003 Bijlage 1. Meerjarenbeleidsplan bibliotheekwerk Venray 2026-2029
Tekst van het document
ek; e h t o i l b i b De or o v s i s a b e e e n s te vi g t d e to e kom s
Meerjarenbeleidsplan bibliotheekwerk Venray 2026-2029
De bibliotheek: een stevige basis voor de toekomst
2
xxx
Voorwoord In juni 2024 is de nieuwe bibliotheek in het centrum van Venray geopend. Een plek waar mensen binnenlopen om te lezen, te leren, anderen te ontmoeten of gewoon even tot rust te komen. De verhuizing naar deze centrale locatie was een grote stap – met veel inzet én een flinke investering. Maar het resultaat mag er zijn. De bibliotheek wordt volop gebruikt en gewaardeerd. Dat is iets om trots op te zijn. Nu het gebouw staat, is het tijd om verder te kijken. Wat willen we met onze bibliotheek bereiken? Welke betekenis moet de bibliotheek hebben voor onze inwoners. En hoe zorgen we ervoor dat die blijft aansluiten bij wat mensen nodig hebben? Dit meerjarenbeleidsplan 2026–2029 biedt richting bij het bepalen van onze koers. We bouwen voort op wat goed werkt, formuleren heldere doelstellingen en maken keuzes die passen binnen de beschikbare mogelijkheden. Daarbij houden we rekening met landelijke ontwikkelingen, zoals de nieuwe wet die gemeenten verplicht om een goede bibliotheekvoorziening te garanderen. Tegelijkertijd richten we onze blik vooral op Venray: waar liggen de behoeften, en waar kunnen wij écht het verschil maken? Niet alles is mogelijk; de middelen zijn beperkt. Toch zijn er binnen de beschikbare ruimte volop kansen.
Door samenwerking, slimmer organiseren en gerichte investeringen in wat zich bewezen heeft, zorgen we ervoor dat de bibliotheek van blijvende waarde is voor jong en oud.
We hebben een stevige basis. Nu is het tijd om daar verder op te bouwen. Wethouder Wim de Schryver
3
Inhoud Samenvatting
5
1 Inleiding
6
2 Aanpak
7
3 Integraliteit met het beleid van Gemeente Venray
8
4. Het belang van bibliotheekwerk
9
5. Ontwikkelingen
10
6 De bibliotheek in Venray
13
7 Doelstellingen voor bibliotheekwerk in Venray
14
8 Ontwikkeling scenario’s
15
9 Activiteiten en verantwoording
17
10 Financiële kader
20
BIJLAGE A
21
; k e e h t o i l b i b De r o o v s i s a b e g i v e een st t s m o k e o de t 4
Samenvatting
LOKAAL
LANDELIJK
PROVINCIE
Pilot
BIBLIOTHEEKWERK SCENA RIO minimu m
15
SCENARIO PLUS
SCENARIO BASIS
35
NT2
NT1
KORTING
leven lang ontwikkelen jeugd en educatie digitale vaardigheden basisvoorziening 5
De bibliotheek: een stevige basis voor de toekomst
1 Inleiding De visie op bibliotheekwerk in Venray dateert alweer uit 2018. Deze visie heeft een mooie basis gelegd over hoe wij als gemeente invulling willen geven aan de taken van het bibliotheekwerk. Denk hierbij aan de aanpak van laaggeletterdheid, het bevorderen van leesplezier, (digitale) informatievoorziening voor burgers en cursussen en workshops in het kader van een leven lang leren. Hoewel we op deze thema's sinds 2018 veel werk hebben verricht is er ook nog winst te behalen. We hebben geëxperimenteerd door verschillende pilots uit te voeren en in dit beleidsplan zal ook een keuze gemaakt moeten worden over de structurele borging hiervan. Naast deze inhoudelijke taken, heeft de focus vooral gelegen op het bouwen van een stabiele en financieel gezonde bibliotheekorganisatie. De verhuizing naar de nieuwe locatie aan het Gouden Leeuwpad brengt veel nieuwe kansen en mogelijkheden met zich mee.
Sinds 2018 zijn er verschillende ontwikkelingen
Met dit document bouwen we verder op de resultaten
geweest op landelijk, provinciaal en lokaal niveau die
van de vorige beleidsvisie. We geven invulling aan een
een herijking van de bestaande visie vragen.
aanpak die inspeelt op recente en verwachte ontwikkelingen. Deze aanpak bestaat uit vier
Misschien wel de belangrijkste vormt de in 2022 door
doelstellingen, aangevuld met drie keuzescenario’s. Elk
het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
scenario schetst een combinatie van (plus)diensten van
(OCW) aangekondigde wijziging van de Wet stelsel
de bibliotheek, de impact daarvan op de doelstellingen
openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob).
en wat het gevolg voor de begroting is. Op basis van een onderbouwde afweging is gekozen voor het
Sommige landelijke keuzes zijn nog niet volledig
scenario dat de basis vormt voor de uitvoering van het
uitgewerkt en de uitwerking hiervan kan gevolgen
bilbiotheekwerk in onze gemeente.
hebben voor dit meerjarenbeleidsplan. Mocht dit aan de orde zijn dan zullen we het beleidsplan voorzien van
Met dit meerjarenbeleidsplan voldoen we aan de
een addendum.
wettelijke vereiste om invulling te geven aan de zorgplicht voor bibliotheekwerk. In het kader van
Verder uitstel van het opstellen van het beleidsplan was
interbestuurlijk toezicht zal de provincie toezien op de
wat ons betreft niet aan de orde omdat de
uitvoering van dit plan.
ontwikkelingen vragen om een duidelijke regie vanuit de gemeente. Het plan biedt de bibliotheek maar ook de partners duidelijke richtlijnen en houvast voor de komende jaren.
