366205 RV Beleidskader Nieuwe Energie 2.0.pdf

GEMEENTEBESTUUR

Raadsvoorstel collegebesluit d.d. raadsvergadering d.d. programma portefeuillehouder

22 april 2025 17 september 2025 Circulaire en duurzame hoofdstad M. Pollux

ons kenmerk 366205 team RGWBET steller Werken en bereikbaarheid telefoonnummer 14 077 e-mail i.golob@venlo.nl bijlage(n) 1

Onderwerp Beleidskader Nieuwe Energie 2.0 Advies Het Beleidskader Nieuwe Energie 1.0, vastgesteld op 19 januari 2022, in te trekken. Het Beleidskader Nieuwe Energie 2.0 vast te stellen als richtinggevend kader voor de gemeentelijke inzet op de energietransitie, met inbegrip van duurzame energieopwekking en de bijbehorende energie-infrastructuur. Aanleiding Met het beleidskader “Nieuwe Energie 2025-2031” bepaalt uw raad de koers voor de lokale energietransitie. Het laat zien welke keuzes binnen het gemeentelijk beleid worden gemaakt en welke rol daarbij wordt genomen – bijvoorbeeld door te sturen op waar wel of geen ruimte is voor zonne-energie, hoe wordt omgegaan met netcapaciteit en hoe inwoners kunnen meedoen. Daarmee wordt invulling gegeven aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid binnen de lokale energietransitie. Dit beleidskader is een vervolg op het eerder vastgestelde beleidskader “Nieuwe Energie 1.0”, met verdiepende uitgangspunten rondom duurzame energieopwekking, netinfrastructuur en ruimtelijke inpassing. De afgelopen jaren zijn lessen geleerd rond netcapaciteit, participatie en opschaling. De ervaringen van de afgelopen beleidstermijn vormen de basis voor de beleidskeuzes in dit document. Het kader borduurt voort op de Regionale Energiestrategie Noord- en Midden-Limburg (RES) en vertaalt deze naar concrete beleidsmatige uitgangspunten en gemeentelijke rolneming.

Beoogd effect Dit beleidskader richt zich op een bredere energiemix, duidelijke toetsingscriteria en structurele monitoring. Zo zorgt uw raad ervoor dat niet te snel bepaalde oplossingen worden uitgesloten, maar dat er ruimte blijft voor verschillende slimme combinaties van technieken. Dit helpt bij een flexibele en toekomstbestendige aanpak van de energietransitie, dat lokaal draagvlak, innovatie en duurzaamheid bevordert. In het beleidskader wordt aangegeven waar invloed kan worden uitgeoefend en hoe deze het beste kan worden benut, maar ook waar zij afhankelijk is van andere partijen, zoals netbeheerders, regionale samenwerkingsverbanden en landelijke regelgeving. Tegelijkertijd biedt 366205 1

Raadsvoorstel

het beleidskader richting voor belangrijke lokale keuzes: hoe om te gaan met netcongestie en hoe te zorgen voor een betrouwbare en duurzame energievoorziening voor inwoners en bedrijven in Venlo. Het is belangrijk dat uw raad alle beschikbare technieken voor duurzame energieopwekking blijft overwegen – zowel nu als in de toekomst – om flexibel te kunnen inspelen op de energievraag en het energieaanbod binnen de gemeentegrenzen.

Onze rol en gezamenlijke opgaven •

Hoewel de energietransitie een brede samenwerking vereist, wordt daarnaast een actieve gemeentelijke rol vervuld. Namelijk een ondersteunende rol en insteek bij verzwaring van het elektriciteitsnet (directe verantwoordelijkheid netbeheerder), met name de plaatsing van circa 550 transformatorhuisjes; o Om de toenemende problemen in het elektriciteitsnetwerk, zoals netcongestie en spanningsklachten op het net, aan te pakken, is een snelle uitbreiding van de netwerkcapaciteit essentieel. Dit is niet alleen noodzakelijk om bestaande en toekomstige woningbouwopgaven te ondersteunen, maar ook om economische ontwikkeling door bedrijfsvestigingen en -uitbreidingen mogelijk te blijven maken. o In samenwerking met de netbeheerder is een samenwerkingsovereenkomst gesloten conform de procesaanpak van de Buurtaanpak. Deze aanpak biedt een gestructureerde methode om het netwerk efficiënt te versterken en overlast te minimaliseren. De volgende stap is het afsluiten van een nadere overeenkomst (NOK), waarin de uitvoeringsafspraken verder worden uitgewerkt. Deze samenwerking maakt het mogelijk om proactief te reageren op toekomstige uitdagingen in energievoorziening en infrastructuur, en draagt bij aan een effectieve en efficiënte uitvoering van de versnellingsopgave netverzwaring.

•

Faciliteren van energiehubs: Energiehubs verbinden lokale opwekking, opslag en gebruik. Ze bieden oplossingen voor netcongestie en vergroten de efficiëntie van lokaal opgewekte energie. Partners worden ondersteund bij het ontwikkelen van deze hubs en bij het verkennen van locaties, bijvoorbeeld op bedrijventerreinen.

