001 Participatieverordening gemeente Venray (raadsvoorstel)

Raadsvoorstel

Onderwerp

Participatieverordening gemeente Venray

Zaaknummer

Raad datum

9 december 2025

Steller

Medewerker team Concern

Team

Concern

Teammanager

Teammanager Concern

Portefeuillehouder

Erik van Daal

Openbaarheid Ja, Per direct. Ter advisering/kennisneming/bespreking Ter bespreking

Voorstel

1. De ‘Participatieverordening gemeente Venray’ vast te stellen en gelijktijdig 2. de ‘Inspraakverordening gemeente Venray’ in te trekken.

1 van 4

Raadsvoorstel Inleiding Vanwege de Wet versterking participatie op decentraal niveau moeten gemeenten hun inspraakverordening vervangen door een participatieverordening. Daarvoor hebben ze tot 1 januari 2027 de tijd. De wet beoogt de participatie van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties (hierna: inwoners) te versterken vanuit de overtuiging dat het belangrijk is dat zij invloed kunnen uitoefenen op en inbreng hebben bij gemeentelijk beleid en plannen die hen aangaan. Met hun ideeën en kennis kunnen zij ervoor zorgen dat beleid en besluiten van de gemeente beter aansluiten bij hun behoeften. Participatie is daarmee een onderdeel van een sterke en levendige democratie. Gemeente Venray heeft participatie en participatief werken hoog in het vaandel staan. Onze missie is om samen met de initiatiefkracht van de gemeenschap en energie, expertise en ideeën van onze inwoners samen te werken aan goed wonen, werken, leven en recreëren in Venray. De organisatie geeft actief uitvoering aan het beleidskader Inwoners- en overheidsparticipatie ‘Samen verder werken aan participeren in Venray’. Daarin staan de uitgangspunten, afwegingen en spelregels voor de manier waarop we met onze inwoners het lokale samenspel vorm geven. We benoemen daarin ook hoe we ruimte geven aan de initiatief-, denk- en doekracht vanuit de wijken en dorpen.

Het beleidskader is dan ook de basis geweest bij het opstellen van de participatieverordening en bouwt daarop verder.

Beoogd resultaat Het doel van de participatieverordening is om vast te stellen hoe we de betrokkenheid van inwoners regelen bij niet alleen de totstandkoming maar ook de uitvoering en evaluatie van gemeentelijk beleid. De verordening benoemt de procesafspraken hiervoor en beschrijft de rol van de bestuursorganen in deze processen. Daarnaast is de verordening van toepassing op de manier waarop de gemeente faciliteert bij inwonersinitiatieven en verankert ze het uitdaagrecht als specifieke vorm van overheidsparticipatie. Het uitdaagrecht houdt in dat inwoners en maatschappelijke partijen de gemeente vragen om de uitvoering van een gemeentelijke taak over te nemen. De participatieverordening benoemt de voorwaarden en criteria daarbij. De participatieverordening biedt helderheid en transparantie over de mogelijkheden voor inwoners om te participeren en over wat het vraagt van de gemeente. Zo geven we zorgvuldig en behoorlijk vorm aan het lokale samenspel wat leidt tot betere plannen en besluitvorming en tot versterking van het gevoel van medeeigenaarschap van inwoners. In het bijzonder bevestigt de participatieverordening dat inwoners hun overheid kunnen uitdagen om een gemeentelijke taak over te nemen. Argumenten 1.1 De Wet versterking participatie op decentraal niveau verplicht gemeenten om de inspraakverordening te vervangen door een participatieverordening.

Vanwege de Wet versterking participatie op decentraal niveau is de gemeente verplicht om voor 1 januari 2027 een verordening vast te stellen die participatie en inspraak regelt en formeel verankert. De huidige inspraakverordening van de gemeente Venray komt hiermee van rechtswege te vervallen. 1.2 De participatieverordening is gebaseerd op de ‘Model Participatieverordening 2024’ die is opgesteld door de VNG. Om gemeenten te ondersteunen bij het opstellen van een participatieverordening biedt de

2 van 4

Raadsvoorstel VNG een Model Participatieverordening aan. De participatieverordening gemeente Venray is gebaseerd op en getoetst aan deze modelverordening. 1.3 De verordening sluit aan op het beleidskader inwoners- en overheidsparticipatie ‘Samen verder werken aan participeren in Venray’. In februari 2025 heeft de gemeenteraad het beleidskader inwoners- en overheidsparticipatie vastgesteld. Daarin staan de beginselen van behoorlijk participeren, de definities en intenties van participatie, het belang van een participatieplan alsook de rolinvulling van college, gemeenteraad en organisatie bij inwonersparticipatie en inwonersinitiatieven. Deze elementen zijn opgenomen in bepalingen van de participatieverordening. 1.4 Toezegging mogelijk maken uitdaagrecht In het beleidskader inwoners- en overheidsparticipatie wordt ook gesproken over het uitdaagrecht. De gemeenteraad Venray hecht veel waarde aan deze nieuwe mogelijkheid tot het nemen van initiatief door inwoners. Uitdaagrecht is een verplicht element van de participatieverordening. Daarom is aan de gemeenteraad, bij de vaststelling van het beleidskader, de toezegging gedaan om nog gedurende de huidige raadsperiode, de participatieverordening ter besluitvorming voor te leggen aan de raad. Zo hebben de inwoners het recht de gemeente uit te dagen met ingang van de inwerkingtreding van de participatieverordening.

