47b. Bijlage II_Brochure Schone Stadslogistiek Dichterbij 2021.pdf

Schone Stadslogistiek Dichterbij Projectideeën voor gemeenten om zero-emissie stadslogistiek te bevorderen

oktober 2021

Inhoud Inleiding .................................................................................................................................................................................................................. 3 Leeswijzer ............................................................................................................................................................................................................ 4 Samenvatting maatregelen voor ZE-stadslogistiek .................................................................................................6 1. Inzet duurzaamheidsambassadeurs ................................................................................................................................ 7 2. Congres of evenement .....................................................................................................................................................................9 3. Lokaal Convenant ..............................................................................................................................................................................11 4. Wedstrijd..................................................................................................................................................................................................... 13 5.

Logistieke Hub...................................................................................................................................................................................... 15 6. Cargo Bike Hub / P+R......................................................................................................................................................................17 7. Stop & drop................................................................................................................................................................................................ 19 8. Deelmobiliteit ........................................................................................................................................................................................ 21 9. Subsidieregeling ................................................................................................................................................................................. 23 10. Uitprobeeraanbod ............................................................................................................................................................................ 25 11.

Adviesdiensten.................................................................................................................................................................................... 27

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

2

inleiding Winkels, bedrijven en horecazaken in de Nederlandse binnensteden en winkelstraten

Figuur 1: Overzicht van de totale CO2-uitstoot van het goederenvervoer in Nederland

worden wekelijks of dagelijks bevoorraad. Bestelauto’s en vrachtwagens brengen de

in 2019 met een uitsplitsing naar segmenten. Bron: Topsector Logistiek1

verkoopwaar waar de winkelier zijn brood mee verdient. Stadslogistiek is economisch waardevol maar vormt ook een belangrijke bron van CO2-uitstoot en luchtvervuiling

afgesproken wat de uitgangspunten en richtlijnen zijn voor deze zero-emissie zones.2 Gemeenten zijn daarbij verantwoordelijk voor lokale invoering van deze zones.

Welke rol pakt uw gemeente? De komende jaren moeten gemeenten en ondernemers gezamenlijk invulling geven

2,1 0,7

Waste

0,2 0,3

aan duurzame stadslogistiek. Vanuit de regulerende en beleidsmatige rol zorgt de gemeente voor kaders en regels voor de invoering van de zero-emissiezones. Gemeenten stellen een stappenplan op dat de invoering van de zone beschrijft,

Dry bulk

1,2

Facility

OR T

heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat samen met andere organisaties

Construction

LO GI

zero-emissiezones voor stadslogistiek invoeren. In de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek

OUTL OO KC ITY

In het Klimaatakkoord is daarom afgesproken om in 2025 in dertig tot veertig steden

S IC T S

General cargo and retail

NATIONAAL TRANSP

(zie figuur 1).

Liquid bulk

10,6 Mton

1,3

voldoende en passende laadinfrastructuur.

segment vraagt dus om zijn eigen benadering en ondersteuning vanuit de gemeente. Gemeente kunnen daarbij kiezen om te faciliteren, stimuleren, coördineren en te experimenteren.

1 2

Perishables

OU

TLO

EN

Industrial goods

1,5

HT

Parcels and express

IG

stadslogistiek lopen daarbij tegen uiteenlopende vraagstukken aan, zie tabel 1. Ieder

OV

0,8

te stimuleren en lokale ondernemers te ondersteunen in dit proces. Ondernemers zien uitdagingen maar ook kansen en oplossingen. De verschillende segmenten binnen de

2,2

RE

Daarnaast heeft de gemeente de taak om de overgang naar zero-emissie stadslogistiek

0,2 0,03

Temperature controlled

E R IG

werken het Verkeersbesluit uit en zorgen voor een laadvisie die toeziet op de uitrol van

OK H

Non-perishables

IN T E R L A N D A

ON ND C

TIN

E

AL NT

F

Topsector Logistiek (1 maart 2021). Decamod; effecten CO2-reductiemaatregelen inzichtelijk. Rijksoverheid (9 februari 2021). Uitvoeringsagenda Stadslogistiek.

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

3

Kiest uw gemeenten ook een actieve rol? Informatievoorziening is cruciaal om te zorgen voor bekendheid en kennis over de zero-emissiezone. Uit een steekproef in

Leeswijzer

Amsterdam bleek dat circa 50% van de MKB ondernemers nog niet op de hoogte was van de zero-emissiezone.3 Om een soepele overgang te verzekeren is echter

In deze brochure wordt voor ieder project dat duurzame stadslogistiek bevordert

meer nodig dan informatievoorziening. Zeker als uw gemeente ambities heeft die

uitgelegd wat dit inhoudt en hoe het gerealiseerd kan worden. Per project worden de

verder gaan dan één op één vervanging van fossiele voertuigen voor zero-emissie

individuele voordelen benoemd en voor meer algemene voordelen wordt (waar van

voertuigen. Ondernemers willen bovendien ook een handelingsperspectief: wat

toepassing) onderstaande checklist getoond. In elk hoofdstuk tonen we een voorbeeld

kunnen zij doen? Diverse typen projecten zijn denkbaar om ondernemers te inspireren,

van een succesvol (afgerond) project.

enthousiasmeren en te activeren om aan de slag te gaan met nieuwe, slimme en duurzame oplossingen.

Brochure met projectideeën om lokale ondernemers te activeren

Voordelen voor uw gemeente

In deze brochure zet Natuur & Milieu diverse mogelijkheden op een rij om vanuit een gemeente lokale bedrijven te ondersteunen bij de overstap naar zero-emissie vervoer. De brochure bestaat uit elf hoofdstukken met verschillende projectideeën. Bij elk type project is tevens een inspirerende pilot of voorbeeldproject weergegeven. De

Voertuigemissies reduceren

geselecteerde projectideeën richten zich met name op het ondersteunen van het MKB. Voor hen is logistiek vaak niet hun kernbezigheid waardoor de overgang naar zeroemissie stadslogistiek een grotere uitdaging vormt. Laat u inspireren door deze brochure en sla de handen ineen met lokale ondernemers

Haalbaarheid dichterbij voor MKB

om uw gemeente voor te bereiden op zero-emissielogistiek! Ruimtegebruik / parkeerdruk verminderen

3

Uitleg Het project bevordert zero-emissie oplossingen die de emissies (CO2, stikstof, fijnstof en/of geluid) verminderen. Dit kan bijv. door gebruik te maken van elektrisch/waterstof vervoer, een bakfiets of door het verminderen van het aantal verplaatsingen. Het project verlaagt de kosten van de investering in een logistiek schone of efficiënte oplossing voor het MKB, of het neemt eventuele investeringsrisico’s weg. Hiermee draagt het project eraan bij dat dit aantrekkelijker wordt voor kleine bedrijven om erin mee te gaan. Het project zorgt ervoor dat het aantal voertuigbewegingen en de benodigde ruimte voor parkeerplaatsen omlaag kan, bijvoorbeeld doordat er gebruik wordt gemaakt van kleinere vervoermiddelen (bakfiets) of doordat er minder voertuigen nodig zijn (deelauto).

