01 Raadsvoorstel Uitvoeringsprogramma kadernota Sociaal Domein

Raadsvoorstel

Onderwerp

Opdracht Uitvoeringsprogramma kadernota Sociaal Domein

Zaaknummer

Raad datum

30 maart 2021

Openbaar

Ja

Ter advisering/ kennisneming/ bespreking

Ter advisering aan de Commissie Leven.

Steller

Monique Timmermans

Team

MO

Teammanager

Ernst-Jan Meerbeek

Portefeuillehouder

Anne Thielen

Voorstel 1. Kennis te nemen van het procesplan uitvoeringsprogramma kadernota Sociaal Domein; 2. In te stemmen met de financiële gevolgen van de opdracht uitvoeringsprogramma kadernota Sociaal Domein en hiervoor in 2021 €131.839,- beschikbaar te stellen ten laste van de post onvoorzien en voor 2022 een bedrag van €44.741 te verwerken in de begroting van 2022. Samenvatting Naar aanleiding van het opgenomen speerpunt: ‘Sociaal domein, de volgende stap’ in het collegeprogramma 2018-2022 en de vaststelling van de kadernota Sociaal Domein (hierna: kadernota SD) door de gemeenteraad, ligt er nu een hoofdopdracht uitvoeringsprogramma kadernota SD (hierna: uitvoeringsprogramma). Deze opdracht geeft concrete invulling aan de daadwerkelijke uitvoering van de beweging die wordt beschreven in de kadernota SD. Wij willen in het brede sociaal domein realiseren dat het versterken van de omgeving van inwoners voorop komt te staan en daardoor minder snel inwoners een beroep doen op maatwerkvoorzieningen uit het vangnet. Het is zaak dat de benodigde zorg op lange termijn voor de gemeente betaalbaar blijft. Wanneer we de volgende stap in de transformatie niet gaan zetten, zal dit straks niet meer het geval zijn. Daar willen we als gemeente voor waken. Het uitvoeringsprogramma draagt bij aan het afzwakken van de exponentiële groei binnen het Sociaal Domein.

Wij gaan investeren in een duurzaam en toekomstbestendig Sociaal Domein door het versterken van de omgeving om daarmee de verschuiving te realiseren van vangnet naar omgeving. Het is noodzakelijk om het Sociaal Domein financieel beheersbaar te maken. Wij willen met het uitvoeringsprogramma het volgende bereiken:  Inwoners zijn zelfredzaam en minder afhankelijk van de overheid;  Medewerkers in het Sociaal Domein werken vanuit de visie kadernota SD. Het is noodzakelijk om de volgende stap te zetten naar een organisatie die aansluit bij de doelstellingen en effecten uit de kadernota SD. Zoals het inrichten van een nieuwe organisatiestructuur van de toegang die de beweging faciliteert. Een toegang niet meer georganiseerd per wet, maar vanuit integraliteit, inwonerperspectief en kostenbeheersing. Het gaat hier om een opdracht waar een groot deel van de organisatie een rol in heeft, maar voornamelijk het management en de medewerkers van de teams Maatschappelijke Ontwikkeling, Maatschappelijke Ondersteuning en Schakelplein. Op 3 november 2020 hebben wij een goede themasessie gehad waarin wij het college van B&W hebben bijgepraat over het uitvoeringsprogramma. Ook hebben wij richtingen meegekregen die meegenomen zijn in deze opdracht. Het uitvoeringsprogramma is een stevige organisatiekundige opgave.