2.1 Met het vaststellen van de participatieverordening gemeente Venray wordt de inspraakverordening gemeente Venray overbodig. Hierdoor komt de inspraakverordening gemeente Venray van rechtswege te vervallen. Kanttekeningen en risico’s 1.1 Het uitvoering geven aan de participatieverordening vraagt tijd, inzet en aandacht van de organisatie. In Venray staat participatief werken hoog op de agenda en heeft de ambtelijke organisatie dit altijd al in praktijk gebracht. De participatieverordening gaat nog een stap verder door te verplichten dat de gemeente inwoners betrekt in alle fasen van het beleidsproces. Dat vraagt van de gemeente een houding van mogelijk maken en ‘ja, tenzij’ en de borging van dit alles in de organisatie(cultuur). Zoals ook de VNG in de aanbiedingsbrief bij de modelverordening heeft opgemerkt ‘vraagt dit wat’ van gemeenten en met name aandacht, tijd en inzet van het ambtelijk apparaat. Gezien alle andere opgaven waar de ambtelijke organisatie voor staat, kan het borgen van participatief werken soms op gespannen voet komen te staan met de tijd, aandacht en inzet die nodig is voor andere (organisatie)ontwikkelingen en opgaven. 1.2 Het uitdaagrecht brengt nieuwe uitdagingen met zich mee voor ambtelijke organisatie.

Een uitdaagvoorstel, is net als een inwonersinitiatief, een vorm van overheidsparticipatie maar dan specifiek gericht op het overnemen van (de uitvoering van) een (deel van een) gemeentelijk taak en de verantwoordelijkheden daarvoor. Daar zitten juridische en financiële gevolgen aan vast die voor elk uitdaagvoorstel anders zijn. Als een uitdaagvoorstel wordt gehonoreerd, volgt een contractuele of bestuurlijke overdracht van die verantwoordelijkheden met afspraken over middelen en prestaties. Dat vraagt van de ambtelijke organisatie om maatwerk en - voorafgaand - zorgvuldig onderzoek van de juridische, financiële en organisatorische mogelijkheden en om meedenken of en hoe de uitdager aan de prestaties en afspraken kan voldoen. In dit kader verkent de ambtelijke organisatie op dit moment de mogelijkheden van de toepassing van het uitdaagrecht op de inzameling oud papier.

3 van 4

Raadsvoorstel De participatieverordening leidt niet tot verplichtingen ten aanzien van participatie bij de instrumenten Omgevingswet. In de participatieverordening gemeente Venray is een (facultatieve) bepaling uit de VNG-modelverordening opgenomen over participatie bij de vaststelling en wijziging van de omgevingsvisie, het omgevingsplan en omgevingsprogramma. Deze bepaling legt geen verplichtingen op, maar verwoordt de intentie van het bestuursorgaan om participatie op zorgvuldige wijze vorm te geven en de motiveringsplicht te respecteren. Participatie is op grond van de Omgevingswet (als een lex specialis) namelijk vormvrij. De omgevingsdialoog bij aanvragen voor een omgevingsvergunning valt buiten de reikwijdte van de verordening, aangezien deze ook door particuliere initiatiefnemers kan worden gevoerd. Communicatie In aanloop naar het opstellen van de participatieverordening heeft de volgende participatie- en communicatie plaats gevonden: -

intern overleg en afstemming met collega’s (gebiedscoördinatoren, werkgroep participeren, inkoopadviseur, juridisch adviseur).

-

Presentatie over participatieverordening en uitdaagrecht tijdens een vergadering van het DRO (d.d. 1 september jl.)

-

Gespreksgroep over participatieverordening en uitdaagrecht met actieve inwoners, initiatiefnemers en vertegenwoordigers van wijkraden en KBO groenploegen. (d.d. 12 september jl.)

Na vaststelling van de participatieverordening publiceren we deze op https://wetten.overheid.nl/. We geven daarnaast op de website gemeente Venray actief bekendheid aan de verordening en aan de mogelijkheid om een uitdaagvoorstel te doen. Daarvoor plaatsen we op de gemeentesite een aanvraagformulier. Financiële gevolgen Het vaststellen van de participatieverordening heeft geen financiële gevolgen.

Vervolgtraject besluitvorming De participatieverordening treedt in werking op de dag na de bekendmaking.

Evaluatie In de participatieverordening gemeente Venray is de mogelijkheid opgenomen dat na elke raadsperiode de uitvoering van deze verordening wordt geëvalueerd. Bijlagen - Raadsbesluit Participatieverordening gemeente Venray

Naslagwerk

4 van 4