Vervoerregio Amsterdam (22 juli 2021). Faciliteren en communiceren om duurzame stadslogistiek te laten slagen

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

4

Tabel 1: Uitdagingen en oplossingen voor duurzame stadslogistiek per logistiek segment

Segment

Kenmerken & uitdagingen

Oplossingsrichting

Algemeen

• Betaalbaarheid, informatie over totale kosten over de gehele levensduur en financiering van voertuigen • Beschikbaarheid van verschillende type voertuigen en levertijden • Onbekendheid met zero-emissie zones • Uitstelgedrag

• Landelijk en Europees be-leid (regels, subsidies) • Communicatie en voor-lichting

Vers - Retail food (hotel, restaurants, cafés) • Supermarktbelevering • Groothandel • National specialist • Lokale specialist • Markthandelaar • Maaltijd- en boodschappenbezorging

• Gekoeld transport: verse en diepgevroren producten; • Supermarkt- en grote horecabelevering is geoptimaliseerd; • Overige: hoge leverfrequentie, meerdere ontvangers per voertuig, weinig bundeling; • Markthandelaren: trekgewicht en actieradius bedrijfswagen met aanhanger; • Trend thuisbezorging;

• Ontkoppelpunten voor vrachtwagens; • Gebruik van een (vers) hub; • Laad- en losplekken met voorziening voor koelmotor • Inzet vrachtfiets of LEV voor markten, maaltijd- en boodschappenbezorging; • Deelmobiliteit voor maaltijdbezorging;

Retail non-food - stukgoederen • Ketens • Kleinere zelfstandige ondernemers / speciaalzaken

• Keten belevering is geoptimaliseerd; • Hoge leverfrequentie; • Speciaalzaken: meerdere ontvangers per voertuig, weinig bundeling; • Speciale vereisten vanwege formaat of gewicht grote stukgoederen of vervoerswijze zoals kledingrek;

• Ontkoppelpunten voor vrachtwagens; • Gebruik van een hub; • Gebruik van post en pakketdiensten; • Zelfstandige ondernemers: deelmobiliteit;

Facilitaire goederen en diensten • Facilitaire goederen, kantoorbevoorrading • Zorg- en cultuursector • Monteurs en onderhoudsdiensten

• Ad hoc belevering en ritten; • Diensten: bestelwagen dient ook voor opslag gereedschap en materialen; • Diensten: betreft relatief veel MKB bedrijven met bestelauto’s;

• Gezamenlijke inkoop; • Gebruik van een hub; • Diensten: inzet vrachtfiets of LEV, deelmobiliteit;

Post en pakket

• Ad hoc belevering en ritten; • Heel veel (kleine) leveringen op verschillende adressen; • Zelfstandige onderaannemers;

• Inzet vrachtfiets of LEV; • Pakketlockers en afhaalpunten;

Bron: Gebaseerd op bevindingen Outlook city logistics (2020)4 Topsector logistiek en Blauwdruk Whitelabel Stadshub (oktober 2019) Goedopweg5

4 5

Topsector Logistiek: Outlook City Logistics 2020 Goedopweg: Blauwdruk Whitelabel Stadshub 2019

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

5

Samenvatting maatregelen voor ZE-stadslogistiek Categorie

Type maatregel

Omschrijving

Case

Communicatie

Inzet Duurzaamheidsambassadeurs

Een programma vanuit de gemeente waarbij lokale koploperbedrijven het goede voorbeeld geven voor de transitie naar duurzame logistiek aan andere, kleinere bedrijven.

Duurzame koplopers in Rotterdam

Webinar/ Congres

Organiseer een webinar of congres over duurzame stadslogistiek om bedrijven, kennisinstellingen en organisaties aan elkaar te verbinden. Dit zorgt voor kennisdeling en hiermee kunnen veel ondernemers uit de regio worden bereikt.

Webinar Zero-emissie Stadslogistiek door Logistics Valley

Lokaal convenant

In een lokaal convenant maakt de gemeente afspraken met lokale stakeholders over zero-emissie stadslogistiek. Dit omvat een tijdpad, afspraken over verantwoordelijkheden en acties. De ondertekenaars van het convenant vormen een afspiegeling van het bedrijfsleven in de stad.

Convenant Zero-Emissie Stadslogistiek Rotterdam

Wedstrijd

Organiseer een wedstrijd of ‘hackathon’ waarbij bedrijven en/of studenten oplossingen aandragen voor duurzame stadslogistiek.

CargoBikathon 2021 – gemeente Groningen

Logistieke Hub

Een ‘whitelabel’ logistieke hub is een distributielocatie aan de rand van de stad waar goederenstromen worden gebundeld en vervolgens met zeroemissie vervoermiddelen naar de bestemming in de stad worden gebracht.

Stadsdistributie Zutphen

Cargo bike hub / P+R

Een cargo bike hub is een openbare voorziening waar bedrijven goederen overpakken van reguliere bestelauto’s op zero-emissie vervoermiddelen, zoals een elektrische bakfiets.

Logistieke cargo-bikehub door Depot.Bike

Stop en Drop

Een locatie waar leveranciers van winkels en horeca hun vrachtvoertuig kunnen aansluiten op stroomvoorzieningen om de uitstoot ter plekke te reduceren.

Stop & Drop Maastricht i.s.m. Zuid-Limburg Bereikbaar

Deelmobiliteit

Een voorziening van gedeelde zero-emissie vervoermiddelen waarvan meerdere ondernemers gebruik kunnen maken voor hun logistiek.

Duurzame deelauto voor ondernemers in Venlo

Subsidieregeling

Gemeenten, provincies of de Rijksoverheid kunnen subsidies verstrekken aan bedrijven om de aanschaf van zero-emissie vervoermiddelen of het implementeren van duurzame bedrijfsprocessen te stimuleren.

Subsidie voor elektrische vrachtfietsen en bestelauto’s in Gelderland

Uitprobeeraanbod

Het aanbieden van (gratis) zero-emissie vervoermiddelen, zoals een bakfiets, Uitprobeeraanbod e-cargobike zodat bedrijven gemakkelijk kennis kunnen maken met de voordelen ervan. door Groningen Bereikbaar

Adviesdiensten

Voorzie lokale ondernemers van advies in het verduurzamen van hun logistieke processen, de voordelen van zero-emissie vervoermiddelen of vragen over de ZE-zone.

Participatie

Zero-emissie faciliteren

Stimuleren

oktober 2021

Logistiek Makelaar Bereikbaar Haaglanden

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

6

1. Inzet duurzaamheidsambassadeurs Wat: Ga de samenwerking aan met duurzaamheidsambassadeurs.

Initiatiefnemer: De gemeente kan een podium bieden aan

Bedrijven die voorop lopen in verduurzaming kunnen inspiratie

ondernemingen die al stappen hebben gezet in de verduurzaming

bieden en als goed voorbeeld dienen voor andere bedrijven. Om

van hun vervoer of aanpassing van hun logistieke proces. Ook

het contact, inspiratie en kennisuitwisseling tussen bedrijven te

kan de gemeente een project of activiteiten starten om lokale

faciliteren kan een gemeente gebruik maken van duurzaamheidsambassadeurs. De

bedrijven te inspireren met goede voorbeelden. Doel is het creëren van een netwerk

groep van duurzaamheidsambassadeurs bestaat bij voorkeur uit een diverse groep van

zodat bedrijven onderling kennis en ervaringen uit kunnen wisselen. Hiervoor

kleinere ondernemers en grotere bedrijven die zich betrokken tonen bij de duurzame

is zichtbaarheid belangrijk. De gemeente kan daarin een faciliteerde rol spelen,

ambities van de stad of gemeente. Hun voornaamste functie is om aanjager te zijn van

bijvoorbeeld door het organiseren van een evenement, netwerkactiviteiten of het

de transitie naar duurzame, toekomstbestendige stadslogistiek. Ook kan deze groep

beschrijven van een praktijkvoorbeeld op de gemeentelijke website.

als sparringpartner dienen voor de gemeente bij vraagstukken waarbij de expertise van koplopers vereist is. Het belangrijkste is dat zij op een inspirerende en innovatieve manier uitvoering geven aan hun duurzaamheidsambities. Gemeenten en bedrijven

Financiering: Inzet van ambassadeurs is een laagdrempelige

maken onderling afspraken wat het ambassadeurschap inhoudt en welke activiteiten

activiteit die met een beperkt budget kan worden uitgevoerd.

de partijen daarin uitvoeren.

De kosten voor de gemeenten hebben betrekking op het onderhouden van contact met de ambassadeurs, het uitvoeren van communicatieactiviteiten bijvoorbeeld via een website of het organiseren van

Bijdrage aan zero-emissie stadsdistributie: Het grootste

activiteiten of een evenement. Het uitdragen van ambassadeurschap komt verder voor

voordeel van het inzetten van duurzame ambassadeurs is dat

de rekening van individuele bedrijven en organisaties.

het voor andere bedrijven inspirerend werkt en voor kennisuitwisseling zorgt. Ook is het gunstig voor de gemeente dat ze de lokale duurzaamheidsambassadeurs kan raadplegen en gebruik kan maken van hun expertise en ervaringen met duurzame, logistieke oplossingen.

