01 Beleidsplan Evaluatie en herijking aanpak van armoede en schulden 2024-2027 (raadsvoorstel)

Raadsvoorstel

Onderwerp

Beleidsplan Evaluatie en herijking aanpak van armoede en schulden 2024-2027

Zaaknummer

Z23000743

Raad datum

9 mei 2023

Steller

Ilse Veugen

Team Teammanager

Maatschappelijke Ontwikkeling Chantal Strous

Portefeuillehouder

Martin Leenders

Openbaarheid Ja Ter advisering/kennisneming/bespreking Ter bespreking

Voorstel 1. Het beleidsplan Aanpak van armoede en schulden 2024-2027 als beschreven in hoofdstuk 4 van het beleidsplan (bijlage 1) vast te stellen. 2. Hiervoor vanaf 2024 een aanvullend budget van € 404.000 ter beschikking te stellen en dit ten laste te brengen van het begrotingsresultaat.

1 van 5

Raadsvoorstel Inleiding Op 17 december 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd met het Beleidsplan De volgende stap in de aanpak van armoede 2020-2022. Dit huidige beleidsplan voor de aanpak van armoede en schulden is geëvalueerd. We hebben de aandachtspunten uit de evaluatie, huidige ontwikkelingen en inzichten meegenomen in onze voorgestelde aanpak van armoede en schulden 2024-2027. Het college stelt aan de gemeenteraad voor de herijkte aanpak van armoede en schulden vast te stellen en hiervoor vanaf 2024 een aanvullend budget van € 404.000 beschikbaar te stellen, om de doelen zoals geformuleerd in de herijking te kunnen behalen. Beoogd resultaat We willen inwoners met (problematische) schulden, in armoede en/of een laag inkomen zo goed mogelijk ondersteunen bij het meedoen in de samenleving. Argumenten 1.1

We voldoen hiermee aan onze wettelijke verplichting om richting te geven aan de integrale

schuldhulpverlening. In artikel 2 van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is bepaald dat de gemeenteraad voor een periode van ten hoogste vier jaren een plan vaststelt waarin de hoofdzaken betreffende de integrale schuldhulpverlening en het voorkomen dat inwoners schulden aangaan, zijn vastgelegd. Met deze herijking geven we invulling aan deze wettelijke verplichting. 1.2

De herijkte beoogde effecten en doelstellingen doen recht aan de ontwikkelingen die we

zien en waar we invloed op willen uitoefenen. Per bouwsteen geven we in de bijgevoegde evaluatie een korte toelichting op de ontwikkelingen, behaalde resultaten en aandachtspunten voor de toekomst. Rekening houdende met deze aandachtspunten alsook huidige ontwikkelingen en inzichten zijn opnieuw de effecten van de verschillende bouwstenen geformuleerd: -

Omgeving: onze inwoners hebben toegang tot, inzicht in en ondersteuning bij het meedoen. We stimuleren het gebruik van minimaregelingen en gaan niet-gebruik en onderbenutting tegen, we ontwikkelen één regeling voor meedoen, sport en cultuur voor volwassenen en kinderen en intensiveren de samenwerking met partners.

-

Vangnet: onze inwoners met (problematische) schulden, een laag inkomen en/of in armoede hebben een vangnet. Om meer inwoners met een laag inkomen te ondersteunen in het meedoen wijzigen we enkele minimaregelingen. We starten met ambtshalve toekenningen aan bijstandsklanten waarvan we weten dat ze in aanmerking komen voor de individuele inkomenstoeslag en het meedoenbudget, we verhogen de inkomensgrenzen van stichting Leergeld Venray en het meedoenbudget naar 130% en verhogen de hoogte van het meedoenbudget voor volwassenen van € 150 naar € 200. We zien dat deze wijzigingen een positief effect op de armoedeval hebben in verschillende gezinssituaties. Verder vereenvoudigen en digitaliseren we aanvraag- en behandelprocedures en schaffen we de eigen bijdrage budgetbeheer af.

-

Houding & gedrag: onze uitvoerende medewerkers werken vanuit het perspectief van onze inwoner.

