Reactie op technische vragen D66 en VGV Notitie Afvalinzameling - raadsvoorstel 2024 093.pdf

PROGRAMMAMANAGERS

Notitie aan

gemeenteraad Venlo

van

Marij Pollux

c.c.

College van B&W

ons kenmerk team RGWBET steller A. ten Haaf e-mail a.tenhaaf@venlo.nl datum 22 oktober 2024

onderwerp aanvullende technische informatie afvalinzameling, versie 2

Naar aanleiding van de informatieve themasessie PMD en restafval (inzake raadsvoorstel 202493) van woensdag 2 oktober 2024, treft u onderstaand een overzicht aan met aanvullende cijfers rondom PMD en restafval, milieurendement en de doelstellingen zoals die in het Grondstoffenplan 2040 zijn opgenomen. In dit memo een overzicht van drie scenario’s die ten grondslag liggen aan het raadsvoorstel: 1. De huidige inzameling, bronscheiding: •

PMD in een zak voor laagbouw, 1x 2 weken ingezameld

•

PMD en restafval in ondergrondse containers voor hoogbouw

• Restafvalinzameling 1x 2 weken bij laagbouw 2. Nascheiding voor zowel laagbouw als hoogbouw 3. Het voorgestelde advies, combinatie van bron- en nascheiding:

1

•

PMD in een zak voor laagbouw, 1x 2 weken ingezameld

•

Restafval 1x 4 weken bij laagbouw

•

Nascheiding van PMD voor hoogbouw, inzameling via ondergrondse containers

Inzamelcijfers 2022/2023/2024 PMD bronscheiding vóór afkeur

Afkeur

Nascheiding PMD uit restafval (3 maanden)

Totaal schoon PMD

Hoeveelheid restafval (incl afkeur)

2022

1.883.300

618.040

-

1.265.260

16.003.080

2023

1.098.860

572.080

303.540

830.320

17.157.310

2024 t/m augustus

1.516.320

393.680 (hoogbouw)

-

1.122.640

11.381.090

In Q1 en Q2 van 2023 is veel PMD verloren gegaan bij het restafval door inzamelingsproblemen bij Renewi. Dit is terug te zien in de jaarcijfers: er is minder PMD ingezameld, en meer restafval.

1

Notitie

In 2023 hebben we 3 maanden nagescheiden. Als we die hoeveelheid doortrekken naar een jaar, zouden we op 1.214 ton PMD uitkomen. Tot dusver hebben we in 2024 deze hoeveelheid aan PMD al uit de zakkeninzameling gehaald.

2

Aanvullende informatie nascheiding

2.1

Inzamelkosten bron- en nascheiding

Om een vergelijking te kunnen maken tussen het verschil in kosten van bron- en nascheiding, zijn de hiervoor relevante 4 kostensoorten op basis van de huidige contractkosten met elkaar vergeleken: i. inzamelkosten restafval en PMD ii. verwerkingskosten aandeel restafval iii. verwerkingsopbrengsten aandeel schone PMD iv. kosten voor het inzamelmiddel (de PMD-zak) NB! dit is dus geen totaal kosten overzicht van de afvalinzameling maar omvat enkel de kosten die van toepassing zijn om een vergelijking te kunnen maken tussen bron- en nascheiding. Doorrekening van de scenario’s

kosteneffect handhaven inzamelfrequentie € 3.608.497

€ 3.556.350

40.000 €€ 50.000

€ 3.199.998

€ 3.200.294

€ 90.000

€ 90.000 € 1.786.679

€ 1.845.609 € 1.810.028 € 2.020.707

€ 2.175.932 € 1.442.012

€ -496.261

€ -262.425

huidige inzameling

alles nascheiding

€ 1.845.452

€ 2.175.932

€ -545.482

€ -503.044

voorgestelde inzameling

inzamelkosten

verwerkingskosten

PMD-zakken

kosten voor afkeur

opbrengsten

Inzameling d.m.v. nascheiding is goedkoper. Daar staan echter hogere verwerkingskosten en lagere opbrengsten voor recyclebaar PMD tegenover. Onder de streep is er daardoor weinig