Vandaar dat het CMT dit uitvoeringsprogramma als één van de concernopgaves heeft benoemd. De hoofdopdracht uitvoeringsprogramma bestaat uit vier deelopdrachten die gekoppeld zijn aan de vijf bouwstenen (omgeving, vangnet, gedrag en houding, communicatie en financiën) uit de kadernota SD: Deelopdracht 1: Omgeving en vangnet 1.1. Versterken omgeving 1.2. Duurzaam partnerschap

Pagina 1 van 6

1.3. Toegang Deelopdracht 2: Gedrag en Houding Deelopdracht 3: Communicatie Deelopdracht 4: Control (financiën) Beoogd resultaat Daadwerkelijke uitvoering en realisatie van de doelstellingen en effecten uit de kadernota SD. Argumenten 1.1 Het uitvoeringsprogramma draagt bij aan de toekomstvisie 2030 ‘Venray loopt voorop’. De kadernota SD en daarmee het uitvoeringsprogramma sluit op veel onderdelen aan bij de ambities van de Toekomstvisie. Positieve gezondheid, de dialoog met inwoners en (externe) partners, duurzame investeringen in de omgeving, versterken van de samenwerking, het gebruik van digitale ondersteuning in de zorg (EHealth) en het realiseren van duurzame verbindingen. Allemaal onderwerpen die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen van de kadernota én de ambities van de toekomstvisie. 1.2 Het uitvoeringsprogramma is een nadere uitwerking van de vastgestelde visie kadernota SD. De kadernota SD stelt de omgeving van de inwoner centraal. Die willen we versterken zodat onze inwoners blijven participeren en meedoen in onze samenleving. Door de omgeving te versterken willen we zoveel als mogelijk voorkomen dat inwoners een maatwerkvoorziening uit het vangnet nodig hebben en daarmee afhankelijk zijn van het zorgsysteem. Het uitvoeringsprogramma geeft concrete invulling om deze beweging in de kadernota SD daadwerkelijk uit te gaan voeren.

Wij zetten met het uitvoeringsprogramma een volgende stap in de transformatie van het Sociaal Domein. Denk hierbij aan een integrale toegang Sociaal Domein waarin wij de omgeving van de inwoners zoveel mogelijk benutten. Het is noodzakelijk om deze stap te zetten zodat de benodigde zorg op lange termijn voor de gemeente betaalbaar blijft. 1.3 Het uitvoeringsprogramma sluit aan bij de veranderende rol als samenwerkende en ondersteunende overheid. Wij streven naar een moderne participatiemaatschappij waarin inwoners zelfredzaam zijn en minder afhankelijk van de overheid. Een overheid die de omgeving van inwoners helpt versterken, zodat ze op een goede manier kunnen deelnemen en bijdragen aan de samenleving. Dit vraagt ook iets van onze medewerkers in het Sociaal Domein. In deelopdracht 2: gedrag en houding van het uitvoeringsprogramma wordt een ontwikkelplan opgesteld en uitgerold. Alle medewerkers beschikken uiteindelijk over de kennis en vaardigheden om de visie van de kadernota SD goed uit te dragen en in de praktijk te brengen. Daarnaast gaan we ook de samenwerking versterken met de strategische partners door een (nieuwe) manier van samenwerken. In deelopdracht 1.2 duurzaam partnerschap wordt uitgewerkt wat wij verstaan onder duurzaam partnerschap en hoe we door middel van accounthouderschap hier invulling aan gaan geven.

2.1 Het uitvoeringsprogramma draagt bij aan het realiseren van de beweging die nodig is om het Sociaal Domein op lange termijn betaalbaar te houden. Wij gaan met het uitvoeringsprogramma investeren in het Sociaal Domein om de eerdergenoemde inhoudelijke beweging van de kadernota SD te realiseren. In het brede Sociaal Domein zien wij dat de nadruk ligt op de voorzieningen uit het vangnet. Het meeste geld, tijd en energie gaat uit naar de maatwerkvoorzieningen. Terwijl de grootste kansen liggen in het versterken van de omgeving van inwoners, met daarin algemene voorzieningen (bijvoorbeeld het onderwijs, arbeidsmarkt, maatschappelijk werk) en de informele mogelijkheden (bijvoorbeeld binnen je eigen netwerk, mantelzorg, vrijwilligersinitiatieven). Het vangnet moet betaalbaar blijven en dat maakt het noodzakelijk om de omgeving te versterken vanuit preventief oogpunt en een andere manier van werken in het Sociaal Domein. De kosten gaan voor de baten uit. Dit vraagt een investering aan de voorkant om zo de groei van onze uitgaven in het Sociaal Domein af te zwakken. Zodat we nu en in de toekomst grip blijven hebben en houden op onze financiën in het Sociaal Domein. Het uitvoeringsprogramma draagt daarmee bij om de exponentiële groei in het Sociaal Domein af te zwakken en de tekorten in het Sociaal Domein terug te dringen.

