01 Visie circulaire economie (raadsvoorstel)

Raadsvoorstel

Onderwerp

Visie circulaire economie

Zaaknummer

Raad datum

9 februari 2021

Openbaar

Ja

Ter advisering/

Ter advisering

kennisneming/ bespreking

Voorstel 1. De visie circulaire economie Venray vast te stellen.

Pagina 1 van 5

Steller

Melissa Degen

Team

RO

Teammanager

Margon van den Hoek

Portefeuillehouder

Cor Vervoort

Samenvatting In het collegeprogramma 2018-2022 ‘Een gezonde toekomst voor Venray’ is duurzaamheid een speerpunt. Vervolgens is het majeure procesplan ‘Venray Vergroent’ vastgesteld, waarvan circulaire economie een van de drie deelprogramma’s is. Klimaatadaptatie en energietransitie zijn de andere twee programma’s. Er is eerder nog geen beleid of visie op circulaire economie vastgesteld, daar wordt met dit stuk invulling aan gegeven. We leven op het moment in een overwegend lineaire economie. Dat betekent dat we grondstoffen gebruiken, vermaken tot een product en uiteindelijk afstoten (storten en verbranden) als het product geen doel meer heeft en afval is geworden. Hierdoor verliezen we veel van onze kostbare grondstoffen en richten tevens milieuschade aan. Ook groeit de wereldbevolking ieder jaar en daarmee de vraag naar grondstoffen. Deze ontwikkeling en de eindigheid van grondstoffen, zorgt voor schaarste en uiteindelijk zelfs het opraken van grondstoffen. Om welvaart en welzijn ook in de toekomst te waarborgen, is er steeds meer behoefte aan een circulaire economie. De circulaire economie is een duurzame economie, waarin we producten slim ontwerpen, hergebruiken, repareren en vervolgens recyclen, zodat de grondstoffen waarvan het product ooit gemaakt is opnieuw beschikbaar zijn.

In deze visie wordt de richting verwoord die Venray de komende jaren gaat volgen om circulaire economie na te streven en te realiseren. Dit gaan we doen door in al onze activiteiten circulariteit na te streven, waarbij de meest circulaire oplossing de voorkeur heeft. De volgende speerpunten zijn geformuleerd (hoofdstuk 4 in de visie): 

vergroten bewustwording



stimuleren circulair inkopen



stimuleren samenwerking



het goede voorbeeld geven als gemeente



monitoren van de voortgang

De doelen zijn in de visie op hoofdlijnen en in drie onderdelen (gekozen op doelgroep) uiteengezet: gemeente, inwoners en ondernemers. Na het vaststellen van de visie worden de doelen uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma voor de komende vier jaar. Beoogd resultaat 1. Richting geven en concretiseren van de ambitie voor een circulair Venray in 2035. 2. Het nastreven van circulariteit aan de hand van de 7 niveaus van circulaire economie en door de speerpunten te hanteren bij projecten en processen. Argumenten 1.1 Het past in het gemeentelijke beleid zoals vastgesteld in het majeure procesplan ‘Venray Vergroent’. Circulaire economie is een van de drie deelprogramma’s van Venray Vergroent. In het collegeprogramma is de ambitie bepaald: “We willen zuinig omgaan met de grondstoffen van de aarde door de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen te maximaliseren en waardevernietiging te minimaliseren. In 2035 is de circulaire werkwijze in Venray een vanzelfsprekend uitgangspunt.” Deze visie geeft vorm aan de manier waarop we deze ambitie willen bereiken. Er is eerder nog geen beleid of visie op circulaire economie vastgesteld, daar wordt met dit stuk invulling aan gegeven.

Pagina 2 van 5

1.2 Dit voorstel draagt bij aan de toekomstvisie 2030 ‘Venray loopt voorop’. Enkele doelen van beide visies zijn zelfs gelijk. De grootste overeenkomsten zijn te vinden in ambitie 3 en 4. In de derde ambitie van de toekomstvisie (“in 2030 zorgt ondernemerschap met aandacht voor mens, dier en milieu voor nieuwe economische kansen”) staat de volgende tekst opgenomen: “Hergebruik, recycling en het gebruik van herbruikbare materialen is in 2030 de norm, waardoor we zowel de grondstoffenvoorziening als onze milieu-impact beperken.” Dat is een omschrijving van de circulaire economie. In de visie circulaire economie wordt een ruimere definitie gehanteerd waarbij we niet pas vanaf het bestaan van een product, maar al vanaf het winnen van een grondstof kijken naar een circulaire grondstofcyclus (zie hoofdstuk 2 in de visie). Bij de vierde ambitie van de toekomstvisie (“in 2030 stroomt kennis, creativiteit en vernieuwing in venray”) ligt de nadruk op innovatie en verbinding. Om tot een circulaire economie te komen is innovatie en samenwerking tussen verschillende partijen een zeer belangrijke voorwaarde. Dit is ook in de visie circulaire economie opgenomen als één van de speerpunten (zie hoofdstuk 4 uit de visie circulaire economie). 1.3 De visie geeft richting. In deze visie wordt de richting verwoord die Venray de komende jaren gaat volgen om circulaire economie na te streven.

