468276 RC Bestuursovereenkomst COA realisatie AZC Klooster Bethanie.pdf

Raadsconsultatie collegevergadering d.d. commissievergadering d.d. programma portefeuillehouder

6 mei 2025 21 mei 2025 Welvarend Venlo Burgemeester

GEMEENTEBESTUUR

ons kenmerk 444193 team RGPMAN steller Project- en Procesmanagement telefoonnummer 14 077 contact www.venlo.nl/contact bijlage(n) 5

Onderwerp Bestuursovereenkomst COA Realisatie AZC Klooster Bethanië Vraag aan de raad Wensen en bedenken kenbaar te maken over ons voornemen om: De bestuursovereenkomst en aanvullende werkafspraken inzake de vestiging van een opvanglocatie in het voormalig Klooster Dominicanessen van Bethanië te Venlo voor opvang van maximaal 600 asielzoekers inclusief maximaal 50 alleenstaande minderjarige vreemdelingen voor onbepaalde tijd aan te gaan onder voorwaarde dat: - de kosten (€ 160.000,-- incidenteel) voor 2 fte sfeerkeepers en - het financiële tekort (€118.750,-- incidenteel en € 358.000,-- structureel) voor onderwijs en begeleiding van asielkinderen door het COA wordt bekostigd. Aanleiding Op 16 april 2024 hebben wij onder voorwaarden een positief standpunt ingenomen op het verzoek van het centraal orgaan opvang asielzoekers (COA) voor de vestiging van een opvanglocatie voor asielzoekers in Venlo. Het verzoek van het COA heeft betrekking op het bieden van ruimte voor maximaal 600 asielzoekers waarvan maximaal 50 alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Het voornemen om een bestuursovereenkomst aan te gaan met het COA ligt nu voor en is de eerste stap om te komen tot de daadwerkelijke vestiging van de opvanglocatie.

Context Noodzaak tot opvangplekken Er zijn in Nederland te weinig reguliere opvangplekken voor asielzoekers waardoor het COA moet terugvallen op tijdelijke noodopvangplekken en de doorstroom vanuit het aanmeldcentrum stagneert. Om te zorgen voor voldoende opvangplekken en betere verdeling van asielzoekers over provincies en gemeenten is de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) ingevoerd. Ondanks dat binnen de provincie Limburg reeds een groot aantal opvangplekken in gemeenten is gerealiseerd kan onze provincie in totaal nog niet voldoen aan de gevraagd opgave van 5662 opvangplekken. Met het aangaan van deze bestuursovereenkomst kan de gemeente Venlo 444193 1

Raadsconsultatie

invulling geven aan haar verantwoordelijkheid om te komen tot voldoende opvangplekken in Limburg en het evenwichtiger verdelen van asielzoekers over het land. Afspraken met het COA In de bestuursovereenkomst en de aanvullende werkafspraken ligt de bereidheid van de gemeente voor de komst van een asielzoekerscentrum (azc) vast. Hiernaast geeft het een duidelijk beeld op welke wijze de gemeente en het COA wenst samen te werken aan de invulling van het azc. In overleg met het COA en met inachtneming van de output van het participatietraject is het standaardmodel van de bestuursovereenkomst en de aanvullende werkafspraken op meerdere onderdelen aangepast en uitgebreid. De gemeente Venlo maakt hiermee een bewuste keuze om voor de realisatie van het azc tot een zeker detailniveau afspraken met COA te maken. Deze maatwerkafspraken tussen de gemeente en het COA zijn onder andere gemaakt op de volgende thema's: Termijn en evaluatie Het COA heeft de betreffende locatie aangekocht en gaat deze permanent inrichten met alle benodigde faciliteiten voor bewoners. Het inrichten van de locatie zal in 2 fasen gaan plaatsvinden. Fase 1 bestaat uit gebruik van de opvanglocatie voor ruim 300 personen met de benodigde, deels tijdelijke, faciliteiten en aanpassingen.