6
Aanpak
2 Aanpak De voorbereiding voor dit beleidsplan is gestart in 2023. De inhoud is tot stand gekomen op basis van diverse overleggen, bijeenkomsten en themasessies met betrokken partijen, waaronder het college, de gemeenteraad, de Adviesraad Sociaal Domein, beleidsmedewerkers sociaal domein en SPOV. Daarnaast vond een brede sessie plaats met meerdere partners, zoals het Gehandicaptenplatform, onderwijs, PLIV, Synthese en ASD. Ook zijn er diverse gesprekken gevoerd met BiblioNu. Ook met de ondersteuningsorganisatie Cubiss is gesproken. Tijdens deze bijeenkomsten zijn stakeholders geïnformeerd over het bibliotheekwerk en is inspiratie en input opgehaald voor het nieuwe beleidsplan. Door aangekondigde vertraging van de nieuwe bibliotheekwet is het opstellen van het beleidsplan tijdelijk gepauzeerd. Hoewel er momenteel sprake is van een concept-wetgeving, zijn de hoofdlijnen inmiddels duidelijk. De val van het kabinet en de gevolgen daarvan zijn lastig te voorspellen maar de wetgeving is niet controversieel verklaard. Dit staat een verdere behandeling dus niet in de weg.
onbekend aanbod toega
nkelij
brede samenwerking
kheid
basisvaa
r dighede n jeugd en volwass enen
7
De bibliotheek: een stevige basis voor de toekomst
3 Integraliteit met het beleid van Gemeente Venray Het meerjarenbeleidsplan voor bibliotheekwerk draagt direct bij aan een van de hoofddoelen uit de kadernota Sociaal Domein: het realiseren van een sterke omgeving die (kwetsbare) inwoners ondersteunt en versterkt. Zo’n sterke omgeving ontstaat door een goed functionerende sociale basisinfrastructuur, waarin de bibliotheek een essentiële rol speelt dankzij haar brede maatschappelijke functies.
vangnet Positieve gezondheid
omgevingswet
omgeving
Communicatie Financien
gedrag/houding
Als gemeente vinden we het daarom belangrijk dat de bibliotheek deze functies goed kan blijven uitvoeren. Hiermee is de bibliotheek een verlengstuk van de gemeente in de uitvoering van het sociaal beleid - denk daarbij aan het Taalakkoord en de Voor- en Vroegschoolse Educatie.
8
Bibliotheekwerk
4 Het belang van bibliotheekwerk Bibliotheken spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Ze geven iedereen toegang tot kennis en informatie. Bezoekers kunnen er niet alleen boeken lenen, maar ook gebruikmaken van computers en internet. Daarmee ondersteunen bibliotheken mensen van alle leeftijden bij hun ontwikkeling. Voor mensen met minder digitale vaardigheden zijn bibliotheken een waardevolle hulp om toch mee te kunnen doen in de digitale wereld. Daarnaast zijn het ontmoetingsplekken waar inwoners samenkomen en deelnemen aan activiteiten. Door het organiseren van lessen en culturele activiteiten stimuleren bibliotheken persoonlijke groei en onderlinge verbondenheid.
Maatschappelijke waarde van bibliotheken Bibliotheken zijn belangrijk voor de hele samenleving. Ze zorgen ervoor dat iedereen gelijke kansen krijgt om te leren en zich te ontwikkelen. Dit helpt mensen om beter mee te doen in de maatschappij. Ze helpen voorkomen dat mensen in een sociaal isolement raken of in de knel komen door bijvoorbeeld geldproblemen. Daarmee dragen bibliotheken bij aan een sterke en betrokken samenleving waar iedereen welkom is. Voor meer informatie over de maatschappelijke waarde van de bibliotheken klik op het logo Bnetwerk hiernaast.
9
Klik hier
De bibliotheek: een stevige basis voor de toekomst
5 Ontwikkelingen 5.1 Landelijke ontwikkelingen
In Nederland heeft één op de vijf volwassenen lage basisvaardigheden. Dit betekent dat zij moeite hebben
5.1.1 Demografische veranderingen,
met lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden.
digitalisering, laaggeletterdheid &
Het gaat hier om mensen die de vaardigheden niet of
basisvaardigheden
onvoldoende aangeleerd hebben, maar ook mensen
De maatschappelijke trends en opgaven in de vorige
die hun vaardigheden verliezen door de alsmaar
visie op bibliotheekwerk blijven ook in 2025 relevant.
toenemende veranderingen in de maatschappij. Mensen
Afgelopen jaar was in Venray 23,4% van de
met lage basisvaardigheden ervaren vaker problemen
bevolking 65 jaar of ouder. Hoewel steeds meer
met hun fysieke en mentale gezondheid, achterstand
ouderen digitale vaardigheden ontwikkelen, blijft extra
op de arbeidsmarkt en financiële problemen.
aandacht nodig voor deze groep (en andere kwetsbare 5.1.2 Wet stelsel openbare
groepen) vanwege de toenemende digitalisering
bibliotheekvoorzieningen
van de samenleving. Een digitale achterstand belemmert inwoners bijvoorbeeld bij het regelen van
In 2019 heeft Rijk de Wet stelsel openbare bibliotheek-
overheidszaken.
voorzieningen (Wsob1) geëvalueerd2. Uit deze evaluatie bleek dat de openbare bibliotheken, en daarbij ook de
Een op de vijf Nederlanders heeft onvoldoende digitale vaardigheden.
uitvoering van hun maatschappelijke functies, door bezuinigingen onder druk zijn komen te staan. Om dit tegen te gaan, heeft het Rijk maatregelen genomen
Ook laaggeletterdheid blijft een maatschappelijke
voor meer en betere bibliotheken.
