381324 Bijl05. Advies Adviesraad Sociaal Domein inzake Omgevingsvisie.pdf

1 Gemeente Venlo t.a.v. College Burgemeester en Wethouders Hanzeplaats 1 5912 AT Venlo

Venlo, 27 januari 2025

Betreft: Advies Omgevingsvisie Venlo 2040

Geacht college, Samenvatting In de vergadering van de adviesraad op 20 januari 2025 is de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) tot de volgende conclusie gekomen. Het opstellen van de Omgevingsvisie is zorgvuldig en met inspraakmogelijkheden van veel organisaties gedaan. In het hele document Omgevingsvisie wordt het belang van de sociale basis als belangrijk aangenomen. Wat dit betekent voor de Omgevingsvisie en op welke wijze er blijvend geïnvesteerd wordt is onvoldoende duidelijk. De aangenomen groei naar 125.000 inwoners is onvoldoende onderbouwd en daardoor niet betrouwbaar. Dit geld ook voor inkomen per inwoner en Venlo als kennisstad. Daardoor is het risico te groot dat er een verkeerde strategie wordt uitgestippeld en de focus niet op de echte situatie wordt gelegd. Daarom kan de ASD geen positief advies afgeven. Proces ter voorbereiding van de Omgevingsvisie Een vertegenwoordiger van de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) is aanwezig geweest bij 2 gespreksrondes. Daarbij was de openheid van informatie- en participatiemogelijkheden goed zichtbaar. Wij zijn hier positief over. Adviesaanvraag Op 6 januari is de project manager/planoloog aanwezig geweest bij de vergadering van het dagelijks bestuur van de ASD. Daarin is het adviestraject besproken. Informatie en presentatie is ter beschikking gesteld.

Omdat de Omgevingsvisie een zoveel omvattend document is zijn de diverse aspecten verdeeld onder de leden van de ASD. Op de ASD vergadering van 20 januari was er gelegenheid tot vragen stellen aan de planoloog.

Vragen en opmerkingen tijdens vergadering van 20 januari 2025 - De term Venlonaren ligt nogal gevoelig. Er kan beter gesproken worden over inwoners van de gemeente Venlo. - Onderdeel minima en participatie Op pagina 50 vinden wij veel positieve elementen benoemd zoals nabijheid van sociale voorzieningen voldoende woningen voor ouderen en jongeren bouwen is sociaal investeren levensloopbestendige woningen woningen voor starters en sociale huurwoningen

2

- Onderdeel gezondheid Hoewel de primaire gezondheidszorg niet de verantwoordelijkheid is van de gemeente kan zij faciliterend optreden. Momenteel zijn er lange wachttijden voor het krijgen van een huisarts. Waarom vestigen zich niet meer huisartsen in de gemeente Venlo? Gezien de voorgenomen groei en de stijging van het percentage senioren wordt dit thema nog veel belangrijker. Advies: faciliteer dat er meer huisartsen, tandartsen, fysiotherapeuten, dagbestedingen en of zorgboerderijen komen en plan de voorziening in de wijkontwikkelingsplannen. - Onderdeel gehandicapten De gehandicaptenraad moet regelmatig constateren, dat er bij de toegankelijkheid van gebouwen niet gedacht is aan gehandicapten. Dit aandachtsgebied verdient ook vermeld te worden in het advies. Voor de visie stellen wij de volgende tekst voor: In de afgelopen 15 jaar heeft de gemeente geleerd om de voorzieningen voor gehandicapten als een integraal onderdeel mee te nemen in het ontwerpproces. Daardoor heeft de stad in het kader van het VN-verdrag handicap het predicaat gekregen: goed toegankelijk voor gehandicapten in Nederland. - Buurthuizen en wijkteams en beschermd wonen/werken Beschermd werken in de woonomgeving is een waardevol concept dat door de gemeente Venlo al veel wordt toegepast. Door de locatie in de wijk vergroot het de mogelijkheid tot participatie.

Geadviseerd wordt om dit concept verder uit te breiden tot in de dorpen en te zorgen voor goede vervoersvoorzieningen/openbaar vervoer daar waar het niet in de woonomgeving mogelijk is. - Senioren en mantelzorg Voor een goede bereikbaarheid van Venlo centrum zijn er drie onderdelen nodig die op elkaar aansluiten. 1) vervoer naar de lokale hub (verantwoordelijkheid inwoner) 2) vervoer naar rand van het winkelcentrum 3) Vervoer binnen het winkelcentrum Er is behoefte aan voorzieningen van onderdeel 3. Dit zou als onderdeel van het mobiliteitsconcept meegenomen moeten worden. Seniorenhuisvesting speelt een cruciale rol als het gaat om het langer zelfstandig laten wonen van senioren en een doorstroming van woninggebruik. In de visie zou opgenomen kunnen worden dat de gemeente een systeem heeft ontwikkeld waardoor de doorstroming van woninggebruik goed loopt en het “scheefwonen” gehalveerd is. Wat moet in de omgevingsvisie worden gerealiseerd om mantelzorg overeind te houden en daar waar nodig deze uit te bouwen en te faciliteren. In de gemeente Venlo wonen en leven nu al 22% ouderen, dat zal nog aanzienlijk groeien naar 2040. Met de druk op de gezondheidszorg zal de mantelzorg nog nadrukkelijker belangrijker worden. - Huisvesting Naar verwachting zijn er in 2040 geen Oekraïense vluchtelingen meer. Daarom wordt de term kwetsbare groepen geadviseerd.

