26b. bijl1 Handreiking-alliantie-Samen-werken-voor-werk-Maak-de-weg-naar-werk-duurzaam-en-eenvoudig.pdf

Advies en handreiking aan het nieuwe kabinet:

Maak de weg naar werk duurzaam en eenvoudig

Voorwoord Het nieuwe kabinet staat voor een grote arbeidsmarktuitdaging. Zodra de economische coronasteunmaatregelen verdwijnen, zal blijken wat de impact is op de werkgelegenheid. Tegelijkertijd is er een

Een activerend en inclusief arbeidsmarktbeleid vraagt om vernieuwende samenwerking

groter en structureler probleem: verder oplopende tekorten van geschikte arbeidskrachten in steeds meer sectoren én een groeiende mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt: Het onbenut arbeidspotentieel bestaat uit meer dan 1,1 miljoen mensen. Daartegenover is 33% van de sinds pandemie ontstane vacatures moeilijk vervulbaar doordat het aanbod niet direct aansluit op de vraag.

Het is ingrijpend als je getroffen bent door werkloosheid. Of je nu werk bent kwijtgeraakt door de coronacrisis of al heel lang van een uitkering moet rondkomen: dit beïnvloedt je leven elke dag. Werk is niet alleen inkomen, maar heel veel meer. De alliantie Samen werken voor werk wil zoveel mogelijk mensen (weer) aan de slag helpen. De mensen die door de gevolgen van de coronapandemie hun werk (dreigen te) verliezen én de mensen die al langer een afstand tot de arbeidsmarkt hebben. De vier koepelorganisaties ABU, Cedris, NRTO en OVAL hebben zich verenigd in de alliantie Samen werken voor werk met één gemeenschappelijk doel: Iedereen aan de slag!

2

3

Deze uitdagingen vragen om een goed functionerende

woordigt duizenden specialisten die dagelijks actief zijn

publiek-private arbeidsmarktinfrastructuur voor werkgevers

met het matchen, begeleiden, opleiden en ontwikkelen van

en werkzoekenden. Dat is ook belangrijk voor de honderd-

werkzoekenden en werkenden. Wij geloven in een inclusie-

duizenden mensen die al langere tijd langs de kant van de

ve arbeidsmarkt en de kracht van publiek-private samen-

arbeidsmarkt staan en voor wie vaak iets extra’s nodig is.

werking. Want niemand kan deze uitdaging alleen aan. Dit

De mens centraal stellen in plaats van de uitkering, het

kan alleen met goede samenwerking.

ontschotten van budgetten, zodat mensen eenvoudig

Samen bouwen wij aan een activerende, ontwikkelingsgerichte en inclusieve arbeidsmarkt De duizenden dienstverleners die zijn aangesloten bij

Als we deze instrumenten koppelen aan de kennis en

kunnen worden om- of bijgeschoold en intensieve pu-

Samen met onze publieke partners kunnen wij een groot

de vier koepels vormen samen een landelijk en regionaal

kunde van gemeenten, provincies, UWV, Regionale

bliek-private samenwerking zijn essentiële voorwaarden

deel van de oplossing vormen. In de praktijk werken we

dekkend netwerk. Samen hebben zij een compleet

Werkbedrijven en WerkgeversServicepunten werken we

voor een goed functionerende arbeidsmarkt. Stuk voor stuk

hier ook al aan met de bestaande publiek-private samen-

dienstenpakket dat per regio als maatwerk inzetbaar is

echt samen voor werk. Samenwerking tussen alle

zijn het ook punten die door de Commissie Regulering van

werking. Maar dit is niet genoeg! Er zijn nieuwe stappen

voor werkgevers, met werkloosheid bedreigden en

relevante spelers op de arbeidsmarkt zorgt er nu al voor

Werk (ook wel: commissie-Borstlap) worden geadviseerd

nodig die zorgen voor een eenvoudiger en duurzame weg

werkzoekenden. Deze arbeidsmarktexpertise bestaat

dat goede resultaten geboekt worden en meer mensen

en waarmee de Regionale Mobiliteitsteams (RMT’s) op

naar werk.

onder andere uit:

hun weg naar de arbeidsmarkt (terug) vinden. Met de

experimentele wijze aan de slag gaan. Het is nu aan het

onlangs opgerichte RMT’s wordt de weg ingeslagen naar

nieuwe kabinet de juiste keuzes te maken om te zorgen

In dit gezamenlijke statement geven wij aan waar de

Werkfit maken

het centraal stellen van de kandidaat, ontschotte budget-

voor een moderne arbeidsmarkt die optimaal functioneert.

arbeidsmarkt behoefte aan heeft en welke concrete

Coaching en begeleiding

ten en intensieve publiek-­private samenwerking. Dat is

stappen zij van het nieuwe kabinet vraagt.

