levert in de bestrijding van armoede. 4
zoals bijvoorbeeld de verhoging van het wettelijk minimumloon, zijn niet voldoende om voor verbetering te zorgen. De samenhang tussen armoede en gezondheid laat zien dat het investeren op meedoen, sport & cultuur een positieve bijdrage levert in de bestrijding van armoede.4
Inzichten uit onderz oeksrapporten In het kader van de ze herijking is verde r kennisgenomen van meerdere onde rzoeksrapporten wa aruit volgt wat werkt en wat niet we rkt in de aanpak van armoede en de rol van een geme ente hierin. Deze inz ichten zien verder vooral op uit voeringszaken en voe ren te ver om hier nadrukkelijk bij stil te staan. Deze zul len worden meegenomen bij de uitvoering van dit he rijkte beleid. Voor de volledigheid is een literatuurlijst als bijlage 2 opgenomen.
4. SCP 15 februari 2023 – Rapport Verhoging van minimumloon en bijstand als wondermiddel voor welvaart en welbevinden van de lage inkomensgroep?
19
Sociaal Domein
4.
Wat gaan we doen?
4.1 Algemeen Aan de hand van de evaluatie, ontwikkelingen en relevante inzichten bepalen we waar we de komende jaren mee aan de slag gaan. We gaan door met wat goed gaat en investeren op wat beter kan. Opnieuw is aan de hand van de verschillende bouwstenen bepaald wat we willen bereiken, hoe we dat gaan doen en hoe we dit beoordelen. Hieronder in één overzicht de belangrijkste acties op een rij. Klik op de bouwsteen voor een nadere uitwerking.
Samenwerking intensiveren
Eén regeling voor meedoen,
Toegang tot ondersteuning op maat
sport en cultuur voor
vanuit iedere partner
volwassenen en kinderen
Stimuleren gebruik en tegengaan niet-gebruik en onderbenutting van minimaregelingen.
Stimuleren en ondersteunen van (financiële) zelfredzaamheid.
Bouwsteen Omgeving
Omgeving
Effect: onze inwoners hebben toegang tot, inzicht in en ondersteuning bij het meedoen.
Bouwsteen Vangnet Effect: onze inwoners met (problematische)
Vangnet
schulden, een laag inkomen en/of in armoede hebben een vangnet. 130%
€ 200
110% / 120% € 150
Inkomensgrens
Afschaffen eigen bijdrage
digitale aanvraag- en
Meedoenbudget
Stichting leergeld
voor budgetbeheer en
behandelprocedures
volwassenen
Meedoenbudget
financieel beheer
Vereenvoudigde en
20
Herijking armoedebeleid
Houding en gedrag Bouwsteen Houding & gedrag Effect: onze uitvoerende medewerkers werken vanuit het perspectief van onze inwoner.
Omgeving
Omgekeerde Toets
Communicatie aanpassen op de doelgroep
Communicatie
Bouwsteen Communicatie Effect: onze inwoners zijn geïnformeerd over de mogelijke dienstverlening en ondersteuning daarbij.
Netwerkpartners erbij betrekken Duidelijke taal
om meer inwoners te bereiken
Financiën Bouwsteen Financiën Effect: we zien een verschuiving van Vangnet naar Omgeving in de verhouding waarin het budget wordt besteed.
We monitoren op gezette tijden (P&C-cyclus)
21
Sociaal Domein
4.2. Bouwsteen Omgeving We behouden de nadruk op de omgeving van onze inwoner en de sociale infrastructuur. We stimuleren onze inwoners naar buiten te gaan en mee te doen. We willen nog meer samen met onze partners armoede aanpakken.
omgeving
Effect
Onze inwoners hebben toegang tot, inzicht in en ondersteuning bij het meedoen.
Wat
•
willen we bereiken?
Inwoners met een laag inkomen en/of in armoede doen mee, hebben eenvoudig toegang en maken optimaal gebruik van activiteiten die bijdragen aan participatie.
•
Netwerkpartners weten elkaar te vinden, te versterken en vormen gezamenlijk een logisch sluitend netwerk, om te voorkomen dat inwoners in armoede of schulden terechtkomen, inwoners in armoede of schulden ondersteunen of terugvallen.
