01 Intrekken strategische koers 2021 - 2030 NLW (raadsvoorstel)

Raadsvoorstel

Onderwerp

Intrekken strategische koers 2021 - 2030 NLW

Zaaknummer

Z24000961

Raad datum

24 juni 2024

Steller

Medewerker team MO

Team Teammanager

Maatschappelijke Ontwikkeling Manager team MO

Portefeuillehouder

Martin Leenders

Openbaarheid Ja, Per direct. Ter advisering/kennisneming/bespreking Ter bespreking.

Voorstel

1. De eerder vastgestelde strategische koers 2021-2030 NLW in te trekken (bijlage 3).

1 van 4

Raadsvoorstel Inleiding In december 2020 hebben de raden van werkvoorzieningsschapsgemeenten Horst aan de Maas, Venray en Peel en Maas de strategische koers 2021-2030 NLW (hierna: koers NLW) vastgesteld (bijlage 3). Deze koers NLW bestaat uit drie sporen voor de NLW NV: •

Spoor 1: uitvoering Wet sociale werkvoorziening (hierna: Wsw) voor de schapsgemeenten;

•

Spoor 2: dienstverlening Participatiewet;

•

Spoor 3: additionele services.

Eind 2022 is gebleken dat deze vastgestelde koers niet uitvoerbaar is. De oorzaken daarvoor zijn dat: •

met ingang van 1 januari 2015 nieuwe instroom in de Wsw volledig is gestopt.

•

de NLW niet voor iedereen een oplossing is in het kader van meedoen;

•

er sprake is van een versnelde uitstroom uit de Wsw met name door vergrijzing;

•

een aantrekkende arbeidsmarkt meer mogelijkheden voor inwoners met beperkingen biedt;

•

met de uitbreiding van voorzieningen binnen de Participatiewet meer inwoners met een arbeidsbeperking succesvol regulier aan het werk gaan.

Omdat de koers NLW niet uitvoerbaar bleek heeft het Dagelijks bestuur (DB) van de NLW NV in 2022 een korte- en langetermijnopdracht vastgesteld. De kortetermijnopdracht is een opdracht voor de NLW NV en betreft het stabiliseren van de bedrijfsvoering. De langetermijnopdracht is een opdracht voor de drie schapsgemeenten en gaat over een bredere analyse van participatie en reintegratie van álle doelgroepen en daarmee ook het gemeentelijk participatiebeleid. De analyse laat zien dat de instroom vanuit de Participatiewet niet in verhouding staat tot de grootschalige uitstroom van SW-medewerkers. De uitstroom wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door natuurlijk verloop1. Deze kwantitatieve analyse heeft de noodzaak om de NLW te transformeren en het maken van bestuurlijke keuzes in een versnelling gebracht (zie bijlage 5). Beoogd resultaat Met het intrekken van de koers NLW en het inzetten van de participatieopdracht ‘Iedereen doet mee’ beogen we tot een toekomstbestendige uitvoering voor inwoners met een arbeidsbeperking te komen. Argumenten 1.1 De strategische koers NLW 2021-2030 is niet haalbaar gebleken. De kwantitatieve analyse (bijlage 5) geeft de volgende belangrijkste conclusies weer: •

In een tijdsbestek van circa 10 jaar zal het Wsw-bestand (690 personen) inkrimpen met ongeveer de helft tot circa 350 personen. Dit geldt voor iedere schapsgemeente. Met de komst van de Participatiewet per januari 2015 begeleiden gemeenten inwoners met een arbeidsbeperking zoveel mogelijk naar regulier werk. De uitvoeringsorganisatie is daarop ingericht en er zijn tal van voorzieningen beschikbaar. Met de nieuwe instroom vanuit de Participatiewet kan de daling van de SW-populatie niet opgevangen worden. De meest reële prognose is gebaseerd op de jaarlijkse taakstelling beschut werk en het volume van inwoners

1

Pensioengerechtigde leeftijd, Regeling vervroegd uittreden(RVU), verhuizing, uitval vanwege ziekte, overlijden en baan elders.

2 van 4

Raadsvoorstel met een Indicatie Banenafspraak2 (IBA) hiervoor in aanmerking komende. Ook deze prognose is onderhevig aan ontwikkelingen, waardoor daar geen rechten aan ontleend kunnen worden. •

De NLW biedt dienstverlening in het kader van de Participatiewet aan. Gemeenten nemen een beperkte dienstverlening af voor kortdurende trajecten en dienstverbanden voor inwoners met een advies beschut werk en/of IBA, daar waar regulier bij werkgevers geen mogelijkheden zijn.

