093RV Afvalinzameling PMD en restafval.pdf

GEMEENTEBESTUUR

Raadsvoorstel raadsnummer 2024

93

ons kenmerk 247982

collegevergadering d.d.

10 september 2024 30 oktober 2024 Leefbaar Venlo M. Pollux

team RGWBET steller A.L.M. Ten haaf e-mail a.tenhaaf@venlo.nl

raadsvergadering d.d. Programma Portefeuillehouder

datum 23 augustus 2024 bijlage(n) 2

Onderwerp Afvalinzameling PMD (plastic- en metalen verpakkingen en drankkartons) en restafval Advies Het advies is om de volgende wijzigingen door te voeren in de optimalisatie van de afvalinzameling: 1. Het behouden van de inzameling van PMD (plastic- en metalen verpakkingen en drankkartons) in een doorzichtige zak bij laagbouw en deze inzamelmethode te optimaliseren om de tevredenheid van inwoners te verhogen 2. Voor gebruikers van ondergrondse containers voor restafval afstappen van bronscheiding PMD en te kiezen voor nascheiding, en dit ondersteunen met introductie GFT+Escheiding1 3. Verlagen van de inzamelfrequentie van restafval in laagbouw naar 1x per 4 weken en deze per 01-01-2026 mee te nemen in een herziene afvalstoffenverordening Aanleiding Op 27 september 2023 is door de gemeenteraad het grondstoffenplan vastgesteld. Er wordt sindsdien nog meer ingezet op minder afval en meer hergebruik. Venlo heeft de ambitie om de hoeveelheid restafval de komende jaren te verminderen en zet onder andere in op optimalisatie van de afvalinzameling. De gemeente Venlo staat aan de vooravond van een aantal strategische wijzigingen in de afvalinzameling, die bijdragen aan de doelen uit het grondstoffenplan en aan de tevredenheid van inwoners. Per 1-1-26 dient een nieuwe inzamelaar te worden gecontracteerd. Het contract met de huidige huisafvalinzamelaar Renewi Overheidsdiensten B.V.

eindigt 31 december 2025. De contractant wenst geen gebruik te maken van de verlengingsopties die het contract bevat. Er zijn steeds minder marktpartijen die geïnteresseerd zijn om in te schrijven op opdrachten voor de huis-aanhuis inzameling van huishoudelijk afval. Uw college heeft daarom op 4 september besloten om te 1

GFT+E: groente-, fruit-, en tuinafval + etensresten

Raadsvoorstel kiezen voor een eigen inzameldienst, onder voorbehoud van accordering aangevraagde budgetten in de begroting door de raad. Over dit traject wordt u later geïnformeerd via een raadsinformatiebrief. De grondslag van dit raadsvoorstel is het invullen van de afvalinzameling per 01-01-2026. Er dient een nieuwe inzamelaar te starten per 2026. Dit besluit geeft opdracht aan de uitvoerende partij om de afvalinzameling op een bepaalde manier in te vullen. Daarnaast stelt het amendement bij het raadsvoorstel grondstoffenplan 2030 (nr 2023-15, d.d. 27 september 2023) om “aan de raad een afzonderlijk besluit voor te leggen voor de inzameling van PMD en restafval in het kader van het grondstoffenplan en dit besluit als grondlegger te gebruiken voor de tender voor afvalinzameling in 2026 en verder”. Dit raadsvoorstel legt het afzonderlijke besluit (dictum) waarnaar gerefereerd wordt voor. In mei 2024 is er een inwonersenquête gehouden, die breed is uitgezet onder de inwoners van Venlo. De resultaten zijn meegenomen in dit raadsvoorstel, met name in de optimalisatie van de PMD-inzameling. Dit raadsbesluit wordt evenals de resultaten van de inwonersraadpleging, vertaald naar operationele doelen, maatregelen en tijdpad. Dit wordt vastgelegd in de uitvoeringsplanning.

