095RV Programmabegroting 2025-2028.pdf

GEMEENTEBESTUUR

Raadsvoorstel raadsnummer 2024 collegebesluit d.d. raadsvergadering d.d. paragraaf portefeuillehouder

095 1 oktober 2024 8 november 2024 Bedrijfsvoering F. Schatorjé

ons kenmerk 279358 team RGFINT steller K.A. Delaere - van der Meer telefoonnummer +31 77 3596452 e-mail k.delaere-vandermeer@venlo.nl

Onderwerp Programmabegroting 2025-2028 Advies 1. 2. 3.

De programmabegroting 2025-2028 (bijlage 1), inclusief het Bijlagenboek toelichting risico’s (bijlage 2) en Meetbaar Venlo (bijlage 3) vast te stellen Het instellen van de nieuwe reserve Mobiliteit Het kapitaallastenplafond vast te stellen op € 40 miljoen

Aanleiding Voor u ligt de Programmabegroting 2025-2028. Venlo is vooralsnog in de bijzondere positie dat er zonder ingrijpende bezuinigingen of ombuigingen tot een sluitend meerjarenperspectief kan worden gekomen. Dat wil overigens niet zeggen dat alle bestuurlijke wensen kunnen worden ingevuld of dat we zonder zorgen de voor ons liggende jaren tegemoet kunnen zien. Beoogd effect De Programmabegroting is een van de instrumenten waarmee uw raad zijn kaderstellende rol invult c.q. in kan vullen. Argumenten Bij de vaststelling van de begroting 2024-2027 heeft u ervoor gekozen om -gegeven de onzekerheden rondom de middelen- te werken met begrotingsscenario’s. Dat wil zeggen dat een groot aantal keuzes reeds eerder door u (met de vaststelling van de programmabegroting 20242027) zijn geprioriteerd, maar wel voorwaardelijk zijn gemaakt van eventuele extra Rijksmiddelen. Grafisch hebben we dit als volgt weergegeven en aan u gepresenteerd.

279358

1

Raadsvoorstel

Zoals bij de behandeling van de kadernota 2025 door de gemeenteraad is aangegeven volgen wij in deze Programmabegroting het zogeheten ‘basisscenario’ voor wat betreft het meerjarenperspectief. Het ‘basisscenario’ houdt het midden tussen ‘hoop’ en ‘vrees’, waarbij er wordt uitgegaan van hetgeen op het moment waarop de begroting wordt opgesteld zeker is. Voorts hebben we gezocht naar mogelijkheden om de beschikbare ruimte in te zetten voor de vorig jaar door de raad niet gehonoreerde, maar in het 'scenario van hoop' opgenomen structurele wensen. Een aantal incidentele, in dit scenario opgenomen, wensen en een aantal nadrukkelijke bestuurlijke wensen hebben we incidenteel kunnen dekken uit het laten vrijvallen van een deel van de middelen uit (een beperkt aantal) reserves. Deze incidentele middelen konden vrijvallen tegen de achtergrond van een herwaardering van de noodzaak van de omvang daarvan. Daarnaast hebben we er in het ravijnjaar 2026 voor gekozen om een bescheiden onttrekking te laten plaats vinden uit de algemene reserve. Wat betreft de Hervormingsagenda Jeugd zijn we uitgegaan van de middelen die ons door het kabinet in het vooruitzicht zijn gesteld en daarmee relatief zeker zijn. Dit vraagt overigens zeker nog nadere uitwerking en aandacht.

Het is inmiddels duidelijk dat, gegeven de ontwikkelingen rondom het gemeentefonds, nieuwe voorstellen slechts beperkt of niet kunnen worden gehonoreerd. Autonome ontwikkelingen die het gevolg zijn van wettelijke verplichtingen, de gevolgen van de ongewijzigde voortzetting van bestaand beleid en de ontwikkeling van het gemeentefonds zijn gehonoreerd. Het resterende saldo was daarmee voorts beschikbaar voor de afweging van de in het 'Scenario van hoop' opgenomen (en dus door de u geprioriteerde) voorstellen. Het is duidelijk dat de financiële ruimte om al die voorstellen te honoreren, zeker in structurele zin, ontbrak. Kanttekeningen Niet van toepassing.

