00 Raadsvoorstel Recentralisatie Raayland College

Raadsvoorstel

Onderwerp

Recentralisatie Raayland College

Zaaknummer

551214

Raad datum

2 november 2021

Openbaar

Ja

Ter advisering/

Ter bespreking

Steller

Milou Jeurissen

Team

MO

Teammanager

Ernst-Jan Meerbeek

Portefeuillehouder

Jan Jenneskens

kennisneming/ bespreking

Voorstel 1.

In te stemmen met het voornemen tot recentralisatie van het Raayland College;

2.

Kennis te nemen van de financiële gevolgen van recentralisatie zoals verwoord in de financiële paragraaf;

3.

In te stemmen met het voornemen om de bouwdelen C, D en E te onttrekken aan het Raayland College en te slopen;

4.

In te stemmen met het voornemen om voor de reparatie van de normatieve omvang van het Raayland College als gevolg van sloop, een budget te reserveren binnen het financiële kader zoals verwoord in de financiële paragraaf;

5.

Het college opdracht te geven om de recentralisatie verder af te wikkelen middels een vaststellingsovereenkomst en deze vervolgens in concept aan de raad voor te leggen voor wensen en bedenkingen bij definitieve besluitvorming over het onder 1 genoemde voorstel.

Samenvatting Gemeente Venray en de Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs (LVO) zijn ten tijde van de realisatie van de unilocatie van VO-school het Raayland College (1999), met elkaar een overeenkomst tot doordecentralisatie aangegaan. Kern van het convenant bestaat uit het verleggen van het economisch eigendom – samen met de uitvoering van de zorgplicht voor adequate huisvesting – van de gemeente aan het schoolbestuur. In 2011 is het Convenant vervangen door een herziene overeenkomst tot doordecentralisatie voor onbepaalde tijd. Het schoolbestuur ontvangt voor de uitvoering van de zorgplicht jaarlijks van de gemeente een doordecentralisatie vergoeding, gebaseerd op het aantal leerlingen en een jaarlijks te indexeren bedrag per leerling (in 2021 totaal € 733.438,=). Zoals reeds vermeld in de raadsinformatiebrief d.d. 25 mei 2021 heeft het schoolbestuur LVO te kennen gegeven de wens te hebben tot aanpassing van de situatie van de locatie Raayland. Deze wens is ingegeven door de overmaat die de gebouwen hebben i.r.t. het leerlingenaantal en de financiële tekorten in de exploitatie die men ervaart in het beheren van de schoolgebouwen. Het Raayland College is de enige LVO-School in Limburg waarvan de huisvesting nog is doorgedecentraliseerd. Deze situatie past daarmee ook niet meer bij het gevoerde beleid van het schoolbestuur.

Het bestuur van LVO heeft te kennen gegeven de voorkeur te hebben voor het terugdraaien van de doordecentralisatie, oftewel recentralisatie. Het Raayland College bestaat uit verschillende bouwdelen. Bouwdelen A en B zijn ten tijde van de realisatie van de unilocatie nieuw gebouwd (bouwjaar 2000). Bouwdeel C (het voormalige Boschveldcollege) dateert uit 1969 en is aan het einde van zijn levensduur. Daarnaast zijn er nog enkele kleine bouwdelen (D, E en F).

Pagina 1 van 8

Bouwdelen A, B en F zijn nog volledig in gebruik. Bouwdeel C wordt nog beperkt door het Raayland College gebruikt (alleen bouwdeel C5), enkele ruimtes worden verhuurd aan externe partijen. De bouwdelen D (voormalige conciërge woning) en E (tuinderskas) worden niet meer gebruikt. De overeenkomst tot doordecentralisatie biedt de mogelijkheid om te komen tot beëindiging van de doordecentralisatie met wederzijds goedvinden, tegen voorwaarden die ook wederzijdse instemming nodig hebben. Vanuit het gezamenlijke belang voor goed en aantrekkelijk voortgezet onderwijs binnen de gemeente Venray willen we, binnen de mogelijkheden die er zijn, meehelpen in een oplossing voor het Raayland College. We hebben hierin geen directe verplichting, maar hebben als gemeente wel een belang bij het behoud van een goede en financieel gezonde middelbare school. In het licht van de huidige overeenkomst tot doordecentralisatie is door adviesbureau HEVO onderzoek gedaan naar de mogelijke opties tot aanpassing danwel beëindiging van de huidige doordecentralisatie van het Raayland College en de financiële haalbaarheid hiervan. Het gestelde uitgangspunt hierbij is dat er sprake moet zijn van een sluitende businesscase.