Voordelen

Uitleg Voertuigemissies reduceren Haalbaarheid dichterbij voor MKB Ruimtegebruik / parkeerdruk verminderen

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

7

Voorbeeldproject

Bijzonder aan dit project Het ambassadeurschap is in Rotterdam ingebed in het ZES convenant en het bredere

Duurzame koplopers in de gemeente Rotterdam

programma van logistiek010. Dit laatste is een brede online community waarbij ruim 2.200 organisaties zijn aangesloten. Dit zijn o.a. logistieke bedrijven en bedrijven die gebruik maken van logistieke diensten. De online community wordt gebruikt om bedrijven op de hoogte te houden van de laatste ontwikkelingen rondom stadslogistiek, om besluiten te communiceren, kennis of concrete handvatten aan te bieden én als netwerk waar bedrijven ervaringen kunnen uitwisselen. Tevens kunnen bedrijven gebruik maken van adviesdiensten. Via de website logistiek010 kunnen zij ook in contact blijven met de bredere community van bedrijven die zich bezighouden met zero-emissie stadslogistiek. Aan ambassadeurs wordt gevraagd om actief bij te dragen aan content voor de website logistiek010, zoals bijvoorbeeld interviews. Resultaten en lessen

Projectomschrijving

Bedrijven die koplopers zijn op het gebied van efficiënte en emissievrije stadslogistiek

De gemeente Rotterdam vraagt koploperbedrijven zich actief in te zetten als

zijn graag bereid om hun kennis en ervaring te delen. Deze bedrijven kunnen een

ambassadeur voor duurzame stadslogistiek. De ambassadeursrol van bedrijven

netwerk vormen en als aanspreekpunt dienen voor partijen die zelf ook aan de slag

is door de gemeente Rotterdam vastgelegd in het Convenant ZES. Met de

willen. Ook kunnen zij bijdragen aan het enthousiasmeren en inspireren van andere

ondertekening van het convenant spreken zij hun steun uit voor de invoering van

bedrijven.

de ZES-zone en worden zij ambassadeurs van het convenant en verduurzaming van hun logistieke segment in het bijzonder. Van ambassadeurs wordt verwacht dat zij

Een gemeente kan ambassadeurs inzetten als onderdeel in een groter programma

andere bedrijven informeren en enthousiasmeren, kennis en ervaring delen en actief

maar kleinere gemeenten kunnen duurzame koplopers ook een podium bieden op hun

bijdragen aan de communicatie van logistiek010. De gemeente Rotterdam heeft de

eigen website over duurzame stadslogistiek.

website logistiek010.nl opgezet die fungeert als online community en platform met duurzame voorbeelden. Op deze website worden de duurzame, logistieke oplossingen

Meer informatie

van (grote en kleine) bedrijven gedemonstreerd.

Zie voor meer informatie https://logistiek010.nl/

Locatie (en uitvoeringsperiode) Gemeente Rotterdam, onbepaalde tijd

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

8

2. Congres of evenement Wat: Organiseer een congres of evenement. Een congres is een goed

Initiatiefnemers: De gemeente neemt het initiatief en kan

middel om te informeren, partijen te verbinden en te zorgen voor

het evenement eventueel in samenwerking met de lokale

kennisdeling over duurzame stadslogistiek. De gemeente kan een

ondernemersvereniging of brancheorganisaties organiseren.

event gebruiken om lokale ondernemers te informeren over de zeroemissiezone (bijvoorbeeld de toegangsregels, of processtappen) en om bedrijven of andere organisaties die zich bezighouden met stadslogistiek aan elkaar te verbinden.

Financiering: Projectkosten kunnen relatief beperkt blijven en

Koploperbedrijven kunnen bijvoorbeeld hun praktijkervaringen met zero-emissie

betreffen de inzet van medewerkers van de gemeente voor de

oplossingen delen en kennisinstellingen kunnen hun onderzoeksbevindingen uit pilot

inhoudelijke vormgeving van het evenement en eventueel de huur

of demonstratieprojecten presenteren (eventueel in samenwerking met bedrijven).

van de locatie (incl. kosten voor catering) of digitale hulpmiddelen

Het evenement kan op een fysieke locatie plaatsvinden of online, bijvoorbeeld middels

(zoals huur studio of webinarkosten). Eventueel kunnen medeorganisatoren ook een

een webinar. De thematiek van het evenement kan zich specifiek richten op duurzame

deel van de kosten voor het congres dragen.

stadslogistiek maar het is ook mogelijk dit duurzame stadslogistiek onderdeel te maken van een breder evenement over ondernemen omdat zo de doelgroep van MKBbedrijven optimaal wordt bereikt.

Bijdrage aan zero-emissie stadsdistributie: Een evenement kan bijdragen aan de bekendheid, bewustwording en kennis over de zeroemissiezone en duurzame logistiek bij lokale (MKB) bedrijven. Het infomeren, verbinden en delen van kennis draagt bij aan het creëren van draagvlak en zorgt dat bedrijven eerder concrete stappen gaan zetten.

Voordelen

Uitleg Voertuigemissies reduceren Haalbaarheid dichterbij voor MKB Ruimtegebruik / parkeerdruk verminderen

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

9

Voorbeeldproject

elk afzonderlijk een webinar hoeven te organiseren. Kleinere gemeenten hebben ook niet altijd een specifieke beleidsmedewerker op mobiliteit of logistiek dus zij

Webinar ‘Stap in Zero-Emissie Stadslogistiek – Gelderland’ i.s.m. Logistics Valley

kunnen van de kennis van grotere gemeenten profiteren door gezamenlijk hierin op te trekken. Ook maakt het webinar onderdeel uit van een reeks van meerdere thematische webinars over zero-emissie stadslogistiek. Hierdoor vormt uiteindelijk een netwerk van partijen die bij dit onderwerp worden betrokken en informatie met elkaar delen. Op 7 oktober 2021 zal een volgende bijeenkomst plaatsvinden over laadinfrastructuur voor logistiek. Resultaten en lessen Er namen 85 ondernemers en gemeenten deel aan het webinar. Om lokale ondernemers aan te spreken, is het belangrijk dat een webinar of congres in de kern over ondernemen gaat. Hoe pak je aan het aan, wat zijn de overwegingen

Projectomschrijving

en consequenties, welke mogelijkheden zijn er?

Op 24 juni 2021 organiseerden de provincies Gelderland en Overijssel in

Andere manieren om het webinar zo interessant mogelijk te maken voor

samenwerking met Logistics Valley het webinar ‘Stap in Zero Emissie Stadslogistiek’.

ondernemers zijn onder andere door hen te vertellen wat de consequenties zijn

Bij dit webinar kwamen regionale ondernemers en gemeenten bij elkaar om kennis

van de veranderingen in de wetgeving op het gebied van stadslogistiek, denk aan

over zero-emissie stadslogistiek te delen, te leren van cases van koploperbedrijven

o.a. milieuzones, toegangsregelingen. Hierin hebben gemeenten een belangrijke

en informatie uit te wisselen over de consequenties van verduurzaming van logistiek

rol. Maak het ook interessant voor de ondernemers door informatie te geven

voor bedrijven en gemeenten. De bijeenkomst vond plaats in een studio setting

over de business case van het aanschaffen van nieuwe, schone voertuigen en de

en werd live uitgezonden. Tijdens het webinar werd het ‘wat’ en ‘waarom’ van

terugverdientijd. Hiermee krijgen zij beter inzicht in de looptijd van investeringen in

duurzame stadslogistiek uitgelegd en werd aan de ondernemers het vooruitzicht van

zero-emissie voertuigen. Vertel hen ook over financieringsmogelijkheden (subsidies)

de transitie naar duurzame stadslogistiek geschetst. Dit door zowel grote als kleine

en hoe zij daar voor in aanmerking kunnen komen.

ondernemers aan het woord te laten die al actief zijn met duurzame mobiliteit en de invulling ervan. Hierdoor wordt het tastbaarder voor alle MKB’ers.