Zo ontstaat er duidelijkheid over hoe we onze ambitie willen nastreven. Bij processen en projecten kan er daardoor beter aangesloten worden op een bijgedragen worden aan een circulaire economie in Venray. 1.4 De visie zorgt voor een uitgangspositie. Door de visie bepalen we als gemeente onze positie bij dit vraagstuk. Hierdoor kunnen we vervolgens samen met belanghebbenden gaan kijken naar hoe we concreet met circulaire economie aan de slag kunnen gaan. Als overheidsorganisatie hebben we verschillende rollen: een voorbeeldfunctie; waar we regie hebben over zaken en een faciliterende en stimulerende functie; waar we het samen moeten doen. Dit zorgt ervoor dat we eerst duidelijkheid moeten hebben over de positie en richting en daarna pas het gesprek aan kunnen gaan met externe stakeholders. In dit later genoemde proces krijgt ieder die een verantwoordelijkheid heeft een rol. 2.1 De speerpunten vormen de basis. De speerpunten zijn gekozen omdat zij van toepassing zijn op de hele breedte van het onderwerp circulaire economie, ongeacht de doelgroep (inwoners, ondernemers of gemeente). Het zijn de fundamenten van een circulaire economie. 2.2 De circulaire ladder zorgt voor overzicht. Er zijn verschillende niveaus waarop we kunnen inspelen om bij te dragen aan de circulaire economie.

Om overzicht en duidelijkheid te scheppen is in de visie de Venrayse circulaire ladder beschreven (zie afbeelding en hoofdstuk 2 van de visie). Het hoogste niveau van circulaire economie verdient de voorkeur; het is het niveau waarin de meeste grondstoffen bespaard worden en daarom is het ook de meest efficiënte interventie. Risico’s 1. Beginfase. We weten nog weinig over hoe we de circulaire economie vorm moeten geven. Overal ter wereld wordt er geprobeerd om de oplossing te vinden hiervoor. Maar er is nog geen algemene strategie of oplossing die overal

Pagina 3 van 5

voor werkt, voornamelijk omdat het onderwerp zo omvangrijk is. Afwachten is geen optie, omdat daarmee nog te veel grondstoffen verloren gaan. Het is beter om te proberen, gaandeweg te leren en deze informatie te delen, zodat we gezamenlijk de oplossing kunnen vinden. 2. Aanpassen aan een ontwikkelend onderwerp. Deze visie is een momentopname; geschreven met de kennis van nu, terwijl dit onderwerp nog volop in ontwikkeling is. Hierdoor zijn de doelstellingen minder hard geformuleerd en de weg nog niet helemaal duidelijk. Het opstellen van de visie en het daaruit volgende uitvoeringsprogramma is een onderdeel van een proces dat we doormaken. Het is daardoor juist van belang om te gaan doen. Ook als dat gepaard gaat met fouten maken, waar we vervolgens weer van kunnen leren. Aan de hand van de opgedane ervaring worden de doelstellingen steeds verder aangescherpt. 3. Bijdrage externe stakeholders. De visie is nog niet uitgebreid getoetst bij verschillende externe stakeholders. In het volgende stadium, waarin het uitvoeringsplan opgesteld wordt, zal hier voldoende ruimte voor gemaakt worden. Er is in Venray wel besef van de belangrijkheid van dit onderwerp. Uit de enquête over de omgevingsvisie blijkt bijvoorbeeld dat 80% van onze inwoners overtuigd is van het belang van de kringloopeconomie en dat het onderdeel zal zijn van onze toekomst.

Kanttekeningen Als er geen visie op circulaire economie wordt vastgesteld, is er geen richting of basis waarop we aan de slag kunnen gaan met circulaire economie. Dit is wel een opgave uit het coalitieakkoord en het collegeprogramma en als zodanig opgenomen in het majeure proces ‘Venray Vergroent’ (zie ook argument 1.1). Zonder visie is het ook niet duidelijk waar de gemeente Venray staat in het vraagstuk. Communicatie Er is een animatievideo gemaakt om circulaire economie in Venray in een minuut uit te leggen. Deze video zal verspreid worden via de communicatiekanalen van de gemeente, waaronder de website (onder Venray Vergroent). Financiële gevolgen Het vaststellen van de visie heeft geen financiële gevolgen. De visie geeft richting aan en focus op de gestelde doelen en ambities. Deze visie is niet vrijblijvend, maar legt zich nog niet vast op keuzes voor specifieke maatregelen in concrete vraagstukken. Door de visie zorgen we ervoor dat de opgenomen uitgangspunten waar nodig en mogelijk meegenomen worden bij de integrale afwegingen die gemaakt worden bij projecten en processen. Een nog op te stellen uitvoeringsplan zal concreter zijn; daarin worden keuzes vastgelegd en er wordt inzicht gegeven in de benodigde financiële middelen.

Als daaruit blijkt van financiële gevolgen die niet uit bestaande budgetten gedekt kunnen worden, zullen hiervoor separate voorstellen worden gedaan voor de dekking in de reguliere cyclus (in de kadernota, middels (raads-)voorstellen, in projectplannen enzovoorts). Personele/organisatorische gevolgen De gevolgen zijn in deze fase nog niet voldoende te voorzien. Het opstellen van het uitvoeringsprogramma zal duidelijkheid geven of en welke gevolgen het heeft. Juridische gevolgen Niet van toepassing. Rechtmatigheid Niet van toepassing.

Pagina 4 van 5

Fatale termijnen Niet van toepassing. Vervolgtraject besluitvorming Deze visie wordt verder uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma, waarbij de speerpunten en doelen uit deze visie de basis vormen. Daarnaast wordt er gerapporteerd in de reguliere voortgangsrapportage van het majeure proces Venray Vergroent. Evaluatie Door de omvangrijkheid van de transitie en de fase waar we ons in bevinden; het begin, kunnen we de situatie over meer dan een paar jaar niet accuraat genoeg inschatten. Daarom stellen we doelen voor de korte termijn én zorgen we dat deze doelen iedere paar jaar geëvalueerd en geactualiseerd worden. Zo kunnen we de laatste inzichten gebruiken en onze focus op de juiste factoren te leggen om de ambitie zonder veel omwegen te bereiken. Bijlagen Visie circulaire economie Venray Naslagwerk Procesplan Venray Vergroent

Pagina 5 van 5