•
Inwoners met schulden en/of in armoede zijn vroegtijdig in beeld en het netwerk biedt ondersteuning waar mogelijk.
Hoe
•
Gebruik regelingen.
beoordelen
•
Gebruik Voorzieningenwijzer (nieuw).
we dit?
•
Samenwerkingsconvenant met netwerkpartners (nieuw).
•
Opvolging signalen Vroegsignalering (nieuw).
•
In gesprek met bewindvoerders over het vangnet voor inwoners met problematische
•
We zetten ervaringsdeskundigheid in.
•
In gesprek met partners over het bevorderen van onderlinge samenwerking als onderdeel in
•
Onderlinge samenwerking is opgenomen in de subsidietoekenning aan onze partners.
•
We stimuleren het gebruik van minimaregelingen (nieuw).
•
We ontwikkelen één regeling voor meedoen, sport en cultuur voor volwassenen en kinderen
•
We stimuleren en ondersteunen het bereiken van (financiële) zelfredzaamheid (nieuw).
•
Binnen het netwerk Armoede is o.a. onderwerp van gesprek (nieuw):
Wat gaan we doen?
schulden en aanscherping van afspraken.
de subsidieverlening en accountgesprekken.
(link met opdracht Stimuleren verbinding onderwijs/sport/kunst/cultuur) (nieuw).
- De (toegang tot) mogelijke ondersteuning op maat vanuit iedere partner. - De onderlinge samenwerking, rollen en verantwoordelijkheden. - De invloed van armoede en schulden op het gedrag (stress-sensitief). - (Financiële) educatie, zoals voorlichting, trainingen, rekenvaardigheden en digitale vaardigheden. •
Tegengaan van niet-gebruik en onderbenutting, onder meer door doorontwikkeling van de
•
Uitbreiding van het netwerk met o.a. gezondheidspartners (nieuw).
voorzieningenwijzer (nieuw).
22
Bouwstenen
4.3 Bouwsteen Vangnet Behalve onze investering op de omgeving, blijven we als gemeente verantwoordelijk voor het bieden van een vangnet aan onze inwoners met financiële problemen en een laag inkomen. We willen met onze regelingen en dienstverlening zo goed mogelijk aansluiten bij de inwoners die het betreft en aanvullend zijn op de omgeving. Dit betekent een toegankelijke en transparante dienstverlening.
vangnet
In 2022 is op verzoek van de samenwerkende
- We kunnen de aanvraag- en behandelprocessen van
partijen een onderzoek gedaan naar ophoging van
de verschillende gemeentelijke minimaregelingen
de inkomensgrenzen van de minimaregelingen, wat
opnieuw bekijken en waar mogelijk vereenvoudigen
dit betekent voor de armoedeval en welke financiële
en/of digitaliseren.
gevolgen dit heeft.5 - We willen binnen de gemeentelijke We hebben de afgelopen jaren als aanvulling op de
minimaregelingen op een gelijke wijze omgaan met
omgeving een vangnet geboden aan inwoners, maar
inwoners met problematische schulden.
zien dat we als gemeente meer kunnen betekenen voor onze inwoners:
- We kunnen als gemeente de armoedeval verzachten
- Eén toegang voor en behandeling van het gehele
door meer differentiatie in de inkomensgrenzen
aanbod van educatie, sport, cultuur en meedoen
van de verschillende minimaregelingen. We willen
maakt participeren toegankelijker voor de inwoner.
als gemeente het meedoen van onze inwoners blijven stimuleren en zien daarom aanleiding om,
- We kunnen meer bekendheid geven aan de
aansluitend bij de punten die in de evaluatie naar
dienstverlening voor inwoners en ondernemers,
voren zijn gekomen, de hoogte en inkomensgrenzen
zodat we het niet-gebruik en onderbenutting
van enkele minimaregelingen te wijzigen.
tegengaan. Daarnaast is het mogelijk om inwoners waarvan we weten dat zij in aanmerking komen voor de verschillende regelingen, zoals bijv. bijstandsklanten, deze automatisch toe te kennen.