Voor de gemeente Venray betekent dat concreet dat de businesscase zal moeten leiden tot maximaal dezelfde jaarlasten zoals ze die momenteel heeft vanuit de doordecentralisatieverplichting aan LVO. Door Bureau HEVO is in overleg met gemeente en schoolbestuur het volgende toekomstscenario ontwikkeld: 

Recentralisatie Raayland College tegen de boekwaarde (ca € 8,5 miljoen);



Bouwdelen C (evt. deels), D en E worden gesloopt. Hiermee vervalt de renovatie-behoefte van deze bouwdelen;



Het ontstane ruimte tekort als gevolg van sloop (ca. 600 m2) kan worden gecompenseerd door de realisatie van een kleine aanbouw aan gebouw A of B, òf door een renovatie van een klein deel van gebouw C (C5).



De kosten voor de realisatie van een kleine aanbouw danwel de renovatie van bouwdeel C5 dienen gedekt te worden binnen de businesscase van de recentralisatie;



De bestaande gebouwen A, B, F (en evt. C5) vormen onderdeel van de recentralisatie. Het schoolbestuur vervult de onderhoudsplicht voor de dan in gebruik zijnde onderwijsgebouwen conform de Wet op het Voortgezet Onderwijs (Wvo);



Er is geen noodzaak tot compenserende gymcapaciteit. Het gymonderwijs voor de leerlingen van het Raayland College wordt verplaatst naar sporthal De Wetteling.



Het terrein behorende bij de bouwdelen C, D en E wordt onttrokken aan het Raayland College en kan door de gemeente alternatief worden aangewend.

Uit het onderzoek van HEVO blijkt dat recentralisatie conform bovenstaand toekomstscenario leidt tot een sluitende businesscase met een looptijd van 20 jaar. Beoogd resultaat Vanuit het gezamenlijk belang bij vitaal voortgezet onderwijs in Venray te komen tot een duurzame oplossing voor de huisvesting en toekomstperspectief voor het Raayland College, zonder resterende of toekomstige financiële verliezen bij gemeente en schoolbestuur. Argumenten 1.1 Recentralisatie bevordert de toekomstbestendigheid van het Raayland College. Onderhoud en verplichtingen van de huidige leegstand kost de school netto jaarlijks 350 duizend euro. De krimp van het aantal leerlingen heeft ervoor gezorgd dat het Raayland College geen reserves meer heeft en

Pagina 2 van 8

elk jaar moet bezuinigen. Het risico bestaat dat dit uiteindelijk onvermijdelijke gevolgen heeft voor de breedte van het onderwijsaanbod. Met dit voorstel wordt een duurzame oplossing gevonden voor de overmaat van de gebouwen en de meer urgent wordende situatie rondom de kwaliteit van bouwdeel ‘C’. Er wordt een toekomstperspectief ingezet, waarbij ook in de toekomst een passende huisvestingssituatie voor het Raayland blijft bestaan, met het oog op een goede huisvestingsexploitatie voor de lange termijn. Schoolbestuur LVO geeft hierbij aan (zie bijlage 3) dat door recentralisatie de school beter kan werken aan onderwijsontwikkelingen omdat de financiële druk die met de overmaat van de gebouwen komt wordt verlicht. De toekomstbestendigheid van de school wordt daarmee aanzienlijk versterkt. Dit nog afgezien van de kansen voor samenwerking aan inclusief onderwijs die worden gecreëerd door vervolgens op de locatie van het Raayland College speciaal (basis) onderwijs te huisvesten. 1.2 Onderzochte alternatieven voor recentralisatie leiden niet tot het gewenste resultaat Er zijn in het afgelopen jaar samen met LVO en met ondersteuning door adviesbureau HEVO diverse opties onderzocht om tegemoet te komen in het huisvestingsprobleem van het Raayland College.

