623740 RV Hervormingsagenda Jeugd.pdf

GEMEENTEBESTUUR

Raadsvoorstel collegebesluit d.d. raadsvergadering d.d. programma portefeuillehouder

13 januari 2026 25 februari 2026 Gezond en actief Venlo F. Schatorjé

ons kenmerk 580442 team RGMAOZ steller Maatschappelijke ondersteuning en Zorg telefoonnummer 14 077 contact www.venlo.nl/contact bijlage(n) 3

Onderwerp Hervormingsagenda Jeugd Advies 1. Kennisnemen van de ‘Stand van zaken Hervormingsagenda Jeugd Venlo’ (bijlage 1). 2. Instemmen met de ambitie ‘Intensivering Hervormingsagenda Jeugd Venlo 2026-2028’ (bijlage 2) en deze te realiseren langs de vier beschreven actielijnen: a. Versterken pedagogische basis, b. (Door)ontwikkeling Stevige Lokale Teams, c. Versterking regionale samenwerking, d. Impact- en effectmeting Jeugd. 3. Beschikbaar stellen van het budget Hervormingsagenda Jeugd ten laste van de Algemene Reserve ter hoogte van € 3.550.000 (bijlage 2). 4. Instellen van een bestemmingsreserve Hervormingsagenda Jeugd ten laste van de Algemene Reserve ten hoogte van € 3.550.000 (bijlage 3). 5. Vastellen van de begrotingswijziging op de Programmabegroting 2026-2029 zoals opgenomen in bijlage 3. 6. Uitgaande van een toereikend jaarrekeningresultaat 2025, instemmen met via de resultaatbestemming 2025 van een storting ad € 3.550.000 in de Algemene reserve. Aanleiding De gemeente Venlo heeft in haar Strategische Visie 2040 als ambitie opgenomen dat we in 2040 gemiddeld genomen langer en gezonder leven. De ambitie om de Gezondste regio te zijn vraagt een breed scala aan investeringen. Dit gaat ook om het vermogen je aan te passen, welbevinden, eigen regie, veerkracht, participatie en zingeving. Hieraan gekoppeld zet de gemeente Venlo in op een (t)thuis om van te houden.

Met wijken en kernen waarin bijvoorbeeld de openbare ruimte volop mogelijkheden biedt voor ontmoeting. Dit vraagt continue aandacht voor de leefomgeving: niet alleen fysiek, maar ook sociaal-maatschappelijk. Door in te zetten op een stevige pedagogische basis voor kinderen en gezinnen in de gemeente Venlo wordt een bijdrage geleverd aan deze ambitie. En niet alleen aan de lokale ambitie, maar 580442 1

Raadsvoorstel

ook aan landelijke opgaven die zijn beschreven in de Hervormingsagenda Jeugd. Deze agenda vraagt om een brede, domeinoverstijgende aanpak om jeugdigen en gezinnen duurzaam te ondersteunen. Van aandacht voor het individu (jeugdigen) naar aandacht voor het hele gezin. Waarbij niet alleen aandacht is voor de sociaal-maatschappelijke infrastructuur, maar ook de ruimtelijk-fysieke (leef)omgeving vanuit de behoefte om te wonen, leven en recreëren in hun wijk of kern. Sinds de Hervormingsagenda is vastgesteld door het Rijk, VNG en brancheorganisaties in de jeugdzorg, volgen de ontwikkelingen zich snel op. Landelijk is in 2025 het rapport Groeipijn verschenen, dat vraagt om een verbreding van de aanpak van knelpunten in de jeugdzorg. Regionaal is een analyse gemaakt in Noord-Limburg om de uitvoering in beeld te brengen en aanvullende kansen te formuleren, dit is in concept opgeleverd eind 2025. Parallel zien wij in de jeugdzorg dat het aantal jeugdigen nagenoeg stabiel blijft, maar dat sinds afgelopen zomer de kosten in verhouding verder oplopen vanwege de gevraagde aard en omvang van jeugdzorg. Ook zijn vanaf 20261 nieuwe inkoopcontracten van kracht waarin voor een aantal onderdelen is afgesproken om inspanningsgericht te bekostigen, dit vraagt nog meer aandacht om te investeren in een stevige pedagogische basis.