Effect
Onze inwoners met (problematische) schulden, een laag inkomen en/of in armoede hebben een vangnet
Wat
•
willen we
Uitbreiden doelgroep en hoger bereik van inkomensondersteunende regelingen/diensten voor inwoners met (problematische) schulden, een laag inkomen en/of in armoede, waarbij
bereiken?
we rekening houden met het verkleinen van de armoedeval (nieuw). •
Bevorderen van de (financiële) zelfredzaamheid (nieuw).
•
Schulddienstverlening maakt de beweging van Vangnet richting Omgeving (preventief) (nieuw).
Hoe
•
Gebruik regelingen.
beoordelen
•
Recidives Schulddienstverlening en Participatiewet (nieuw).
we dit?
•
Aantal verschillende schulddienstverleningsinstrumenten (nieuw).
•
Cliëntervaringsonderzoek.
5. Raadsinformatiebrief van 1 november 2022, ‘Onderzoek verhoging inkomensgrenzen minimaregelingen’.
23
Sociaal Domein
Wat gaan
•
We stroomlijnen de inkomensnormen kwijtschelding belastingen met de minimaregelingen
•
Vereenvoudigde en digitale aanvraag- en behandelprocedures van de minimaregelingen
•
We herzien de beleidsregels met betrekking tot de verschillende minimaregelingen, waarbij
we doen?
(herschreven). (nieuw). we rekening houden met (nieuw): - Automatische toekenning aan bijstandsklanten voor wat betreft het meedoenbudget en de individuele inkomenstoeslag - Verhoging van de inkomensgrens stichting Leergeld Venray van 120% naar 130% - Verhoging van de inkomensgrens Meedoenbudget volwassenen en kinderen van 110% naar 130% en jaarlijkse indexering. - Verhoging van de hoogte Meedoenbudget volwassenen van € 150 naar € 200 - Het op eenzelfde wijze behandelen van een inwoner met schulden, waardoor deze inwoners en eventuele kinderen kunnen blijven participeren. •
We gaan door met het implementeren van een stress-sensitieve dienstverlening, waar procesversnellers onderdeel van uitmaken (nieuw).
•
In gesprek met klanten over schulddienstverlening voor meer inzicht in wat wel en wat niet
•
We stimuleren de doorgeleiding vanuit andere partijen naar schulddienstverlening voor
•
Budgetbeheer en/of -coaching worden doorlopend ingezet, zowel tijdens een
•
We schaffen de eigen bijdrage voor budgetbeheer en financieel beheer af (nieuw).
werkt (kwantitatief en kwalitatief onderzoek). zowel particulieren als ondernemers (nieuw). schuldbemiddeling als preventief (nieuw).
4.4 Bouwsteen Houding en gedrag Wij faciliteren onze medewerkers in het bieden van maatwerk, niet enkel binnen de bijzondere bijstand, maar binnen de gehele uitvoering van de Participatiewet en
houding & gedrag
Schulddienstverlening.
Effect
Onze uitvoerende medewerkers werken vanuit het perspectief van onze inwoner.
Wat
•
willen we
De bijzondere bijstand wordt zo ingezet dat hiermee het verschil voor inwoners in schulden en/of armoede gemaakt wordt.
bereiken?
•
Onze medewerkers hebben oog voor de mogelijke ondersteuning vanuit de omgeving.
Hoe
•
Vaststellen Omgekeerde Verordening
beoordelen
•
Implementeren Omgekeerde Toets
we dit?
•
Samenwerkingsconvenant netwerkpartners
Wat gaan
•
We werken aan de hand van de Omgekeerde Toets (behorend bij de Omgekeerde
we doen?
Verordening) (nieuw). •
We sluiten aan bij de deelopdracht Omgeving van het uitvoeringsprogramma Sociaal Domein (nieuw).
24
Bouwstenen
4.5 Bouwsteen Communicatie De aandacht voor armoede en schulden is de afgelopen periode toegenomen. Maar praten over het leven in armoede en/of met schulden blijft lastig en het gebruik maken van de mogelijke ondersteuning ook. Daarom is het belangrijk om onze inwoners goed en blijvend te informeren over de mogelijkheden.
communicatie
Effect
Onze inwoners zijn geïnformeerd over de mogelijke dienstverlening en ondersteuning daarbij.