2

Notitie

verschil; zowel in scenario 2 als het voorgestelde systeem uit het raadsvoorstel is dit deel van de afvalkosten ca. €3,2mln. / jaar. Het milieurendement van de nascheidingsvariant is echter lager, door een hoger aandeel PMD in het restafval (12 kg per inwoner / jaar) dat (nu nog) verbrand moet worden. Bij het voorgestelde scenario is dit gehalveerd tot 6kg (zie paragraaf ‘milieurendement’). Het is echter niet uit te sluiten dat de nascheidingstechniek in de toekomst verder verbetert waardoor het rendement toeneemt. Een belangrijk onderscheid tussen de verschillende scenario’s is de inzamelfrequentie van het restafval. Dat is nu 1x in de twee weken en wordt in het voorgestelde scenario geoptimaliseerd naar 1x in de 4 weken. Voor de volledigheid is tevens in beeld gebracht wat het financiële effect is als in het voorgestelde scenario de inzamelfrequentie gehandhaafd blijft op 1x per 2 weken, dit effect is 8 euro per huishouden ten opzichte van nascheiding of het voorgestelde advies. Ook als naar de kosten per huishouden gekeken wordt, liggen die nagenoeg gelijk voor beide scenario’s. Het onderscheidende aspect zit voornamelijk in het milieurendement en het behalen van de doelstellingen uit het grondstoffenplan. Doorrekening van de scenario’s

€ 73 40

kosteneffect handhaven inzamelfrequentie

€ 66 36

€ 74

€ 66 44

44

kilogram per huishouden PMD kosten per huishouden voor PMD en restafval

3

Milieurendement bron- en nascheiding

3.1

Milieurendement

Momenteel gaat er ongeveer 10 kilogram niet recyclebaar PMD per inwoner / per jaar naar de verbranding. Dit komt voornamelijk door de slechte resultaten van de bronscheiding bij hoogbouw, en door inwoners van laagbouw die PMD niet scheiden. Momenteel halen we 23kg/inwoner schoon PMD op. Met nascheiding wordt deze hoeveelheid (nog) niet gehaald. De techniek is nog niet zover. Daarbij komt dat PMD uit hoogbouw in het restafval vervuild is waardoor nascheiding minder efficiënt verloopt. Technieken zijn volop in ontwikkeling. Wanneer we dit combineren tot een scenario waarbij we de potentie bij laagbouw benutten en voor hoogbouw overgaan op nascheiding, levert dit het beste rendement op van zo’n 22 kg 3

Notitie

recyclebaar PMD per inwoner / per jaar. En een te verbranden fractie van 6 kg per inwoner / per jaar.

4

Doelstelling grondstoffenplan 2030 Venlo

In 2023 heeft uw raad het grondstoffenplan 2030 vastgesteld, met als doelstelling: ‘We willen naar een gemeenschap die minder afval produceert en die actief bijdraagt aan het hergebruiken van afval dat we hebben als grondstof’. In paragraaf 5.3 van het Grondstoffenplan is beschreven hoe de inzameling van de toekomst er uit zal zien. ‘We willen afval zodanig inzamelen, dat het hoogwaardig als grondstof verwerkt kan worden’. Voorgesteld wordt om onderscheid te maken tussen laagbouw en hoogbouw: ‘Bij laagbouw zetten we in op een verdergaande afvalscheiding voor GFT, PMD, oud papier en elektrische apparaten. Voor hoogbouwbewoners is afvalscheiding moeilijker door ruimtegebrek in en om huis. Hiervoor gaan we een laagdrempelige afvalinzameling met veel service inrichten. Dit gebeurt zowel inpandig als in de openbare ruimte. -

-

-

De huidige inzameling levert ongeveer 158 kilogram restafval per inwoner / per jaar op. Het huidige beleid is daarom onvoldoende om de landelijke doelstelling van 100 kilogram restafval per inwoner / per jaar te behalen. Door nascheiding voor zowel laagbouw als hoogbouw kan er niet meer gestuurd worden op de hoeveelheid restafval, daarmee raakt de landelijke doelstelling van 100 kilogram per inwoner / per jaar uit zicht. Een combinatie van systemen zoals het raadsvoorstel heeft de potentie om prikkels op restafval toe te voegen, waarvan een serviceprikkel er een is (restafval 1x 4 weken). Diftar is een prikkel dat op termijn zou kunnen worden ingezet om de hoeveelheid restafval te verminderen en zo de kostenstijgingen in de afvalverwerking te beperken.