•

Zoveel mogelijk gebruik van lokale opwek: Voor gemeentelijk vastgoed wordt gestreefd naar maximale verduurzaming door zoveel mogelijk lokaal opgewekte energie te benutten. Dit geldt ook voor herstructureringsprojecten en nieuwe ontwikkelingen.

•

Ondersteuning van innovatie: Samenwerkingsverbanden met de netbeheerder worden gestimuleerd, die bijdragen aan een robuust energiesysteem. Dit omvat bijvoorbeeld de transformatorhuisjesopgave, decentrale opslag en slimme netwerken, waarbij op verschillende manieren samengewerkt kan worden met netbeheerders.

Argumenten 1.1 Het beleidskader geeft richting aan de lokale energietransitie. Het beleidskader Nieuwe Energie schetst de belangrijkste opgaven en uitdagingen om onze energievoorziening duurzamer en toekomstbestendiger te maken. Het kader is gebaseerd op vier pijlers: gebalanceerde lokale energieopwekking, toekomstbestendige infrastructuur, toegang, 366205

2

Raadsvoorstel

draagvlak en participatie, en ruimtelijke inpassing en landschapsintegratie. Deze pijlers bieden zowel strategische oplossingsrichtingen als concrete beleidsmatige uitgangspunten. De energietransitie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, bedrijven, coöperaties, netbeheerders en overheden. Binnen deze opgaven is vaak geen sprake van een directe wettelijke gemeentelijke verantwoordelijkheid, maar wel van een faciliterende en verbindende rol. Dit betekent dat partners ondersteund worden, kennis wordt gedeeld en ruimte wordt geboden voor innovatie. Tegelijkertijd worden keuzes gemaakt op de terreinen waar meer directe invloed is, zoals het eigen vastgoed en het stimuleren van lokale opwekking van energie. Het beleidskader bevat duidelijke prioriteiten en geeft richting aan de manier waarop duurzame energieopwekking gecombineerd wordt met andere ruimtelijke, economische en maatschappelijke opgaven. De vier kernpijlers zijn: • Gebalanceerde lokale energieopwekking • Toekomstbestendige energie-infrastructuur • Toegang, draagvlak en participatie • Ruimtelijke inpassing 1.2 Het beleidskader adresseert urgente uitdagingen zoals netcongestie en diversificatie van energiebronnen.

Door in te zetten op het benutten van een bredere energiemix en oplossingen voor netcongestie (slimme netwerken en energie hubs), richt dit beleidskader zich op knelpunten die in het beleidskader “Nieuwe Energie 1.0” nog niet naar voren kwamen. Samenwerkingsverbanden, zoals bij energiehubs op bedrijventerreinen, worden verkend en gefaciliteerd. Sinds de vaststelling van het beleidskader Nieuwe Energie 1.0 in 2023 heeft de energietransitie een aanzienlijke ontwikkeling doorgemaakt. Waar voorheen de nadruk lag op het formuleren van kwalitatieve doelstellingen rondom grootschalige energieopwekking, is het speelveld sindsdien complexer geworden. Alleen het maximaliseren van nieuwe duurzame energieopwekking is niet langer toereikend. Nieuwe uitdagingen, zoals netcongestie, hebben ertoe geleid dat de aanpak heroverwogen moest worden, met focus op slimme oplossingen voor vraag en aanbod van elektriciteit. De afgelopen jaren is intensief gewerkt aan deze uitdagingen en kansen binnen de energietransitie. Uw raad is hierover regelmatig geïnformeerd, onder andere via raadsinformatiebrief 50-2024. Ook is met een themabijeenkomst eind 2024, samen met de netbeheerder, verkend hoe lokaal versneld en gestuurd kan worden binnen de beperkingen van de energie-infrastructuur.

Tijdens de afgelopen begrotingsbehandeling heeft uw raad expliciet aandacht gevraagd voor een herijking van het energiebeleid, met een duidelijke koers ten aanzien van grootschalige energieopwekking en de rol binnen het dossier netcongestie. Met dit hernieuwde beleidskader wordt invulling gegeven aan die oproep. 1.3 Met dit beleidskader wordt invulling gegeven aan de motie ‘’Stop zonnepanelen op grond’’ De motie 'Stop zonneparken op grond' wordt uitgevoerd. In het nieuwe beleidskader wordt vastgelegd dat zonneparken op landbouwgrond en natuurgrond binnen de gemeente niet meer zijn toegestaan. Aanvragen voor zonneparken op grond worden niet meer in behandeling 366205

