514843 RV Zienswijze inz bedrijfsplan wijziging GR Regionale Uitvoeringsdienst Limburg.pdf

GEMEENTEBESTUUR

Raadsvoorstel collegebesluit d.d. raadsvergadering d.d. programma portefeuillehouder

9 september 2025 22 oktober 2025 Leefbaar Venlo T. Verhaegh

ons kenmerk 514843 team RGSBMI steller Bouwen en milieu telefoonnummer 14 077 contact www.venlo.nl/contact bijlage(n) 2

Onderwerp Bedrijfsplan en tweede wijziging gemeenschappelijke regeling Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord Advies Wij adviseren om op het bedrijfsplan op hoofdlijnen geen zienswijze in te brengen. Het bedrijfsplan toont aan dat de Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (ODNML) op eigen kracht robuust kan worden. Onder ‘kanttekeningen bij het bedrijfsplan op hoofdlijnen’ geven wij enkele belangrijke aandachtspunten mee om het ingezette traject tot een geslaagd einde te brengen. Deze aandachtspunten brengen wij als college gedurende de uitwerking van het bedrijfsplan in het Algemeen Bestuur in. Wij adviseren de volgende zienswijze op de tweede wijziging gemeenschappelijke regeling Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord (vanaf hier: GR): 1. Nu er een relatie is gelegd tussen de verrekening van de kosten en de omvang van het takenpakket, is dit het natuurlijke moment om ook de stemverhouding aan te passen. De toezegging in het bedrijfsplan om in 2030 de stemverhouding voor een herziening te agenderen doet geen recht aan het belang van de gemeente Venlo als grootste opdrachtgever. Er komen immers tot die tijd nog belangrijke beslismomenten van strategische en tactische aard. 2. De voorliggende concept-wijziging van de GR is onder tijdsdruk tot stand gekomen. De vaststelling van de gewijzigde GR kan later plaatsvinden.

Het is niet uit te sluiten dat een aantal punten in de nu voorliggende conceptwijziging nog voor verbetering vatbaar is. Gelet op de lange procedure voor het wijzigen van de GR bevelen wij aan na te gaan of er nog verbeteringen moeten worden doorgevoerd in de conceptwijziging, voordat de GR ter vaststelling wordt aangeboden.

514843

1

Raadsvoorstel

Aanleiding Het bedrijfsplan op hoofdlijnen vormt de basis voor de inrichting van de nieuwe Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg. Met als resultaat dat die vanaf 1 april 2026 gaat voldoen aan de landelijke robuustheidscriteria. Het bedrijfsplan stelt een aantal veranderingen voor die aan te merken zijn als ‘meerjarige strategische plannen’. Op grond van artikel 26 van de gemeenschappelijke regeling Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord kan uw raad hierop zienswijzen naar voren brengen bij het dagelijks bestuur. Hiervoor geldt een termijn van twaalf weken. De voorgestelde veranderingen leiden ook tot een wijziging van de gemeenschappelijke regeling (GR). Ook hierop kunt u een zienswijze kenbaar maken aan ons college, want ons college neemt uiteindelijk het besluit om de GR te wijzigen. Hiervoor geldt een termijn van acht weken vanaf het moment dat u het verzoek tot zienswijze van ons college heeft ontvangen. U leest hierna wat de belangrijkste veranderingen zijn en waar deze het Venlose belang raken. Hoofdlijnen in het bedrijfsplan De belangrijkste veranderingen vinden plaats in onderstaande vier bouwstenen van de omgevingsdienst. Takenpakket Het bedrijfsplan gaat uit van een ‘uniform takenpakket’. Alle deelnemers brengen dezelfde taken in.

Het betreft de afhandeling van aanvragen en meldingen van milieubelastende activiteiten, het toezicht op én de handhaving van milieuregels. Voor Venlo betekent dat een uitbreiding ten opzichte van de taken die we nu binnen de RUD Limburg Noord hebben belegd. De sturing op die extra taken en dus ook op prioritering en dienstverlening gaat over naar de ODNML. Medewerkers in dienst De medewerkers komen in dienst van de ODNML. De medewerkers zullen bij aanvang vooral afkomstig zijn van de gemeenten. Voor Venlo gaat het om ongeveer 20 fte. Kosten verschuiven van gemeentelijke begroting naar de ODNML Er is een conceptbegroting gemaakt en die komt uit op € 22,8 miljoen. Het aandeel Venlo daarin bedraagt € 3,6 miljoen structureel vanaf 2030. De verdeelsleutel voor de kosten is afhankelijk gemaakt van verschillende factoren die per deelnemer verschillen, zoals de omvang van het bedrijvenbestand, inwoneraantal en oppervlakte.