Een alternatief voor recentralisatie behelst het handhaven van de huidige doordecentralisatie -met blijvende verplichting tot uitvoering van de zorgplicht door het schoolbestuur- maar met onttrekking van de gebouwen C, D en E. In dat geval zou de gemeente deze gebouwen inclusief grond overnemen van stichting LVO, en na sloop hiervan alternatief kunnen aanwenden. Complicatie bij het handhaven van de doordecentralisatie is dat de bijbehorende doordecentralisatievergoeding (+/- € 7,5 ton per jaar) van gemeente naar schoolbestuur in stand blijft. Hierdoor is er geen financiële dekking voor overname van de gebouwen, grond en sloop door de gemeente. Deze kosten zouden voor de gemeente dan aanvullend komen, bovenop de jaarlijkse doordecentralisatie vergoeding aan het schoolbestuur. Dit scenario voldoet daarmee niet aan de kaders met betrekking tot budgetneutraliteit voor de gemeente. 1.3 Dit voorstel draagt bij aan de toekomstvisie 2030 ‘Venray loopt voorop’ Met dit voorstel wordt bijgedragen aan ambitie 2 van de toekomstvisie: in 2030 woon je in Venray groen en sociaal. Een goede en adequate onderwijshuisvesting draagt per definitie bij aan een goede onderwijskwaliteit. Dat is in het belang van de samenleving als geheel en de gemeente Venray in het bijzonder. 2.1 Er is sprake van een sluitende businesscase voor zowel gemeente als schoolbestuur.

De doorrekening van de businesscase heeft aangetoond dat de lasten voortvloeiend uit de recentralisatie, waaronder die van de overname van de gebouwen tegen boekwaarde, de realisatie van sloop van de bouwdelen C1 t/m 4, D en E, evenals de renovatie van bouwdeel C5, passend zijn binnen de businesscase met een looptijd van 20 jaar. Hierbij is rekening gehouden met de verlaging van de omslagrente, waarmee door uw raad is ingestemd bij de vaststelling van de voorjaarsnota. Bij een verlaging van de omslagrente naar 1,6%, zoals wordt voorgesteld in de programmabegroting 2022, leidt de businesscase over de looptijd van 20 jaar tot een positief resultaat voor de gemeente ter hoogte van € 950.000. 2.2 Voor de businesscase wordt een looptijd beoogd van 20 jaar. Hiermee wordt aangesloten op de resterende afschrijvingstermijn voor de bouwdelen A en B (bouwjaar 2000) van het Raayland College. Indien de businesscase na 20 jaar sluit, leidt dit tot de wenselijke situatie dat er dan geen resterende boekwaarden meer rusten op delen van de gebouwen, zodat partijen na 20 jaar vrij zijn in de realisatie van dan te plannen renovaties of vervangende nieuwbouw voor het Raayland College.

Pagina 3 van 8

2.3 Overdracht vindt plaats tegen de heersende boekwaarden In geval van een doordecentralisatie of recentralisatie is er geen sprake van een reguliere verkoop zoals bedoeld op de ‘vrije markt’. Door- of recentralisatie gaat over een stelselwijziging met daaruit volgend een verplaatsing van boekwaarden en kapitaalslasten. Om deze reden wordt voor de waardebepaling van de gebouwen niet uitgegaan van een vastgoedtaxatie, maar van de heersende boekwaarden. Deze boekwaarde is gecontroleerd en, voor het deel dat niet behoort tot de onderhoudsverplichting van de school maar zuiver ten laste komt van de doordecentralisatie, vastgesteld op € 8,5 miljoen. Deze zal nog worden herijkt op het moment van recentralisatie. 3.1 Er is sprake van een structureel ruimte overschot bij het Raayland College. De totale overcapaciteit in vloeroppervlak bedraagt circa 4.000 m2. Alleen bouwdeel C5 en de gymzalen zijn op dit moment nog in gebruik. De leerlingprognoses geven geen indicatie dat de huidige overcapaciteit in de toekomst fors meer of minder zal worden. 3.2 Herbestemmen van gebouw C voor speciaal (basis) onderwijs is niet mogelijk gebleken. Er heeft uitgebreid onderzoek plaatsgevonden naar de mogelijkheden van renovatie en herbestemming van gebouw C voor de huisvesting van S(B)O Focus-Spectrum.