279358

2

Raadsvoorstel

Financiën De kadernota liet een klein, meerjarig positief saldo zien. Dat was daarmee het vertrekpunt voor deze begroting. Zoals hierboven beschreven is duidelijk dat er onvoldoende ruimte was om alle voorstellen te honoreren. De gesprekken met het Rijk hebben immers nog niet geleid tot oplossing van het 'financieel ravijn'. Er is nog altijd sprake van een korting van het Rijk op het gemeentefonds. Het vorige kabinet heeft in de voorjaarsnota van het Rijk een aantal maatregelen opgenomen die een relatie hebben met de financiële verhoudingen. Deze maatregelen zijn financieel vertaald in de meicirculaire 2024. De uitkomsten van de meicirculaire 2024 zijn onderdeel van deze begroting. Afgelopen zomer is door het huidige kabinet gewerkt aan de vertaling van het hoofdlijnenakkoord naar een regeerprogramma. Dit programma is op 13 september jongstleden gepresenteerd. De VNG spant zich in om de gewenste balans tussen taken en middelen alsnog te bewerkstelligen en heeft alle colleges en gemeenteraden een nieuw ‘Begrotingsadvies 2025-2028 deel 2’ (van de VNG) aangereikt. Zij hanteert hierbij een bijgesteld motto, namelijk “prepare for the worst and fight for the best”. Een meer dan opvallende verschuiving ten opzichte van het eerdere adagium “prepare for the worst, hope for the best”. Hoop alleen lijkt dus niet meer voldoende. Hieronder is het VNG-advies opgenomen. Advies in het kort: •

Benoem de financiële en inhoudelijke consequenties van noodzakelijke bezuinigingen en/of lastenverzwaring, ook van ombuigingen die eerder zijn ingezet

•

Maak boekjaar 2025 sluitend, rekening houdend met de wijze waarop de financiële toezichthouders omgaan met incidentele korting van 2025.

•

Voer geen bezuinigingen door op andere beleidsterreinen vanwege de groei van de kosten voor jeugdzorg.

•

Overweeg rekening te houden met toekomstige ontwikkelingen rondom het BtwCompensatiefonds (BCF) en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo).

Wij hebben het begrotingsadvies van de VNG dan ook niet overgenomen, maar vastgehouden aan de door u (in de kadernota opgenomen) vastgestelde koers. Dit betekent dat we keuzes aan de voorkant hebben gemaakt en wensen en ambities afhankelijk stellen van aanvullende middelen of door vervanging van bestaand, minder doeltreffend of doelmatig beleid. Tot slot. De sector gemeenten verkeert in zeer zwaar weer. De gemeente Venlo heeft hierop tijdig geanticipeerd door een deel van haar begroting voorwaardelijk te maken en door het niet inboeken van onzekere opbrengsten. Weliswaar is er minder vrije begrotingsruimte, stevige bezuinigingen zijn in de gemeente Venlo vooralsnog niet aan de orde. We hebben nog steeds zelf de regie in handen zonder ingrijpende maatregelen. En dat is op dit moment buitengewoon bijzonder.

279358

3

Raadsvoorstel

Het maken van keuzes aan de voorkant wil overigens niet zeggen dat onvoldoende Rijksmiddelen niet belemmerend werken ten opzichte van de realisatie van onze (strategische) opgaven op de (middellange) termijn. Wij nemen actief deel aan de gesprekken die mede namens de sector hierover worden gevoerd. In onderstaande tabel worden, per programma, de voorstellen welke op basis van scenario van 'hoop' zijn bijgesteld, weergegeven.