Scholing, training, ontwikkeling en EVC

een goede ontwikkeling.

De commissie-Borstlap pleitte ook voor een maatschappe-

Jobcarving

lijke alliantie, die zorgt voor een activerend en inclusief

Bemiddeling

De omvang van problemen en de snelheid waarmee de

Uitzenden en detacheren

moderne arbeidsmarkt verandert, vraagt een grotere en

arbeidsmarktbeleid. Deze alliantie bestaat al: Samen Werken voor Werk. Onze alliantie van koepelorganisaties op

De alliantie Samen Werken voor Werk

een andere inzet van de betrokken partijen: landelijk,

de arbeidsmarkt (ABU, Cedris, NRTO en OVAL) vertegen-

Namens de leden van de ABU, Cedris, NRTO en OVAL

regionaal en lokaal. Het kan én moet echt nog beter!

De arbeidsmarktontwikkelingen 374.000 in cijfers mensen waren eind december 2020 werkloos. (4%).

Een derde van de

werkzame beroepsbevolking

2,4 miljoen mensen 4

Het onbenut arbeidspotentieel bedraagt

96.986

mensen die vallen onder de banenafspraak waren in het vierde kwartaal 2020 aan het werk,

1,1 miljoen mensen.

142.022 hadden

geen werk.

429.000

Er zijn

944.000

actief werkzoekenden.

mensen ontvingen eind december 2020 een

bijstandsuitkering.

hoge kans dat de werkgelegenheid afneemt. werkt in een sector met een

5

Eind december

93.000 mensen

van de niet-beroepsbevolking zijn per direct beschikbaar, maar

zoeken niet naar werk, omdat ze er weinig van verwachten.

8343 mensen

hebben eind december 2020 een

geldige indicatie beschut werk. Van deze personen hebben er op dat moment 5.198 een baan in een beschutte werkomgeving.

Vacatures

2020 waren er

214.600 mensen ontvingen eind december 2020 een WAO-uitkering,

212.500 243.100 een

een

WGA-uitkering en

Wajong-uitkering.

210.000

openstaande vacatures. Dat zijn er

76.000

minder ten opzichte van december 2019.

De sterkste daling in werkgelegenheid is in eenvoudig en praktisch geschoold werk.

33%

van de sinds corona ontstane vacatures zijn moeilijk vervulbaar. De krapte is vooral in het openbaar bestuur en de

gezondheids- en welzijnszorg. In de bouwnijverheid, industrie en ICT is bij meer dan de helft van de bedrijven waar nieuwe vacatures zijn ontstaan, sprake van moeilijk vervulbare vacatures. Dit is hoog in vergelijking met andere sectoren.

Wat vragen wij van het nieuwe kabinet om dit te kunnen waarmaken?

Maak het aantrekkelijk om de stap naar werk te zetten, ook als het tijdelijk is

Verdringing van het toch al te krappe budget voor bestaande groepen is ongewenst.

De oplopende werkloosheid raakt velen, vooral met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt. Belangrijk is om hen

Extra aanvullend geld voor re-integratie kan ook per

zo actief mogelijk te houden. Wij pleiten voor activerende

arbeidsmarktregio toegekend worden, op basis van

inkomensvoorzieningen en een activerend belastingregi-

ingediende regionale actieplannen en te realiseren

me, met een nieuwe ‘werkendenkorting’ voor alle werken-

resultaten. We zien een positieve impuls dat er dit jaar

den, wat voor contractvorm zij ook hebben.

extra middelen beschikbaar zijn gesteld voor re-integratie bij gemeenten. Stimuleer dat deze gelden in publiek-

Maak het daarnaast aantrekkelijker om ook tijdelijk werk

private samenwerking worden ingezet.

aan te nemen, zonder risico’s op financiële problemen

Maak de weg naar werk duurzaam en eenvoudiger met deze concrete stappen:

door verschillende geldstromen of terugvalproblemen. Met het programma Simpel Switchen in de ParticipatieGeef deze werkzoekenden het recht op coaching of