Wat
•
Inwoners hebben het gevoel dat we er zijn als ze ons nodig hebben en we nemen onze
•
Inwoners zijn beter in staat de dienstverlening vanuit de gemeente en mogelijke
willen we bereiken?
inwoners serieus bij hun ondersteuningsvraag. ondersteuning te begrijpen.
Hoe
•
Cliëntervaringsonderzoek
•
We variëren in de wijze waarop we communiceren met betrekking tot armoede en schulden,
beoordelen we dit? Wat gaan we doen?
zoals in begrijpelijke taal (taalniveau A2) en beeldmateriaal, middels persoonlijk contact, schriftelijk en/of digitaal, via bijv. de Nederlandse Schuldhulproute of Voorzieningenwijzer. Dit afhankelijk van de doelgroep waarvoor de informatie relevant is. We passen onze schriftelijke communicatie hierop aan (nieuw). •
We communiceren niet enkel als gemeente, maar betrekken hier ook netwerkpartners bij
•
We sluiten aan bij landelijke campagnes (nieuw).
om meer inwoners te bereiken (nieuw).
4.6 Bouwsteen Financiën Met deze aanpak proberen we ook in financiële zin een verschuiving van vangnet naar omgeving te maken. We blijven inzetten op het meedoen van onze inwoners en willen dit
financiën
Effect
ook terug zien in de bestedingen van het budget.
We zien een verschuiving van Vangnet naar Omgeving in de verhouding waarin het budget wordt besteed.
Wat
•
willen we
De verschuiving van onze beschikbare middelen van traditionele minimaregelingen naar participatieregelingen gaat door.
bereiken? Hoe
•
Begroting - realisatie (Basis: begroting 2024).
beoordelen
•
Onderlinge verhoudingen van besteding van middelen.
•
We monitoren op gezette tijden (P&C-cyclus).
we dit? Wat gaan we doen?
25
Sociaal Domein
Financiële gevolgen Om de doelen zoals vastgelegd in de verschillende bouwstenen te behalen, komen we tot de conclusie dat het huidige beschikbare budget niet voldoende zal zijn. We geven hieronder inzicht in de ontwikkelingen waarvan we op dit moment weten wat de financiële gevolgen zijn.
Wijzigingen minimaregelingen
Meerkosten
Automatische toekenning individuele inkomstenstoeslag aan bijstandsklanten
€ 89.000
Automatische toekenning meedoenbudget aan bijstandsklanten en kinderen
€ 90.000
Verhoging inkomensgrens stichting Leergeld Venray van 120% naar 130%
€ 33.000
Verhoging inkomensgrens meedoenbudget volwassenen en kinderen van 110% naar 130%
€ 101.000
Verhoging hoogte meedoenbudget volwassenen van € 150 naar € 200
€ 81.000
Totaal
€ 394.000
Deze berekeningen zijn gebaseerd op:
Financieel overzicht
- Voor de automatische toekenningen op het
De huidige ontwikkelingen laten zien dat er vanuit het
bereik van de individuele inkomenstoeslag en het
Rijk aanvullende middelen beschikbaar komen voor:
meedoenbudget onder bijstandsklanten in 2022.
- De uitvoering en verdere intensivering van
- Voor stichting Leergeld Venray op enkel de
Vroegsignalering
daadwerkelijke verstrekkingen aan kinderen.
- Het verbeteren van de schuldhulpverlening aan
- Verhoging inkomensgrens is gebaseerd op het bereik
zelfstandig ondernemers
van de regelingen in 2022.
- Het voorkomen en bestrijden van armoede en
- De verwachting dat het aantal aanvragen wat niet
schulden
behandeld hoeft te worden door de automatische toekenning van de individuele inkomenstoeslag
Op dit moment is nog onbekend welke financiële
en het meedoenbudget, de stijging van het aantal
middelen dit concreet voor de gemeente Venray
aanvragen als gevolg van uitbreiding van de
zijn. Als deze middelen bekend zijn, zullen we via de
doelgroep kan opvangen. Dit betekent dat er voor
reguliere P&C-cyclus bekijken in hoeverre de inzet van
het doorvoeren van de wijzigingen rondom de
deze middelen noodzakelijk zijn voor de uitvoering van
individuele inkomenstoeslag en het meedoenbudget
deze nota.
vooralsnog geen aanvullende uitvoeringskosten benodigd zijn.