3

Raadsvoorstel

genomen. Dit betekent dat er geen vergunningen of planologische medewerking voor wordt verstrekt. 1.4 Het beleidskader faciliteert gelijke toegang tot energie, samenwerking en draagvlak. Er wordt gezorgd dat de energietransitie toegankelijk is voor alle inwoners, met bijzondere aandacht voor mensen die minder te besteden hebben. In het op te stellen Uitvoeringsprogramma Circulaire en Duurzame Hoofdstad (2025-2027) wordt aandacht besteed aan verdere mogelijkheden voor financiële ondersteuning en goede voorlichting. Dit omvat hulp bij het verduurzamen van woningen, het verlagen van energiekosten en het aanbieden van begrijpelijke informatie. Zo wordt ervoor gezorgd dat iedereen kan meedoen en meeprofiteren van de overstap naar nieuwe energie. Draagvlak en samenwerking met inwoners en bedrijven zijn essentieel. Er is een relatie tussen dit Uitvoeringsprogramma en de Ontwikkelagenda Economische Visie 2024-2030, waarbij koppelkansen vanuit beide beleidsvelden worden verkend om initiatieven op het gebied van energiehubs en andere slimme oplossingen lokaal te stimuleren. 1.5 Het beleidskader integreert ruimtelijke kwaliteit. Energieprojecten worden zorgvuldig ingepast in het landschap. De principes van de Limburgse zonneladder worden hierbij toegepast. 1.6 Het beleidskader biedt flexibiliteit door regelmatige herziening.

De voortgang wordt jaarlijks gemonitord, met een evaluatiemoment in 2028. Dit gebeurt in lijn met de beleidsdoelen en op te stellen beleidsindicatoren, waardoor nieuwe inzichten en ontwikkelingen kunnen leiden tot een herziening. 1.7 Onze voorbeeldrol en beleidsmatige inbedding Bij gemeentelijk vastgoed en grondgebruik worden steeds vaker keuzes gemaakt voor duurzame opwekking aan de voorkant, met een voorkeur voor lokaal opgewekte energie. Er wordt vooral gericht op bewezen technologieën zoals zonne-energie op daken, met ruimte voor in de praktijk beproefde innovaties. Hierbij worden de principes van de Trias Energetica gevolgd: • Beperking van de energievraag, vooral door maatregelen op gebouwniveau, om de vraag naar energie te minimaliseren. • Benutting van lokale energiekansen voor duurzame opwekking, gebruik, uitwisseling of opslag van energie, zodat energie zo efficiënt mogelijk lokaal kan worden ingezet. • Inkoop van duurzame energie (stroom of warmte), bij voorkeur zo lokaal mogelijk, om het gebruik van fossiele energiebronnen te minimaliseren en lokale duurzame energiebronnen te ondersteunen. Op deze manier wordt bijgedragen aan een meer zelfvoorzienende energievoorziening voor de gemeente, zowel nu als in de toekomst. Kanttekeningen 1.1 Beperkte netcapaciteit vormt een uitdaging. 366205

4

Raadsvoorstel

De huidige beperkte netcapaciteit vereist nauwe samenwerking met netbeheerders en regiogemeenten om initiatieven mogelijk te maken. 1.2 De uitvoering vereist monitoring en maatwerk. Er zijn nog geen gestandaardiseerde processen om energie-initiatieven te prioriteren, wat kan leiden tot vertraging. Daarom zal in het op te stellen integrale Uitvoeringsprogramma Circulaire en Duurzame Hoofdstad (2025-2027) gewerkt worden aan het ontwikkelen en vaststellen van duidelijke richtlijnen. Dit zal onder andere betrekking hebben op energieopslagsystemen en andere belangrijke vraagstukken waarmee gemeenten te maken hebben op het gebied van energieopwekking en infrastructuur. Financiën Het nieuwe beleidskader geeft richting aan de energietransitie in Venlo, wat op dit moment niet leidt tot directe financiële gevolgen. Er worden nog geen projecten uitgevoerd of subsidies verstrekt; het gaat vooral om het vaststellen van inhoudelijke uitgangspunten en ambities. Eventuele uitvoeringskosten worden uitgewerkt en – binnen de beschikbare (SPUK-)middelen – opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Circulaire en Duurzame Hoofdstad 2025-2027. Structurele of grotere financiële gevolgen worden via de reguliere Planning & Control-cyclus ingebracht, zodat uw raad hierover kan besluiten.

Vervolgprocedure raad U wordt via de reguliere P&C-cyclus geïnformeerd over de voortgang en uitvoering van het beleidskader Nieuwe Energie 2.0. Vooruitlopend op het op te stellen Uitvoeringsprogramma Circulaire en Duurzame Hoofdstad (2025-2027) is het voornemen om een raadsconsultatie te organiseren. Hiermee krijgt u de gelegenheid om uw prioriteiten mee te geven voor de verdere uitvoering van onder andere het beleidskader Nieuwe Energie. Deze prioriteiten worden meegenomen om het draagvlak en de uitvoerbaarheid van het integrale uitvoeringsprogramma te vergroten. Burgemeester en wethouders van Venlo de secretaris

de burgemeester

Ondertekend door Twan Beurskens op 03-06-2025

Ondertekend door Antoin Scholten op 03-06-2025

Twan Beurskens

Antoin Scholten

Bijlagen 1. Beleidskader Nieuwe Energie 2.0

366205

5