Gelet op de leeftijd, omvang en bouwkundige inrichting van dit gebouw vraagt dit om een zeer ingrijpende renovatie wanneer we dit willen aanpassen naar de huidige eisen en gebruikersbehoeften. Dit gaat gepaard met zodanig hoge kosten (ca. € 19 mio) dat herbestemming van gebouw C voor onderwijs niet realistisch is, en het verstandiger is het gebouw (grotendeels) aan het onderwijs te onttrekken en te slopen. 3.3 Het vrijkomende terrein biedt kansen voor de huisvesting van Focus-Spectrum. Indien het voorgestelde scenario voor het Raayland College tot realisatie wordt gebracht, verkrijgt de gemeente het terrein dat momenteel gevuld wordt door de bouwdelen C, D en E. Gezien de locatie wordt daarbij gedacht aan de inzet voor de nieuwbouw van S(B)O Focus-Spectrum. Eventueel is dit op termijn nog uit te breiden met een aanvullend onderwijsprogramma. Bijkomend voordeel is dat dit terrein na recentralisatie geen verwervings- of sloopkosten meer veroorzaakt voor de gemeente Venray. Vanuit de onderwijsinhoud zijn alle betrokken schoolbesturen (stichting LVO, SPOVenray en Onderwijsgroep Buitengewoon) van mening hiermee nu de mogelijkheid te hebben om in gezamenlijkheid toekomstbestendig onderwijs te realiseren binnen Venray. De nabijheid biedt een unieke kans om een verdergaande samenwerking tussen speciaal (basis)onderwijs en het voortgezet onderwijs te realiseren.

Een voorstel hiertoe zal u worden voorgelegd. 4.1 Het door de sloop ontstane ruimtetekort dient gecompenseerd te worden Stichting LVO geeft aan dat naast de capaciteit in gebouw A, B en F nog extra ruimte nodig is (+/- 600 m2). Dit is nader aangetoond aan de hand van een normberekening. Dit tekort kan worden gecompenseerd door de realisatie van een kleine aanbouw aan de gebouwen A of B. Een alternatief is om gebouw C niet volledig te slopen, en bouwdeel C5 te laten staan en te renoveren. Door behoud en renovatie van bouwdeel C5 wordt ruimschoots voldaan aan de normatieve ruimtebehoefte van het Raayland College conform de leerlingprognoses voor de komende 20 jaar. De beide opties vragen nog verdere uitwerking, waarbij gesteld kan worden dat de voorkeur van gemeente en schoolbestuur op dit moment uitgaan naar behoud en renovatie van bouwdeel C5. Hiermee kunnen binnen hetzelfde budgettaire kader meer m2 worden behouden dan bij nieuwbouw. Dit biedt mogelijk kansen voor het op termijn inpassen van het voortgezet speciaal onderwijs. Een definitief voorstel voor de reparatie van de normatieve omvang zal bij de finale besluitvorming over recentralisatie aan uw gemeenteraad worden voorgelegd. In de businesscase is vooralsnog rekening gehouden

Pagina 4 van 8

met de kosten voor nieuwbouw. Dit is tevens het budgettaire kader waarbinnen renovatie plaats zou moeten vinden. 5. De overeenkomst tot doordecentralisatie is een privaatrechtelijke overeenkomst die ontbonden moet worden. Het ontbinden van de overeenkomst tot doordecentralisatie gebeurt middels ondertekening door beide partijen van een vaststellingsovereenkomst. In deze vaststellingsovereenkomst zullen de gemeente en schoolbestuur LVO hun wederzijdse (financiële) verplichtingen met betrekking tot de onderwijshuisvesting van het Raayland College vastleggen. De bevoegdheid voor het aangaan van een overeenkomst ligt bij het college van B&W. De concept-vaststellingsovereenkomst zal zodra gereed bij het separate voorstel voor finale besluitvorming over recentralisatie van het Raayland College voor wensen en bedenkingen worden voorgelegd aan uw gemeenteraad. Risico’s Hoewel de gemeente ten alle tijden eindverantwoordelijk is gebleven voor de onderwijshuisvesting van het VO, neemt zij met de recentralisatie de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de zorgplicht terug van het schoolbestuur. Dit gaat gepaard met risico’s, die inherent zijn aan deze verantwoordelijkheid. Getracht wordt om de eventuele risico’s daar waar mogelijk af te dekken in de vaststellingsovereenkomst. Mogelijke risico’s zijn: 3.1 Leerling stromen kunnen wijzigen in de toekomst.