Daarmee wordt voor zover mogelijk voorkomen dat jeugdzorg wordt ingezet. En als dat wel nodig is, in de vorm van regievoering vanuit het sociaal wijkteam de afspraken over de inzet van jeugdzorg goed te volgen. Vanwege de beschreven ambitie (zie ook bijlage 2) kiezen wij voor de term ‘pedagogische basis’ omdat wij ons specifiek richten op kinderen en gezinnen. Dit overlapt met de term ‘sociale basis’, die term richt zich breder op alle inwoners. Deze actielijn gaat over onderwerpen die buiten de institutionele sociale basis vallen zoals beschreven in de opdracht Kansrijk Venlo. Al deze ontwikkelingen opgeteld maken dat wij nu de urgentie zien om steviger dan al het geval is te investeren in de pedagogische basis en de toegang tot jeugdhulp. Hiermee geven wij verdere invulling aan de opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd. Met dit voorstel wordt een meerjarige, samenhangende intensivering neergelegd vanuit vier actielijnen. Hiermee versterken we de pedagogische basis, verbeteren we de ondersteuning dichtbij gezinnen en versterken we de samenwerking op zowel lokaal als regionaal niveau. Tijdens de behandeling van de Programmabegroting 2026-2029 door de gemeenteraad is de toezegging ‘Overgang naar maatwerk sociale basis’ (590310) gedaan.

Het college heeft hiermee toegezegd aanvullende stappen te zetten om de brede pedagogische (sociale) basis, als onderdeel van de sociale basis, voor kinderen en gezinnen te versterken en dit op zorgvuldige wijze te realiseren. Versterkingen die zich richten op volwassenen en ouderen maken eveneens

1 Voor meer informatie zie raadsinformatiebrief Inkoop Jeugdhulp 2026 Noord-Limburg (nummer 580276)

580442

2

Raadsvoorstel

onderdeel uit van de sociale basis, en worden uitgevoerd via de opdracht Kansrijk Venlo. In de bijlage bij raadsinformatiebrief 876543 bent u geïnformeerd over de wijze waarop wordt geborgd dat geen cliënten tussen wal en schip vallen. Met de vaststelling en verzending van het bijgevoegde raadsvoorstel, in samenhang met de eerdergenoemde RIB, beschouwt het college deze toezegging als afgedaan. Beoogd effect Een stevige pedagogische basis voor jeugdigen en gezinnen in de gemeente Venlo is onze ambitie. Dit vraagt om een duurzame aanpak. De afgelopen jaren zijn initiatieven opgestart die hieraan bijdragen, zoals de programma’s Kansrijke Start en Gelijke Kansen. Met de opdracht Kansrijk Venlo en de nieuwe contractafspraken met jeugdzorgaanbieders zetten we een nieuwe stap in 2026. Inmiddels bereiken we jeugdigen en gezinnen steeds beter, zodat zij worden geholpen zonder de inzet van jeugdzorg, of via trajecten die minder intensief zijn of minder lang nodig zijn. Toch zien we dat het tempo van deze beweging er één is van de lange adem: de gewenste verandering is lastig te realiseren. Daarom stellen wij u met dit voorstel een intensivering voor, waarmee wij een stevigere stap zetten in vroegtijdige signalering en preventie.