514843

2

Raadsvoorstel

Mandaat Zoals gezegd komt de volledige taakbehartiging van uitvoerende milieutaken bij de ODNML te liggen. Om slagvaardig en efficiënt te opereren, krijgt de ODNML ook het mandaat om besluiten te nemen. Dat betekent onder andere dat de omgevingsdienst zelf overgaat tot vergunningverlening en handhaving, waar de dienst ons college nu adviseert om dat te doen. Besluitvorming over een omgevingsvergunning waarbij sprake is van een bouwtechnische beoordeling en/of ruimtelijke inpassing blijft bij de gemeente. Wijzigingen in de GR De belangrijkste wijzigingen betreffen de volgende artikelen. Artikel 3: Uniform regionaal takenpakket. Dit artikel legt het takenpakket van de ODNML vast. In het geval van Venlo betekent dat een uitbreiding, in het geval van een aantal andere deelnememers is het juist een inperking. In verband met het opheffen van de netwerkorganisatie vervalt artikel 6. Daarin werd geregeld hoe medewerkers van de deelnemende gemeenten worden in gezet op het takenpakket van de RUD Limburg Noord. En dat de deelnemers voor taken buiten het basistakenpakket dienstverleningsovereenkomsten sluiten. Ook is er geen noodzaak meer voor een uitvoeringseenheid voor taken van de provincie (artikel 3a) en voor een gastorganisatie (artikel 29). Artikel 9 juncto artikel 10 lid 2: Besluitvorming over uitvoeringsniveau, strategie e.d.

Nieuw is de noodzaak van een tweederde meerderheid voor de vaststelling van uitvoeringskaders. Artikel 17: Adviesraad Het instellen van een adviesraad die bestaat uit gemeentesecretarissen is vervangen door het in algemene zin samenstellen van advies- en bestuurscommissies. Artikel 24: Bijdrage van deelnemers De verdeelsleutel voor de financiële bijdrage aan de kosten komt in de GR vast te liggen. De huidige verdeelsleutel is het aantal inwoners. De nieuwe verdeelsleutel is opgebouwd uit de omvang van het takenpakket, de oppervlakte, het aantal bedrijven en het aantal inwoners.

514843

3

Raadsvoorstel

Artikel 27: Verrekening exploitatiesaldo Nieuw is de bepaling dat de reseve niet hoger is dan tien procent van de jaarlijkse gezamenlijke bijdragen van de deelnemers. Daarnaast wijzigt de gemeenschappelijke regeling op enkele plaatsen als gevolg van cosmetische verbeteringen en omnummering van artikelen. Beoogd effect •

Een robuuste omgevingsdienst voor de regio Noord- en Midden-Limburg die gaat voldoen aan de landelijke vastgestelde robuustheidscriteria en daarmee de actuele en toekomstige uitdagingen op gebied van milieu aankan.

•

De leden van de raad in de gelegenheid stellen hun zienswijze over het bedrijfsplan op hoofdlijnen en de ontwerpwijziging van de gemeenschappelijke regeling kenbaar te maken op grond van de huidige gemeenschappelijke regeling Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord respectievelijk de Wet op de Gemeenschappelijke regelingen.

Argumenten bedrijfsplan op hoofdlijnen 1. De ODNML is een robuuste omgevingsdienst Het doel van de ODNML is om effectiever en slagvaardiger te zijn bij het aanpakken van complexe milieuproblemen en nieuwe uitdagingen zoals de energietransitie, klimaatadaptatie en een gezonde leefomgeving. In het interbestuurlijk programma Versterking VTH-stelsel zijn in totaal zes criteria voor robuustheid vastgesteld waaraan een omgevingsdienst moet voldoen. Deze criteria helpen omgevingsdiensten beter om te gaan met de steeds complexer wordende milieutaken en zorgen voor een uniforme standaard in werkkracht. De criteria zijn: •

een minimale werkcapaciteit van 114 fte voor de uitvoering van het regionale programma, corresponderend met een minimale omzet van € 16,5 miljoen (prijspeil 2023).

•

werken volgens de kwaliteitscriteria voor vergunningverlening, toezicht en handhaving

•

inzetten op innovatie met daarbij een innovatieagenda en bijpassend budget

•

een financiële buffer hebben

•

informatie gestuurd werken

• aansluiten bij de identiteit van hun werkgebied Door uitvoering te geven aan het bedrijfsplan creëert onze regio een omgevingsdienst die voldoet aan bovenstaande criteria. Bijkomend effect is dat onderbelichte taken zoals ketentoezicht en strafrechtelijke handhaving ook structureel aandacht en uitvoering krijgen.