Recent is naar buiten gebracht dat de belasting op de verbranding van restafval in 2025 omhoog gaat. Dit benadrukt ook het financieel belang om aan de doelstelling te voldoen. Daarom is het op de lange termijn voordeliger om prikkels in te zetten om de hoeveelheid restafval te verminderen

5

Inzamelfrequentie

5.1

Relatie grondstoffenplan

Door de voorgestelde bronscheiding bij laagbouw met zakken, verdubbelt de capaciteit in de restafvalcontainer. Inwoners hebben immers twee compartimenten voor restafval. Wanneer inwoners ruimte hebben, zullen ze deze waarschijnlijk ook benutten. Er is dan geen praktische noodzaak meer om afval te scheiden. Door het restafval minder vaak op te halen, worden de inwoners weer gestimuleerd om het afval beter te scheiden. Om het in perspectief te zetten: gangbaar zijn 140- of 240-liter containers, die in veel gemeenten eens per vier weken opgehaald worden. Venlo heeft nu 280-liter containers, die nu eens per twee weken worden geledigd. 4

Notitie

Inwoners van Venlo hebben dus veel meer capaciteit om restafval aan te bieden dan in andere gemeenten, wat het halen van de doelstellingen niet ten goede komt.

5.2

Kosten

Wanneer restafval minder vaak wordt opgehaald, betekent dat er meer containers per route worden aangeboden. De maandelijkse routes worden daardoor voller en daarmee dienen extra routes te worden gepland. Naar verwachting gaan inwoners meer PMD aanbieden, en dienen de PMD-routes ook uitgebreid te worden. Dit levert meer brongescheiden PMD op, waaraan €260,per goedgekeurde ton PMD verdiend wordt. Per saldo is er minder personeel nodig voor de inzameling en kan er een wagen minder aangeschaft worden. In de huidige situatie wordt zowel het restafval als PMD 1x per twee weken ingezameld. Dit is vastgelegd in de Afvalstoffenverordening. Ook in de businesscase voor de nieuwe huis-aan-huis inzameling bij de laagbouw in eigen beheer is de huidige frequentie zoals vastgelegd in de Afvalstoffenverordening het uitgangspunt geweest. Dit betekent dat door de inzamelfrequentie te verlagen naar 1x in de vier weken een besparing kan worden gerealiseerd. In de begroting voor 2026 is de huidige inzamelfrequentie van 1 keer per 2 weken begroot, wanneer de raad besluit tot een frequentieverlaging dan levert dit een voordeel op in de begroting. Vanaf 2026 kan dan naar schatting €300.000,- per jaar structureel worden bespaard. Om die reden hebben we de verlaging van de inzamelfrequentie als efficiënt én effectief beoordeeld, en onderdeel gemaakt van het voorgestelde scenario.

Hierbij moeten we de 1 miljoen kosten rectificeren zoals vermeld tijdens de raadsavond van 2 oktober. Dit is onbedoeld verward met de huidige inzamelkosten voor het rijden van de restafvalroutes van laagbouw, die circa 1.1 miljoen bedragen. Dit is tevens het antwoord op vraag 4 van heer Bastiaens: Graag een nadere duiding van de meerkosten van € 1 miljoen voor het 1x tweewekelijks inzamelen van restafval t.o.v. 1x 4 wekelijks inzamelen van restafval?

5.3

Beantwoording technische vragen PVV

Vraag 1: “ kunnen we de factsheet en flowcharts krijgen voor het na scheiden van afval . En de kosten die met elk feit zijn meegenomen in de berekening ?” Bij het raadsvoorstel zitten 2 bijlagen: factsheet landelijke doelstellingen en kwaliteit PMD, en de flowchart waarin we de keuzes in de breedste zin hebben gevisualiseerd. Hierin is de overweging nascheiding meegenomen. Voor laagbouw zien we geen wettelijke grond om nascheiding voor laagbouw te overwegen. 2 klopt het nu dat na scheiding van afval goedkoper is dan 2 wekelijks ophalen van pmd afval ? En hoe is dat onderbouwd .