1.2 De beleidslijn van de schapsgemeenten is om inwoners zo regulier mogelijk bij werkgevers te plaatsen conform de doelstelling van de Participatiewet. In 2015 deed de Participatiewet zijn intrede. Deze wet en de opdracht vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) is er met name op gericht om mensen via een direct dienstverband op de arbeidsmarkt actief te krijgen. De Participatiewet vraagt dus om meer inclusie op de arbeidsmarkt. De instrumenten vanuit de Participatiewet zijn daar ook op gericht. Uit een recent maatschappelijke kosten en baten analyse van Cedris en Divosa blijkt dat het loont om te investeren in mensen met een arbeidsbeperking. Als voorbeeld wordt de inzet van het instrument loonkostensubsidie gegeven. De investering loonkostensubsidie laat een veelvoud aan maatschappelijk rendement zien. De drie schapsgemeenten zien ook de resultaten van de integrale maat-werkondersteuning gecombineerd met de inzet van de instrumenten als loonkostensubsidie of jobcoaching. Steeds meer inwoners met beperkingen zijn hierdoor duurzaam op de reguliere arbeidsmarkt aan de slag. Dit zien we ook bij de NLW. De huidige infrastructuur van de NLW wordt niet gebruikt door alle SW-medewerkers. Via detachering, Werken op locatie (WOL) en begeleid werken werkt een groep SW-medewerkers daadwerkelijk buiten de structuur bij reguliere bedrijven.

Het succes van deze transformatie is in gezamenlijkheid gegenereerd met maatschappelijke partners, werkgevers en onze vitale gemeenschappen. De NLW is één van de maatschappelijke partners die dienstverlening in het kader van de Participatiewet aanbiedt, waarbij ook geldt: zo kort mogelijk intern plaatsen en zo lang als noodzakelijk om te onderzoeken wat haalbaar is. 1.3 Gemeenten zijn succesvol in het plaatsen van mensen met een arbeidsbeperking bij reguliere

werkgevers. Daardoor is er sprake van een lage instroom vanuit de Participatiewet bij de NLW. In de meerjarenbegroting van de koers NLW is uitgegaan van een afname van het exploitatietekort van 1,9 miljoen in 2021 tot circa 1,2 miljoen in 2023. Met name sporen 2 en 3 hebben geen substantiële omzet toegevoegd, waardoor de beoogde financiële ambities niet werden behaald.

1.4 Door het intrekken van de koers en het onderzoeken en vervolgens vaststellen van een nieuwe toekomstvisie ontstaat duidelijkheid voor alle medewerkers bij de huidige uitvoeringsorganisatie NLW NV.

Kanttekeningen en risico’s 1.1 Huidige koers niet intrekken schept onduidelijkheid bij NLW NV. Bij de uitvoeringsorganisatie leven er vragen over de toekomst van de NLW NV. Door zo snel mogelijk richting te geven over wat wel en niet de ambitie is, geven we meer duidelijkheid.

2 Mensen kunnen een Indicatie banenafspraak krijgen als ze zelfstandig kunnen werken bij een gewone

werkgever, maar het hen niet lukt het wettelijke minimumloon te verdienen door ziekte of een beperking.

3 van 4

Raadsvoorstel Tegelijkertijd realiseren we ons vanwege andere oorzaken, dat de onrust bij de NLW NV niet volledig kan worden weggenomen. Communicatie Na het formeel intrekken van de Koers NLW informeren we de NLW NV actief over het proces. Financiële gevolgen De bijdrage aan de exploitatietekort van de NLW NV zijnde 1,9 mln op schapsniveau wordt vooralsnog door de drie gemeenten gehandhaafd. Tevens worden we geconfronteerd met incidentele kosten, zoals: •

Inzet externe deskundigen;

•

Extra uren ambtelijke organisatie;

•

Implementatiebudget.

Op dit moment worden de externe kosten van deskundigen in beeld gebracht. De kosten die gerelateerd zijn aan het uitvoeren van deze opdracht worden bekostigd vanuit 66060 (reintegratie), 40020 (nader te concretiseren beleid). De financiële ruimte hiervoor is maximaal € 200.000 (werkbudget). Met de kennis van nu verwachten we dat dit budget toereikend is. Het kabinet maakt in de Voorjaarsnota extra geld vrij waarmee gemeenten sociaal ontwikkelbedrijven beter kunnen organiseren. Het gaat om een bedrag van bijna € 600 miljoen voor de periode 2025-2034. Met al eerder toegezegde middelen voor onder meer de financiering van beschut werk, gaat er de komende jaren in totaal ongeveer een miljard euro naar de sociaal ontwikkelbedrijven. Ook daarna blijft er structureel extra geld beschikbaar. Bij de meicirculaire zien we wat dit voor Venray/NLW betekent en wat we kunnen benutten in de uitvoering van de opdracht. Vervolgtraject besluitvorming Zie raadsinformatiebrief van d.d. 30 april 2024. Evaluatie N.v.t. Bijlagen Bijlage 2. Raadsbesluit Intrekken strategische koers 2021 – 2030 NLW (bijlage bij raadsvoorstel). Bijlage 3. Strategische koers 2021 – 2030 NLW (bijlage bij raadsvoorstel). Bijlage 5. Brede analyse langetermijnopdracht (ook bijlage bij raadsvoorstel). Naslagwerk N.v.t.

4 van 4