Met als uiteindelijk effect dat de samenhang aan programma’s en afspraken leidt tot minder inzet van (zwaardere) vormen van jeugdhulp en tot een duurzaam, toekomstbestendig jeugdstelsel. Daarnaast lopen we hiermee vooruit de uitvoering van Fier Verdiept, waarmee onder andere de stap wordt gezet naar Stevige Lokale Teams, versterken we de regionale samenwerking en realiseren we beter inzicht in de effectiviteit van interventies door impact- en effectmeting. Dit voorstel is een intensivering van onze aanpak ten opzichte van de Programmabegroting 2026-2029. Argumenten 1.1 Versterking van de pedagogische basis is noodzakelijk De beoogde transformatie vraagt om een stevige pedagogische basis waarin opvoeden, opgroeien en samenwerken in de wijk centraal staan. Door vroegtijdig te signaleren en preventief te handelen, kunnen jeugdigen en gezinnen vroegtijdig en beter worden ondersteund en neemt de druk op de specialistische hulp af. Bovendien draagt dit bij aan gelijke kansen voor alle jeugdigen in de gemeente Venlo. Uw raad heeft de afgelopen jaren meerdere keren gevraagd om stevig in te zetten op een pedagogische, sociale basis voor alle inwoners2. Om inwoners te helpen vanuit hun eigen leefomgeving, en daarmee te voorkomen dat er een beroep op zorg gedaan wordt. En waar dit wel nodig is eraan bijdragen dat dit minder intensief nodig is.

De ambitie om een stevige pedagogische basis te realiseren vraagt echter voor jeugdigen en gezinnen een versterking,

2 Onder andere tijdens de raadsconsultatie Inkoopstrategie Jeugd 2026 Noord-Limburg (27 november 2024) en de oproep voor

een zorgvuldigheid hierin tijdens de behandeling van de Programmabegroting 2026-2029 (7 november 2025).

580442

3

Raadsvoorstel

aanvullend op bestaande programma’s en afspraken. Ook diverse landelijke bestuurlijke afspraken bevestigen de noodzaak om terug te gaan naar de brede pedagogische basis: behalve de Hervormingsagenda Jeugd ook het rapport Groeipijn (van de Deskundigencommissie) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Uw raad wordt overigens separaat geïnformeerd over de implementatie van Kansrijk Venlo (hoe gewenste effecten ook voor inwoners en professionals goed verlopen), zoals toegezegd tijdens de begrotingsbehandeling 2026. 1.2 Doorontwikkeling naar Stevige Lokale Teams: sleutelpositie voor gezinnen Om de gewenste beweging waar te maken, is een versterking van de expertise in de uitvoering nodig. De Stevige Lokale Teams spelen daarin een sleutelrol, zoals beschreven in Fier Verdiept. Deze teams brengen ondersteuning dichter bij gezinnen en werken samen met onderwijs, zorg en maatschappelijke partners. Daarnaast vraagt de uitvoering van de Hervormingsagenda om een goede verbinding tussen lokaal beleid, regionale samenwerking en landelijke afspraken. Met deze inzet kan de gemeente investeren in deskundigheid, samenhangende werkprocessen en een duidelijke regierol binnen het sociaal domein. Vooruitlopend op het realiseren van Stevige Lokale Teams, starten we een aantal pilots om hiermee inhoudelijke knelpunten op te lossen waarmee we gezinnen beter ondersteunen.

Bijvoorbeeld een pilot om via casusregie de afspraken die we in de leefzorgplannen maken intensiever op te volgen. De afgelopen jaren zien wij een stabilisatie in de instroom van jeugdzorg. Daar tegenover staat een verzwaring van de ingezette jeugdzorg: in aard, in omvang en in looptijd. Dit uit zich in een toename van de kosten aan jeugdzorg, met name een stijging sinds de zomer van 2025. Met de actielijnen gericht op de pedagogische basis en op de Stevige Lokale Teams zetten wij daarom ook nadrukkelijk in op hulp en ondersteuning die parallel aan jeugdzorg kan lopen, zodat deze minder intensief nodig is. En op het stimuleren van de uitstroom uit jeugdzorg daar waar dit mogelijk is. 1.3 Samenhang van maatregelen is nodig om effecten te versterken, ook regionaal De afgelopen jaren zijn diverse maatregelen in gang gezet. Door nu deze intensivering voor te stellen biedt dit de mogelijkheid om bestaande initiatieven te bundelen en te versterken in één samenhangende aanpak. We bundelen een aantal lokale en regionale ontwikkelingen, waaronder versterking van de samenwerking tussen toegangen, beleid en contractmanagement. Daarmee worden maatregelen beter op elkaar afgestemd en versterkt hun effect. Door lokaal en regionaal gecoördineerd te werken, ontstaat een stevige verbinding tussen preventie, zorg en onderwijs.