uitdaging. De mate van geletterdheid wordt onder
De voornaamste maatregel is een voorgenomen
andere beïnvloed door demografische veranderingen,
wijziging van de Wsob, waarbij gemeenten een zorg-
zoals toenemende migratie en sociaaleconomische
plicht krijgen. Deze zorgplicht houdt in dat gemeenten
factoren binnen bepaalde bevolkingsgroepen.
verantwoordelijk worden voor de bereikbaarheid,
Tegelijkertijd worden de eisen aan geletterdheid
toegankelijkheid en kwaliteit van een volwaardige
steeds hoger door de toenemende complexiteit van
bibliotheekvoorziening. Een volwaardige bibliotheek
de samenleving. Hierdoor lopen steeds meer mensen
vervult ten minste de volgende vijf maatschappelijke
het risico achterop te raken in lezen en schrijven,
functies:
waardoor ze niet volwaardig mee kunnen doen in
1. Het beschikbaar stellen van kennis en informatie
onze samenleving. Ook bij jongeren holt de taal- en
2. Het bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling
leesvaardigheid achteruit. Uit onderzoek blijkt dat
en educatie
Nederlandse jongeren steeds minder lezen en met
3. Het bevorderen van lezen en kennismaking met
minder plezier.
literatuur 4. Het organiseren van ontmoeting en debat
In de gemeente Venray is ongeveer 15% van de bevolking tussen de 16 en 65 jaar laaggeletterd. Dit is 3% hoger dan het landelijk gemiddelde.
5. Het laten kennis maken met kunst en cultuur De nieuwe Bibliotheekwet zal deze zorgplicht voor gemeenten wettelijk vastleggen, waarbij de provincie toezicht houdt op de naleving. Onder de zorgplicht wordt verstaan dat iedere inwoner recht heeft op
Steeds vaker wordt gesproken over ‘basisvaardigheden’,
laagdrempelige toegang tot een volwaardige fysieke
omdat de vaardigheden die nodig zijn om mee
bibliotheekvoorziening en dat de gemeente de
te kunnen in de snel veranderende maatschappij
verantwoordelijkheid heeft om dit te realiseren.
verder gaan dan taal alleen. In dit plan gebruiken we ‘basisvaardigheden’ als overkoepelende term
Het doel van de zorgplicht is om het netwerk van
voor geletterdheid, rekenvaardigheden en digitale
openbare bibliotheken en de daarbij horende (lokale)
vaardigheden.
maatschappelijke functies zowel in omvang als in
1. https://wetten.overheid.nl/BWBR0035878/2022-07-01 2. https://open.overheid.nl/documenten/ronl-2c3f229b-f906-4b57-8ac6-4d90096f8949/pdf
10
Ontwikkelingen
kwaliteit te behouden en te versterken. Om dit
2024 is het zorgplichtdeel van deze wet al ingegaan.
mogelijk te maken, worden structureel extra middelen
Dit houdt in dat gemeenten de verantwoordelijkheid
toegevoegd aan het gemeentefonds. De aangepaste
hebben om inwoners die minder digitaal vaardig zijn te
wetgeving geeft de gemeente handvatten om eigen
ondersteunen. Deze ondersteuning wordt vormgegeven
invulling te geven aan het begrip ’volwaardige
via de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s),
bibliotheek’. Dit zijn onder andere minimumaantal
die worden gerealiseerd en beheerd door openbare
openingsuren, fysieke collectie en professionele
bibliotheken met financiering vanuit de gemeente.
personeelsbezetting. Andere thema’s waar de
Het doel van de IDO’s is om burgers te helpen bij
nadruk op komt te liggen zijn de online bibliotheek
het regelen van digitale overheidszaken. Gemeenten
en digitale infrastructuur, leesbevordering en de
ontvangen hiervoor een specifieke uitkering, die niet
leenrechtvergoeding.
geïndexeerd wordt.
Een eerdere maatregel was de toekenning van SPUK-gelden, bedoeld om het bibliotheeknetwerk
5.1.5 Masterplan basisvaardigheden
te versterken en herstellen. In Venray is van deze
Lage basisvaardigheden leiden vaak tot sociaal-
regeling gebruikgemaakt om na de verhuizing volledig
economische achterstanden. De maatschappelijke
professioneel bemande openingsuren te realiseren
kosten bedragen jaarlijks meer dan €1,1 miljard per
in verband met de veiligheid en de toegenomen
jaar5. Deze kosten worden gedragen door de overheid
bezoekersaantallen.
en de burgers zelf, bijvoorbeeld via hogere zorgkosten,
Het wetsvoorstel wordt naar verwachting in het najaar
uitkeringen en armoedebestrijding.
van 2025 aan de Tweede Kamer aangeboden. Om deze problematiek aan te pakken, lanceerde het 5.1.3 Bibliotheekconvenant
kabinet het Masterplan basisvaardigheden. Scholen in
Het vernieuwde Bibliotheekconvenant 2024-20273
het primair en voortgezet onderwijs kunnen onder meer
ondertekend door het Ministerie van OCW, het
subsidie aanvragen om basisvaardigheden van hun
Interprovinciaal Overleg, de Vereniging van
leerlingen te verbeteren. Het gaat hierbij om schrijven,
Nederlandse Gemeenten, de KB (nationale bibliotheek),
rekenen, digitale vaardigheden en burgerschap. Ook
de Vereniging Openbare Bibliotheken en de Stichting
het versterken van de samenwerking van bibliotheken
Samenwerkende POI’s Nederland, bevat een
met scholen en de kinderopvang hoort hierbij en wordt
inspanningsverplichting voor gemeenten. Het convenant
betaald uit het budget van het masterplan. In 2023 was
richt zich op drie actuele maatschappelijke opgaven:
hiervoor €459 miljoen beschikbaar, oplopend tot €678 miljoen structureel vanaf 2027. Meerdere scholen in
1. Geletterde samenleving – bevorderen
Venray maken gebruik van dit budget. Twee interven-
geletterdheid en leesplezier 2. Participatie in de (informatie)samenleving –
ties die worden gebruikt om invulling te geven aan het
digitale inclusie, democratie en burgerschap
masterplan zijn Boekstart en de Bibliotheek op School.