Via logistiek makelaars zijn lokale ondernemers benaderd, met name ondernemers die actief zijn binnen de bouw omdat hierin een heel groot deel van de voertuig-

Locatie (en uitvoeringsperiode)

bewegingen plaatsvindt. Er is gebruik gemaakt van sociale media, nieuwsbrieven en

24 juni, webinar in de namiddag (16.00-17.00h)

het benaderen van warme contacten (mail en bellen) om zoveel mogelijk deelnemers te werven. Verder is ook via VNO-NCW en via brancheverenigingen zoals TLN het

Bijzonder aan dit project

evenement onder de aandacht gebracht bij ondernemers.

Een webinar is bij uitstek geschikt om op interregionaal niveau ondernemers en gemeenten met elkaar in contact te brengen. Voor ondernemers is een voordeel

Meer informatie

dat zij veel van elkaar kunnen leren en niet elk opnieuw het wiel hoeven uit te

Neem voor meer informatie contact op met Logistics Valley via:

vinden. Ook zien ze op een regionaal webinar in één keer de belangrijkste gevolgen

wilfred.backers@oostnl.nl

voor hun bedrijf in een groter gebied. Voor gemeenten is het voordeel dat ze niet oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

10

3. Lokaal Convenant Wat: Zorg voor participatie. Met een lokaal convenant kan

Initiatiefnemer: Bij uitstek is het lokale convenant een situatie

gezamenlijk met lokale ondernemers concrete invulling

waarbij de gemeente het voortouw neemt en andere partijen

worden gegeven aan de voorbereiding van de invoering van

betrekt. De gemeente schept de kaders voor de afspraken. Andere

de zero-emissie voor stadslogistiek. Een lokaal convenant is

ondertekenaars van het convenant of hun vertegenwoordigers

een bestuurlijke afspraak, waarin één of meerdere gemeenten, lokale bedrijven

(brancheorganisaties) kunnen meedenken. Zij bieden expertise en zorgen voor

en brancheorganisaties hun afspraken voor het verduurzamen van stedelijke

draagvlak. Rol van de gemeente is om de verschillende belangen van betrokken

logistiek vastleggen. Een convenant beschrijft de gezamenlijke doelstellingen,

partijen af te wegen en een plek te geven in het convenant.

randvoorwaarden voor de invoering van de zone, te zetten stappen of acties en de verantwoordelijkheden van de deelnemende partijen. In het convenant worden maatregelen en activiteiten opgenomen om aan de slag te gaan met de uitdagingen

Financiering: De voornaamste kosten van het opstellen van een

die betrokken partijen signaleren (actieprogramma). Deze activiteiten worden

convenant betreffende de voorbereiding van het convenant. Denk

uitgevoerd door de verschillende convenantpartijen. Partijen hebben hiertoe een

aan het verkennen van de juridische mogelijkheden, een onderzoek

inspanningsverplichting.

naar maatregelen of de beoogde effecten en het organiseren van inspraaksessies of andere vormen van participatie. Verder is de gemeente de medeuitvoerder en eigenaar van het convenant. Vanuit deze rol zal zij dus de voortgang

Bijdrage aan zero-emissie stadsdistributie: Het belangrijkste

en het resultaat moeten waarborgen. Ook hiervoor zal de gemeente dus gedurende

voordeel aan het convenant is dat het gemeenten in staat stelt

meerdere jaren personele capaciteit moeten vrijmaken.

om in samenspraak met lokale partijen een breed gedragen implementatieplan op te stellen. Binnen het convenant kunnen afspraken worden gemaakt over het creëren van oplossingen voor specifieke praktische obstakels en doelgroepen, zoals MKB bedrijven. De bekendmaking van het convenant zorgt bovendien voor publiciteit en draagt bij aan de bekendheid over zero-emissie stadslogistiek onder ondernemers.

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

11

Voorbeeldproject

Bijzonder aan dit project Maar liefst 56 partijen sloten zich aan bij dit convenant. Een breed gedragen

Convenant Zero-Emissie Stadslogistiek Rotterdam

convenant is belangrijk voor de uitvoering en daarom vormen de partijen een afspiegeling van de logistieke sector in Rotterdam. De partners omvatten zowel vertegenwoordigers van MKB als grotere bedrijven. Alle partijen leggen zich in het convenant vast op: ambassadeurschap voor hun logistieke segment, uitvoeren van hun acties en erkenning van de noodzaak van een zero-emissiezone. In het actieprogramma hebben alle ondertekende organisatie acties voor hun eigen organisatie vastgelegd. Resultaten en lessen De vertegenwoordiging van verschillende logistieke segmenten in het convenant is belangrijk om haalbaarheid en draagvlak te waarborgen. De ondertekenaars van het convenant hebben daarom meegedacht over de omvang/grens van de ZES-zone en het flankerend beleid. Een convenant kan extra toegevoegde waarde hebben door voor alle ondertekenaars

Projectomschrijving

verplichtingen en verantwoordelijkheden op te nemen in de vorm van een actielijst.

Op 1 december 2020 ondertekende de gemeente Rotterdam samen met 56 lokale

Dit geeft bedrijven een extra stimulans om zich actief in te zetten. De actielijst in

partijen het convenant ZES Rotterdam. Het aantal partijen groeit nog steeds.

het Rotterdamse convenant is niet juridisch bindend, maar de gemeente monitort

Het eerst half jaar van 2021 zijn er al 5 partijen bij gekomen. Het convenant is de

de acties en publiceert jaarlijks de voortgang. Dit zorgt voor een transparant en

lokale uitwerking van de landelijke afspraken over zero-emissie stadslogistiek.

resultaatgericht proces.

Belangrijkste afspraken en onderdelen van het convenant betreffen de omvang van de zone, een tijdspad, de oplossingsrichtingen voor efficiëntere en emissievrije

Uiteindelijk zal een (groot) convenant niet voor iedere gemeente haalbaar zijn. De

stadslogistiek, een jaarlijkse voortgangsrapportage van de gemeente en een

totstandkoming van een uitgebreid convenant met acties, verantwoordelijkheden

gedetailleerd actieprogramma met de acties per deelnemende partij. Ook werd een

en een brede vertegenwoordiging van verschillende belanghebbenden kost veel

bedrag van € 2 miljoen uitgetrokken voor subsidies voor innovatie in de logistiek.

tijd. Voor kleinere gemeenten, met minder capaciteit om hieraan te werken, zou bijvoorbeeld een participatietraject met brancheverenigingen ook kunnen volstaan.

Locatie (en uitvoeringsperiode) De zero-emissiezone omvat het gebied binnen de ring van Rotterdam (excl. de

Meer informatie

aanliggende bedrijventerreinen) en de totale periode van de uitvoering van het

Voor meer informatie, zie het convenant van de gemeente Rotterdam of neem contact

stappenplan van de gemeente loopt tot 1 januari 2030.

op met Jan Robbert Albrechts, coördinator Goederenvervoer gemeente Rotterdam

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

12

4. wedstrijd Wat: Organiseer een wedstrijd voor ondernemers of studenten om hen uit te dagen met slimme oplossingen te komen voor vraagstukken rondom duurzame stadslogistiek. In deze wedstrijd krijgen de deelnemers een concrete vraag of praktijkcasus

Voordelen

Uitleg Voertuigemissies reduceren Haalbaarheid dichterbij voor MKB

voorgelegd waarvoor zij een oplossing moeten bedenken. Dit kan een vraagstuk van de gemeente zijn of een praktijkcasus van ondernemers, dan wel een combinatie

Ruimtegebruik / parkeerdruk verminderen

daarvan. Deelnemers aan de wedstrijd kunnen zowel bedrijven als studenten zijn.