Voor fase 2 wordt de locatie permanent ingericht met alle benodigde faciliteiten waarmee de locatie de maximale toegestane capaciteit van 600 personen (660 opvangplekken) kan huisvesten. Gelet op het permanente karakter van de opvanglocatie is ervoor gekozen om een overeenkomst aan te gaan voor onbepaalde tijd met jaarlijks een bestuurlijke evaluatie. Doelgroep Om asielzoekers de juiste begeleiding te kunnen bieden is het van belang dat ze op een locatie worden opgevangen die geschikt is en aansluit bij de behoefte van de doelgroep. Het azc in Venlo betreft een azc waar volwassen alleenstaande asielzoekers, gezinnen en alleenstaande minderjarige vreemdelingen met perspectief in Nederland worden opgevangen. In de bestuursovereenkomst is daarom vastgelegd dat enkele doelgroepen zijn uitgesloten van opvang in het azc in Venlo. Toezicht & Handhaving Het COA is verantwoordelijk voor de fysieke en sociale veiligheid in de opvanglocaties. Buiten het terrein van de opvanglocatie is het COA uiterst betrokken bij de fysieke en sociale veiligheid in relatie tot de opvang. De betrokkenheid vertaalt zich o.a. door gerichte acties in de nabije omgeving op het gebied van schoonmaak en surveillance. Wanneer op de opvanglocatie of in de omgeving overlast plaats vindt, zal het COA haar maatregelenbeleid toepassen.

Het COA heeft gecertificeerde beveiligers in dienst die de locatie 24 uur bemensen en surveilleren. Na het aangaan van de bestuursovereenkomst stelt het COA in overleg en met goedkeuring van gemeente en politie een beheer- en calamiteitenplan vast waarin nader wordt beschreven hoe 444193

2

Raadsconsultatie

het toezicht en beheer van de opvanglocatie en de directe omgeving georganiseerd is. Vanaf in gebruik name van het azc is er wekelijks of tweewekelijks een (veiligheids) casusoverleg tussen gemeente, COA en politie waarbij de frequentie op- en afgeschaald kan worden. Met het COA is overeengekomen dat er naast de reguliere totaalaanpak tussen COA, politie en gemeente in het eerste jaar extra toezicht in de vorm van sfeerkeepers plaatsvindt. Deze inzet wordt meegenomen in de jaarlijkse evaluatie. Onderwijs Gemeenten hebben de grondwettelijke verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat er onderwijs beschikbaar is, ook voor asielkinderen ongeacht de verblijfsstatus van deze kinderen of de locatie waar zij in Nederland verblijven. Ter voorbereiding van het azc is met de Venlose schoolbesturen onderzocht en begroot wat er nodig is om de juiste begeleiding te bieden en voldoende onderwijsplekken te creëren voor de kinderen. Dit heeft geleid tot het basisplan azc onderwijs in Venlo. Om te komen tot uitvoering van het basisplan is met het COA en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap overleg gepleegd. De Venlose aanpak wordt door partijen ondersteund maar partijen geven aan geen financiële bijdrage te kunnen leveren voor het financiële tekort.

Ervaringen met kinderen van ontheemden en ervaringen van andere gemeenten leert ons echter dat de investering aan de voorzijde cruciaal is om asielkinderen goed te laten landen. De bestuursovereenkomst wordt daarom enkel aangegaan onder de voorwaarde dat er een tegemoetkoming volgt voor het financiële tekort ten behoeve van onderwijs en begeleiding voor asielkinderen. Begeleiding Afgelopen jaren heeft de gemeente Venlo ervaring opgedaan in de begeleiding van Oekraïense ontheemden en asielzoekers waarbij is uitgegaan van zelfredzaamheid. Dit bepaalde de benaderwijze én het aanbod ten aanzien van de bewoners en voor iedereen die op deze locatie werkte. Zelfredzaamheid zien we als doel én als bijdrage aan de (woon)community: zelfredzaamheid van de individuen is het doel waarbij zelfredzaamheid ook betrekking heeft op de community. Hiermee bedoelen we dat er wordt gewerkt vanuit het geloof in een juiste balans tussen ruimte en respect voor het individu en de verantwoordelijkheid en betrokkenheid die je draagt wanneer je in een groep woont. Uit recent onderzoek blijkt dat deze werkwijze bij de asielopvang aan de Emmastraat tot gewenste resultaten leidt. Zoals het voorkomen van escalaties en vergroten van betrokkenheid. Bewoners voelen zich sneller thuis en onderdeel van de gemeenschap door deze vorm van begeleiding.