Seniorenhuisvesting wordt specifiek genoemd. Wij adviseren ook de groep inwoners met een participatiewetuitkering te noemen, naast gehandicapten en mensen zonder of met relatief weinig basisvaardigheden. Deze groepen zijn naar schatting 10-20% van het aantal inwoners. -

Scholen en jeugd

3 Venlo wil een kennisstad worden. Dit is een mooie ambitie. De huidige situatie laat een ander beeld zien. Er zijn steeds minder scholen. De middelbare scholen kampen met een behoorlijke terugloop van leerlingen ook de komende jaren. Er wordt geen duidelijk beeld geschetst over die inrichting van de jeugdzorg en de invulling van de 18+ opvang en huisvesting. In de visie lezen wij niets terug over scholen/schoolgebouwen. Ook scholen zijn fysieke ontmoetingsplekken, met veel mogelijkheden voor synergie met het verenigingsleven of sporten. Als men het dan heeft over functies clusteren in één gebouw, betrek de scholen daar dan ook in. Ook gaat het onderwijs naar nog meer regulier, dus minder speciaal onderwijs. Dat vergt ook aanpassingen aan de omgeving. Meer groen op schoolpleinen, rustige plekken, ook een afwisseling van kleine en grotere speelpleinen. Als er in de visie gesproken wordt over onderwijs, hebben wij de indruk dat het voornamelijk over hoger onderwijs gaat. (Basis)scholen worden slechts in een bijzin genoemd. En dat terwijl basisscholen juist de verbindende plekken zijn van een dorp of wijk. Basisscholen en hun omgeving krijgen onvoldoende aandacht. Dit terwijl Venlo een zeer hoog aantal inwoners heeft die onvoldoende basisvaardigheden hebben. - Diversiteit en inclusie in de Omgevingsvisie missen wij de ambitie om een inclusieve samenleving te willen zijn.

Hoe verhoud de Omgevingsvisie zich ten opzichte van deze ambitie?

Opmerkingen over de 5 ambities Omdat het voorzieningenniveau sterk wordt beïnvloed door aantal inwoners en economie geeft de ASD ook op deze punten een advies. - Venlo maakt een schaalsprong naar 125.000 inwoners De Omgevingsvisie gaat uit van een stijging van het aantal inwoners van de gemeente Venlo van 100 duizend naar 125 duizend. Als wij naar de https://venlo.incijfers.nl/dashboard/ kijken dan zien wij een stabilisatie van het aantal inwoners op 104 duizend. Venlo zou meeprofiteren van de sterke economische centra in Nijmegen en Eindhoven. In de afgelopen jaren is dit niet gebeurd. De stijging van het aantal inwoners lag rond de 0,4%. Waarom zou het dan in de komende 15 jaar wel lukken? Plaatsen die beter gesitueerd zijn zoals Veldhoven, Venray en Helmond hebben wel deze groei. Een van de redenen is de relatief lange reistijd naar de werklocatie. Wij zien dit beeld ook terug in de moeizame verkoop van percelen in onder andere Arcen. Advies: ga uit van de realistische mogelijkheden. - Venlo werkt aan een waardevolle economie Venlo is geen kennisstad. Venlo heeft geen universiteit. Nijmegen heeft rond de 40.000 studenten waarvan 25.000 op universitair niveau. Venlo heeft slechts 4.000 studenten. Zelfs op het gebied van voeding neemt Venlo geen belangrijke plaats in, terwijl dit wel wordt gesuggereerd.

Wellicht vormt de wens hier de basis van de redenering? Sectoren die in de afgelopen 10 jaar zijn gegroeid liggen op het logistieke gebied (bron Venlo in cijfers). Ook hier doet zich mogelijk een bedreiging voor. De snelweg A15 vanuit de Rotterdamse haven wordt vanaf Bemmel verder uitgebouwd naar Duitsland. Daarnaast wordt de Betuwelijn in Duitsland met een vertraging van 20 jaar nu eindelijk in Duitsland uitgebouwd en komt de zogeheten IJzeren Rijn ook weer meer in de aandacht. Advies: een nieuwe discussie. Onderzoek waar de ontwikkelingsmogelijkheden liggen. Een van de mogelijkheden is bijvoorbeeld in de energietransitie. In een flink deel van de stad zal stadverwarming aangelegd moeten worden. Als Venlo snel start zal dit expertise en veel werk opleveren dat ook in andere steden ingezet kan worden.