Binnen het armoedebudget zetten we de middelen
- De financiële gevolgen van één meedoenregeling
flexibel in. Het onderstaande overzicht geeft een
en toepassing van de Omgekeerde Toets binnen de
indicatie van het benodigde budget en de besteding
bijzondere bijstand zijn nog onbekend.
ervan. Ieder jaar kijken wij op de geijkte momenten hoe het budget zich tot de inzet verhoudt en stellen we het beleid zo nodig bij.
26
Bouwstenen
SDV
Minima
Beschikbaar
Benodigd budget minima
Verschil
budget 2023
€ 106.585
€ 1.676.215
€ 1.782.800
€ 2.184.421
€ 313.000*
2024
€ 109.644
€ 1.682.409
€ 1.792.053
€ 2.195.758
€ 404.000**
2025
€ 112.776
€ 1.724.310
€ 1.837.086
€ 2.258.216
€ 414.000
2026
€ 115.307
€ 1.736.891
€ 1.852.198
€ 2.281.330
€ 422.000
2027
€ 117.925
€ 1.748.616
€ 1.866.541
€ 2.303.826
€ 430.000
*
er is rekening gehouden met de volgende wijzigingen met terugwerkende kracht per 1 januari 2023: automatische toekenning individuele inkomenstoeslag en meedoenbudget aan bijstandsklanten en hun kinderen, verhoging van de inkomensgrenzen van stichting Leergeld Venray en het meedoenbudget voor volwassenen en kinderen.
** er is rekening gehouden met de volgende aanvullende wijziging vanaf 1 januari 2024: verhoging van het meedoenbudget voor volwassenen naar € 200.
Bovenstaand overzicht kent de volgende kanttekeningen: - De minimaregelingen kennen een open-einde karakter. Met het herijkte beleid wordt ingezet op vergroting van het bereik van de minimaregelingen waardoor het aannemelijk is dat de kosten de komende jaren zullen stijgen. -
Dit is op basis van de index zoals vastgesteld met de Kadernota 2023.
27
Sociaal Domein
Bijlage 1. Verklarende begrippen In deze begrippenlijst zijn behalve begrippen met een * ook begrippen opgenomen relevant voor de uitvoering van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening.
Armoede Armoedeval:
dit is het verschijnsel dat een huishouden er financieel op achteruit gaat als het inkomen uit werk toeneemt.
Bestaanszekerheid:
de zekerheid dat men de beschikking heeft over de middelen om zijn levensonderhoud en levenspatroon te waarborgen volgens de geldende normen van welvaart en welzijn.
Bijzondere bijstand:
een eenmalige of periodieke uitkering waarmee extra, bijzondere kosten betaald kunnen worden. De kosten moeten noodzakelijk zijn en niet op een andere manier vergoed kunnen worden, bijvoorbeeld via een (zorg) verzekering. Iemand kan recht hebben op bijzondere bijstand als hij voldoet aan de (gemeentelijke) voorwaarden.
Collectieve
de gemeente kan inwoners met een laag inkomen tegemoet komen door een
ziektekostenverzekering
basiszorgverzekering met collectiviteitskorting aan te bieden. De gemeente
minima (CZM):
bepaalt onder welke voorwaarden iemand kan deelnemen. De gemeente kan inwoners met een laag inkomen tegemoet komen door een aanvullende zorgverzekering met collectiviteitskorting aan te bieden. De gemeente bepaalt welke zorg en vergoedingen er in het aanvullende pakket zitten en onder welke voorwaarden iemand kan deelnemen.
Individuele inkomenstoeslag:
is een belastingvrij geldbedrag dat iemand één keer in de 12 maanden op aanvraag kan krijgen. Er gelden enkele voorwaarden.
Inkomen tot …% van het
het inkomen ten opzichte van het sociaal minimum. Gemeenten maken vaak
sociaal minimum:
gebruik van een inkomensgrens ten opzichte van het sociaal minimum om te bepalen of iemand in aanmerking komt voor een bepaalde regeling.