Het COA is bereid de Venlose werkwijze te omarmen en deze komende jaren met eigen medewerkers vorm te geven op het azc in Venlo. In de aanvullende werkafspraken is deze Venlose werkwijze opgenomen.

444193

3

Raadsconsultatie

Financiële consequenties Vanuit het ‘Faciliteitenbesluit Opvangcentra’ ontvangt de gemeente een vergoeding voor structurele kosten vanaf het moment dat het azc operationeel is. Dit gaat via de algemene uitkering in het gemeentefonds. Het gaat dan om vergoedingen ter compensatie van de gemiste inkomsten van de onroerendzaakbelasting en gelden die de gemeente ontvangt vanuit het gemeentefonds voor haar inwoners. Op het moment dat bewoners uit het azc staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen vervalt de laatste vergoeding en volgt de reguliere vergoeding via het gemeentefonds zoals voor andere inwoners. In de aanvullende werkafspraken (bijlage 1a) is opgenomen dat het COA buiten de reguliere vergoedingen kosten draagt voor de inzet van 2 fte sfeerkeepers in het eerste jaar en het financiële tekort opvangt voor de uitvoering van het Basisplan voor azc onderwijs in Venlo in fase 1. In de aanvullende werkafspraken is opgenomen dat fase 2 pas van start kan gaan als de gemeente en het COA nieuwe afspraken hebben gemaakt over onderwijs en begeleiding van kinderen in verband met de uitbreiding van het aantal leerlingen in fase 2. Ten aanzien van de huisvestingskosten voor het basisonderwijs voor asielkinderen vraagt de gemeente een budget aan op basis van de Regeling onderwijshuisvestingsbudgetten asielzoekers OHBA-regeling.

Voor jeugdhulp ontvangt de gemeente een decentralisatie uitkering op basis van het aantal kinderen dat op de locatie verblijft. Risico's In de bestuursovereenkomst is overeengekomen dat nadeelcompensatie of schadevergoedingen voor rekening van het COA zijn. Indien de gemeente krachtens enig wettelijk voorschrift of krachtens een onherroepelijk geworden rechterlijke uitspraak gehouden mocht zijn aan een natuurlijke- of rechtspersoon schade, in welke vorm dan ook, te vergoeden welke deze heeft geleden als gevolg van de vestiging of aanwezigheid van de opvanglocatie in de gemeente, dan zal het COA het betaalde c.q. te betalen bedrag aan de gemeente vergoeden. Geheimhouding Wij zijn op basis van de Gemeentewet en de Wet open overheid (Woo), bevoegd om geheimhouding op te leggen op stukken die informatie bevatten over de financieel economische positie van de gemeente en andere bestuursorganen. In de bestuursovereenkomst leggen de gemeente en het COA afspraken vast ten aanzien van de vestiging van een opvanglocatie voor asielzoekers in de gemeente. De bijlage 1 b ‘Onderbouwing financiële uitgangspunten’ bevat financieel gevoelige informatie. In deze bijlage worden de financiële afspraken tussen het COA en de gemeente geconcretiseerd in bedragen. Gelet op het detailniveau van deze informatie is de gevoeligheid hiervan voor de financieel economische positie van het COA hoog.

Ter bescherming van de financieel economische belangen van het COA is geheimhouding opgelegd (Op grond van artikel 87 en artikel 88 lid 2 van de Gemeentewet en artikel 5.1, lid 1 sub c en lid 2 sub b, van de Wet open overheid). 444193

4

Raadsconsultatie

Participatie en communicatie De realisatie van een azc is een thema waar de (directe) omgeving en inwoners van Venlo vragen en beelden bij hebben en waarbij zowel voorstanders als tegenstanders zijn. Gemeente Venlo en COA hebben een proces in gang gezet, waarin ruimte is geboden aan geluiden en vragen over de komst van een azc in het voormalige klooster Bethanië.