Bijdrage aan zero-emissie stadsdistributie: Een wedstrijd biedt

Initiatiefnemers: De gemeente, brancheorganisaties,

een laagdrempelig middel om ideeën of projecten te ontwikkelen

kennisinstellingen en/of bedrijven kunnen het initiatief nemen voor

om tot oplossingen te komen voor vraagstukken rondom duurzame

het organiseren van de wedstrijd. Het betrekken van een regionale

stadslogistiek. Resultaat zijn praktische oplossingen voor de

kennisinstelling draagt bij aan kennisontwikkeling en kennisdeling.

verduurzaming van de stadslogistiek die aansluiten bij de doelgroep, zoals MKB-

Een gezamenlijk aanpak genereert meer aandacht voor de wedstrijd maar het is ook

bedrijven. Het wedstrijdelement creëert betrokkenheid en kan bovendien bekendheid,

mogelijk om de wedstrijd alleen vanuit de gemeente te organiseren.

zichtbaarheid en media-aandacht genereren. Ook kunnen bijeenkomsten in het kader van de wedstrijd zorgen voor kennisdeling en is dit een netwerkmoment. Financiering: Dit projecttype kan met een relatief beperkt budget Een wedstrijd is bovendien een goed middel om inzicht te krijgen in de doelstellingen

worden uitgevoerd. De belangrijkste projectkosten betreffen de

en de belangen van de verschillende belanghebbenden in stadslogistiek. Een

tijdinvestering in de organisatie van het evenement, communicatie-

wedstrijd of ‘serious game’ kan helpen om stakeholders inzicht te geven over de

activiteiten en eventuele huur van een locatie. Ook kan de gemeente

belangenafweging of de vraagstukken waar de gemeente tegen aanloopt. Ook kan het

een prijs uitreiken, bijvoorbeeld in de vorm van een geldbedrag, gunning van een

verschillende belanghebbenden en stakeholders inzicht geven in elkaars standpunten

aanbesteding7 of een ludiekere prijs in een andere vorm.

en belangen, zoals bij de City Logistics game.6 Dit draagt bij aan communicatie tussen de belanghebbenden, bevordert besluitvorming en creëert betrokkenheid en draagvlak.

6 7

Zie voor meer informatie https://www.dinalog.nl/games/ Zie voor meer informatie https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/aanbestedingsprocedures/euspecifieke-procedures/prijsvraag

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

13

Voorbeeldproject

De Gemeente Groningen werkt momenteel aan de planvorming om het winnende idee voor een cargobike hub te gaan uitvoeren.

CargoBikathon 2021 - Groningen Resultaten en lessen De CargoBikathon was een succesvol evenement vanwege de hoge kwaliteit ideeën die werd ontwikkeld. Ook is de bekendheid van cargobikes als potentiele oplossing voor duurzame stadslogistiek vergroot door het evenement. Dit kwam door de (social) media aandacht en de enquêtes/ interviews die de deelnemers hebben afgenomen bij (MKB)ondernemers. Lokale ondernemers en andere bedrijven waren zeer bereidwillig concrete casussen aan te leveren voor de wedstrijd. Via de lokale ondernemersvereniging kunnen MKB ondernemers worden betrokken. In totaal namen tien studententeams deel aan deze wedstrijd. Er was veel interesse Projectomschrijving

van studenten om deel te nemen aan de wedstrijd. Er waren meer aanmeldingen

De gemeente Groningen organiseerde een hackathon gericht op de inzet van

dan er teams konden deelnemen. Deelnemende teams werden aan de hand van hun

cargo bikes als oplossing voor duurzame stadslogistiek. Studententeams van de

motivatie geselecteerd.

universiteit, hogeschool en het MBO brachten creatieve ideeën naar voren om te laten zien hoe cargobikes kunnen worden ingezet in de binnenstad van Groningen.

Een heldere probleemstelling en actuele, prikkelende casussen zijn belangrijk voor de betrokkenheid en enthousiasme van de deelnemers.

De jury bestond uit vijf academici en experts op het gebied van slimme en duurzame mobiliteit. Aan het winnende team, Koers Noord, werd een prijs van €1.000 overhandigd.

De Groningse CargoBikathon werd vanwege corona volledig online georganiseerd maar een fysiek evenement heeft de voorkeur.

Locatie (en uitvoeringsperiode) Groningen, 9 – 18 februari 2021

Meer informatie

Bijzonder aan dit project

Ringnalda van de Gemeente Groningen.

Ga voor meer informatie naar https://cargobikathon.nl/ of neem contact op met Stijn Deze wedstrijd werd georganiseerd in het kader van het vergroten van het venstertijdengebied (2022) en het invoeren van een ZE-zone (2025). Bedrijven en ondernemers uit de binnenstad leverden vijf praktijkcases aan over de cargobike. Bij de uitwerking van hun ideeën en het ontwerpproces kregen de studententeams coaching.

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

14

5. Logistieke hub Wat: Ondersteun de realisatie van een ‘whitelabel’ logistieke hub. Bij

Initiatiefnemer: De gemeente heeft een regulerende, stimulerende,

een ‘whitelabel’ stadshub of logistieke hub brengen leveranciers van

faciliterende en coördinerende rol bij de totstandkoming van een

verschillende in het centrum gevestigde ondernemers of instellingen

logistieke hub. Een pilot kan worden uitgevoerd door de gemeente,

hun bestellingen bij een centrale locatie, waarna de goederen worden

maar bij voorkeur in samenwerking met een externe partij. Hubs

gebundeld en met zero-emissie vervoermiddelen worden afgeleverd.8 ‘Whitelabel’

worden in principe beheerd en geëxploiteerd door een commerciële partij. De rol van

betekent dat iedere ondernemer gebruik kan maken van de diensten.9 De hub ligt aan

de gemeente betreft het opstellen van beleid en het aanwijzen of beschikbaar stellen

de rand van de stad of de zero-emissiezone, maar kan eventueel ook een regionale

van een locatie. Een gemeente kan ook ondernemers samenbrengen om vraag en

functie vervullen. Hubs zijn er dus in verschillende maten en soorten.

aanbod te koppelen en een pilot ondersteunen of privileges instellen voor zero-emissie

10

voertuigen. Eventueel is het mogelijk om in de pilotfase financieel te ondersteunen of als launching customer te fungeren,14 bijvoorbeeld door een tender uit te schrijven.15 Bijdrage aan zero-emissie stadsdistributie: Het gebruik van zero-emissie voertuigen vanaf de hub zorgt voor een reductie van voertuigemissies en maakt de binnenstad beter bereikbaar en

Financiering: Projectkosten betreffen het ontwikkelen van beleid

veiliger. Door producten te bundelen is de belevering efficiënter,

en het eventueel initiëren of financieel ondersteunen van een pilot.

met minder voertuigbewegingen. Waar ondernemers in de binnenstad doorgaans

In de beginfase van de logistieke hub kan de gemeente een rol spelen

11

van meerdere leveranciers op verschillende momenten een beperkte hoeveelheid producten ontvangen, wordt dit bij een hub op één locatie samengevoegd tot een

door financieel bij te dragen of een garantstelling af te geven. Binnen enkele jaren moet de hub volledige zelfstandig kunnen functioneren.16

enkele levering die dagelijks of wekelijks plaatsvindt.12 De hub kan daarbij ook functioneren als magazijnruimte voor winkeliers met beperkte winkelruimte of voorzien in afval- of retourinzameling.13

Voordelen

Uitleg

8

Voertuigemissies reduceren

9 10

Haalbaarheid dichterbij voor MKB

11 12

Ruimtegebruik / parkeerdruk verminderen

13 14 15 16

oktober 2021

Van Duin, R., Quak, H. & Hendriks, B. (21 januari 2020). Het exploiteren van een stadsdistributiecentrum: 7 lessen uit 10 jaar ervaring met Binnenstadservice. Goedopweg (oktober 2019). Blauwdruk Whitelabel Stadshub Buck Consultants International (16 januari 2020). City hubs: van tekentafel in een hoog temp naar realisatie. UBRijk (z.d.). Logistieke Hub Den Haag. Kijk voor specifieke uitdagingen en kansen voor retailers en horeca-ondernemers in de Blauwdruk Whitelabel Stadshub van Goedopweg Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Techniek: Lichte voertuigen en bundelen goederen Regulierdwarsstraat Van Duin, R., Quak, H. & Hendriks, B. (21 januari 2020). Het exploiteren van een stadsdistributiecentrum: 7 lessen uit 10 jaar ervaring met Binnenstadservice. CE Delft (september 2020). Best practices onderweg naar zero-emissie stadslogistiek. Idem natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

