01 Ontvlechtingsafspraken NLW en werkbudget lokale uitvoering Wsw en Participatiewet (raadsvoorstel)

Raadsvoorstel

Onderwerp

Ontvlechtingsafspraken NLW en werkbudget lokale uitvoering Wsw en Participatiewet

Zaaknummer

Z25001883

Steller Team

Raad datum

23 september 2025

Teammanager Portefeuillehouder

Medewerker team Maatschappelijke Ontwikkeling Maatschappelijke Ontwikkeling Teammanager Maatschappelijke Ontwikkeling Wim de Schryver

Openbaarheid Ja, met uitzondering van Bijlage 5 en 6 Reden: vertrouwelijke bedrijfsgegevens 5.1 lid 1 sub c Woo, economische of financiële belangen van de gemeente 5.1 lid 2 sub b Woo en het goed functioneren van de Staat, andere publiekrechtelijke lichamen of bestuursorganen 5.1 lid 2 sub i Woo per direct. Ter advisering/kennisneming/bespreking Ter bespreking

Voorstel 1. Kennis te nemen van de conceptovereenkomst met daarin de ontvlechtingsafspraken als opgenomen in bijlage 4 bij het raadsvoorstel en op grond van artikel 169 lid 4 van de Gemeentewet de wensen en bedenkingen kenbaar te maken over deze conceptovereenkomst; 2. Een werkbudget beschikbaar te stellen van € 4.200.000,- voor het uitvoeren van de transitiefase en deze te dekken uit het begrotingsresultaat 2025; 3. Een werkbudget beschikbaar te stellen van € 2.500.000,- voor uitvoering van de opdrachten “Iedereen op zijn plek” en “Implementatieplan inrichting en uitvoering Participatiewet” en deze te dekken uit het begrotingsresultaat 2025; 4. Het restant werkbudget voor uitvoering van de opdrachten “Iedereen op zijn plek” en “Implementatieplan inrichting en uitvoering Participatiewet” eind 2025 over te hevelen naar 2026.

1 van 5

Raadsvoorstel Inleiding In juni 2024 hebben de colleges van de gemeenten Horst aan de Maas, Venray en Peel en Maas in het kader van de opdracht ''Iedereen doet mee'' verzocht om: 1. De samenwerkingsmogelijkheden binnen Participatie strategisch te verkennen (deelopdracht 1); 2. Te onderzoeken hoe de verouderde gemeenschappelijke regeling NLW vervangen dient te worden (deelopdracht 2); 3. Een voorstel uit te werken voor een passende infrastructuur van beschut en beschermd werk (deelopdracht 3). In de raadsvergadering van 10 december 2024 is de uitwerking van de strategiefase van deelopdracht 2 van de opdracht iedereen doet mee besproken. Conclusie vanuit de strategiefase was dat iedere gemeente kiest voor (nieuwe) lokale initiatieven en daardoor stopt de samenwerking in de Gemeenschappelijke Regeling NLW. Dit betekent dat de gemeenten de infrastructuur NLW gaan ontvlechten en de uitwerking van eigen ontwikkelbedrijven lokaal gaan vormgeven. De uitwerking maakt onderdeel uit van deelopdracht 3 en maakt geen deel uit van dit voorstel. In het beslisdocument NLW (bijlage 3) zijn de waarden en risico’s van de NLW NV in beeld gebracht, zijn de ontvlechtingsafspraken vastgelegd en is een doorkijk gemaakt naar de benodigde acties om te komen tot ontvlechting (transitiefase) .

Uw raad wordt in de gelegenheid gesteld om wensen en bedenkingen kenbaar te maken over de conceptovereenkomst met daarin de ontvlechtingsafspraken. Op grond van de Gemeentewet heeft het college besloten geheimhouding op te leggen op bijlagen 5 en 6. Daarnaast wordt uw raad verzocht een werkbudget beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de transitiefase en voor uitvoering van de opdrachten “iedereen op zijn plek” en “implementatieplan inrichting en uitvoering Participatiewet”. Na het doorlopen van de procedure van wensen en bedenkingen en het beschikbaar stellen van een werkbudget, stelt het college het beslisdocument NLW definitief vast en geeft opdracht aan het Algemeen Bestuur van de GR NLW om in oktober 2025 de transitiefase op te starten. Beoogd resultaat In gemeente Venray willen we dat iedereen mee kan doen. We bouwen aan een nieuwe infrastructuur voor onze inwoners. Ook voor onze inwoners die aangewezen zijn op beschermd en beschut werk. Argumenten 1.1 Na gedegen onderzoek naar waarde en risico’s NLW NV zijn er geen nieuwe risico’s naar voren gekomen. Basis voor het beslisdocument vormt een quick scan en high level risk analyse uitgevoerd door een extern bureau in samenspraak met gemeenten en NLW. Aanvullende onderzoeken hebben plaatsgevonden met betrekking tot financiële en fiscale aspecten.