Pagina 2 van 6

Risico’s 1.1 De visie van de kadernota SD wordt bij inwoners en (externe) partners onvoldoende gedragen. Wij hebben onze inwoners en (externe partners) nodig om de beweging die staat beschreven in de kadernota SD te realiseren. In het uitvoeringsprogramma gaan wij investeren in onze relatie met onze inwoners en (externe) partners door continu in dialoog te zijn, maar blijven hierin koersvast en overtuigend. 1.2 Het uitvoeringsprogramma draagt slechts gedeeltelijk bij aan het terugdringen van de financiële tekorten binnen het Sociaal Domein. Het primaire doel van het uitvoeringsprogramma is om de beweging in de kadernota SD daadwerkelijk uit te gaan voeren. Het uitvoeringsprogramma moet daarom ook niet beschouwd worden als dé oplossing voor de tekorten in het sociaal domein, maar het draagt er wel toe bij dat we de uitgaven in de toekomst beter kunnen beheersen. Gezien de huidige tekorten binnen het Sociaal Domein is het noodzakelijk om daarin nu te investeren door middel van het uitvoeringsprogramma. Mogelijk dat de diverse deelopdrachten na uitvoering ook een financieel voordeel opleveren. Het is lastig om aan de voorkant in te schatten wat de concrete financiële opbrengsten zullen zijn en op welke termijn de effecten zichtbaar zullen zijn. De resultaten zijn op lange termijn pas zichtbaar.

In de deelopdracht control gaan wij aan de slag om de informatievoorziening te optimaliseren zodat wij de ontwikkelingen beter te monitoren en indien nodig tijdig bij te sturen. Het is daarnaast van belang om een goede afstemming te organiseren met het regionale project sturing en inkoop, de taskforce Sociaal Domein en het uitvoeringsprogramma, omdat deze opdrachten elkaar versterken. In het uitvoeringsprogramma gaan wij niet op korte termijn daadwerkelijk sturen op het beheersen van de kosten. Dit valt onder de taskforce Sociaal Domein. Het uitvoeringsprogramma focust zich op de lange termijn door het ontwikkelen van instrumenten (bijvoorbeeld doorontwikkeling van de dashboard Jeugd) en investeren in de ontwikkeling van onze medewerkers (bijvoorbeeld data gestuurd werken). Het is een veelomvattend en complex proces, dat gaandeweg kan veranderen en de complexiteit zal toenemen. Ondanks deze onzekerheden en financiële druk vraagt het om koersvast te blijven. Het is zaak dat de benodigde zorg voor de gemeente betaalbaar blijft. 1.3 De capaciteit staat onder druk. Het uitvoeringsprogramma heeft een organisatie brede impact, en gaat dus verder dan het Sociaal Domein. Het CMT heeft het uitvoeringsprogramma ook als één van de concernopgaves benoemd.