3. Leven lang ontwikkelen – vaardigheden en 5.1.5.1 Boekstart
blijvende inzetbaarheid.
Om het leesplezier en de leesvaardigheid van kinderen te vergroten, gaan bibliotheken intensiever
De vijf maatschappelijke functies van een volwaardige
samenwerken met scholen en de
bibliotheek sluiten direct aan bij deze opgaven.
kinderopvang. Voor de periode 5.1.4 Wet modernisering elektronisch bestuurlijk
2024–2026 is hiervoor €74 miljoen
verkeer
beschikbaar gesteld door het
Vanaf 1 januari 2026 treedt de Wet modernisering
ministerie van OCW. Leesdeskundigen
elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv4) in
van de lokale bibliotheek ondersteunen
werking. Deze wet geeft iedere inwoner het recht om
scholen en kinderdagverblijven,
elektronisch officiële berichten naar de gemeente of
onder andere door het uitbreiden van
andere overheidsinstanties te versturen. Op 1 januari
boekencollecties.
3. https://www.debibliotheken.nl/documenten/bibliotheekconvenant-2024-2027/ 4. https://wetten.overheid.nl/BWBR0048252/2025-01-01 5. https://www.lezenenschrijven.nl/sites/default/files/2020-08/Maatschappelijke%20kosten%20laaggeletterdheid.pdf
11
De bibliotheek: een stevige basis voor de toekomst
5.3 Lokale ontwikkelingen
5.1.5.2 De Bibliotheek op School (dBos) en basisvaardigheden De Bibliotheek op School (dBos) is een samenwerking
5.3.1 Nieuwe Huisvesting bibliotheek
tussen onderwijs, bibliotheek en gemeente, gericht
“De bibliotheek heeft niet alleen een andere plek gekregen, maar ook wij hebben een compleet andere bibliotheek gekregen”
op het bevorderen van leesplezier en mediawijsheid. Het programma bestaat uit zeven bouwstenen: netwerk & beleid, collectie, expertise, activiteiten, leesplan, monitoring en digitale diensten. De meeste Nederlandse scholen werken al met dBos. De Tweede Kamer en de Provincie Limburg benadrukken het belang van dit programma en hebben het ministerie
In 2024 is de bibliotheek verhuisd naar de nieuwe
van OCW gevraagd om een meerjarige toekomstvisie
vestiging aan het Gouden Leeuwpad. Met de
te ontwikkelen. Onderzoeksbureau KWINK groep heeft
ingebruikname van dit nieuwe pand heeft de bibliotheek
in 2023 een rapport opgeleverd over de duurzame
een centrale plek ingenomen binnen de sociale
verankering van dBos6.
infrastructuur van Venray. Het biedt de gelegenheid aan jong en oud om te genieten van boeken, te
Op 11 juni 2025 maakte het ministerie van OCW
studeren of om met elkaar het gesprek aan te gaan in
bekend dat er vanaf 2027 structurele financiering
de ontmoetingsruimte. De verhuizing blijkt een groot
beschikbaar komt voor dBos. De middelen worden
succes: het aantal maandelijkse bezoekers is meer dan
gelijk verdeeld tussen bibliotheken en het onderwijs.
verdubbeld tot ongeveer 14.000.
Scholen kunnen ervoor kiezen om (een deel van) hun bekostiging te besteden aan dBos. Wat dit concreet
5.3.2 Pilot leesoffensief SPOV en Raayland
betekent voor de financiering van dBos in Venray is nog
In 2023 en 2024 heeft Stichting Primair Onderwijs
niet bekend.
Venray (SPOV), samen met de bibliotheek de pilot leesoffensief gestart. Doel was het versterken van
5.2 Provinciale ontwikkelingen
taalontwikkeling, basisvaardigheden en het voorkomen
De provincie heeft in lijn met het coalitieakkoord ‘Elke
van laaggeletterdheid. Op basis van deze pilot
Limburger Telt’ en het beleidskader ‘Samen Leven en
ontwikkelde SPOV een aanpak voor dBos, die enigszins
Bestaanszekerheid’ de doelstelling om ervoor te zorgen
afwijkt van het landelijke concept, maar goedkoper en
dat er in 2027 minder laaggeletterden zijn dan in
toch effectief is gebleken. De gemeente heeft hiervoor
2023. Hiervoor is het ’Aanvalsplan Laaggeletterdheid’
in 2024 en 2025 tijdelijk extra subsidie verleend aan
opgesteld. In dit plan benadrukt de provincie haar taak
BiblioNu.
als actieve kennis deler van bewezen interventies, zoals
Ook Raayland heeft samen met BiblioNu geïnvesteerd
dBos. Maar gaat zelf ook acties ondernemen waaronder
in een bibliotheek op school om het leesplezier en de
het gratis maken van het bibliotheeklidmaatschap voor
leesvaardigheid te bevorderen.
minima. In 2025 start een proef in drie gemeenten, 5.3.3 Financiële ontwikkelingen BiblioNu
met een verdere uitrol in 2026 en 2027.
In 2018/2019 was het financieel slecht gesteld met 5.2.1 Dialecten en streektaal
de organisatie BiblioNu. Ook was de omslag naar een
In het uitvoeringsprogramma Limburgse taal 2025-2027
bibliotheek van de toekomst nog niet gemaakt. Met het
’Same veur ’t Limburgs’ zegt de provincie toe om
herstelplan en een eenmalige bijdrage van de gemeente
meer te investeren in de Limburgse taal. Het streven
is hierop extra ingezet. Inmiddels is BiblioNu financieel
is om in 2030 een officiële erkenning te krijgen als
gezond en is de omschakeling naar een andere
regionale streektaal volgens het Europees Handvest
bibliotheek is gemaakt. In combinatie met de nieuwe
voor minderheidstalen. De belangstelling voor dialecten
huisvesting, faciliteiten en de inhoudelijke vernieuwing
groeit, wat onder andere blijkt uit de populariteit van
vormt BiblioNu nu een waardevolle voorziening voor de
taalcursussen en lokale initiatieven.
inwoners van Venray.
6. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/11/24/onderzoek-voorwaarden-duurzame-verankering-de-bibliotheek-opschool
12
De bibliotheek in Venray
6 De bibliotheek in Venray
Klik hier
Het bibliotheekwerk in Venray wordt uitgevoerd door BiblioNu, een organisatie die zowel voor de gemeente Horst aan de Maas als de gemeente Venray werkt.
35 uur per week 35geopend uur per week geopend
professionele bezetting professionele bezetting
35 35
1 1 2024 130.000 bezoekers 2024 130.000 bezoekers
2024 6.462 2024 leden 6.462 leden
Gemiddeld 180.000Gemiddeld uitleningen 180.000 uitleningen
Bezoekers komen ook voor activiteiten vankomen het Taalhuis, Bezoekers ook voor lezingen, cursussen, activiteiten van het Taalhuis, om elkaar te ontmoeten, lezingen, cursussen, te studeren of te hetontmoeten, lezen van omkrant elkaar de of tijdschrift. te studeren of het lezen van de krant of tijdschrift.
13
Synthese MEE Synthese met GGZ MEE Match voormet vrijwilligers GGZ Vincent van Gogh Match voor vrijwilligers (op consultatiebasis) Vincent van Gogh (op consultatiebasis)
De bibliotheek: een stevige basis voor de toekomst
7 Doelstellingen voor bibliotheekwerk in Venray Terugkijkend zien we dat er al veel werk is verricht en de juiste stappen zijn gezet. Toch vraagt de veranderende samenleving om een aanscherping van onze doelstellingen. Op basis van landelijke, provinciale en lokale ontwikkelingen, gesprekken met BiblioNu en andere stakeholders, zijn vier centrale doelstellingen geformuleerd die richting geven aan dit meerjarenbeleidsplan.
1. Een toegankelijke en goed uitgeruste bibliotheek voor alle inwoners van Venray. (basisvoorziening).
3. Het bevorderen van de basisvaardigheden, digitale inclusie en informatieverstrekking voor volwassenen (basisvaardigheden).
De bibliotheek is een basisvoorziening binnen het sociale en educatieve beleid van de gemeente
Het is van belang dat onze inwoners de juiste
Venray. Een toegankelijke en bereikbare
(basis)vaardigheden ter beschikking hebben om
bibliotheek, zowel fysiek als digitaal, stelt alle
mee te blijven doen in deze alsmaar veranderende
inwoners in staat om volwaardig deel te nemen
samenleving. De bibliotheek moet de plek bij
aan de samenleving, ongeacht leeftijd, inkomen
uitstek zijn waar mensen terechtkunnen om te
of achtergrond. Daarom moet de bibliotheek
leren, informatie te vinden en ondersteuning te
niet alleen voldoen aan de wettelijke functies,
krijgen bij online overheidszaken.
maar ook inspelen op lokale behoeften, met voorzieningen als studieruimtes, een koffiebar en ontmoetingsplekken. Dit sluit aan bij het streven van de gemeente naar een inclusieve, lerende en
4. Het stimuleren van een leven lang leren en ontwikkelen voor jong en oud (leven lang ontwikkelen).
veerkrachtige samenleving.
Naast het educatieve en ondersteunende aanbod
2. Het bevorderen van de taal- en leesvaardigheid van kinderen en jongeren in de leeftijd van 0-18 jaar (jeugd en educatie).
is het ook van belang dat de bibliotheek een recreatief en cultureel aanbod heeft. Onze inwoners, jong en oud, moeten de mogelijkheid hebben om activiteiten, lezingen en evenementen bij te wonen gericht op lezen, schrijven, cultuur en
Taal- en leesvaardigheid vormen de basis voor
ander vermaak. Daarbij is er ook aandacht voor
de ontwikkeling van kinderen en jongeren.
maatschappelijke thema’s en het behoud van het
Onderzoek toont aan dat vroege preventie-
Venrays en Limburgs dialect. Voor het culturele
activiteiten de beste resultaten opleveren.
aanbod is samenwerking met Cultura Venray van
Door structureel te investeren in de bibliotheek
groot belang.
investeren we direct in de toekomst van onze jeugd. Zo bouwen we aan een sterke, geletterde en veerkrachtige generatie.
14
Ontwikkeling scenario's
8 Ontwikkeling scenario’s Op basis van de hierboven genoemde doelstellingen zijn drie scenario’s uitgewerkt. Elk scenario laat zien in welke mate de bibliotheek met haar projecten en interventies kan bijdragen aan het behalen van deze doelstellingen. Zie tabel 1 voor de kosten van elk scenario per doelstelling.
De scenario’s zijn als volgt opgebouwd: • Scenario 0 – Minimum: minimale inzet voor een bibliotheek • Scenario 1 – Basis: huidige inzet van de bibliotheek continueren • Scenario 2 – Plus: combinaties van de plusdiensten van de bibliotheek Voor elk scenario is in overleg met BiblioNu een inschatting gemaakt van de te behalen resultaten per doelstelling.