Harmoniseer alle arbeidsmarktinstrumenten en stimuleer samenwerking

Realiseer transparantie en toegankelijkheid van de bestanden met kandidaten

stappen in de goede richting gezet. Ook eenvoudiger

begeleiding naar werk. Gerichte begeleiding door

kunnen bijverdienen, is een belangrijke effectieve maat-

meer persoonlijke dienstverlening van UWV en

Een activerend arbeidsmarktbeleid vraagt om eenvoudige

UWV en gemeenten dienen hun kandidaten goed en

regel voor mensen om (deeltijd) werk te aanvaarden

gemeenten, in combinatie met de kennis en dienst-

en doeltreffende instrumenten. Nu bepaalt de woonplaats

eenduidig in beeld te hebben, met de bijbehorende

zonder in problemen te komen.

verlening van (private) specialisten. Het participatie-

(gemeente) of uitkering van de werkzoekende welke

competenties en vaardigheden. Van elke kandidaat kan via

instrumenten beschikbaar zijn, zoals loonkostensubsidie of

een arbeidsmarktscan een profiel worden opgesteld dat

jobcoaching. Maar het beleid en de instrumenten zijn in de

duidelijk maakt wat hij/zij wil en kan. Van veel kandidaten is

ene gemeente significant anders dan in de andere. Ook de

op dit moment onvoldoende informatie beschikbaar om

Voorkom ‘draaideureffecten’: neem (administra-

ondersteuning vanuit UWV en gemeenten verschillen van

hen duurzaam aan de slag te helpen.

tieve) drempels weg voor mensen die zich van een

Bied iedereen een individueel ontwikkelbudget

uitkering naar een situatie met (neven)inkomsten

De commissie-Borstlap adviseert een individueel ontwikkel-

elkaar. Maar voor werkgevers tellen geschikte kandidaten,

6

keten en het wetsvoorstel Breed Offensief worden al

budget van gemeenten moet worden uitgebreid.

niet de verschillende instituties of gemeentegrenzen.

Om het echt eenvoudiger te maken voor werkgevers

uit (kleine of tijdelijke) banen ontwikkelen. Zorg dat

budget beschikbaar te stellen die werkenden gedurende

Faciliteiten zijn nu zo ingewikkeld dat werkgevers afhaken.

pleiten wij voor één duidelijk register, waarin álle werk-

mensen gestimuleerd worden om in beweging te

hun hele loopbaan kunnen gebruiken. In dat advies worden

zoekenden staan. Werkgevers hebben inzicht in dit register

komen. Bij eventuele terugval moet een recht op

werkenden via de nieuw op te richten Werkwinkel met

Het harmoniseren van deze faciliteiten en het verbeteren

nodig, zodat zij kandidaten kunnen uitnodigen voor een

uitkering en/of zorg moeiteloos kunnen herleven.

loopbaan- en scholingsadvies geactiveerd om dit budget te

van de informatievoorziening hiervoor is één van de

kennismakingsgesprek. Uiteraard onder voorwaarden van

gebruiken. Zo blijven ze wendbaar en inzetbaar op de

uitgangspunten om de weg naar werk eenvoudiger te

privacy en kwaliteit. Kandidaten moeten zelf meer regie

arbeidsmarkt. Eén werkloket waar iedereen terecht kan met

maken. Dat kan het beste door te werken met ontschotte

kunnen voeren en informatie in dit register kunnen

vragen over werk, loopbaan, scholing en begeleiding naar

budgetten, een eenduidige, gezamenlijke aanpak en met

aanvullen.

werk en het ontwikkelbudget is wenselijk. Wij pleiten daarbij

inzet van een maatschappelijke alliantie, waarbij publieke

Geef mensen het recht op begeleiding naar en bij werk

en private partijen zijn verbonden. Het is belangrijk om de

Voor een groep mensen wordt loonvormende arbeid

marktscan (een ‘loopbaan-APK’), waarbij mensen persoonlijk

voor een regelmatige terugkerende, periodieke arbeids-

samenwerking tussen gemeenten, UWV, uitzendbureaus,

Wij willen dat alle werkzoekenden met hun profiel,

zonder ondersteuning nooit een reëel perspectief. Ontzorg

advies krijgen over scholing en kansen om zich verder te

opleiders, bemiddelaars en loopbaanbegeleiders op de

wensen en mogelijkheden in één register staan,

werkgevers om deze groep toch loonvormend in te zetten.

ontwikkelen. Het ontwikkelbudget moet zowel voor korte

regionale arbeidsmarkt (zoals voorgesteld door de com-

zodat zij vindbaar zijn voor werkgevers.