De werkdruk bij de medewerkers in het Sociaal Domein is momenteel hoog en de benodigde capaciteit voor het uitvoeringsprogramma staat onder druk. Wij vragen daarom ook middelen om voor een deel dit vraagstuk op te lossen. 1.4 Ontwikkelingen die de resultaten van het uitvoeringsprogramma kunnen beïnvloeden. Wij zijn ons bewust van het feit dat er allerlei ontwikkelingen zijn die de uitvoering van de kadernota SD kunnen beïnvloeden. Wij hebben als gemeente weinig invloed op ontwikkelingen zoals een COVID-19 uitbraak waardoor de uitkeringen toenemen en de kabinetsformatie in 2021. Deze ontwikkelingen kunnen invloed hebben op de resultaten van het uitvoeringsprogramma. Wij hebben een wendbare organisatie opgericht die met lef en heldere visie goed in staat is om in te spelen op deze ontwikkelingen. Kanttekeningen N.v.t. Communicatie Voor de communicatie omtrent het uitvoeringsprogramma wordt een plan van aanpak opgesteld. De visie van de kadernota SD dient namelijk breed uitgedragen te worden. Zowel intern als extern. Het uitvoeringsprogramma raakt niet alleen het Sociaal Domein, maar geldt organisatie breed (intern) en onze inwoners als partners (extern). Daarnaast vindt u in bijlage 2 de praatplaat terug waarin deelopdrachten worden toegelicht en de belangrijkste mijlpalen zijn opgenomen. Deze mijlpalen geven de tussentijdse resultaten weer per deelopdracht.

In het procesplan (zie bijlage 1) vindt u de totaal planning terug van het uitvoeringsprogramma met alle mijlpalen en activiteiten per deelopdracht.

Pagina 3 van 6

Op 3 november 2020 bent u als college van B&W in een themasessie geïnformeerd over het uitvoeringsprogramma. Verder is het uitvoeringsprogramma zowel met de adviesraad Sociaal Domein en de ondernemingsraad besproken. Beide partijen worden in het vervolg nauw betrokken. Op 26 november 2020 hebben wij een digitale startbijeenkomst georganiseerd om de medewerkers van de teams Maatschappelijke Ondersteuning (MON), Schakelplein (SP) en Maatschappelijke Ontwikkeling (MO) te informeren en te inspireren over het uitvoeringsprogramma. Begin 2021 wordt hier een vervolg aan gegeven waarin de verdieping wordt gezocht in de verschillende deelopdrachten. Tot slot zal op 4 maart 2021 een aparte raadsavond georganiseerd over het uitvoeringsprogramma. Financiële gevolgen Het uitvoeringsprogramma kadernota SD is een stevige organisatiekundige opgave en heeft omvangrijke effecten op de kosten en de baten. Het uitvoeringsprogramma draagt daarmee bij om de tekorten in het Sociaal Domein terug te dringen door de exponentiële groei af te zwakken. Om zo op de lange termijn grip te hebben en houden op de uitgaven binnen het Sociaal Domein. De ambitie is om zoveel mogelijk te doen met de middelen die daarvoor beschikbaar zijn in de meerjarenbegroting. Wij willen binnen deze opgenomen budgetten blijven opereren.

Het Sociaal Domein blijft weerbarstig en dat zien wij terug in het grillige verloop van de uitgaven van het Sociaal Domein. In de deelopdracht control gaan wij aan de slag om de informatievoorziening te optimaliseren zodat wij de ontwikkelingen beter te monitoren en indien nodig tijdig bij te sturen. We gaan investeren in een andere manier van werken en dit vraagt een investering aan de voorkant. De kosten van €131.839 in 2021 te dekken uit onvoorzien, de kosten voor 2022 van €44.741 mee te nemen in de begroting van 2022. Verwerking vindt plaats bij Berap 1 van 2021. De financiële gevolgen van de hoofdopdracht uitvoeringsprogramma zijn in onderstaande tabel schematisch per jaar weergegeven:

Uitvoeringskosten hoofdopdracht en deelopdrachten Uitvoeren plan van aanpak deelopdracht 4 Scholing en training deelopdracht 2

Inhuur projectleider Uitvoeringsprogramma Inhuur externe projectleider deelopdracht Toegang Totaal