514843

4

Raadsvoorstel

2. Het bedrijfsplan met inrichtingsadvies voor de nieuwe organisatie is een gedragen plan dat via een geregisseerd bottom-up proces met stakeholders tot stand is gekomen. Begin 2024 waren de deelnemers verdeeld over de koers van de RUD Limburg Noord. De verdeeldheid is inmiddels verdwenen, doordat er in 2024 tijd is genomen om de aanwezige zorgen te sonderen en de verbindende doelstellingen en behoeften te benadrukken. In de eerste fase van de totstandkoming van het bedrijfsplan zijn alle medewerkers geïnformeerd én geraadpleegd over de manier van samenwerken en de inzet die nodig is voor het bewaken van de kwaliteit van de leefomgeving. Dat proces heeft de benodigde bereidheid opgeleverd om de ODNML als één zelfstandige organisatie op te bouwen. 3. De kwaliteit gaat (op termijn) naar een hoger niveau. Een groter aantal medewerkers biedt meer mogelijkheden om te differentiëren en vervolgens te specialiseren in bijzondere kennisvelden, zoals glastuinbouw en voedingsindustrie. Het toebedelen van de nodige mandaten zorgt ook voor meer slagkracht én de gewenste autonome positie in de vergunningverlening, toezicht en handhaving. 4. Kostenverdeelsleutel sluit beter aan bij de werkelijke inzet voor de deelnemers. De kostenverdeelsleutel sluit bij aan bij het werkpakket van de deelnemers.

De kostenverdeelsleutel bestaat uit meerdere objectieve criteria die een relatie hebben met de te leveren diensten voor elke deelnemer. De milieubelasting door de bedrijven en het aantal bedrijven hebben het meeste gewicht. 5. Er is geen fusie nodig De staatssecretaris heeft bij herhaling aangedrongen op een fusie van omgevingsdiensten met een (te) kleine omvang. In het geval van de RUD Limburg Noord komt alleen een fusie met de Omgevingsdienst Zuid-Limburg in aanmerking. Dat zou op meerdere vlakken nadelige gevolgen hebben, alleen al in verband met grote te overbruggen reisafstanden. Het bedrijfsplan op hoofdlijnen toont aan dat een fusie niet nodig is om aan de robuustheidscriteria te voldoen. Kanttekeningen bij het bedrijfsplan op hoofdlijnen 1. Inbreng van de provinciale taken ontbreekt nog. De provincie Limburg heeft een wettelijke verplichting om de basistaken in te brengen bij een omgevingsdienst. Momenteel zijn de provinciale basistaken belegd bij de Omgevingsdienst ZuidLimburg. De provincie overweegt om de taken, medewerkers en middelen in te brengen nadat de ODNML een adequaat uitvoeringsniveau heeft bereikt waarmee de provinciale taken op een verantwoord niveau kunnen worden uitgevoerd. De Provincie draagt wel financieel bij aan de ODNML op het gebied van de bedrijfsvoering.

Volgens de staatssecretaris is de inbreng van de basistaken van alle deelnemers van de omgevingsdienst een randvoorwaarde voor robuuste omgevingsdiensten.

514843

5

Raadsvoorstel

2. De ODNML heeft meer mensen nodig dan beschikbaar Op grond van de robuustheidscriteria is een minimale omvang van 114 fte vereist. De beoogde formatie in de eindsituatie van 174 fte is gebaseerd op het verantwoorde uitvoeringsniveau dat voor onze regio nodig wordt geacht. Dat is meer dan de capaciteit die momenteel in het netwerk beschikbaar is. In de huidige en regionale arbeidsmarkt zijn er significante risico’s dat dit overwegend technische arbeidspotentieel niet aanwezig is. 3. De financiële voordelen van een netwerkorganisatie vallen weg Eén van de voordelen van de huidige netwerkorganisatie is dat er minimale kosten zijn voor huisvesting, faciliteiten, management en ondersteuning. Door de verzelfstandiging van de ODNML ontstaan nieuwe overheadkosten en die bij de deelnemers nemen nauwelijks af. Wij verwachten van de ODNML dat er in de inrichtingsfase een begroting wordt uitgewerkt die recht doet aan een kwalitatieve uitvoering van milieutaken met een kostenefficiënte bedrijfsvoering. 4. Zorgvuldigheid in de inrichtingsfase Er moet nog veel gebeuren in de periode tot 1 april 2026. In het traject naar het bedrijfsplan op hoofdlijnen zijn stakeholders regelmatig geïnformeerd. Nu de ontwikkeling in een stroomversnelling komt, is het moeilijk om de informatiepositie te behouden.