Een goede regionale samenwerking draagt bij aan het realiseren van lokale ambities. De beweging van enerzijds het opbouwen van een stevige pedagogische basis (lokaal), en anderzijds het afschalen vanuit de inzet van maatwerkvoorzieningen voor jeugdhulp (regionaal) moet nauw op elkaar aansluiten. Met actielijn 3 ‘Versterking regionale samenwerking’ bevestigen 580442 4

Raadsvoorstel

wij als gemeente dat wij belang hechten aan het verder versterken van deze regionale samenwerking. De voorgestelde aanpak maakt het bovendien mogelijk om meerjarig te programmeren (2026–2028), waardoor continuïteit ontstaat en resultaten beter kunnen worden gevolgd en bijgestuurd. 1.4 Dit voorstel sluit aan op bestaande kaders en aangekondigde wetgeving We sluiten met dit voorstel aan op bestaande kaders: beleidskader Fier op Venlo, addendum Fier Verdiept en het Regionaal beleidsplan Jeugd 2022 Noord-Limburg. In deze beleidskaders wordt elk in hun eigen bewoordingen ook ingezet op de beweging naar een leefomgeving waarin opvoeden en opgroeien centraal staan, waar nodig met professionele ondersteuning. Op 1 januari 2026 is de Wet beschikbaarheid verbetering jeugdzorg actief waarin de verplichte regionale samenwerking in jeugdregio’s is opgenomen, met het versterken van regionale samenwerking sluiten we hierop aan. Tenslotte heeft het Rijk op het moment van indienen van dit raadsvoorstel een wetsvoorstel over de reikwijdte jeugdzorg in voorbereiding. Met de actielijnen ‘versterken pedagogische basis’ en ‘(door)ontwikkeling Stevige Lokale Teams’ sorteren wij hierop voor.

1.5 Effectmeting is gewenst om inzicht te vergroten en inzichtelijk te maken voor het Rijk De Hervormingsagenda vraagt van gemeenten dat zij kunnen aantonen welke resultaten worden bereikt met de ingezette middelen. Indien uw raad instemt met dit voorstel, worden de genoemde thema’s (bijlage 2) verder uitgewerkt. Parallel wegen we af op welke wijze we de resultaten in beeld kunnen brengen. Met de extra investering kan Venlo de monitoring en effectmeting versterken, vooral op het gebied van preventie en vroegsignalering. Zo ontstaat beter inzicht in wat werkt en waar nog bijsturing nodig is. Ook in samenhang tussen de maatregelen. Deze verantwoording is niet alleen richting het Rijk van belang, maar ook richting uw gemeenteraad en inwoners. Een transparante onderbouwing van de resultaten versterkt het vertrouwen in het jeugdbeleid en helpt bij toekomstige keuzes. In 2027 beoordeelt de landelijke Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd de voortgang van de uitvoering in gemeenten. De resultaten van deze toetsing kunnen gevolgen hebben voor toekomstige financiering en beleidsruimte. Elke gemeente moet dus aantoonbaar maken welke maatregelen zijn uitgevoerd en welk effect is bereikt. Dat vraagt om zorgvuldige monitoring en verantwoording, zowel kwalitatief als financieel.