Pagina 4 van 6

2021

2022

Totaal

€ 20.500

€20.000

€ 40.500

PM

Financiële dekking

PM

€30.000

€25.000

€55.000

€75.000

€75.000

€150.000

€111.339

€24.741 + PM

€136.080

€236.839 + PM

€144.741 + PM

€381.580

Centraal opleidingsbudget en lumpsum budget MO, MON & SP lumpsum budget afdeling MO

Financiële dekking Post onvoorzien/ verwerking begroting 2022

€105.000 €131.839 + PM

€100.000 €44.741 + PM

PM*: De kosten voor het uitrollen van het plan van aanpak optimalisatie informatievoorziening en implementatieplan van de toegang zijn niet meegenomen. Het implementatieplan van de toegang inclusief financiële gevolgen wordt ter besluitvorming voorgelegd aan het college van B&W. De kosten van het plan van aanpak optimalisatie informatievoorziening wordt afhankelijk van de hoogte van het bedrag voorgelegd aan het college van B&W. Personele/organisatorische gevolgen Voor het uitvoeringsprogramma hebben wij voldoende menskracht nodig met een brede vertegenwoordiging van de organisatie voor het uitwerken en uitvoeren van de deelopdrachten. In bijlage 1 procesplan uitvoeringsprogramma staat de programmaorganisatie opgenomen en is de capaciteitsvraag per afdeling in beeld gebracht. Alleen voor de deelopdracht toegang wordt een externe projectleider ingehuurd. In het 2e kwartaal 2021 gaat de projectleider met de werkgroep aan de slag met het schrijven van een nieuwe visie op de toegang die aansluit bij de uitgangspunten van de kadernota Sociaal Domein. Vervolgens gaan ze aan de slag met het schrijven van een implementatieplan. In deze werkgroep zullen ook externe partners deelnemen om samen tot een gezamenlijk, gedragen visie te komen en zo draagvlak te creëren voor de implementatiefase.

Ook partners buiten moeten mogelijk hun werkwijze aan gaan passen, door samen aan de slag te gaan met visie en implementatie ken je ook direct de (on)mogelijkheden. Het uitrollen van het implementatieplan is geen onderdeel van de opdracht van de projectleider. Hier zal een vervolgopdracht voor geschreven worden. Juridische gevolgen N.v.t. Rechtmatigheid N.v.t. Fatale termijnen N.v.t. Vervolgtraject besluitvorming Na vaststelling door het college van B&W wordt het uitvoeringsprogramma in de commissie Leven van 11 maart 2021 voorgelegd en vervolgens aan de gemeenteraad van 30 maart 2021. De projectleider toegang wordt na besluitvorming van de gemeenteraad aangesteld en gaat samen met de werkgroep van de deelopdracht toegang aan de slag met het opstellen van een nieuwe visie op de toegang en een implementatieplan. De nieuwe visie op de toegang en het implementatieplan worden ter besluitvorming voorgelegd aan het college van B&W en ter kennisname naar de gemeenteraad. De overige deelopdrachten zijn al gestart, net als de regiegroep en de stuurgroep van het uitvoeringsprogramma. Evaluatie De opdracht loopt tot eind 2022. Een evaluatie vindt na de looptijd van de opdracht plaats. In bijlage 2 vindt u de praatplaat terug waarin de belangrijkste mijlpalen opgenomen zijn. Deze mijlpalen geven de tussentijdse resultaten weer per deelopdracht.

Pagina 5 van 6

Bijlagen 1. Toelichting context raadsvoorstellen sociaal domein 2021 2. Procesplan uitvoeringsprogramma kadernota Sociaal Domein 3. Praatplaat uitvoeringsprogramma kadernota Sociaal Domein 4. Raadsbesluit uitvoeringsprogramma kadernota Sociaal Domein

Naslagwerk 1. kadernota Sociaal Domein

Pagina 6 van 6