Bijlagenboek toelichting risico's Voor de programmabegroting zijn de risico’s die de gemeente loopt geactualiseerd. De financiële impact van de risico’s voor de begroting 2025 is € 90,3 miljoen. De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt € 41,5 miljoen. De grootste risico’s zitten in de grondexploitaties, de ondertunneling van de Vierpaardjes en Zwembad de Wisselslag. Opgeteld dragen deze risico’s voor bijna de helft bij aan de totaal benodigde weerstandscapaciteit. Het risicoprofiel (de benodigde weerstandscapaciteit) is ten opzichte van de jaarrekening 2023 met € 5,4 miljoen afgenomen. Deze afname is een optelsom van de gewijzigde risico’s, nieuwe risico’s en vervallen risico’s, waarbij risico’s die onveranderd van kracht blijven niet zorgen voor een mutatie. Een toelichting op alle risico's is te vinden in deze bijlage.

279358

4

Raadsvoorstel

Meetbaar Venlo Tegen de achtergrond van de in de raadsprogramma’s opgenomen doelstellingen geven de indicatoren in ‘Meetbaar Venlo’ u een actueel inzicht in de staat van de gemeente Venlo en de voortgang ten aanzien van onze ambities. Hoe gaat het met de stad en hoe gaat het met haar inwoners? Per raadsprogramma, per programmalijn en dus per doelstelling is kort weergegeven hoe het met de stad is gesteld en welke ontwikkelingen er zijn. Daarbij wordt ook beschreven of deze ontwikkelingen de gewenste richting uit gaan. Reserve Mobiliteit Het mobiliteitsplan Venlo bevat de doorvertaling van de Omgevingsvisie Venlo en Trendsportal en gaat na vaststelling landen in programma Leefbaar. Het plan beschrijft welke ingrepen nodig zijn om het mobiliteitssysteem toekomstbestendig te maken in lijn met de stedelijke schaalsprong en de economische ontwikkeling. Het plan geeft aan welke mate van bereikbaarheid voor alle modaliteiten nodig is voor de verschillende gebieden van Venlo en welke ingrepen daarbij nodig zijn. Het thema duurzame mobiliteit is verankerd in het mobiliteitsplan. Zero Emissie Stadslogistiek Centrum Venlo blijft deel uitmaken van het programma Welvarend. In 2025 wordt er vanuit de Algemene reserve € 500.000 toegevoegd aan de reserve voor de uitvoering van het Mobiliteitsplan.

Kapitaallastenplafond Een belangrijk afwegingscriterium voor de investeringen is het kapitaallastenplafond. Het plafond is een belangrijke signaalwaarde om te waarborgen dat de begroting voldoende wendbaar blijft. In het rekenkameronderzoek ‘Bijsturen mogelijk maken’ uit 2023 is gevraagd naar een herijking van het kapitaallastenplafond op basis van een objectieve berekeningsmethodiek voor de hoogte en dit in de begroting 2025 te implementeren. In deze begroting treft u nadere objectieve berekeningsmethodiek aan waarbij de signaalwaarde van het kapitaallastenplafond bepaald wordt op € 40 miljoen.

279358

5

Raadsvoorstel

Communicatie: Na het raadsbesluit informeren we de inwoners van de gemeente Venlo en andere geïnteresseerden hierover door de definitieve begroting te publiceren op begroting.venlo.nl en via korte berichtgeving op de social mediakanalen van de gemeente Venlo. Zie bijlage 4. Vervolgprocedure raad De besluitvormende raadsvergadering vindt plaats op 8 november 2024. Burgemeester en wethouders van Venlo de secretaris

de burgemeester

Ondertekend door Twan Beurskens op 02-10-2024

Ondertekend door Antoin Scholten op 02-10-2024

Twan Beurskens

Antoin Scholten

Bijlagen 1. Programmabegroting 2025-2028 2. Bijlagenboek toelichting risico’s 3. Meetbaar Venlo 4. “Publieksinfographic begroting in één oogopslag”

279358

6