094 Dorpsraad Hout-Blerick - Reactie kwelgeulen (Geanonimiseerd).pdf

Zienswijze Dorpsraad Hout Blerick op het Ontwerp Projectbesluit Kwelgeulen Baarlo – Hout-Blerick

Mede op initiatief van de Dorpsraad Hout Blerick heeft de voltallige gemeenteraad van Venlo op 28 januari 2026 raad breed een motie is aangenomen met de volgende titel en inhoud:

Motie: Gouden kans voor natuurontwikkeling Laerbroeck- Hout-Blerick: Inhoud: a.

b.

c.

In te zetten op een gebiedsvisie , waarbij het betreffende gebied wordt ingezet voor

natuurontwikkelingen en biodiversiteit waarbij ook de Watermolen wordt betrokken Met de Provincie in gesprek te gaan over de mogelijke aankoop van betreffend grondgebied en de Provincie te verzoeken de gronden niet op voorhand aan derden te verkopen en de natuurontwikkeling te steunen Ook met het Rijk in overleg gaan over co-financiering en onderzoeken of ook Europese gelden hiervoor beschikbaar zijn. De dorpsraad Hout-Blerick , de inwoners , de overige grondeigenaren hierin mee te nemen

De Dorpsraad Hout Blerick acht het van groot belang dat ontwikkelingen die in het gebied Laerbroek plaatsvinden in lijn zijn met de door de gemeenteraad aangenomen motie en de daarin verwoorde doelen dichter bij brengen. Met betrekking tot het voorliggende ‘Ontwerp Projectbesluit Kwelgeulen Baarlo – Hout-Blerick is vanuit dat perspectief onze zienswijze te plaatsen. In of nabij Hout-Blerick liggen 4 geprojecteerde kwelgeulen: Legioenweg 1 en 2 , Beerenbroek en

Tangkoel. Onze zienswijze gaat in op: 1. 2. 3. 4. 5.

Een slimmere inzet schaarse middelen voor natuur i. r. t doelbereik De ingrepen moeten de kwaliteit van bestaande natuurgebieden verbeteren Ingrepen moeten de landschappelijke en cultuurhistorische waarden en potenties van het

gebied versterken De toekomstige recreatieve ontsluiting van het Laerbroek , c. q. de kwelzones (niet los te zien van de verdere inrichting met kades). De rol en betekenis van de watermolen voor het dorp. De communicatie rondom het project.

Ad 1. Slimmere inzet schaarse middelen: Met name kwelgeul Legioenweg 2 lijkt een kostbare ingreep op een vreemde locatie met daaraan gekoppeld een slecht doelbereik. Om het grondwater te bereiken moet een diepe geul gegraven worden. Er is geen afvoermogelijkheid van (kwel) water , een randvoorwaarde. Deze geul is gelegen in de buitenbocht van de Maas. Drijfvuil en slib zullen bij elk hoogwater in de geul terechtkomen , een proces dat nu ook al decennia zo niet eeuwen speelt. Wij stellen als alternatief voor het te onderzoeken compensatiegebied (zie blauw ingekleurd perceel op onderstaande figuur) voor deze doelstelling in te richten. De bouwvoor zou op deze locatie op het lage deel van de cultuurgrond ontgraven kunnen worden (afvoer fosfaat belaste grond) , de hogere delen kunnen bebost worden en de ontwateringssloot gedempt (conform voorstel). Zo ontstaat een waardevolle en meer duurzame aanvulling op het natuurgebiedje Reete Kuulke en wordt aan hydrologisch herstel gewerkt i. p. v. een gedeeltelijke verdroging. Zie ook onder ad 2.

1

Een ander argument is dat met de aanleg van een 2 meter diepe geul Legioenweg 2 een droog natuurgebied op de oever van de Maas ontgraven wordt. Hierbij wordt voorbijgegaan aan de waarden van droge , regelmatig overstroomde oevers van de Maas als potentiële locaties voor herstel van waardevolle graslanden. Ook dit raakt punt 2 van onze zienswijze.