–
Legenda
Onvoldoende
+/–
+
Neutraal
Positief
Scenario 0 – Minimum
Scenario 1 - Basis
In dit scenario zijn de kosten opgenomen die een
In dit scenario wordt de huidige lijn van de bibliotheek
minimale inzet garanderen voor bibliotheekwerk. De
voortgezet, met de uitzondering van de pilot van
bibliotheek is dan 15 uur per week geopend, beschikt
de Bibliotheek op school (dBos) in het primair en
over een fysieke en online collectie, biedt Boekstart
voortgezet onderwijs, die wordt niet gecontinueerd.
aan in de vestiging, heeft aanbod voor digitale inclusie
In scenario 1 wordt ingezet op alle vier doelen. De
en stelt een Informatiepunt Digitale Overheid (IDO)
bibliotheek blijft 35 uur per week open. Er worden
beschikbaar voor vragen van inwoners.
extra middelen ingezet om Boekstart uit te breiden: naast de aanwezigheid in vestiging en op de 18
Door de beperkte openingstijden is de bibliotheek
kinderopvanglocaties, wordt het programma uitgerold
niet voor iedereen toegankelijk. Er is geen extra inzet
naar drie extra locaties. De huidige projectsubsidie voor
op educatie voor onze jeugd en er ontbreekt aanbod
Boekstart loopt tot en met 2026; het vervolg van de
gericht op het ontwikkelen van basis- en digitale
financiering wordt nog onderzocht.
vaardigheden. Ook de brede programmering die
Voor het verbeteren van de basisvaardigheden wordt
bijdraagt aan een leven lang ontwikkelen ontbreekt in
het programma basisvaardigheden en taalcursussen
dit scenario.
voor NT17 en het taalcafé (NT28) beschikbaar gesteld.
De inzet in scenario 0 is daarom ontoereikend om onze
Daarnaast is er een brede programmering gericht op
doelstellingen te behalen, tenzij we de doelstellingen
een leven lang leren, met specifieke aandacht voor
aanpassen. Bovendien komt de uitvoering van de vijf
activiteiten rondom het Limburgs en Venrays dialect.
maatschappelijke functies, zoals voorgeschreven in de Wsob onder druk te staan. 7. NT1 is de aanduiding voor mensen met Nederlands als eerste taal. Het gaat dan om volwassen mensen met Nederlands als moedertaal. Ze zijn vaak in Nederland geboren, zijn
Scenario 0 - Minimum
hier naar school geweest, maar zij hebben toch moeite met 1. Basisvoorziening
2. Jeugd & Educatie
+/–
–
3. Basis en digitale vaardigheden
4. Leven lang ontwikkelen
–
–
lezen, schrijven en/of rekenen. Ook tweetalige en meertalige Nederlanders horen bij deze groep, als zij het Nederlands mondeling goed beheersen. 8. NT2 is de aanduiding voor mensen met Nederlands als tweede taal. Het gaat om volwassenen met een andere moedertaal, die nog bezig zijn het Nederlands te verwerven. (Zowel mondeling als schriftelijk)
15
De bibliotheek: een stevige basis voor de toekomst
Scenario 1 - Basis
Scenario 2 - Plus
1. Basisvoorziening
2. Jeugd & Educatie
1. Basisvoorziening
2. Jeugd & Educatie
+
+/–
+
+
3. Basis en digitale vaardigheden
4. Leven lang ontwikkelen
3. Basis en digitale vaardigheden
4. Leven lang ontwikkelen
+
+
+
+
Met dit scenario wordt naar verwachting een positief
door het ook aan te bieden op de consultatiebureaus,
resultaat geboekt op de doelstellingen 1 (toegankelijke
waarmee jonge kinderen en hun ouders nog beter
bibliotheek), 3 (basisvaardigheden) en 4 (leven lang
worden bereikt.
leren). Voor doelstelling 2 (jeugd en educatie) wordt
De grootste investering in dit scenario is de structurele
er naar verwachting een neutraal resultaat geboekt.
implementatie van Bibliotheek op school (dBos),
Ondanks het niet voortzetten van dBos biedt Boekstart,
waarmee intensief wordt ingezet op het verbeteren van
de kinderenboekencollectie en de programmering jeugd
taal- en leesvaardigheid bij kinderen en jongeren.
een basis voor de ontwikkeling van onze jongeren. De
Daarnaast wordt het aanbod voor volwassenen
gevolgen voor de meerjarenbegroting staan beschreven
uitgebreid met extra NT2-taalcursussen en de
in hoofdstuk 10.
ontwikkeling van een breed informatiepunt voor uiteenlopende inwonersvragen.
Scenario 2 – Plus
Deze plusdiensten, of een combinatie hiervan,
In dit scenario wordt gekozen voor een uitbreiding van
versterken de impact van de bibliotheek op alle vier
het bibliotheekaanbod met meerdere plusdiensten,
doelstellingen. Dit scenario vraagt om aanvullende
zoals dBos, Samen Thuis in Taal en een breed
investeringen (zie tabel 1).
informatiepunt. In scenario 2 kan intensiever worden ingezet op de te behalen doelen en met name
8.1 Inzicht in kosten per scenario
doelstelling 2 rondom jeugd en educatie. De openings-
Onderstaand overzicht geeft inzicht in de kosten* van
tijden kunnen worden verruimd naar 42 of 52 uur per
de diverse scenario’s. De onderliggende kosten per
week, zodat meer inwoners gebruik kunnen maken van
product zijn opgenomen in bijlage A. Deze kosten zijn
de bibliotheek. Boekstart wordt verder geïntegreerd
in samenspraak met de bibliotheek opgesteld.
Tabel 1: Kosten per scenario per doelstelling Doelstelling
Kosten scenario 0 Kosten scenario 1 Kosten scenario 2
1. Een toegankelijke en goed uitgeruste bibliotheek voor alle inwoners van Venray (basisvoorziening bibliotheek)
€ 987.958,27
1.141.562,13
1.285.064,36
2. Door middel van voldoende educatief aanbod de taal- en leesvaardigheid en leesplezier bevorderen van kinderen en jongeren (jeugd en educatie)
€ 9.000,00
€ 105.599,00
€ 934.732,73**
3. Inzetten op het bevorderen van basisvaardigheden, digitale inclusie en informatieverstrekking
€ 58.700,00
€ 159.524,00
€ 302.516,00
/
€ 73.952,00
€ 73.952,00
€ 1.055.658,27
€ 1.480.637,13
€ 2.596.265,09
4. Een gevarieerd aanbod van inspirerende en leerzame activiteiten voor jong en oud (leven lang ontwikkelen) Totaal * Dit zijn de verwachte kosten voor 2026.