Op 7 mei 2024 heeft een eerste informatiebijeenkomst plaatsgevonden voor omwonenden. Omwonenden in een straal van 500 meter zijn persoonlijk uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn. Ruim 80 bewoners hebben hiervan gebruik gemaakt. Klankbordgroep Na de bovengenoemde bijeenkomst is een klankbordgroep samengesteld, bestaande uit direct omwonenden, wijkbewoners en vertegenwoordigers van het wijkoverleg en maatschappelijke organisaties. Deze klankbordgroep komt vanaf de zomer van 2024 in een maandelijkse frequentie bij elkaar, samen met gemeente Venlo en COA. Doel is niet het met elkaar eens worden over de realisatie van een azc op deze locatie of elkaar te overtuigen. Doel is ophalen wat er nodig is om een azc locatie goed te laten landen in de omgeving en ruimte geven aan de klankbordgroep om issues te adresseren. Uitgangspunt in de klankbordgroep is informeren, het gesprek aangaan en ophalen welke issues en vragen leven bij de omgeving. Belangrijkste issues voor de klankbordgroep die vanuit klankbordgroep naar voren zijn gebracht betreft de afweging van de locatie en de onbepaalde tijd in de bestuursovereenkomst. Vragen zijn er ook over het aantal op te vangen asielzoekers op deze locatie en de relatie van die aantallen naar de wijk en de wijkvoorzieningen.

Er is ook uitgebreid gesproken over thema's als onderwijs en de invloed op het bestaande onderwijs, de invloed op de zorgaanbieders in de wijk, beheer op de locatie, veiligheid in de omgeving, verkeersmaatregelen, participatie en toeleiding naar werk. Belangrijk thema dat op tafel kwam is de relatie naar andere ontwikkelingen en initiatieven in de wijk en het belang om bewoners daarin actief te betrekken. Omwonenden-overleg Met de directe buren (grenzend aan het perceel) heeft een overleg plaatsgevonden, waarbij COA de plannen heeft toegelicht en met de directe buren afspraken maakt over zaken als omheining, beperking mogelijke overlast, gebruik van het terrein. In februari heeft een bijeenkomst plaatsgevonden met de bewoners van de Landweerweg. Bewoners hebben hun zorgen geuit en een aantal wensen benoemd. Er is een vervolgtraject afgesproken, waarin we samen bezien welke oplossingsrichtingen mogelijk zijn. Informatiebijeenkomsten december 2024 In december 2024 zijn door COA en gemeente verspreid over 2 dagen een 8-tal bijeenkomsten voor inwoners georganiseerd. Op uitnodiging, om kennis te nemen van de vorderingen in het proces en de plannen van COA, het besluitvormingsproces en de planning. Van deze bijeenkomsten is een verslag gemaakt, dat met alle deelnemers is gedeeld. De input uit deze bijeenkomst wordt tweeledig gebruikt. Enerzijds voor de totstandkoming van de 444193

5

Raadsconsultatie

bestuursovereenkomst én anderzijds als voorbereiding voor de later door COA te starten omgevingsdialoog in het kader van de vergunningsprocedure omgevingsvergunning. Vervolgprocedure raad Na consultatie nemen wij een definitief besluit over de bestuursovereenkomst en de aanvullende werkafspraken. Uw raad wordt geïnformeerd met een raadsinformatiebrief. Het COA is gestart met de voorbereidingen voor het indienen van een aanvraag omgevingsvergunning voor de verschillende activiteiten om te komen tot de opvanglocatie. Voor de benodigde buitenplanse omgevingsplanactiviteit is bindend advies van uw gemeenteraad nodig om af te kunnen wijken van het omgevingsplan. Noodzakelijke verkeerskundige aanpassingen in de openbare ruimte maken onderdeel uit van de vergunningsprocedure en is een van de onderwerpen die terugkomt in de omgevingsdialoog. Het COA geeft aan de aanvraag zo spoedig mogelijk in te dienen maar in ieder geval voor 1 juli 2025 voor fase 1.

Burgemeester en wethouders van Venlo de secretaris

de burgemeester

Ondertekend door Twan Beurskens op 09-05-2025

Ondertekend door Antoin Scholten op 09-05-2025

Twan Beurskens

Antoin Scholten

Bijlagen 1. 1a. 1b. 2 3

444193

Concept bestuursovereenkomst inzake de vestiging van een opvanglocatie in het voormalig Klooster Bethanië te Venlo Concept Aanvullende werkafspraken Concept Aanvullende werkafspraken Onderbouwing financiële afspraken (liggen bij de griffie vertrouwelijk ter inzage ivm geheimhouding) Overzicht gestelde vragen en reactie participatiebijeenkomsten azc Venlo december 2024 Verslag participatiebijeenkomsten azc Venlo december 2024

6