De ruimtebehoefte van het Raayland College is in kaart gebracht aan de hand van meerjarige leerlingprognoses op basis van demografische ontwikkeling en onderwijsvernieuwingen. Deze gaan uit van stabilisatie in leerlingaantallen op de lange termijn. Het risico dat de leerlingaantallen in de komende jaren nog fors verder zullen afnemen ligt niet in lijn der verwachting. In de vaststellingsovereenkomst moet worden opgenomen dat bij gelijkblijvende leerlingaantallen ten minste de eerste 20 jaar geen aanspraak gedaan kan worden op een voorziening in de huisvesting. Bij toenemende leerlingaantallen en dus een extra ruimtebehoefte tot 10% wordt de school conform regelgeving geacht via het aanpassen van lesroosters de aanvullende ruimtebehoefte intern op te vangen, alvorens aanspraak gemaakt kan worden op bekostiging van een uitbreiding door de gemeente. 3.2 Bouwkosten kunnen tegenvallen De conjuncturele situatie in de bouwsector maakt dat het begroten van toekomstige bouwkosten onzekerheden met zich meebrengt. Echter, de insteek is dat het financiële kader zoals opgenomen in de businesscase leidend zal zijn en kaderstellend voor het schoolbestuur. 3.2 Risico op aanvullende kosten eventuele asbestsanering Bij de sloopkosten is geen rekening gehouden met een eventuele asbestsanering. Bij gebouwen uit deze bouwperiode bestaat de kans dat er asbest is verwerkt.

Helaas is het nooit 100 % zeker of, en zo ja waar, asbest in een gebouw aanwezig is. Inspecties zijn meestal visueel van aard en niet waterdicht. Er bestaat dus een risico op aanvullende kosten voor asbestsanering. Dit zal moeten worden meegenomen in de uitwerking van de financiële afwikkeling.

Pagina 5 van 8

Kanttekeningen Handhaven doordecentralisatie zonder ingreep brengt het toekomstperspectief van het Raayland College in gevaar. Het is juridisch mogelijk om de huidige situatie in stand te houden in het kader van de bestaande doordecentralisatie overeenkomst met LVO. Dit leidt echter voor het Raayland College tot een langdurig te handhaven exploitatietekort op de huisvesting. In de huidige situatie moeten onderwijsmiddelen worden ingezet voor het onderhoud en verplichtingen van de leegstaande gebouwen. Dit is een onwenselijke situatie voor onze Venrayse leerlingen. Het schoolbestuur kan ook besluiten om bouwdelen te verkopen aan derde partijen (mits daar een markt voor is), of (in het uiterste scenario) overgaan tot een geforceerde beëindiging van de doordecentralisatie door de schoolgebouwen te onttrekken aan het gebruik voor het onderwijs. Dit alles leidt niet tot het voor beide partijen gewenste doel. Communicatie Communicatie naar aanleiding van het besluit zal worden vormgegeven in nauw overleg met het schoolbestuur. De adviesraad Sociaal Domein heeft een advies uitgebracht naar aanleiding van dit voorstel. Dit advies en de reactie daarop namens het college treft u aan in bijlagen 4 en 5. Financiële gevolgen Het scenario recentralisatie conform het geschetste toekomstscenario leidt tot de volgende investeringsbehoefte: 

Overname door recentralisatie Raayland College tegen de boekwaarde van € 8,5 miljoen. Deze zal herijkt worden naar de actuele boekwaarde op het moment van recentralisatie. De grondwaarde waarop geen afschrijving plaatsvindt- wordt daarbinnen gesteld op € 0,5 miljoen (gerelateerd aan terreinoppervlakte in de eindsituatie).