15

Voorbeeldproject

Bijzonder aan dit project In Zutphen loopt zero-emissie stadsdistributie voorop. Stadsdistributie Zutphen is

Stadsdistributie Zutphen

onder meer succesvol omdat de hub goed aansluit op de wensen van de logistieke keten (denk aan leveringen die er op een specifiek moment moeten zijn) en niet alleen op de zero-emissie doelstelling. De doelstelling van het project is dat 80% van het vervoer in het centrum uitstootvrij is in 2025. Bij de hub werken bovendien gepensioneerden en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, wat het een heel inclusief project maakt. Omdat Stadsdistributie Zutphen een stichting is en dus geen winstoogmerk heeft zoals een commercieel bedrijf, is het voor de hub mogelijk om met alle bedrijven en organisaties in de stad samen te werken. Resultaten en lessen Inmiddels maken 50 bedrijven gebruik van de zero-emissie bevoorrading, variërend van zelfstandige ondernemers tot grotere franchises. De winkels ontvangen leveringen en doen ook retourzendingen, zoals bijvoorbeeld schone afvalstromen (glas, papier en plastic). Dit biedt vooral een uitkomst aan ondernemers met ruimtegebrek, bijvoorbeeld horecazaken. Tussen 2009 en 2017 ontving Stadsdistributie Zutphen subsidie van de gemeente om de business case rond te krijgen. Vanaf 2018 deden er genoeg partijen mee om de

Projectomschrijving

businesscase rond te krijgen en is er geen subsidie meer verstrekt. Wel heeft de hub

In de binnenstad van Zutphen rijdt vijf dagen per week een elektrisch voertuig voor

in 2019 dankzij steun van de gemeente en de Cleantech regio een nieuw elektrische

zero-emissie bevoorrading van winkels vanaf een distributiehub. De venstertijden

voertuig aangeschaft met voldoende actieradius, een laadbak met de afmetingen van

gelden niet voor dit voertuig en dat zorgt voor meer mogelijkheden voor de

een pallet en een lift voor zwaardere goederen.

belevering van winkels. Op het circulaire bedrijventerrein De Mars vindt de overslag van goederen plaats. Hier worden goederen in het elektrische voertuig geladen die

Communicatie over de stadshub verloopt vooral via mond-tot-mond reclame

vervolgens naar de binnenstad van Zutphen doorrijdt.

tussen bedrijven in de stad. Ook biedt de Hogeschool Arnhem-Nijmegen een goede netwerkingang in de logistieke sector.

Locatie (en uitvoeringsperiode) Binnenstad Zutphen, sinds 2009

Meer informatie Neem voor meer informatie contact op met Remco Feith.

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

16

6.Cargo Bike Hub / P+R Wat: Ondersteun de realisatie van een cargo bike hub. Een cargo bike

Initiatiefnemer: De gemeente kan het initiatief nemen voor de

hub of Park + Ride voorziening faciliteert de overstap van een fossiel

realisatie van een (pilot) cargo bike hub, maar heeft in ieder geval

voertuig op een vrachtfiets. Het is een openbare locatie waar overslag

een regulerende, faciliterende en coördinerende rol. Afhankelijk van

van goederen of materialen kan plaatsvinden van een reguliere

de locatie en de geboden voorzieningen kan de gemeente eigenaar

bestelauto of vrachtwagen op een vrachtfiets of ander licht elektrische voertuig

zijn van de hub of kan het door een commerciële partij worden beheerd (eventueel via

(LEV). Bij de hub worden parkeer-, (opslag-) en overslagfaciliteiten gecombineerd met

gunning). De rol van de gemeente betreft het aanwijzen of beschikbaar stellen van een

lichte, elektrische (deel)mobiliteit. Een ondernemer parkeert de eigen bestelauto, slaat

locatie, het stellen van eisen aan de voorzieningen en het bij elkaar brengen van vraag

benodigde goederen en materialen over op een ander voertuig en rijdt zo de zero-

en aanbod. Ook kan de gemeente in de opstartfase een subsidie verlenen, bijvoorbeeld

emissiezone in. De hub is gevestigd aan de rand van een stad of zero-emissiezone. De

vastgoed aanbieden tegen een gereduceerde prijs.19 De hub wordt bij voorkeur in

vorm en grootte van de hub kan variëren van een kleine overstaplocatie van bestelauto

samenwerking met aanbieders van vrachtfietsen en lokale bedrijven opgezet.

op een vrachtfiets tot een goederencentrum waar verschillende soorten zero-emissie voertuigen en logistieke oplossingen samenkomen.17 Financiering: Projectkosten betreffen het ontwikkelen van beleid en het eventueel initiëren of financieel ondersteunen van een pilot. Bijdrage aan zero-emissie stadsdistributie: De cargo bike hub is een geschikte last-mile oplossing voor zero-emissie vervoer.

Een gemeente kan een cargobike hub in de opstartfase financieel ondersteunen met een subsidie. Na de pilot dient de hub door een

Het gebruik van vrachtfietsen is bij uitstek geschikt voor het

commerciële partij te worden geëxploiteerd en moet het financieel rendabel zijn op

vervoer van kleine goederen en leveranciers van diensten. Een

basis van dagelijks gebruik.20

cargo bike hub, eventueel met reserveringssysteem, zal als publieke voorziening met name een uitkomst bieden voor kleinere ondernemers18 en voor ondernemers die incidenteel op een locatie moeten zijn voor werkzaamheden of bezorgingen. Dit zijn bijvoorbeeld MKB-ondernemers, bezorgers, monteurs of aannemers die met goederen, gereedschappen en materialen op een adres in de (binnen)stad moeten zijn. Grotere bedrijven die regelmatig de zero-emissie zone bezoeken zullen naar verwachting hun eigen private voorziening opzetten. oplossingen. Voordelen

Uitleg Voertuigemissies reduceren Haalbaarheid dichterbij voor MKB Ruimtegebruik / parkeerdruk verminderen

oktober 2021

17 Assman, T., Müller, F., Bobeth, S., Baum, L. (oktober 2019). Planning of Cargo Bike Hubs A guide for municipalities and industry for the planning of transshipment hubs for new urban logistics concepts. Universität Magdeburg 18 Grotere ondernemingen met een hoge zending dichtheid of regulier bezoekpatroon in zero-emissie zones zullen waarschijnlijk een eigen faciliteit gebruiken. 19 Ploos van Amstel, W., Balm, S., Warmerdam, J., Boerema, M., Altenburg, M., Rieck, F. & Peters, T. (2018). Stadslogistiek: licht en elektrisch. Verkregen via: www.hva.nl 20 Ploos van Amstel, W., Balm, S., Warmerdam, J., Boerema, M., Altenburg, M., Rieck, F. & Peters, T. (2018). Stadslogistiek: licht en elektrisch. Verkregen via: www.hva.nl natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

17

Voorbeeldproject

Bijzonder aan dit project Gedurende de pilotperiode heeft het depot een pop-up karakter met tijdelijke voor-

Logistieke cargobikehub door Depot.Bike in Praag (Tsjechië)

zieningen door gebruik van zeecontainers. Daardoor kan het project indien nodig makkelijk worden verplaatst en zijn de kosten voor het depot minimaal. De exploitatiekosten worden gedekt door de bijdrage van logistieke bedrijven van €1.000 per maand. De exploitant organiseert ook testdagen waarop logistieke dienstverleners fietsen kunnen uitproberen. Resultaten en lessen De pilot was succesvol. De opening van een tweede hub in de zakenwijk Smichov staat gepland en ook de stad Brno heeft interesse getoond. De hub werd gedurende de proefperiode van zes maanden regelmatig geëvalueerd en een coördinator hield dagelijks kwantitatieve indicato-ren van het gebruik van de hub en fietsen bij. Er zijn acht logistieke dienstverleners bij het project betrokken en zij gebruiken de hub nog steeds. Er worden tien verschillende vrachtfietsen gebruikt. De koeriers leveren gemiddeld 50 tot 100 zendingen per dag af. Belangrijke les uit het project is dat het beheer van de hub het beste door commerciële partijen kan plaatsvinden, maar een politiek-bestuurlijke ambassadeur is

Projectomschrijving

noodzakelijk voor de realisatie (in Praag was dit de vice-burgemeester).