Figuur 1: voorgesteld compensatiegebied

Ad 2. Ingrepen moeten de kwaliteit van bestaande natuurgebieden verbeteren: Door de diepe ontgraving van de kwelgeul Beerenbroek , om een 1 meter diepe watergeul te creëren treedt een verdergaande verdroging op in de omgeving en meer specifiek van het Reete Kuulke , eveneens een waardevol en uniek kwelgebied met broekbos. Ook wordt met de aanleg zoals voorgesteld geen recht gedaan aan de geomorfologie en aan het vroegere aanwezige (kleinschalige) landschap. Het rapport Geohydrologische effecten DO kwelgeulen , Kwistbeek en dijk Hoogwaterbeschermingsprogramma Noordelijke Maasvallei Datum: 7 april 2026 Kenmerk: DR70_2025_Z12077_P_017 Versienummer: 5.0 , geeft het volgende beeld over deze effecten: GHG een daling van 50 cm in een 400 meter zone (zie onderstaande figuur) en een daling van de GLG met 15 cm in een 60 m1 zone. Dat betekent dat de winterstanden (als de watervoorraad in broekbossen zoals het Reetke Kuulke) opgebouwd moeten worden , daar geen of veel minder sprake van is en dat de laagste zomerstanden met 15 cm dalen in een al sterk verdroogd broekbos. Door de diepe ligging van deze ontworpen kwelgeul Beerenbroek zal bestaand broekbos in het Reete Kuulke

verder verdrogen

2

Figuur 2: daling GHG in een 400 m1 zone Beerenbroek. Wij stellen voor bij de ontgraving van het Beerenbroek als basis uitgangscriterium de ligging van de oude Molenbeek te nemen , qua diepteligging , omvang en natte ‘hoeken’ met kleine bosjes als landschapselementen. Dit maakt het (op termijn) mogelijk het Reete Kuulke , via het Beerenbroek en de te herstellen Molenbeek te koppelen op de Tangkoel. Randvoorwaarde voor ecologisch herstel van de Tangkoel is geen inlaat van sterk geeutrofieerd Springbeekwater. Het zonder meer stopzetten van de wateraanvoer via de Springbeek naar de Tangkoel zal echter tot verdroging leiden. Daarom vragen wij u ter voorkoming van verdroging een maatregelen pakket uit te voeren ter voorkoming hiervan. Zoals hiervoor reeds aangegeven geeft de aanleg van een te diepe kwelgeul Beerenbroek , alsmede het stopzetten van de wateraanvoer naar de Tangkoel zonder mitigerende maatregelen aanleiding tot verdere verdroging en daarmee tot een verslechtering van de nog resterende natuurwaarden. Immers in een al totaal gedraineerd gebied worden feitelijk extra drainages aangelegd.

Een haalbaar alternatief is nu water uit landbouwgebieden nabij de Berckt direct naar de Maas wordt gedirigeerd via een nieuwe lossing , de waterstroom grootschaliger te benutten voor natuurherstel , dit mede omdat gronden gelegen onder de 17m1 NAP ook in aanmerking komen voor een waardevermindering vergoeding i. v. m. minder toekomstige beperktere mogelijkheden voor agrarisch

gebruik.

3

Ad 3. Ingrepen moeten de landschappelijke en cultuurhistorische waarden potenties van het gebied versterken:

en

Wij kunnen de conclusies m. b. t. de enigszins veranderende geomorfologie (rapport 10. bijlage7achtergrondrapportlca. pdf) niet volgen bij ontgravingen van 2 tot 25, m1! Ook de conclusie: 5. 1. 1 Landschap De aanleg van de kwelgeulen verandert het landschap van agrarisch naar water en natuur , maar dit past in het rivierenlandschap. Er worden geen bijzondere en/of beschermde landschappelijke waarden verstoord. Gezien de geringe tot geen effecten van de kwelgeulen op het landschap van de kwelgeulen is er geen noodzaak tot mitigatie.

Nb in dit deel van de Maas komen geen kwelgeulen dicht langs de oevers voor , omdat de oevergronden relatief hoog liggen en omdat bij elk hoogwater oeverwallen zich verder door de sedimentatie in de hoogte ontwikkelen. Onze alternatieve voorstellen zijn: -