** Voor 2026 zitten hier ook eenmalige kosten bij, voornamelijk voor het opstarten van dBos
16
Ontwikkeling scenario's
8.2 Toelichting keuze scenario 1
Met scenario 1 wordt invulling gegeven aan drie van de
In het vorige hoofdstuk zijn drie scenario’s uitgewerkt,
vier doelstellingen: toegankelijke basisvoorziening (1),
inclusief hun impact op de doelstellingen en de
versterking basisvaardigheden en digitale ontwikkeling
bijbehorende activiteiten en kosten. In dit hoofdstuk
(3) en een leven lang ontwikkelen (4). Doelstelling 2
lichten we de keuze voor scenario 1 toe.
– het bevorderen van taal- en leesvaardigheid bij kinderen en jongeren – wordt in dit scenario slechts beperkt gerealiseerd.
Scenario 1 bouwt voort op de huidige inzet van de bibliotheek, met uitzondering van dBos. DBos wordt momenteel gefinancierd via projectgelden en
De huidige financiële situatie van de
is niet structureel opgenomen in onze begroting.
gemeentebegroting 2026 laat op dit moment geen
Het aanbieden van dBos vraagt een grote financiële
ruimte voor aanvullende investeringen die nodig
investering, waarvoor binnen de begroting van 2026
zijn voor scenario 2. Daarom is gekozen voor een
geen ruimte is.
scenario dat financieel haalbaar is, maar tegelijkertijd voortbouwt op de ingezette koers van de afgelopen jaren. Scenario 1 sluit bovendien goed aan bij het integrale gemeentelijke beleid. Het richt zich breed op thema’s als laaggeletterdheid, inclusie en sociale cohesie, en draagt daarmee actief bij aan de opgaven binnen het sociaal domein. Door de combinatie van basisvaardigheden, Boekstart en een leven lang leren, ondersteunt dit scenario kwetsbare inwoners en bevordert het gelijke kansen voor jong en oud.
Informatie voor inwoners
Wel wordt in dit scenario ingezet op de structurele voortzetting van Boekstart tot en met 2026. Gedurende deze periode wordt het programma uitgebreid naar alle kinderopvanglocaties in Venray. Daarnaast wordt de inzet van de SPUK-regeling voor verruiming van
Bibliotheek als ontmoetingsplek
Toename aantal bezoekers
35
de openingstijden structureel gemaakt. Deze keuze is gebaseerd op de toegenomen bezoekersaantallen, de functie van de bibliotheek als ontmoetingsplek en de groeiende rol als informatievoorziening voor inwoners.
Verruiming openingstijden
9 Activiteiten en verantwoording In tabel 2 staat welke activiteiten van de bibliotheek bijdragen aan de doelstellingen, hoe en waar ze verantwoord worden en welk ambitie niveau is gesteld. Niet alle activiteiten of het effect ervan zijn in cijfers uit te drukken en te verantwoorden. Tijdens de ambtelijke en bestuurlijke overleggen wordt, naast de kwantitatieve verantwoording, vooral gekeken naar de kwalitatieve vooruitgang van het bibliotheekwerk gericht op de doelstellingen. In het jaarverslag van BiblioNu zal deze verantwoording ook worden gepresenteerd.
17
De bibliotheek: een stevige basis voor de toekomst
Activiteiten en verantwoording
Tabel 2: Activiteiten en verantwoording Doelstelling
Activiteiten
Verantwoording
Nulmeting 2024
Ambitie
Een toegankelijke bibliotheek door ervoor te zorgen dat het
Jaarverslag
35 uur
Openingstijden blijven ongewijzigd.
Jaarverslag
133.601 bezoekers
Een stijgende lijn in bezoekers, leden en uitleningen
Basisvoorziening bibliotheek Openingstijden
gebouw 35 uur geopend is, verdeeld over 6 dagen. Een gebouw dat uitnodigt tot ontmoeten, kennis delen en kennis
Huisvesting
halen.
6.462 aantal leden 177.397 uitleningen
Samenwerking
Gebruik door maatschappelijke organisaties van het gebouw.
Jaarverslag
Door samenwerking met andere partners verder op te zoeken
Jaarverslag
n.v.t.
Meer samenwerking met partners en gebruikers
Jaarverslag
18 locaties
Boekstart in alle kinderopvanglocaties in Venray
Boekstartmonitor (wordt
n.v.t.
Een positief resultaat van de boekstartmonitor en dit
kunnen de diensten van de bibliotheek en de functies van het gebouw nog beter uit de verf komen.
Jeugd en educatie Boekstart
Boekstart wordt uitgebreid naar alle kinderopvanglocaties.
in 2026 geëvalueerd) Activiteiten voor jeugd in
Activiteiten die speciaal gericht zijn op kinderen en jongeren.
Jaarverslag
vergelijken met landelijke benchmarks n.v.t.
brede programmering
Een activiteitenprogramma ingericht op het bevorderen van de taal-en leesvaardigheid van kinderen en jongeren
(Digitale) Basisvaardigheden en inclusie Taalakkoord
Het bevorderen van taalvaardigheid, digitale inclusie en het
Jaarverslag
n.v.t.
opbouwen en onderhouden van het netwerk van maatschappelijke
Het taalakkoord draagt bij aan het bevorderen van de basisvaardigheden en digitale inclusie.
partners. Taalcursus voor doelgroep
Bij de bibliotheek kunnen NT1-taalvragers terecht voor een cursus
NT1
met 1-op-1 ondersteuning.