Wij zien dan ook graag dat voorstellen van de kant van de ODNML voorzien zijn van een annotatie en een onderbouwd overzicht van (minimaal) de financiële consequenties. Conclusie bedrijfsplan op hoofdlijnen Wij adviseren om op het bedrijfsplan op hoofdlijnen geen zienswijze in te brengen. De uitwerking van de hoofdlijnen uit het bedrijfsplan voor 1 april 2026 vergt nog een grote inspanning, waarvoor we als college in deze inrichtingsfase in het Algemeen Bestuur genoemde aandachtspunten inbrengen. Wij vertrouwen erop dat de ODNML uiteindelijk de gevraagde robuustheid bereikt. Argumenten wijziging GR 1. Een wijziging van de GR bestendigt de robuustheid van de ODNML De vigerende GR beschrijft een netwerkconstructie voor de uitvoering van het takenpakket en dat wordt niet langer als robuust beschouwd. De ODNML wordt robuust met een uniforme afbakening van het takenpakket van voldoende omvang en met de indiensttreding van de uitvoerende medewerkers. Ook een aantal andere robuustheidscriteria krijgen een plaats in de aangepaste GR, zodat de robuustheid van de ODNML vast komt te liggen.

514843

6

Raadsvoorstel

Kanttekeningen wijziging GR 1. De stemverhouding moet wat Venlo betreft in lijn zijn met de financiële inbreng. Er is in het bedrijfsplan op hoofdlijnen een voorstel uitgewerkt waarin Venlo ongeveer 1,75 stem zou krijgen (in plaats van 1 stem per deelnemer). Dit is in lijn met het Venlose beleid op verbonden partijen. De verankering van de stemverhouding in de GR is echter uitgesteld. Vooruitschuiven naar 2030 is niet wenselijk. Er komen immers tot die tijd nog belangrijke beslismomenten van strategische en tactische aard, zoals de vaststelling van de begroting en van het uitvoerings- en handhavingsbeleid. 2. De concept-wijziging van de GR wordt te snel ter vaststelling voorgelegd . De voorliggende concept-wijziging van de GR is onder tijdsdruk tot stand gekomen. Dat is niet nodig, want juridisch gezien kan de ODNML binnen de vigerende GR van start. De vaststelling van de gewijzigde GR kan dan ook later plaatsvinden. Wij kunnen niet uitsluiten dat een aantal punten in de nu voorliggende conceptwijziging nog voor verbetering vatbaar is. Gelet op de lange procedure voor het wijzigen van de GR stellen wij voor om niet tot vaststelling over te gaan voordat duidelijk is dat er geen verbeteringen meer nodig zijn. Conclusie wijziging GR Er zijn nog omissies en onvolkomenheden in de voorliggende GR-wijziging die eerst doordacht moeten worden voordat de GR opnieuw wordt voorgelegd.

Financiën Zoals gezegd verschuiven de uitvoeringskosten van de Venlose begroting naar de ODNMLbegroting. Het nettoresultaat is voor Venlo negatief, doordat er overheadkosten achterblijven. De exacte cijfers zijn nog niet bekend, omdat de ODNML nog geen begrotingswijziging heeft voorgelegd. In de Venlose meerjarenbegroting 2026-2029 is het risico op achterblijvende kosten vooralsnog geraamd op € 250.000. Communicatie In het afgelopen half jaar zijn de colleges, de raden en ook medewerkers en ondernemingsraden op de hoogte gehouden met behulp van nieuwsbrieven en informatiebijeenkomsten. Bij de uiteindelijke vaststelling van de GR, zullen wij de Venlose media en bedrijven informeren over de oprichting van de ODNML via de gebruikelijke communicatiekanalen. In de implementatieperiode gaan wij na waar en hoe de communicatie met de gemeente Venlo verandert, als het gaat om bijvoorbeeld milieuklachten en informatieverzoeken. Vervolgens nemen we de nodige stappen om een hoog niveau van dienstverlening te behouden.

514843

7

Raadsvoorstel

Vervolgprocedure raad Na het doorlopen van deze zienswijzeprocedure op de GR-wijziging en het verwerken van eventuele wijzigingen door de ODNML, dient uw raad toestemming te verlenen om met de gewijzigde GR in te stemmen. Dit is momenteel voorzien in de periode januari-april 2026. Nadat de raad deze toestemming heeft verleend, dienen wij als college een besluit te nemen over de gewijzigde GR. Burgemeester en wethouders van Venlo de secretaris

de burgemeester

Ondertekend door Twan Beurskens op 17-09-2025

Ondertekend door Antoin Scholten op 17-09-2025

Twan Beurskens

Antoin Scholten

Bijlagen 1. Bedrijfsplan op hoofdlijnen 2. Ontwerpwijziging Gemeenschappelijke regeling ODNML

514843

8