2 van 5

Raadsvoorstel We werken aan de hand van de Omgekeerde Toets, behorend bij de Omgekeerde Verordening. -

Communicatie: onze inwoners zijn geïnformeerd over de mogelijke dienstverlening en ondersteuning daarbij. We variëren in onze communicatie, mede afhankelijk van de specifieke doelgroep en betrekken hier ook netwerkpartners bij om meer inwoners te bereiken.

-

Financiën: we zien een verschuiving van Vangnet naar Omgeving in de verhouding waarin het budget wordt besteed. De verschuiving van de besteding van onze middelen van Vangnet naar Omgeving gaat door.

Per effect is in het beleidsplan verder aangegeven hoe we deze doelen denken te realiseren en welke indicatoren daarbij van belang zijn. Deze gaan we de komende jaren monitoren. 1.3

Dit voorstel draagt bij aan de toekomstvisie 2030 ‘Venray loopt voorop’ en de kadernota

Sociaal Domein. Met dit voorstel wordt bijgedragen aan ambitie 1 van de toekomstvisie: in het Venray van 2030 zijn inwoners, hun netwerken, culturen en voorzieningen met elkaar verbonden, zodat iedereen kan meedoen. De kadernota sociaal domein heeft als belangrijkste bouwsteen het versterken van de omgeving van onze inwoners. Het investeren in het kunnen meedoen van zowel kinderen als volwassenen en het versterken van de samenwerking met partijen om ondersteuning te bieden aan inwoners draagt bij aan de toekomstvisie en de kadernota Sociaal Domein. 1.4

De Adviesraad Sociaal Domein onderschrijft de herijkte aanpak.

De Adviesraad Sociaal Domein heeft op 17 maart 2023 een advies gebracht over het voorliggende beleidsplan. Dit advies treft u als bijlage 2 aan, evenals de reactie op het advies van het college (bijlage 3). 2.1

Het huidige armoede- en schuldenbudget is niet toereikend voor de financiële gevolgen van

de structurele wijzigingen van de minimaregelingen. De structurele wijzigingen van de minimaregelingen brengen naar verwachting vanaf 2024 ca. € 404.000,- aan extra bestedingen met zich mee. Dit is exclusief jaarlijkse indexatie. Hiervoor is het huidige armoede- en schuldenbudget niet toereikend. 2.2

Het nu ter beschikking stellen van de extra financiële middelen maakt het mogelijk om

wijzigingen in 2023 door te voeren. We willen waar mogelijk graag de wijzigingen in 2023 al doorvoeren, zodat we meer inwoners tijdens de huidige hoge inflatie tegemoet kunnen komen. Zonder de instemming van financiële dekking is het niet mogelijk om hier al uitvoering aan te geven en kunnen de wijzigingen pas op z’n vroegst per 1 januari 2025, na vaststelling van de begroting 2025, doorgevoerd worden. Kanttekeningen en risico’s Actieplan Geldzorgen, armoede en schulden Het Rijk heeft met het Actieplan Geldzorgen, armoede en schulden meer dan 40 maatregelen aangekondigd. Deze maatregelen lijken grotendeels goed aan te sluiten bij de richting in ons lokale armoedebeleid, maar de mogelijkheid bestaat dat het Rijk op sommige punten zal afwijken. Bij de

3 van 5

Raadsvoorstel uitvoering van het lokale armoedebeleid houden we hier oog voor en zullen we per punt bekijken hoe wij hier als gemeente Venray mee omgaan. Ambtshalve verstrekking meedoenbudget Op dit moment dienen inwoners bij de aanvraag van het meedoenbudget aan te geven waarvoor zij het meedoenbudget inzetten. Bij de ambtshalve verstrekking aan bijstandsklanten bestaat het risico dat er inwoners het meedoenbudget ontvangen die dit budget niet wensen te ontvangen dan wel niet besteden aan ‘meedoen’. Dit risico is eerder al erkend en heeft er mede toe geleid dat we een alternatief voor het meedoenbudget willen ontwikkelen. In het voorliggende herijkte beleid ondervangen we dit risico door hier rekening mee te houden bij de ontwikkeling van één meedoenregeling. Financiële gevolgen minimaregelingen De minimaregelingen kennen een open-einde karakter, wat betekent dat het budget het aantal aanvragen volgt. Er is geen budgetplafond. Met dit herijkte beleid wordt ingezet op vergroting van het bereik waardoor het aannemelijk is dat de kosten de komende jaren zullen stijgen. Daarnaast zijn de financiële gevolgen van één meedoenregeling en toepassing van de Omgekeerde Toets op dit moment nog onbekend. Het aantal aanvragen wordt periodiek gemonitord, en indien het budget niet langer toereikend is wordt dit via de reguliere P&C-cyclus opgepakt.