In Praag werd eind 2020 een 6 maanden durende proef gestart met een cargobike hub. Dit project is een initiatief van een Tsjechische aanbieder van LEV-voertuigen

Meer informatie

in samenwerking met de gemeente. De hub bevindt zich op een voormalig

Kijk voor meer informatie op https://www.depot.bike/English

parkeerterrein in het centrum van Praag onder een autoweg. De hub is voorzien van een overdekte stallingsruimte, een servicecentrum voor reparaties, een universeel oplaadpunt voor cargobikes en verwarmde ruimtes voor koeriers inclusief keuken- en douchevoorzieningen. Wanneer er weinig verkeer in de stad is, meestal tussen 05:00 -07:00 uur, vindt de bevoorrading plaats. Na de succesvolle pilotperiode wordt de hub nu doorgezet. Locatie (en uitvoeringsperiode) Praag, pilotperiode van november 2020 tot april 2021

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

18

7. Stop & drop Wat: Zorg voor laad- en losfaciliteiten die duurzaam transport

Initiatiefnemer: Het initiatief kan zowel bij de gemeente

faciliteren en promoten. Stop & Drop is een concept waarbij in een

komen als bij de horecaleveranciers of een vertegenwoordiger

gebied waar veel horeca dicht bij elkaar zit vaste parkeerplekken

daarvan. De gemeente is verantwoordelijk voor de aanleg van de

voor laden en lossen worden gerealiseerd die voorzien zijn van

stroomvoorziening, de locatiekeuze en inrichting of bebording van de

een elektriciteitsvoorziening in een putkast, laadpaal of evenementenkast. De

locatie. Voor de aanleg van gereserveerde laad- en losplaatsen Stop & Drop moet een

belevering van horeca vindt veelal plaats met zogenaamd geconditioneerd (ofwel

Verkeersbesluit worden genomen.

gekoeld) vervoer, waarbij de koel- en vriesinstallatie van de beleverende vrachtauto moet blijven draaien tijden het laden en lossen. Bij vrachtwagens wordt de koeling meestal aangedreven door een aparte dieselmotor, die minder schoon is dan de

Financiering: Projectkosten betreffen kosten voor de technische

motor van de vrachtwagen zelf (bijvoorbeeld Euro 3 versus Euro 6). Bij Stop & Drop

voorzieningen, bebording en inrichting van de parkeerplaats en

wordt deze koel- en vriesinstallatie tijdens het laden en lossen aangesloten op deze

stroomlevering. Het is mogelijk de kosten voor het stroomverbruik

elektriciteitsvoorziening. De chauffeur bezorgt vanaf het stop & drop punt lopend (met

in rekening te brengen bij de gebruiker, maar er kan ook worden

rolcontainer of een ander hulpmiddel) alle bestellingen bij klanten die in de nabijheid

gekozen voor een tegemoetkoming in deze kosten middels een subsidieverlening.

van de laad- en losplek gevestigd zijn.

Het is eventueel op lange termijn mogelijk de Stop & Drop voorzieningen onderdeel te maken van de afspraken van een Bedrijven Investerings Zone (BIZ).

Bijdrage aan zero-emissie stadsdistributie: Stop & Drop draagt bij aan schonere lucht, minder geluid en een betere bereikbaarheid van de binnenstad. Het zorgt voor minder parkeeroverlast en voertuigkilometers omdat een vrachtwagen bij een stroompunt stopt en de laatste meters met een rolcontainer aflegt. Door gebruik te maken van de Stop & Drop punten wordt gebruik gemaakt van elektriciteit voor de koeling van producten.

Voordelen

Uitleg Voertuigemissies reduceren Haalbaarheid dichterbij voor MKB Ruimtegebruik / parkeerdruk verminderen

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

19

Voorbeeldproject

Resultaten en lessen De Stop & Drop locaties in Maastricht zijn tot dusver succesvol gebleken.

Stop & Drop Maastricht i.s.m. Zuid-Limburg Bereikbaar Door een onderzoek uit te voeren naar welk soort voertuigen, aantal beleverde bedrijven en tijd van stationair draaien van de koeling kan van tevoren een inschatting worden gemaakt voor de maatschappelijke baten. Via een maandelijkse monitoring onder de betrokken bedrijven houdt ZLB bij of de doelen worden gerealiseerd en de evaluatie wordt gebruikt om te bepalen of het stroomgebruik van leveranciers wordt vergoed. Gedegen afstemming en samenwerking met lokale horecaondernemers is essentieel om ervoor te zorgen dat zij ook zich verantwoordelijk opstellen voor het structureel gebruik van de stop & drop. Het gedrag van de betrokken bedrijven (chauffeurs, leveranciers) is belangrijk om ervoor te zorgen dat de stroompunten goed gebruikt worden. De grillige bevoorrading van horecazaken tijdens de lockdown, bleek een extra obstakel om chauffeurs te overtuigen gebruik te maken van stroompunten. bron: Zuid-Limburg Bereikbaar. Fotograaf: Aron Nijs.

Daarnaast kunnen ook technische en juridische aspecten van de voorzieningen (storingen, regelgeving betreffende ruimtegebruik) een belemmerende rol spelen,

Projectomschrijving

met name in de opstartende fase van het project.

In Maastricht kunnen horecaleveranciers de koelmotoren van vrachtwagens aansluiten op de lokale netstroom, zodat er geen gebruik hoeft te worden gemaakt

Communicatie over de stop & drop vindt plaats vanuit ZLB en de gemeente. Een goede

van de dieselmotor. De stroompunten liggen binnen 250 meter van de bestemmingen.

herkenbaarheid van de stroompunten is nodig, evenals het wegwijs maken van

De gemeente en Zuid-Limburg Bereikbaar (ZLB) investeren in de stroompunten en

betrokkenen met de stroompunten. Structurele communicatie naar de chauffeurs

om gebruik door koplopers te stimuleren vergoedt ZLB gedurende de projectperiode

is nodig om hen te stimuleren de stroompunten te gebruiken, bijvoorbeeld via een

de stroomkosten. De gemeente maakt het beleid waarbinnen de stop & drop wordt

filmpje, app en mail. De gemeente communiceert op officiële momenten ook over

gerealiseerd en ZLB neemt de rol van projectleider op zich.

het project dat bijdraagt aan het behalen van doelen van ZES. ZLB verstuurt ook regelmatig nieuwsbrieven om de stop & drop onder de aandacht te brengen.

Locatie (en uitvoeringsperiode) 10 stroompunten op de Markt en Vrijthof in Maastricht, vanaf 2020

Ten slotte vereist een stop & drop een projectleider, ofwel door de gemeente of een lokaal programmabureau.