Ook deze mensen verdienen een reële kans om volwaardig

functionele trainingen ingezet kunnen worden als ook

te participeren. Helaas is er de laatste tien jaar flink

geschikt zijn om formele, opleidingen tot omscholing naar

bezuinigd op geld voor begeleiding. Te vaak is daardoor de

‘kansberoepen’ te bekostigen, ook als deze sector en

beperkte omvang van het budget leidend voor de mate

branche overstijgend zijn. Spoedige uitwerking, voortbor-

Wij pleiten voor één gereedschapskist, met sterk

waarin groepen worden ondersteund en niet de kans van

durend op het STAP-budget, is belangrijk in verband met

vereenvoudigde instrumenten, waaronder een

iedere werkzoekende. Kom met een goede regeling die

veranderingen en enorme verschuivingen op de arbeids-

(forfaitaire) loonkostensubsidie, het recht op job-

werkgevers ontzorgt bij het in dienst nemen van mensen

markt door (en na) de coronacrisis. Hierdoor groeit de

coaching en een no-risk polis en waarbij de mens

met een afstand tot de arbeidsmarkt, met intensieve

ontwikkel- en (om)scholingsvraag om aan de slag te gaan

centraal staat.

begeleiding. En compenseer eventueel productieverlies.

in andere sectoren en branches.

Bij de regionale uitvoering moeten werkzoeken-

Wij pleiten voor flinke verruiming van de huidige partici-

den en werkgevers kunnen rekenen op één logisch

patiebudgetten. Die zijn onvoldoende aangepast op de

De alliantiepartijen roepen op tot invoering van een

samenhangende aanpak van overheden en partijen

nieuwe, complexere en grotere doelgroepen waarvoor

periodieke arbeidsmarktscan en de inzet van een

met arbeidsmarktexpertise.

gemeenten sinds de Participatiewet zorgdragen. Mede

individueel ontwikkelbudget.

missie- Borstlap) te stimuleren.

door de coronacrisis zijn deze budgetten nog harder nodig.

7

Wat bieden wij? Samenwerking met expertisepartijen in alle arbeidsmarktregio’s

praktijk komt dit niet vanzelf tot stand. Er blijft stimulans

Het belang van samenwerking tussen gemeenten en UWV

werking en het met elkaar zorgen dat beschikbare

en expertisepartijen - zoals de leden van ABU, Cedris,

middelen rechtstreeks bij werkzoekenden terechtkomen

NRTO en OVAL - wordt vaak onderschreven. In de praktijk is

in plaats van in overlegstructuren. Als we de samenwer-

nog veel te winnen om te komen tot een goed functione-

king hechter en duurzamer maken, brengen we meer

rende publiek-private arbeidsmarktinfrastructuur voor

innovatie en duurzame matches tot stand op de arbeids-

werkgevers en werkzoekenden.

markt. Dit is essentieel om de arbeidsmarkt voor iedereen

en sturing nodig bij het oog houden voor actieve samen-

toegankelijk te maken en te houden. Dit kan en moet anders en vooral duurzamer. Het is krachtiger als verschillende partijen, aanvullend op elkaar doen waar zij goed in zijn. Gemeenten en UWV hebben

De alliantie Samen werken voor werk wil in alle

kennis van de wettelijke regelingen en beschikken over

arbeidsmarktregio’s duurzame samenwerking

informatie van kandidaten. Expertisepartijen beschikken

realiseren. Experimenteer met het vormen van

over een uitgebreid werkgeversnetwerk en hebben veel

expertise-combinaties waarin begeleiding, scholing

ervaring in het gezamenlijk opleiden, begeleiden en

en bemiddeling vertegenwoordigd zijn en die een

plaatsen van mensen. In de plannen van Perspectief op

wendbaar en passend arrangement kunnen bieden

Werk en de inrichting van Regionale Mobiliteitsteams

aan kandidaten en werkgevers.

wordt hier een positieve oproep voor gedaan. Maar in de

8

Namens de leden van de ABU,

Namens de leden van Cedris,

Jurriën Koops, directeur

Arend Pieterse, directeur

Namens de leden van de NRTO,

Namens de leden van OVAL,

Ria van ’t Klooster, directeur

Petra van de Goorbergh, directeur

Colofon Deze publicatie is een gezamelijke uitgave van de alliantie Samen werken voor werk, een samenwerkingsverband tussen:

www.samenwerkenvoorwerk.nl | info@samenwerkenvoorwerk.nl