1.6 Van basisscenario naar plusscenario: intensivering is noodzakelijk In de Programmabegroting 2026-2029 is de ambitie om de pedagogische basis te versterken opgenomen. Gelet op de genoemde ontwikkelen is een intensivering noodzakelijk. Parallel hieraan wordt uitgewerkt hoe de effecten in beeld worden gebracht, dit is onderdeel van het voorstel. Hiermee realiseren wij een plusscenario ten opzichte van de Programmabegroting 580442

5

Raadsvoorstel

2026-2029. Om de ambitie te realiseren zijn extra investeringen om uiteindelijk structureel effect te bereiken: de kosten gaan voor de baat uit. De opbouw en versterking van de pedagogische basis dient te zijn gerealiseerd voordat dit effect heeft op aard en omvang van het gebruik van jeugdzorg. Tenslotte voldoen wij aan de opdracht vanuit de Hervormingsagenda Jeugd om een maximale inspanning te leveren om de daarin opgenomen maatregelen te realiseren. Kanttekeningen 1.1 Maatregelen afzonderlijk uitvoeren is een risico voor beoogde effecten De voorgestelde maatregelen grijpen inhoudelijk op elkaar in en vragen om goede regie in de uitvoering. Er bestaat een risico dat de samenhang verloren gaat als onderdelen los van elkaar worden opgepakt. Duidelijke fasering, een gezamenlijke planning en een herkenbare aansturing zijn nodig om te zorgen dat de onderdelen elkaar versterken in plaats van overlappen. 1.2 Tijdelijke extra inzet is noodzakelijk voor structurele effecten Het intensiveren vraagt tijdelijk meer inzet van beleidsmedewerkers, wijkteams en samenwerkingspartners. Bovenal is voor het uitvoeren van de maatregelen tijdelijk extra expertise via inhuur mogelijk, de beschikbaarheid hiervan is een risico. Zonder deze extra capaciteit kunnen de maatregelen vertragen of niet volledig worden uitgevoerd.

Mocht dit onvoldoende beschikbaar blijken te zijn dan kan dit gevolgen hebben voor de prioriteiten binnen de beschikbare tijd. Een succesvolle uitvoering vraagt ook betrokkenheid van de regionale partners. 1.3 Structurele afspraken en financiering tussen Rijk en VNG ontbreken vooralsnog Zelfs met de financiële afspraken die het Rijk en de VNG in 2025 overeen zijn gekomen (via de Voorjaarsnota respectievelijk Septembercirculaire van het Rijk) ontbreekt het aan afdoende structurele afspraken en financiering over de jeugdzorg. De extra rijksmiddelen zijn incidenteel tot en met 2027. De gemeente moet voorkomen dat tijdelijke investeringen leiden tot structurele lasten zonder dekking. Het is daarom noodzakelijk om maatregelen te kiezen die blijvend effect hebben, ook zonder aanvullende financiering. Denk aan versterking van werkprocessen, kennis en samenwerking. Daarnaast blijft onzekerheid bestaan over toekomstige rijksfinanciering; pas in 2027 volgt een nieuw advies van de Deskundigencommissie over de voortgang van de Hervormingsagenda. Financiën Op basis van de vier actielijnen is de financiële raming per actielijn als volgt. Een specificatie hiervan is te vinden in bijlage 2 bij dit raadsvoorstel.

580442

6

Raadsvoorstel

Actielijn

2026 (*)

Actielijn 1 € 370.000 Versterken pedagogische basis Actielijn 2 € 1.100.000 (Door)ontwikkeling Stevige Lokale Teams Actielijn 3 € 250.000 Versterking regionale samenwerking Actielijn 4 € 125.000 Impact- en effectmeting Jeugd Totaal € 1.845.000