Digitale inclusie
Aanbieden van programma's zoals Klik & Tik, Digisterker en
Evaluatie cursisten
n.v.t.
Een positieve terugkoppeling van de cursisten
Verantwoording IDO
Klik & Tik: 23 deelnemers
Een stijging in het aantal deelnemers
Digitaal Café. Maar ook het ter beschikking stellen van digitale
Digivitaler: 3 deelnemers
werkplekken en ondersteuning bij het regelen van belastingzaken.
Digitaal spreekuur: 46 deelnemers Belastingspreekuur: 10 deelnemers
Informatiepunt Digitale
Het IDO is er ter ondersteuning van onze inwoners op het gebied
Overheid (IDO)
van online overheidszaken.
Brede programmering in
Een aantal jaren geleden is aan BiblioNu de opdracht gegeven
de bibliotheek
om de bibliotheek in Venray een educatieve-maatschappelijke
Verantwoording IDO
107 vragen
Een stijging in het aantal behandelde vragen
Jaarverslag
n.v.t.
Een brede programmering die leren en ontwikkelen
Leven lang ontwikkelen
stimuleert voor jong en oud
bibliotheek te maken. Een programmering van activiteiten zoals, cursussen, workshops, lezingen zijn daarvoor opgezet en zijn net zo belangrijk (geworden) als de collectie van de bibliotheek. Inzetten op behoud en
Als gemeente hechten we waarde aan ons eigen dialect, daarom
stimuleren eigen dialect
willen we inzetten op het behoud en stimuleren van de Limburgse
Jaarverslag
n.v.t.
Het integreren van activiteiten gericht op dialect in de brede programmering
en Venrodse taal.
18
19
De bibliotheek: een stevige basis voor de toekomst
10 Financiële kader 2026
2027
2028
2029
Kosten scenario 1
€ 1.480.637,13
€ 1.543.416,14
€ 1.608.856,99
€ 1.677.072,52
Gemeentelijke dekking*
€ 1.538.826,00
€ 1.606.400,50
€ 1.660.498,50
€ 1.716.899,50
€ 1.335.126
€ 1.270.511
€ 1.324.609
€ 1.381.010
€-
€ 132.189,50
€ 132.189,50
€ 132.189,50
Onderwijsachterstand middelen
€ 75.000
€ 75.000
€ 75.000
€ 75.000
Web middelen
€ 85.000
€ 85.000
€ 85.000
€ 85.000
Spuk IDO
€ 43.700
€ 43.700
€ 43.700
€ 43.700
Basissubsidie in gemeentebegroting Middelen WSOB** Aanvullende gemeentelijke subsidie vanuit Rijksmiddelen***
*
Dit bedrag is de som van de cursieve bedragen
**
Dit bedrag is gebaseerd op het aantal inwoners x €2,95 (berekening gebaseerd op laatste berichtgeving vanuit OCW)
*** Deze middelen zijn onderhevig aan nog te nemen besluiten van het Rijk
Binnen de huidige begroting is er voldoende dekking voor het uitvoeren van scenario 1. Er is momenteel een aantal onzekerheden over de voortzetting en een eventuele korting op de Rijksmiddelen. In het financiële kader in bovenstaande tabel zijn deze middelen opgenomen zoals ze voor 2026 beschikbaar zijn. Besluiten die het Rijk neemt na het vaststellen van dit beleidsplan, zullen logischerwijs gevolgen hebben op het financiële kader. Als deze gevolgen voor noodzakelijke wijzigingen zorgen, wordt dit beleidsplan aangevuld met een addendum.
20
Bijlage
Bijlage In dit overzicht is gedetailleerd uitgewerkt wat de structurele en incidentele kosten per doelstelling en bijbehorende activiteiten zijn. Wat willen we bereiken
Kosten 0
1 Basis
2 Plus
Structureel
Structureel
Structureel
Incidenteel
€ 1.055.658,27
€ 1.480.637,13
€ 2.196.507,55
€ 399.757,54
Geschikte huisvesting
€ 305.660,00
€ 305.660,00
€ 305.660,00
Aansluitkosten BiblioNu
€ 487.980,09
€ 490.993,04
€ 490.993,00
Fysieke en online bibliotheek(collectie)
€ 96.375,00
€ 96.375,00
€ 96.375,00
1. Basisvoorziening bibliotheek
Boetevrij lenen Openingstijden 15 uur
€ 7.500,00
€ 10.000,00
€ 97.943,18
Openingstijden 35 uur
€ 248.534,09
Openingstijden 42 uur Openingstijden 52 uur
€ 374.536,36
2. Jeugd en educatie Boekstart in vestiging
€ 9.000,00
Boekstart in kinderopvang
€ 9.000,00
€ 9.000,00
€ 96.599,00
€ 96.599,00
Boekstart op consultatiebureau
€ 20.808,00
€ 5.000,00
dBos op pilot manier SPOV
€ 324.381,15
€ 384.757,54
dBos Voortgezet onderwijs
€ 30.187,04
Samen thuis in Taal
€ 64.000,00
3. Basisvaardigheden & digitale inclusie Taalakkoord
€ 75.012,00
€ 75.012,00
Taalcursus voor doelgroep NT1
€ 24.012,00
€ 24.012,00
Taal - anderstaligen (NT2)
€ 1.800,00
€ 17.500,00 € 15.000,00
Digitale inclusie
€ 15.000,00
€ 15.000,00
Informatiepunt Digitale Overheid
€ 43.700,00
€ 43.700,00 € 170.992,00
Breed informatiepunt
4. Leven lang ontwikkelen € 73.952,00
Brede programmering in de bibliotheek
21
€ 73.952,00
www.venray.nl