Bijzonder aan dit project Ondanks de impact van corona op de horecaondernemers heeft het project toch succes

Meer informatie

bereikt met CO2-reductie, want er werd 6 ton CO2 bespaard. Het voornemen voor 2021

Voor meer informatie over de Stop & Drop in Maastricht, neem contact op met Zuid-

om 21 ton CO2 te besparen zal mede door de impact van de lockdown op de horeca en

Limburg Bereikbaar via secretariaat@zuid-limburg-bereikbaar.nl

de extreme weersomstandigheden in de regio waarschijnlijk te ambitieus blijken. De betrokkenen zijn echter enthousiast en blijven de stroompunten gebruiken. oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

20

8. Deelmobiliteit Wat: Experimenteer met het faciliteren van deelmobiliteit

Initiatiefnemer: Zowel de gemeente als een groep ondernemers

voor ondernemers. In een winkelstraat of gebied met meerdere

kan het initiatief nemen om een pilot uit te voeren in samenwerking

zelfstandige ondernemers en speciaalzaken kan deelmobiliteit een

met een leverancier van elektrische voertuigen. De taak van de

uitkomst bieden als logistieke oplossing. Verschillende ondernemers

gemeente ligt in het initiëren of faciliteren en coördineren van

en winkeliers gebruiken samen een elektrisch vervoermiddel. Een diverse

deelmobiliteit voor ondernemers. Ook maakt de gemeente het beleid voor deel-

gebruikersgroep zorgt voor een optimaal gebruik van het voertuig, bijvoorbeeld in

mobiliteit en toegang tot de zero-emissiezone. De gemeente kan een lokale Bedrijven-

de ochtend door de bakker, ‘s middags de bloemist en s’ avonds maaltijdbezorging

investeringszone (BIZ)21 of ondernemersvereniging benaderen om de mogelijkheden

door een restaurant. Door middel van een digitaal reserveringssysteem (app) weten

voor een pilot rondom deelmobiliteit te verkennen en de pilot op te zetten. Ook kan

ondernemers eenvoudig wanneer het voertuig beschikbaar is en kunnen zij dit

een gemeente andere stakeholders aanmoedigen projecten op te zetten en onder-

reserveren. Inzet van een combinatie van meerdere type vervoermiddelen zoals

steuning bieden bij het bij elkaar brengen van geïnteresseerden, het opstellen van

elektrische bestelauto’s en vrachtfietsen is natuurlijk ook een mogelijkheid.

samenwerkingsvoorwaarden en het afgeven van een parkeervergunning of – ontheffing en de aanleg van laadinfrastructuur, eventueel via aanbesteding.

Bijdrage aan zero-emissie stadsdistributie: Met name voor ondernemers die niet de gehele dag of onregelmatig een

Financiering: Projectkosten betreffen het initiëren of financieel

vervoermiddel nodig hebben is het gebruik van deelmobiliteit

ondersteunen van een pilot. Subsidieverlening helpt om een pilot van

aantrekkelijk. Ook kunnen ondernemers op deze manier op

de grond te krijgen door een voertuig gedurende een proefperiode

een laagdrempelige manier kennismaken met elektrisch rijden en deelmobiliteit.

voor de ondernemers beschikbaar te stellen. Uit de pilot moet blijken

Deelmobiliteit kan voor specifieke doelgroepen een oplossing bieden om de overstap

of er voldoende interesse en dus een sluitende businesscase is. Eventueel kan een BIZ

naar duurzaam vervoer haalbaar en betaalbaar te maken. Denk bijvoorbeeld aan kleine

of ondernemersvereniging op lange termijn de gezamenlijk kosten voor het exploiteren

bedrijven en ondernemers die minder financiële middelen hebben voor de aanschaf

van het deelvoertuig dragen.

van een eigen zero-emissie voertuig. Bij het gebruik van deelmobiliteit is bovendien minder parkeerruimte nodig.

Voordelen

Uitleg Voertuigemissies reduceren Haalbaarheid dichterbij voor MKB Ruimtegebruik / parkeerdruk verminderen 21 Platform Stedelijke Distributie Den Haag (29 januari 2020). Ondernemers Weimarstraat delen elektrische bestelbus

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

21

Voorbeeldproject

Bijzonder aan dit project Dit project is onderdeel van een groter Europees gesubsidieerd project over deel-

Duurzame deelauto voor ondernemers Venlose binnenstad

mobiliteit waarbij de gemeenten Venlo en Roermond samenwerken met de Duitse partnergemeenten Kreis Viersen en Mönchengladbach. Een deel van het project wordt gefinancierd door de gemeente en de andere helft wordt gedekt door verhuur van de deelauto. Resultaten en lessen In Venlo zijn ondernemers enthousiast over de deelauto. Door middel van de pilot kunnen zij ervaring opdoen met het gebruik van een elektrische deelauto voor dagelijkse leveringen. In Venlo maken o.a. een café, interieurzaak, banketbakkerij en pakketservice gebruik van het voertuig. Onderdeel van de pilot is het monitoren van de inzet van de auto. De auto moet ongeveer 100 uur per maand gebruikt worden om rendabel te zijn en vanaf 2021 lukt dit steeds beter. De elektrische deelauto werd vooral in de periode van de coronamaatregelen goed gebruikt door ho-recaondernemers. Momenteel wordt geprobeerd het gebruik van de deelauto verder te stimuleren met een promotiefilm. Samen met ondernemersvereniging VenloStad.com en

Projectomschrijving

citymarketingorganisatie Venlo Partners is deze korte promotiefilm gemaakt om

In de binnenstad van Venlo kunnen ondernemers gebruik maken van een elektrische

het project onder de aandacht te brengen en uit te leggen hoe het werkt. Voor

deelauto. De ondernemers wilden een duurzaam alternatief voor hun eigen logistieke

de promotie en communicatie over het project zijn lokale ondernemers en de

vervoer. Het idee is dat ondernemers het gebruik van elektrische deelmobiliteit

binnenstadmanager ook belangrijk.

kunnen uitproberen ter voorbereiding op de nog in te voeren zero-emissiezone voor stadslogistiek. Het project is een samenwerking tussen de gemeente Venlo, iZERO en

De gemeente heeft een belangrijke rol in het aanjagen en faciliteren van het gebruik

lokale ondernemers. De gemeente faciliteerde de parkeerontheffing, ontheffing voor

van een elektrische deelauto voor ondernemers. Het moet voor ondernemers

de venstertijden en een laadpaal.

duidelijk zijn welke toegevoegde waarde het deelvoertuig heeft: omdat zij straks niet meer de zero-emissiezone in kunnen rijden of als oplossing voor parkeerproblemen.

Locatie (en uitvoeringsperiode)

Het is bovendien belangrijk om op tijd te beginnen met het organiseren van de

Venlose binnenstad, sinds september 2020

parkeer-plaats, elektrische laadpaal en benodigde ontheffingen omdat hier veel tijd overheen gaat. Meer informatie Voor meer informatie, neem contact op met Freek Boele (iZERO) via freek@izero.nl

oktober 2021

natuur & Milieu | Schone Stadslogistiek Dichterbij

22

9. Subsidieregeling Wat: Bied koplopers financiële ondersteuning middels een subsidie.

Initiatiefnemers: Verschillende overheidsniveaus (Rijk, provincie

Een subsidie maakt het voor ondernemers aantrekkelijk om een zero-

of gemeente) kunnen het initiatief nemen om zero-emissie mobiliteit

emissie voertuig aan te schaffen of de overstap naar zero-emissie

met een subsidieregeling te bevorderen.

vervoer te maken. Een gemeente kan daarom kiezen subsidie te verlenen in aanvulling op de reeds bestaande landelijke en provinciale regelingen (zie kader hieronder). Door als voorwaarde te stellen dat de aanvrager projectresultaten

Financiering: Een subsidieregeling is kostbaar. Naast de financiële

of ervaringen actief moet delen, draagt dit ook bij aan bekendheid met duurzame

bijdrage per aanvrager moet de subsidieverzoeken ook worden

stadslogistiek bij andere ondernemers. De subsidieregeling kan zich richten op:

beoordeeld en is administratieve controle noodzakelijk.

• De aanschaf van een zero-emissie voertuig (vrachtfiets of ander type licht elektrisch voertuig, bestelauto of vrachtwagen). • Andere projecten en activiteiten die aantoonbaar zorgen voor minder vrachtritten of minder emissies. Denk aan het experimenteren met nieuwe logistieke concepten of kosten die samenhangen met het veranderen van bedrijfsprocessen bijvoorbeeld bij

Overheid

Subsidie

Periode

Bedragen

het gebruik van vrachtfietsen.

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland