01 rapport integriteitsonderzoek rv

Raadsvoorstel

Onderwerp

Onderzoeksrapport naar de handelwijze van wethouder Loonen in het Loobeekdal

Zaaknummer

Raad datum

Openbaar

30 juni 2021

Steller

S. Boere

Team Teammanager

Griffie / klankbordcommissie -

Indiener

-

ONDER EMBARGO TOT 30 JUNI 19.30 UUR

Ter advisering/ kennisneming/ bespreking

Voorstel 1. Kennis nemen van het onderzoeksrapport naar de handelwijze van wethouder Loonen in het Loobeekdal. 2. Onderschrijven van de conclusies, zijnde de antwoorden op de oordeelsvragen. 3. Overnemen van de aanbevelingen. 4. De burgemeester, de griffie en het presidium opdracht geven deze aanbevelingen uit te werken. 5. De klankbordcommissie ontbinden. Samenvatting Op 8 januari is in NRC een artikel verschenen “Venray onderzoekt gronddeal wethouder met waterschap – Integriteit – Wethouder Jan Loonen (CDA) van Venray deed privé zaken met het waterschap. Een lokaal artikel over de gronddeal blijft ongepubliceerd.“ In dit artikel wordt de integriteit van wethouder Loonen ter discussie gesteld. Vervolgens hebben ook andere media hierover gepubliceerd. De raad heeft op 9 februari besloten om opdracht te verstrekken aan bureau Berenschot tot het uitvoeren van een integriteitsonderzoek. Het onderzoeksrapport naar de handelwijze van wethouder Loonen in het Loobeekdal is op 24 juni opgeleverd. De klankbordcommissie die het onafhankelijk extern integriteitsonderzoek naar de rol van wethouder J.W.G.M. Loonen in het dossier Loobeekdal heeft begeleid legt dit voorstel voor aan de raad. Beoogd resultaat Teneinde te komen tot waarheidsvinding en een objectieve, feitelijke oordeelsvorming die recht doet aan de betrokkenen is een onderzoek door bureau Berenschot uitgevoerd.

Dit rapport wordt in de extra raadsvergadering van 30 juni 2021 besproken. Argumenten / achtergrond De conclusies naar aanleiding van de onderzoeksvragen zijn in het onderzoeksrapport als volgt verwoord.



Heeft wethouder Loonen geprobeerd om de besluitvorming en de voorbereiding daarvan omtrent het Loobeekdal te beïnvloeden ten behoeve van zijn privé belangen en de belangen van zijn familie? De conclusie luidt dat wij niet hebben kunnen vaststellen dat de heer Loonen heeft geprobeerd om de besluitvorming en de voorbereiding daarvan omtrent het Loobeekdal te beïnvloeden ten behoeve van zijn privé belangen en/of de belangen van zijn familie.

Pagina 1 van 4



Is wethouder Loonen voldoende transparant geweest richting college en raad over zijn belangen in het Loobeekdal en de gronddeal? De conclusie luidt dat de heer Loonen voldoende transparant is geweest richting burgemeester, college en ambtelijke organisatie over zijn belangen in het Loobeekdal en de gronddeal. De raad lijkt niet formeel te zijn geïnformeerd, hoewel in ieder geval in 2010, maar ook later, wel breed bekend lijkt te zijn onder raadsleden dat de heer Loonen gronden heeft in het Loobeekdal. Op basis van de wet- en regelgeving is onduidelijk wie in deze de verantwoordelijkheid heeft de raad te informeren, bijvoorbeeld naar aanleiding van de resultaten van een risico analyse integriteit: de burgemeester of de wethouder zelf. Wij hebben vastgesteld dat de heer Loonen heeft nagelaten zijn bestuurslidmaatschap van Waterbelang Limburg/Lokaal Waterbelang openbaar te maken. Op dit gebied is de gemeentewet en gedragscode niet gevolgd.



Had wethouder Loonen vanuit zijn functie als wethouder, kennis over het dossier Loobeekdal die anderen niet konden hebben en heeft hij daar privé voordeel mee behaald? Heeft hij als wethouder bij het dossier Loobeekdal een voorkeurspositie of voorkeursbehandeling gehad? Heeft hij enig voordeel genoten? Heeft wethouder Loonen na 2010 privé bij onder meer de gronddeal gebruik gemaakt van niet openbare informatie die hij voor 2010 had verkregen als Statenlid ? De conclusie luidt dat de heer Loonen, vanuit zijn functie als wethouder of als Statenlid, geen kennis had over het dossier Loobeekdal die anderen niet konden hebben. Wij hebben geen feiten en omstandigheden kunnen vaststellen dat hij een voorkeurspositie of voorkeursbehandeling of privévoordeel heeft gehad omdat hij een informatievoorsprong had, gebaseerd op niet openbare informatie waarover hij kon beschikken vanwege zijn publieke functies.



Heeft wethouder Loonen zijn positie als wethouder gebruikt voor het afsluiten van de gronddeal tussen het waterschap en wethouder Loonen? Heeft hij bij de gronddeal een voorkeurspositie of voorkeursbehandeling gehad omdat hij wethouder was ? Heeft hij enig voordeel genoten? De heer Loonen en zijn partner hebben een goede deal gesloten. Deze is niet zozeer gunstig door de gehanteerde grondprijzen, maar wel door het totaal aantal hectare verkregen gronden en verschillende randvoorwaarden. De conclusie luidt dat wij geen feiten en omstandigheden hebben kunnen vaststellen dat de heer Loonen enig voordeel heeft genoten dan wel een voorkeurspositie heeft gehad omdat hij wethouder is. De goede deal lijkt eerder een resultaat van goed onderhandelen en de belangrijke strategische grondpositie die hij al had voordat hij wethouder werd.



In hoeverre heeft wethouder Loonen in het Loobeekdal sinds 2010 gehandeld in lijn met wet- en regelgeving op zijn eigen gronden en die van zijn familie? Wij hebben in de documentatie vanaf 2010 geen feiten en omstandigheden aangetroffen die duiden op het niet in lijn handelen van wet- en regelgeving op zijn gronden door de heer Loonen.



In hoeverre past, in het licht van integriteitsrisico’s, de combinatie van een wethouder grondzaken en het afsluiten van een privé grondtransacties zoals in het Loobeekdal? De conclusie luidt dat de combinatie van het wethouderschap en privé grondtransacties met een andere publieke organisatie niet zonder integriteitsrisico’s is. Of grondzaken nu wel of geen onderdeel uitmaakt van de portefeuille maakt niet uit. Alles overziend constateren wij dat de heer Loonen op veel punten bij het afsluiten van de privé grondtransactie zeer oplettend is geweest binnen de kaders te handelen. Terugkijkend op de periode 2010 tot heden stellen wij vast dat er zich drie risicovolle situaties hebben voorgedaan waarbij de heer Loonen onvoldoende alert is geweest zodat enige schijn van belangenverstrengeling is ontstaan. Zo bezien is bij deze gebeurtenissen de gedragscode niet gevolgd. Er zijn echter geen feiten en omstandigheden geconstateerd dat er daadwerkelijke belangenverstrengeling heeft plaatsgevonden.

Pagina 2 van 4

De volgende aanbevelingen worden in het onderzoeksrapport meegegeven.

Aanbeveling 1: schaar in de gedragscode onroerend goed, net als aandelen, opties en derivaten, onder financiële belangen In de gedragscode 2017 is opgenomen dat een wethouder bij de gemeentesecretaris opgaaf moet doen van zijn financiële belangen in ondernemingen waarmee de gemeente zaken doet of waarin de gemeente een belang heeft. Daarbij worden aandelen, opties en derivaten als voorbeelden genoemd. Die financiële belangen zijn openbaar en worden ter inzage gelegd. Wij adviseren vanuit hetzelfde idee van transparantie in financiële belangen, in de gedragscode op te nemen dat een wethouder ook opgaaf moet doen van zijn onroerende goederen (gronden en gebouwen). Dat hoeft niet te worden gedaan als een wethouder alleen een eigen huis heeft, maar vanaf een bepaald aantal gebouwen of aantal hectare grond, is dit verstandig om zo maximale transparantie te betrachten.

Aanbeveling 2: breng de procedure van het melden van nevenfuncties in lijn met de gedragscode en gemeentewet Op basis van de verstrekte informatie hebben wij begrepen dat één keer paar jaar wordt gekeken of de lijst van nevenfuncties van de wethouder nog actueel is. Wij adviseren dit continu te doen. Zodra er een nevenfunctie afvalt dient dit direct op de website te worden aangepast. Indien een wethouder een nieuwe nevenfunctie wil aanvaarden dient hij dit voornemen eerst aan de raad te melden en vervolgens op de website te worden aangepast.

Aanbeveling 3: neem onthoudingen in de beraadslaging en besluitvorming op in een vast dossier van wethouders en raadsleden Wij hebben gezien dat in de verslaglegging van het college goed is vastgelegd als de heer Loonen zich onthield van de beraadslaging en besluitvorming. Tegelijkertijd was het wel zoeken naar die verslaglegging en kon dit alleen per individuele collegevergadering worden bekeken. Wij adviseren om per wethouder en in een apart (personeels)dossier een kopie van het college verslag op te nemen als zij zich onthouden van de beraadslaging en besluitvorming. Zo worden de vruchten geplukt van deze nu al zorgvuldige verslaglegging en kan bij vragen vanuit de raad, van inwoners of vanuit de media – of bij een onderzoek als deze, snel inzicht worden geboden. Hetzelfde proces is mogelijk bij het onthouden van beraadslaging en stemming bij privé belangen van raadsleden.