5

Notitie

In dit memo staan de kosten uitgewerkt en vernoemd welke kosten zijn meegenomen. Naast kosten zijn er namelijk ook baten. Nascheiding is qua inzamelkosten inderdaad goedkoper omdat er minder vervoersbewegingen nodig zijn waardoor de totale kosten lager uitvallen. 3 bron scheiding van afval is dus alleen goedkoper als we minder ophaal momenten worden ingepland ? Dat klopt. Ten opzichte van de huidige situatie is nascheiding goedkoper. Echter stelt het grondstoffenplan ons ook kaders voor de toekomst, en voor dezelfde kosten als nascheiding, kunnen de doelstellingen wel bereikt worden. Gezien de prijsstijgingen voor de verbranding van restafval, is nascheiding op de lange termijn niet gunstig omdat er meer restafval naar de verbranding gaat (omdat er minder beleidsprikkels kunnen worden toegepast). De hoeveelheid restafval verminderen geeft dus op termijn een financieel voordeel ten gunste van bronscheiding. 4 zijn er wel particulieren ophaal diensten die wel oren hebben naar na scheiding ( ophalen van afval in een bak ) en zelf of naar na scheiding accommodaties te brengen ? Voor de enkele particulieren ophaaldiensten die nog geïnteresseerd zijn in huis-aan-huis inzameling, maakt het voor het inzamelen niet uit of er gekozen wordt voor nascheiding of bronscheiding. Voor de goede orde; voor het verwerken van (rest)afval heeft de gemeente separate contracten.

5.4

Beantwoording technische vragen VGV

1. Kunt u aangeven hoeveel kg PMD is ingezameld in 2022 en hoeveel in 2023? Vraag reeds beantwoord in dit memo 2. Hoeveel kg restafval is ingezameld in 2022 en hoeveel in 2023? Vraag reed beantwoord in dit memo 3. Vele zakken PMD voldoen niet aan de richtlijnen (waargenomen door de inzamelaars) o.a. de aanwezigheid van glas. Deze belanden vervolgens bij het restafval. Kunt u aangeven hoeveel kg/zakken dit betreft? Er vindt een voorselectie plaats. Eerst wordt PMD ingezameld, vervolgens blijven de zakken hangen met teveel vervuiling. Het restafval wordt daarna ingezameld, en de achtergebleven zakken worden als restafval ingezameld. Hierdoor betalen we voor dat (terechte) afval het restafvaltarief, het is immers geen PMD. Het afkeurtarief bij de overslaglocatie kent bovenop de verbrandingskosten extra, door de voorsortering voorkomen we afkeur bij de overslaglocatie. Het afgekeurde PMD door de inzamelaar wordt niet gewogen/bijgehouden. We hebben daar dus geen cijfers van. 4. Graag een nadere duiding van de meerkosten van € 1 miljoen voor het 1x tweewekelijks inzamelen van restafval t.o.v. 1x 4 wekelijks inzamelen van restafval? Terechte vraag, en daar moeten we op rectificeren. Dit is onbedoeld verward met de huidige inzamelkosten voor het rijden van de restafvalroutes van laagbouw, die circa 1.1 miljoen bedragen. De kostenbesparing ligt in de orde van 3 ton. 5.

Hoe verhouden zich de totale kosten per kg afval bij hoogbouw (nascheiding) en laagbouw (bronscheiding)? Graag gespecificeerd in kosten transport/ophalen en verwerking. We hebben hier een globale berekening voor gemaakt. De kosten voor de inzamelmiddelen zitten niet in deze berekening omdat hier grote verschillen in zitten. De aanschaf van een 6

Notitie

rolcontainer kost grofweg 35-45 euro, en het plaatsen van een ondergrondse container grofweg 15-20K. We hebben de kosten voor inzameling, verwerking en opbrengsten meegenomen in de berekening en komen uit op een bedrag van €0,16ct per kilo afval (rest+PMD, nascheiding) hoogbouw, en €0,19ct per kilo afval (rest+PMD, bronscheiding) voor laagbouw. De gevraagde verdere uitsplitsing zou inzamel- en verwerkingstarieven openbaar maken wat tegen het belang in gaat van onze leveranciers.

7