Daarnaast is de onderhoudstoestand en de waarde van de gebouwen onderzocht. Als laatste is in samenspraak met de NLW een analyse uitgevoerd van het klanten- en opdrachtenbestand, evenals het regulier personeel en de doelgroepmedewerkers. 1.2 In het beslisdocument zijn de ontvlechtingsafspraken opgenomen Deze afspraken zijn tot stand gekomen in nauwe afstemming met de betreffende portefeuillehouders, controllers en beleidsadviseurs van de drie gemeenten. De ontvlechtingsafspraken gaan uit van de streefdatum van ontvlechting (1 januari 2027) en hebben betrekking op het personeel, opdrachtportefeuille, vastgoed en de verdeelsleutel.

2 van 5

Raadsvoorstel

1.3 Uw raad is gedurende het proces betrokken bij de diverse onderdelen van de planfase. Uw raad is zowel op lokaal niveau als regionaal niveau meegenomen in de voortgang van het proces, de genomen stappen en de gemaakte afwegingen. 1.4 Uw raad kan zijn wensen en bedenkingen kenbaar maken. Op grond van artikel 169 lid 4 van de Gemeentewet wordt uw raad in de gelegenheid gesteld zijn wensen en bedenkingen kenbaar te maken over de conceptovereenkomst ontvlechtingsafspraken omdat het besluit ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente. 1.5 Een aantal bijlagen bevat gevoelige informatie. Op grond van artikel 87 van de Gemeentewet, in samenhang met artikel 5.1 eerste en tweede lid van de Wet open overheid heeft het college geheimhouding opgelegd op een aantal bijlagen. Aangezien er sprake is van economische en financiële belangen van de gemeente, concurrentiegevoelige bedrijfs- en exploitatiegegevens en informatie wordt gedeeld over de reguliere medewerkers NLW, wordt deze informatie (bijlage 5 en 6) onder geheimhouding ter inzage verstrekt. 2.1 Voor de transitiefase is een werkbudget noodzakelijk en dat behoort tot de bevoegdheid van de raad. Aangezien we overgaan naar de zogenaamde transitiefase zijn er financiële middelen nodig om de ontvlechting vorm te geven.

Voor onderbouwing van de benodigde middelen en de hierbij gehanteerde verdeelsleutel voor de gemeenten, verwijzen we naar de financiële paragraaf en het beslisdocument. 3.1 Uitvoering van de opdrachten “Iedereen op zijn plek” en “Implementatieplan inrichting en uitvoering Participatiewet” kent een beperkte doorlooptijd en vergt een grote personele inzet en externe expertise rekening houdende met de streefdatum van 1 januari 2027 . De opdracht “Iedereen op zijn plek” heeft als doel om te komen tot de toekomstige inrichting en uitvoering voor de WSW en beschut werken voor Venrayse inwoners. Met de opdracht implementatieplan inrichting en uitvoering Participatiewet komen we tot een implementatieplan van "het Ondernemershotel'', de branchegerichte leer- en ontwikkelroutes en de daarvoor te organiseren randvoorwaarden, zoals de collectievere, intensievere begeleiding en de borging van expertise. Beide opdrachten kennen een vergelijkbaar tijdspad (1-1-2027) en vragen een forse inzet van verschillende disciplines (beleid, uitvoering en bedrijfsvoering) binnen onze organisatie. Deze uren kunnen niet binnen de bestaande formatie worden opgevangen zonder dat dit ten koste gaat van de reguliere dienstverlening richting onze inwoners en partners. Gelet op de gemaakte ontvlechtingsafspraken heeft het niet halen van de streefdatum van 1 januari 2027 ook financiële gevolgen voor de gemeente.

4.1 Beide opdrachten kennen een looptijd tot 1 januari 2027. Voor de voortgang van het proces is het nodig dat budget direct beschikbaar is in 2026. Kanttekeningen en risico’s 1.1 Geen uniforme besluitvorming over de ontvlechting van de Gemeenschappelijke Regeling NLW en de NLW NV. Aan de drie colleges en raden wordt een uniform voorstel voorgelegd. De mogelijkheid bestaat dat colleges en/of raden anders besluiten of wensen of bedenkingen inbrengen die gevolgen hebben voor de ontvlechtingsafspraken. Mocht deze situatie zich voordoen dan treden de colleges weer met elkaar in onderling overleg. Het is uiteindelijk aan het Algemeen Bestuur om in meerderheid te besluiten de gemeenschappelijke regeling op te heffen en de NLW NV te ontbinden.