Communicatie Na de raadsbehandeling informeren we onze inwoners via een persbericht over de plannen voor de herijkte aanpak. Ook communiceren we via de gemeentelijke kanalen. De partners worden meegenomen tijdens een netwerksessie op 16 mei 2023 alsook actief betrokken bij concrete acties. Financiële gevolgen Om de doelen zoals vastgelegd in de verschillende bouwstenen te behalen is het huidige beschikbare budget niet voldoende. Het onderstaande overzicht geeft een indicatie van het extra benodigde budget voor de komende jaren: 2023: € 313.000* 2024: € 404.000** 2025: € 414.000 2026: € 422.000 2027: € 430.000 2028: € 438.000 *er is rekening gehouden met de volgende wijzigingen met terugwerkende kracht per 1 januari 2023: automatische toekenning individuele inkomenstoeslag en meedoenbudget aan bijstandsklanten en hun kinderen, verhoging van de inkomensgrenzen van stichting Leergeld Venray en het meedoenbudget voor volwassenen en kinderen. **er is rekening gehouden met de volgende aanvullende wijziging vanaf 1 januari 2024: verhoging van het meedoenbudget voor volwassenen naar € 200. De huidige ontwikkelingen laten zien dat er vanuit het Rijk aanvullende middelen beschikbaar komen voor:

4 van 5

Raadsvoorstel -

De uitvoering en verdere intensivering van Vroegsignalering

-

Het verbeteren van de schuldhulpverlening aan zelfstandig ondernemers

-

Het voorkomen en bestrijden van armoede en schulden

Op dit moment is nog onbekend welke financiële middelen dit concreet voor de gemeente Venray zijn. Als deze middelen bekend zijn, zullen we via de reguliere P&C-cyclus bekijken in hoeverre de inzet van deze middelen noodzakelijk zijn voor de uitvoering van het beleidsplan. De voorgestelde wijzigingen van de minimaregelingen betekenen voor 2023 een aanvullende kostenpost van € 313.000, wat uit de resterende middelen voor de energietoeslag betaald kan worden. Dit wordt meegenomen bij de 1e berap 2023 en betreft een budgettair neutrale wijziging binnen de begroting. Voor 2024 en verder wordt aan de gemeenteraad voorgesteld om extra financiële middelen ter beschikking te stellen en deze ten laste te brengen van het begrotingsresultaat. Vervolgtraject besluitvorming Om de doelen uit deze nota te behalen moeten verschillende regelgeving, zoals de verordening en beleidsregels, worden aangepast. Hiervoor wordt een apart besluitvormingstraject voor gevolgd. Evaluatie In samenwerking met onze partners zetten we de uitvoering voort en maken afspraken over nieuwe beleidsonderdelen. De voortgang wordt gevolgd aan de hand van de monitoring van de indicatoren. De gemeenteraad wordt geïnformeerd middels de raadsmonitor Sociaal Domein. Als ontwikkelingen daar aanleiding toe geven, wordt de gemeenteraad tussentijds op de hoogte gehouden. Bijlagen 1.

Beleidsplan Aanpak van armoede en schulden 2024-2027 2. Advies Adviesraad Sociaal Domein 3. Reactie op advies Adviesraad Sociaal Domein 4. Raadsbesluit Naslagwerk Beleidsplan De volgende stap in de aanpak van armoede 2020-2022.

5 van 5