4 Ook op het gebied van toerisme zijn er kansen. Het besteedbare inkomen per huishouden lag in 2011 op 92% van het landelijk niveau. In 2022 lag dit op 89%. Het verschil groeit. Het aantal senioren groeit sterk. Het percentage boven 75 jaar groeit van 11% naar 17%. De omvang van de zorgsector zal hiervan profiteren. Het woord 'techniek' komt niet voor in het document. Hoe kunnen kinderen de techniek in gaan? De gemeente wil een belangrijke vestigingsplaats voor bedrijven in de agrofood, de maakindustrie en de logistieke sector zijn. In verband met de energietransitie zal het belang van techniek alleen maar toenemen.

Er is geen goede basis voor de Omgevingsvisie. Het is meer dromen dan een solide visie gebouwd op een goed fundament. Het werk gedaan in de afgelopen 2,5 jaar is een prachtige bron van informatie waaruit binnen een half jaar een meer solide Omgevingsvisie gemaakt kan worden. Daarin valt te overwegen aan te geven welke prioriteiten er worden gesteld: op dit moment is de keuze zo groot, dat een prioritering noodzakelijk is. Gebaseerd op bovenstaande kan de ASD geen positief advies geven. Verdere ideeën die niet meegewogen zijn in het advies - algemeen In dit visiedocument worden voornemens als doelen beschouwd, wordt niet uitgelegd waarom dit nodig is. Het document staat tevens bol van “Oneliners” Wij missen in bijna ieder voornemen/oneliner het Waarom dit dient te gebeuren en wat de voordelen/meerwaarde zijn voor de inwoners van de gemeente Venlo. "Waarom" we dit soort acties op ons nemen is immers een belangrijke factor in het verkrijgen van draagvlak. In het verlengde daarvan niet genoeg aandacht voor de factor "menselijke maat"; juist in een gemeente waar mensen elkaar gewoon kunnen en willen ontmoeten en helpen, is dit een essentieel aspect. - Vitale en leefbare dorpen / Centrum van Tegelen Het centrum van Tegelen valt tussen wal en schip. Het is volgens de visie geen dorpskern, maar een centrum retailgebied. Er staat al veel leeg.

Het zou beter zijn om Steyl en Tegelen als dorpskern te zien, net zoals Belfeld, Lomm, Arcen, Velden. Om ook in 2040 een robuust voorzieningenniveau in onze stadswijken en -dorpen te behouden, gaan we maatschappelijke functies en sociale voorzieningen zo veel mogelijk clusteren in één gebouw. Dit heeft een keerzijde, zeker als er leegstand in de kernen is. Initiatieven als de uitbreiding van de bibliotheek in Tegelen en PSW voegen waarde en levendigheid toe aan het centrum. Leegstaande winkelpanden zouden door verenigingen gebruikt kunnen worden voor sport of een ontmoetingsplek voor jeugdigen. Een dorpscentrum zal multifunctioneler moeten worden om zijn centrumfunctie te behouden en fysiek ontmoeten tussen mensen te bevorderen. Door functies te gaan clusteren in één gebouw buiten een centrum, zal dat centrum alleen maar verder vervallen. -

het atrium van de Innovatoren - ooit de entreehal van de floriade waarin de regio werd gepromoot - staat al jarenlang leeg. Kan dat niet een kennis- en doe-centrum voor techniek worden?

- sport Positieve ontwikkelingen in de afgelopen jaren bijvoorbeeld de Boulderkerk, of een jumphal in Reuver of de freerunhal van Minded Motion op het kazerneterrein in Venlo. Wij weten niet of dergelijke initiatieven gesteund zijn vanuit de gemeente, maar 'nieuwe sporten' of 'urban sports' in oude kerken of gebouwen lijkt ons een goed idee.

5

- Leesbaarheid document Het document is moeilijk te lezen. Op deze manier is het moeilijk toegankelijk voor de inwoners van de gemeente Venlo. - Hoofstuk 7 Uitvoering Na een visie komt de volgende stap. Deze is de strategie om de visie om te zetten in concrete plannen. Daarna volgt de stap uitvoering.

Met vriendelijke groet, Namens de Adviesraad Sociaal Domein, Met medewerking van de Cliëntenraad en de Gehandicaptenraad

R.J.M. Hegge (voorzitter)