-

-

-

De kwelgeul Legioenweg 2 in een stroomvak van de Maas , direct langs en op de oeverwal druist in tegen de ontwerpprincipes zoals die geformuleerd zijn. Het betreft weliswaar een oude stroomgeul maar die is inmiddels vrijwel opgevuld. Het nemen van de oude Molenbeek , qua dimensionering en situering als basis voor de

inrichting van de kwelgeul Beerenbroek , daardoor worden de landschappelijke en tot1 m1 is opgehoogd is de oude cultuurhistorische waarden hersteld. Omdat hier lokaal 050 , landschapsstructuur ook weer gemakkelijk bloot te leggen , i. p. v. dat deze wordt weggegraven. Aanleg van de kwelgeul zoals nu voorzien tast het daaronder gelegen , bij de ophoging in 1961 verdwenen , dal van de Molenbeek aan. Aan te sluiten bij de voor 1960 nog aanwezige kleinschalige landschapsstructuur Het nog redelijk gave watermolenbiotoop van de rijks monumentale Hout Blerickse watermolen te herstellen , en zoveel mogelijk van de kwelstromen van goede kwaliteit via de herstelde Molenbeek en Tangkoel tot voor de molenstuw te leiden. Het eeuwenlange belang van de omgeving voor dit rijksmonument komt zo veel beter tot haar recht. De watermolen is gezichtsbepalend en kenmerkend voor Hout-Blerick. Een mooie bestemming waardoor deze behouden blijft , is wenselijk. De dorpsraad ziet graag dat de molen weer in ere hersteld wordt als watermolen en dat zichtbaar te maken door en een draaiend waterrad.

4

Ad 4. De

toekomstige

kwelzones -__Op

basis

ontsluiting van het Laerbroek, c.q. de (niet los te zien van de verdere inrichting met kades): het

van

recreatieve

voorliggende ontwerp is er nog geen goed beeld hoe de wandelroute door het bij andere aanwezige of toekomstige route structuren. Dit moet mede irt

Beerenbroek aansluit de

aanleg

van

kades worden

-__Het afsluiten van

bezien.

Zandkamp voor gemotoriseerd verkeer is prima, mits fietsers en voetgangers nog gebruik kunnen blijven maken van deze weg. -__Een wandeling langs de Tangkoel zou te verfraaien zijn door een klein stukje knuppelbrug het natte broekbos en de hoog opgaande bomen beter beleefbaar zijn. Ad

de

5. De communicatie

Geëtaleerd wordt dat

rondom

het

zodat

project:

veelvuldig is gecommuniceerd over het project. Volgens ons is dat slecht gedeeltelijk zo en inrichting van het Beerenbroek en Tangkoel, zeker niet op detail niveau. Voorstellen zijn 1- of 2-dimensionaal gepresenteerd (een mooi groene zone tussen Reete Kuulke en Tangkoel, zonder profielen etc. De detaillering blijkt pas uit de ter visie gelegde stukken. Het bespreken van meer integrale ideeën is onmogelijk gebleken omdat die buiten de opdracht (‘scope’) van de projectgroep vallen. De Dorpsraad Hout Blerick heeft daardoor niet ervaren in een constructief proces te hebben deelgenomen als meer de ervaring kennis te hebben kunnen nemen van plannen die in grote lijnen vastlagen, welke op hoog abstractieniveau zijn gedeeld, maar minder er

wat betreft de

of niet in detail niveau.

Conclusies: Het heeft

landschaps-geografische c.q. hydrologische verkenning gebied. Kwelgeulen gepresenteerd als antwoord op de achteruitgang van natuurkwaliteiten in het Maasdal, terwijl de aanleg op basis van voorliggende ontwerpen natuurwaarden negatief beïnvloeden door de extra verdroging die ontstaat. Dat is ook logisch als dergelijke ingrepen in een totaal gedraineerd gebied worden geïntroduceerd. De oplossing ligt in het voorstel verontreinigd oppervlaktewater zoals ook gepresenteerd via een nieuwe waterlossing direct naar de Maas af te leiden, om vervolgens de hydrologie vanaf de Berckt tot aan de watermolen in te zetten op waterconservering. Er ontstaat zo een groot areaal met een veelvoud aan kwelmilieus en zones, wordt het kleinschalig landschap hersteld en de monumentale watermolen weer in en mooi watermolenlandschap geplaatst. Maatregelen die op korte termijn uitgevoerd worden zouden een stapsteen moeten zijn in deze op langere termijn te realiseren visie, i.p.v. contra productief. Uiteraard moet deze zienswijze verder beoordeeld worden i.r.t. de voorziene kadeaanleg en verlegging. van

helaas ontbroken

het

aan

een

Wij zijn graag bereid (desgewenst) Hoogachtend, Namens de Dorpsraad

totaal

worden

Hout

onze

visie nader toe te lichten.

Blerick,

(geanonimiseerd)

Kopie van deze zienswijze is verzonden aan: College van B&W gemeente Venlo Alle politieke partijen gemeente Venlo

6