Aanbeveling 4: geef als burgemeester meer inzicht aan de raad in de resultaten van de integriteitsscreening van wethouders In wet- en regelgeving, maar ook in de gedragscode 2017, is niet duidelijk of en wat de burgemeester de raad (of het presidium of het seniorenconvent) moet melden over persoonlijke belangen van wethouders. In het dossier Loobeekdal is het informeren van de raad, over de grondposities van de heer Loonen en de onderhandelingen met het waterschap, blijven hangen tussen de burgemeester en de heer Loonen. Tegelijkertijd gaf het rapport van Capra inzake de risico analyse integriteit de burgemeester inzicht in de persoonlijke belangen van de heer Loonen en wilde de heer Loonen geen geheim maken van zijn grondposities en de onderhandelingen die hij voerde met waterschap. De burgemeester informeerde de raad dat hij op basis van de risico analyse integriteit tot de conclusie was gekomen dat, voor zover er (theoretische) risico’s zijn geconstateerd, deze op grond van gemaakte afspraken beheersbaar en controleerbaar waren. Wij adviseren de burgemeester de raad indien aan de orde en gewenst door de wethouder en relevant voor de raad meer inzicht te bieden in integriteitsrisico’s die uit de risico analyse komen. Op deze manier is de raad, ook na wisselingen van raadsleden, beter op de hoogte van integriteitsrisico’s.

Aanbeveling 5: bied burgers de mogelijkheid om in vertrouwen (maar niet anoniem) meldingen te doen Ons is ook gevraagd te adviseren over hoe om te gaan met anonieme meldingen, die ook in dit onderzoek (en de aanloop daarnaartoe) werden gedaan. Wij adviseren om burgers de mogelijkheid te bieden om zaken te melden, met de verzekering dat die melding vertrouwelijk behandeld wordt. Dat betekent dat anonimiteit naar derden (bijvoorbeeld de persoon waar de melding over gaat) wordt gegarandeerd, maar dat bij het meldloket wel bekend is wie de melding doet. Reden hiervoor is dat het doorgaans lastig is om

Pagina 3 van 4

op basis van anonieme meldingen goed onderzoek te verrichten. Natuurlijk kunnen uitzonderingen gelden, bijvoorbeeld of als een anonieme melding met veel documenten is onderbouwd. In dit geval noemen wij ook de optie van een vooronderzoek: daarin kan de gemeente kijken of een melding concreet en onderzoekbaar is en wat precies in het geding is.

Aanbeveling 6: zorg voor zorgvuldigheid en transparantie in de combinatie van de portefeuille grondzaken en veel privé grondbezit De vraag die zich voordoet, is of de combinatie van wethouder met de portefeuille grondzaken te verenigen is met veel privé grondbezit in de gemeente. Wij zijn de mening toegedaan dat dat in principe kan, onder de voorwaarde dat dat goed, zorgvuldig en transparant wordt georganiseerd. Tegelijkertijd zien wij ook een grens, die moeilijk in algemene zin is te geven. Daarbij spelen overwegingen als het aantal hectare, de locatie in de gemeente en of de gronden van belang zijn voor (publieke) ontwikkelingen.

Aanbeveling 7: zorg voor een tussenpersoon bij private onderhandelingen tussen politiek ambtsdrager en een andere publiek orgaan De heer Loonen kwam in een situatie terecht dat hij als privé persoon in onderhandeling moest met een publiek orgaan terwijl hij ook wethouder was een gemeente die contacten onderhoudt met dat publieke orgaan. Om integriteitsrisico’s te verminderen adviseren wij in dit soort gevallen dat politieke ambtsdragers niet zelf deze onderhandelingen voeren maar een onafhankelijk tussenpersoon. Risico’s Kanttekeningen Communicatie Op het onderzoeksrapport alsook dit raadsvoorstel en concept raadsbesluit rust een embargo tot aanvang van de raadsvergadering op 30 juni 2021 om 19.30 uur. Financiële gevolgen Personele/organisatorische gevolgen Juridische gevolgen Rechtmatigheid Fatale termijnen Vervolgtraject besluitvorming Evaluatie Bijlagen Concept raadsbesluit. Onderzoeksrapport naar de handelwijze van wethouder Loonen in het Loobeekdal. Naslagwerk (Geen.)

Pagina 4 van 4