Kwijtschelding gemeentelijke
als iemand de gemeentelijke belastingen niet kan betalen, kan hij de
belastingen:
gemeente vragen om kwijtschelding. De gemeente bepaalt onder welke voorwaarden kwijtschelding mogelijk is.
Meedoenbudget:
een financiële regeling tot een bepaald % van het sociaal minimum dat aangevraagd kan worden voor de bekostiging van activiteiten die gericht zijn op het meedoen in de maatschappij.
Participatieregelingen:
gemeenten hebben hun eigen minimaregelingen om inwoners met een laag inkomen deel te laten nemen aan sport, cultuur en educatie. De gemeente bepaalt welke doelgroepen voor de regelingen in aanmerking komen (bijvoorbeeld schoolgaande kinderen of ouderen), onder welke voorwaarden en welke vergoeding of tegemoetkoming in de kosten mogelijk is.
Preventie:
dit is het voorkomen van armoede of in de schulden raken.
28
Bijlage 1
Sociaal minimum:
dit is het bedrag dat iemand nodig heeft om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien. Het sociaal minimum is niet voor iedereen hetzelfde. De norm voor een (echt)paar met minderjarige kinderen is bijvoorbeeld gelijkgesteld aan de bijstandsuitkering van een echtpaar, aangevuld met de (leeftijdsafhankelijke) kinderbijslag. Het sociaal minimum voor een alleenstaande tot AOW-leeftijd is gelijk aan 70% van de bijstandsnorm. Bij 65-plussers is het bedrag aan AOW-pensioen de norm.
Studietoeslag:
een toeslag voor studenten die door een medische beperking niets kunnen bijverdienen naast hun studie.
Tegemoetkoming eigen risico
een financiële regeling tot een bepaald % van het sociaal minimum dat
zorgverzekering:
aangevraagd kan worden als tegemoetkoming voor het opgebruiken van het eigen risico zorgverzekering voor bijv. chronisch zieken en gehandicapten.
Schulden Aanmelding:
de registratie van de hulpvraag van de klant. De aanmelding leidt tot informatie die noodzakelijk is voor de intake.
Aanvraag:
een formele aanvraag voor toegang tot schuldhulpverlening.
Bewindvoering:
het behouden van of komen tot een financieel stabiele situatie van een rechthebbende waarbij de goederen onder bewind zijn gesteld. De bewindvoerder beschermt de financiële belangen van de rechthebbende, beheert de goederen en het inkomen en streeft ernaar het ontstaan van (nieuwe) schulden of achterstanden te voorkomen en – waar nodig en mogelijk – een schuld op te lossen.
Budgetbeheer:
het garanderen dat betalingen tijdig gedaan worden en dat er geen (nieuwe) schulden of betalingsachterstanden ontstaan. Dit heeft minimaal betrekking op huur/hypotheek, nutsvoorzieningen en wettelijk verplichte verzekeringen.
Budgetcoaching:
een bijdrage leveren zodat de klant zelfstandig in staat is om zijn financiële huishouden te kunnen voeren.
Eerste gesprek:
het eerste gesprek heeft als doel om de hulpvraag vast te stellen en te beoordelen of de inwoner toegang krijgt tot schuldhulpverlening.
Informatie & advies:
het geven van informatie en advies aan inwoners met het doel om een inwoner zelf in staat te stellen een duurzaam financieel evenwicht te bereiken. Het kan een beroep op uitgebreidere vormen van dienstverlening overbodig maken.
Inloopspreekuur:
een laagdrempelig en toegankelijk spreekuur bedoeld voor eerste contact en het beantwoorden van voorkomende financiële vragen. Het is mogelijk om binnen 4 weken na ontvangst signaal of melding een eerste gesprek te laten plaatsvinden.
Nazorg:
het voorkomen van recidive in de zin van het voorkomen dat personen opnieuw met problematische schulden te maken krijgen.
29
Sociaal Domein
Problematische schulden:
indien redelijkerwijs is te voorzien dat iemand niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden, of hij heeft opgehouden te betalen.