2027

2028

Totaal

€

555.000 € 225.000

€ 1.150.000

€

100.000 €

€ 1.200.000

€

425.000 € 300.000

€

975.000

€

100.000 €

€

225.000

-

-

€ 1.180.000 € 525.000

€ 3.550.000

(*) Wij kiezen bewust voor een meerjarige uitvoeringsperiode voor de jaren 2026 tot en met 2028 om de maatregelen zorgvuldig uit te kunnen werken. Het streven is zoveel mogelijk maatregelen op te starten in 2026, echter wordt het voorbehoud gemaakt dat dit afhangt van de uitvoerbaarheid. Dit wordt bij de verdere uitwerking duidelijk. Maatregelen die in 2026 niet (volledig) worden uitgevoerd, schuiven door in de tijd. Voorgesteld wordt om een bestemmingsreserve Hervormingsagenda Jeugd in te stellen (bijlage 3 bij dit raadsvoorstel). Door het instellen van deze reserve wordt geborgd dat de voorziene middelen beschikbaar blijven voor realisatie van het plan, ook als dat door omstandigheden eens wat later of juist eerder is dan op dit moment kan worden voorzien. Ook gezien het incidentele karakter van de gevraagde investeringen. Daarnaast zal om deze redenen gedurende de uitvoeringsperiode in elk geval jaarlijks de prioritering opnieuw tegen het licht gehouden worden, in combinatie met benodigde capaciteit en beschikbare middelen. U wordt de volgende begrotingswijziging op de Programmabegroting 2026-2029 voorgesteld: 

De benodigde middelen 2026-2028 ter hoogte van € 3.550.000 in 2026 onttrekken uit de Algemene Reserve;



De benodigde middelen ter hoogte van € 1.845.000 in 2026 toevoegen aan het exploitatiebudget Hervormingsagenda Jeugd (onderdeel van deelproject E600293-100);



De benodigde middelen 2027+2028 ter hoogte van € 1.705.000 in 2026 toevoegen aan de bestemmingsreserve Hervormingsagenda Jeugd;



De benodigde middelen 2027 ter hoogte van € 1.180.000 in 2027 onttrekken uit de bestemmingsreserve Hervormingsagenda Jeugd en toevoegen aan het exploitatiebudget Hervormingsagenda Jeugd (onderdeel van deelproject E600293-100);



De benodigde middelen 2028 ter hoogte van € 525.000 in 2028 onttrekken uit de bestemmingsreserve Hervormingsagenda Jeugd en toevoegen aan het exploitatiebudget Hervormingsagenda Jeugd (onderdeel van deelproject E600293-100).

Er wordt voorgesteld, ook gezien het verwachte jaarrekeningresultaat 2025, om het benodigde bedrag van € 3.550.000 vanuit het jaarrekeningresultaat te bestemmen in de Algemene Reserve, waarmee de gevraagde onttrekking een tijdelijk karakter krijgt. 580442

7

Raadsvoorstel

Voor zover er in de toekomst alsnog aanvullende, structurele financieringsvraag noodzakelijk wordt geacht, zal dit worden afgewogen als onderdeel van de voorstellen die aan uw raad worden gedaan binnen de reguliere planning en control cyclus. Tegelijkertijd blijven we ons als gemeente waar nodig inspannen voor de dialoog tussen Rijk en gemeenten om passende structurele, duurzame afspraken te maken over de financiering van de jeugdzorg. Communicatie Er is in deze fase geen actieve communicatie aan de orde. Indien uw raad instemt met dit voorstel zal met de betrokken partners nader overleg plaatsvinden over de uitwerking van de voorstellen. Vervolgprocedure raad Uw raad wordt via de reguliere planning en control cyclus geïnformeerd over de voortgang. Wanneer daar aanleiding toe is wordt u per raadsinformatiebrief op de hoogte gehouden van de uitvoering van de vier actielijnen. Burgemeester en wethouders van Venlo de secretaris

de burgemeester

Ondertekend door Twan Beurskens op 14-01-2026

Ondertekend door Antoin Scholten op 14-01-2026

Twan Beurskens

Antoin Scholten

Bijlagen 1. Stand van zaken Hervormingsagenda Jeugd Venlo 2. Intensivering Hervormingsagenda Venlo 2026-2028 3. Voorstel instellen bestemmingsreserve Hervormingsagenda Jeugd 2026-2028

580442

8