3 van 5

Raadsvoorstel

Communicatie Na het collegebesluit hebben de drie verantwoordelijke DB-leden samen toelichting gegeven aan het stafpersoneel NLW en hebben zij een gezamenlijk persgesprek gegeven. De communicatie aan de doelgroep heeft plaatsgevonden onder regie van het Dagelijks Bestuur en vindt lokaal plaats per vestiging. Daarbij is ook specifiek aandacht geweest voor het vervolgtraject omdat dit per gemeente anders verloopt. Daarna zijn de overige stakeholders geïnformeerd. Financiële gevolgen Zoals aangegeven in het beslisdocument is er voor de transitiefase een werkbudget nodig om deze fase goed en verantwoord uit te voeren. Daarbij moet worden gedacht aan het begeleiden van reguliere medewerkers naar een nieuwe baan, kosten vanwege het opheffen van de NV en GR maar ook eventuele nadelige effecten in de reguliere exploitatie in 2025 en 2026. Het totale transitiebudget is nu becijferd op € 12,0 miljoen waarvoor een verdeelsleutel van 35% Venray: 35% Peel en Maas: 30% Horst aan de Maas is afgesproken. Dat resulteert in de volgende bijdrage per gemeente: Venray:

€

4.200.000

Peel en Maas:

€

4.200.000

Horst aan de Maas:

€

3.600.000

TOTAAL TRANSITIEBUDGET:

€ 12.000.000

De bijdrage per gemeente moet worden gezien als een ‘voorfinanciering’ omdat de verwachting is dat er uiteindelijk ná opheffing van NV en GR een bedrag overblijft wat volgens dezelfde verdeelsleutel (35% / 35% / 30%) wordt uitbetaald aan de drie gemeenten. Welk bedrag er uiteindelijk resteert is op dit moment niet aan te geven gezien de onzekerheden rondom diverse onderdelen in het transitieplan. Dat geldt bijvoorbeeld voor de verkoopopbrengst van de NLW locatie Venray, de daadwerkelijke begeleidingskosten voor de medewerkers en de omvang van de nadelige effecten op de ‘reguliere’ exploitatie. De werkelijke kosten zijn dus pas helder na het doorlopen van de transitiefase en definitieve opheffing van de NV en GR. De verwachting is dat deze kosten uiteindelijk (aanzienlijk) lager zullen zijn dan het bedrag dat nu als voorfinanciering wordt bijgedragen. Voor uitvoering van de opdrachten Iedereen op zijn plek en implementatieplan inrichting en uitvoering Participatiewet is een werkbudget nodig van € 2,5 mln euro. Deze kosten bestaan uit vervanging van regulier personeel en voor inzet van specifieke expertise ter ondersteuning. Voorgesteld wordt beide werkbudgetten ten laste te brengen van het begrotingsresultaat 2025. Het voorstel is voorgelegd aan de provincie en voor akkoord bevonden. Het niet gebruikte deel wordt via budgetoverheveling deels doorgeschoven naar 2026.

Vervolgtraject besluitvorming Gedurende de uitwerking zijn de raden op verschillende momenten individueel en collectief meegenomen en ook de gezamenlijke adviesraden zijn in februari 2025 geïnformeerd over het proces. De focus van de adviesraden ligt bij deelopdracht 3 (de lokale uitwerking).

4 van 5

Raadsvoorstel Nadat de raad in de gelegenheid is gesteld om wensen en bedenkingen kenbaar te maken, vindt definitieve besluitvorming door de colleges plaats. Het beslisdocument wordt definitief vastgesteld en de overeenkomst met daarin de ontvlechtingsafspraken wordt aangegaan. Het algemeen bestuur/AVA dient nog een definitief besluit te nemen tot opheffing van de GR en de ontbinding van de NLW NV. Als laatste wordt het transitieteam vormgegeven en een plan van aanpak opgesteld om tot ontvlechting vanaf 1 januari 2027 te komen. Evaluatie De drie gemeenten willen actief sturen en monitoren dat de termijnen gehaald worden, alle medewerkers een passende (werk)plek krijgen, de (transitie)kosten zo laag mogelijk zijn en de risico’s beperkt blijven door tijdig de juiste beheersmaatregelen te treffen. Om dit mogelijk te maken krijgt de aan te stellen interim directeur de opdracht om een plan van aanpak op te stellen om tot ontvlechting over te kunnen gaan per 1 januari 2027. Dit plan van aanpak zal onderwerp van gesprek zijn tussen de gemeenten en NLW. De interim directeur werkt in nauwe afstemming met de betrokken gemeenten. Hiervoor zal de eerder ingestelde kerngroep uitgebreid worden met beleidsmedewerkers van de drie gemeenten. Samen bewaken zij de voortgang, signaleren knelpunten en doen – waar nodig – voorstellen voor bijsturing.

De frequentie zal terugkomen in het op te stellen plan van aanpak. Bijlagen Bijlage 1. Collegebesluit geheimhouding Bijlage 2. Raadsbesluit Bijlage 3. Beslisdocument planfase deelopdracht 2 Bijlage 4. Conceptovereenkomst ontvlechtingsafspraken Bijlage 5. GEHEIM - Bijlage van Beslisdocument planfase deelopdracht 2 Bijlage 6. GEHEIM – Onderzoeksrapporten Naslagwerk N.v.t.

5 van 5