Recidive:
als een klant een formele aanvraag tot toelating in de schuldhulpverlening doet én in de periode van vijf jaar voorafgaand aan deze aanvraag een schuldhulpverleningstraject heeft doorlopen.
Schuldregeling:
het bewerkstelligen van een minnelijke regeling van de totale schuldenlast. Een schuldregeling kan een saneringskrediet of een schuldbemiddeling zijn.
Schuldbemiddeling:
een gedeeltelijk terugbetalen van de totale schuldenlast naar draagkracht, waarbij alle inkomsten boven het Vrij te laten bedrag maandelijks worden gereserveerd en jaarlijks worden betaald. Eens per jaar worden de inkomsten opnieuw berekend. Het bedrag dat aan schuldeisers wordt betaald kan daardoor hoger of lager uitkomen.
Saneringskrediet:
een vorm van schuldregelen, waarbij een krediet wordt verstrekt aan de schuldenaar, waarmee de schuldeisers in een keer het bedrag krijgen uitgekeerd waarmee ze akkoord zijn gegaan. Het percentage voor de schuldeisers ligt dan vast. De schuldenaar betaalt het krediet in 36 maanden terug aan de kredietverstrekker.
Schulddienstverlening:
een pakket van mogelijkheden waarin inwoners begeleid worden bij hun financiële problemen, met als doel financiële zelfstandigheid en eventuele financiële schulden af te kunnen lossen. Aan de achterliggende oorzaak wordt gewerkt.
Schuldhulpverlening:
het ondersteunen bij het vinden van een adequate oplossing gericht op de aflossing van schulden indien redelijkerwijs is voorzien dat een natuurlijk persoon niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden of indien hij in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen, alsmede de nazorg.
Vroegsignalering:
het in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld brengen van mensen met financiële problemen om vroegtijdige hulpverlening mogelijk te maken. Vroegsignalering is vastgelegd in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en ziet op signalen betalingsachterstanden van vaste lasten leveranciers, zoals wonen, energie, water en zorg.
30
Terugblik Bijlage 2
Bijlage 2. Literatuurlijst Bax, F. & Leegwater, M. (2022, november). Platform31, Handreiking het beter bereiken van werkende armen. CPB en SCP (2020), Kansrijk armoedebeleid. De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (2022, april), Van schuld naar schone lei. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegendheid (2022, juli), Actieplan Geldzorgen, armoede en schulden. Lusse M. & Kassenberg, A. (2020). Omgaan met armoede op scholen. Handreiking voor po en vo. Hogeschool Rotterdam en Hanzehogeschool Groningen. Lusse M. & Kassenberg, A. (2021). Omgaan met kinderarmoede in het sociaal domein. Handreiking voor professionals. Hogeschool Rotterdam en Hanzehogeschool Groningen. Lusse, M., Kassenberg, A. & Kletter, P. (2021). Omgaan met armoede in de jeugdgezondheid. Handreiking voor professionals in de geboorte- en jeugdgezondheidszorg. Hogeschool Rotterdam, Hanzehogeschool Groningen & NCJ. Nationale Ombudsman (2022, april). Zelfstandigen over de drempel: onderzoek naar de toegang tot gemeentelijke schuldhulpverlening. Nationale Ombudsman (2022, oktober). Onderzoeksrapport: Sociale minima in de knel. Nationale Ombudsman (2022, juni). Met te weinig genoegen nemen: onderzoek naar het niet benutten van inkomensvoorzieningen door ouderen in een financieel kwetsbare positie. NVVK (2022, april). Onderzoeksrapport meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening: een nieuw perspectief.
Out, M., Odekerken, M. & Stavenuiter, M. (2021, augustus). Verschil maken in de schuldhulpverlening, een literatuurstudie naar de meerwaarde van ervaringsdeskundigheid. Sociaal en Cultureel Planbureau (2023, februari). Verhoging van minimumloon en bijstand als wondermiddel voor welvaart en welbevinden van de lage inkomensgroep?. SER (2021, september). Werken zonder armoede. Vijlbrief, A. & van Mourik K. (2020). Movisie, Wat werkt bij aanpak van armoede en schulden.
31
“We willen dat iedereen mee kan doen in de maatschappij”
www.venray.nl