Kosten van sloop van bouwdelen C, D en E worden geraamd op: € 532.000



Kosten voor reparatie normatieve omvang (obv kosten nieuwbouw): € 2,1 miljoen



Overige jaarlijkse zakelijke lasten (OZB, verzekeringen): € 135.200

De dekking bestaat uit het vervallen van de jaarlijkse doordecentralisatie vergoeding, die het schoolbestuur in de huidige situatie jaarlijks van de gemeente ontvangt. Deze vergoeding wordt in lijn van de overeenkomst bepaald op basis van het aantal leerlingen en een jaarlijks te indexeren bedrag per leerling. In 2021 resulteerde dit in een jaarlast van € 733.438,=, welke kan worden ingezet als dekking voor de kapitaallasten. Dit leidt tot het volgende financiële beeld bij een omslagrente van 1,6% over de looptijd van 20 jaar: Doordecentralisatiemiddelen

€ 16.718.000

Af: kapitaallasten bij recentralisatie

€ 13.096.000

Af: zakelijke lasten (OZB, verzekeringen)

€ 3.173.000

Resultaat (incl. resterende grondwaarde)

+ € 950.000

De businesscase leidt in de eerste jaren tot een tekort, waarna dit omslaat naar een positief resultaat van (afgerond) € 950.000 over de totale looptijd. Dit is inclusief de resterende grondwaarde van € 500.000. Het

Pagina 6 van 8

omslagpunt in de businesscase wordt bereikt in 2032. Voor de te dekken lasten in de programmabegroting geeft dit het volgende beeld voor de komende jaren:

Per saldo te dekken

2022

2023

2024

2025

€ 31.285 +

€ 97.543 -

€ 85.998 -

€ 74.442 -

Het tekort in de eerste 10 jaren kan worden vereffend met het positieve resultaat vanaf 2032 door de vorming van een reserve kapitaallasten Raayland College uit de algemene reserve. Een begrotingswijziging volgt bij definitieve besluitvorming op basis van de actuele kengetallen. Personele/organisatorische gevolgen Vervolgstappen in de afwikkeling van de recentralisatie vergen extra ambtelijke inzet, waarbij moet worden bezien of deze voldoende regulier voorhanden is. Over verdeling van de kosten voor externe expertise gedurende dit traject worden afspraken gemaakt met het schoolbestuur. Juridische gevolgen Economisch claimrecht komt terug naar de gemeente De recentralisatie betreft feitelijk een stelselwijziging tegenovergesteld aan doordecentralisatie. De gemeente is vanuit haar zorgplicht ten alle tijden verantwoordelijk voor goede onderwijshuisvesting. Ook in een situatie van doordecentralisatie behoudt de gemeente deze eindverantwoordelijkheid, maar wordt de praktische uitvoering verlegd naar het schoolbestuur voor de duur van de overeenkomst. Bij recentralisatie vindt een tegenovergestelde beweging plaats en wordt teruggegaan naar het klassieke model van onderwijshuisvesting, gebaseerd op de verordening. Recentralisatie bestaat uit het beëindigen van de situatie van doordecentralisatie, door ontbinding van de overeenkomst tot doordecentralisatie ex art.

76v WVO tussen gemeente Venray en Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs d.d. 27 oktober 2011. De gemeente verwerft daarmee weer het economisch eigendom van de schoolgebouwen inclusief de bijbehorende gronden. Gelijktijdig daarmee vervalt de jaarlijkse vergoeding aan doordecentralisatie-middelen aan het schoolbestuur. Rechtmatigheid De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor de huisvesting van het Voortgezet Onderwijs op grond van Artikel 76b van de Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO). Fatale termijnen Spoedige besluitvorming is wenselijk gelet op de samenhang met en voortgang van de huisvesting FocusSpectrum. Vervolgtraject besluitvorming Na een principebesluit van de gemeenteraad op voorliggend voorstel zal de verdere juridische en financiële afwikkeling in gang worden gezet. Dit moet resulteren in een vaststellingsovereenkomst die zowel door de toezichthoudende organen van het schoolbestuur moet worden geaccordeerd en, bij definitieve besluitvorming over recentralisatie, nog wordt voorgelegd voor wensen en bedenkingen aan uw gemeenteraad. Evaluatie N.v.t. Bijlagen 1. Raadsbesluit

Pagina 7 van 8

2. Adviesrapport Businesscase recentralisatie Raayland College, HEVO 3. Brief Bestuur Stichting LVO aan gemeente Venray, 6 juli 2021 4. Advies Adviesraad sociaal domein 5. Reactie op advies Adviesraad sociaal domein Naslagwerk N.v.t.

Pagina 8 van 8