Op 19 juni 2024 is de raad middels een themasessie geïnformeerd over de verschillende mogelijkheden tot inzamelen van PMD en restafval. De raad is geïnformeerd over de verschillen tussen bron- en nascheiding van PMD en over verschillende inzamelmiddelen voor PMD. Ook zijn de resultaten van de inwonersraadpleging teruggekoppeld en is nader ingegaan op het traject van inbesteden en aanbesteden. De informatie die is gegeven op 19 juni is verder uitgewerkt tot de drie voorliggende adviezen. Dit voorstel draagt bij aan de volgende afval-gerelateerde dossiers: - Invulling van de afvalinzameling per 01-01-2026 met een nieuwe inzamelaar - Keuze voor een eigen inzameldienst of aanbesteden in de markt - Uitvoering van het amendement bij het grondstoffenplan - Bijdragen aan ambities uit het grondstoffenplan: minder afval en meer hergebruik - Vertaling van het grondstoffenplan naar uitvoeringsplanning (door uw college nader vast te stellen) - Vervolg op de inwonersraadpleging, optimalisatie van de afvalinzameling en communicatie Inzameling van restafval en PMD zijn onderdeel van de doelen van het grondstoffenplan. Het is belangrijk om de huidige keuzes te zien in breder perspectief voor de juiste besluitvorming. Dit brede perspectief is uitgewerkt in bijlage 1 en 2: een flowchart en een bijbehorend factsheet.

De onderdelen uit de flowchart zijn in overeenstemming met dit raadsvoorstel genummerd in de factsheet.

Raadsvoorstel

Beoogd effect 1. Dit advies beoogt het vergroten van begrip en tevredenheid van inwoners om conform wet- en regelgeving de PMD-inzameling uit te voeren. 2. Door af te stappen van bronscheiding van PMD en introductie van GFT+E-scheiding bij gebruikers van ondergrondse containers wordt een verbetering op kwaliteit en kwantiteit van PMD beoogd. Daarnaast draagt het scheiden van GFT+E bij aan de circulariteit van de keten en voldoet de gemeente daarmee aan de Europese verplichting tot bronscheiding. 3. Het verlagen van de inzamelfrequentie voor restafval per 01-01-2026 bij laagbouwwoningen zorgt voor het verminderen van de hoeveelheid restafval en drukt stijgende inzamelkosten. Daarnaast is het beoogt effect om de wijzigingen te formaliseren in de nader te actualiseren afvalstoffenverordening. Argumenten De te maken keuzes rondom PMD en restafval zijn hieronder schematisch weergegeven. Voor een uitgebreide versie van deze keuzes in relatie tot de gehele uitdaging verwijzen we naar de bijlage: flowchart. De rode blokken geven alternatieven aan, die niet geadviseerd worden.

Raadsvoorstel

1.

Voortzetten PMD-inzameling middels zakken bij laagbouw

1.1. Nascheiding PMD in laagbouw heeft geen wettelijke grond Bronscheiding is de norm volgens de landelijke wet- en regelgeving (factsheet blok 7). In het algemeen geldt de regel: bronscheiding waar het werkt, nascheiding wanneer bronscheiding niet werkt. Voor een uitgebreide toelichting op de verschillen tussen en bron- en nascheiding verwijzen we naar de presentatie gegeven tijdens de themasessie op 19 juni 2024 met bijbehorende argumentenkaart. Daarnaast is het merendeel van de inwoners bereid om PMD te scheiden. Slechts 13% geeft aan PMD liever niet te willen scheiden. Dit blijkt uit de resultaten van de inwonersraadpleging. 1.2. De inzameling van PMD in zakken behoeft optimalisatie Uit de inwonersraadpleging blijkt dat 54% ontevreden is over de inzameling met zakken. Ondanks dat het aantal meldingen bij de gemeente meevalt, maken we uit de inwonersraadpleging op dat er zorgen zijn rondom het straatbeeld, zwerfafval en het aantrekken van ongedierte. De tevredenheid willen we vergroten. Daarom gaan we inzetten op stevigere zakken die minder snel scheuren. We inventariseren overige optimalisatiemogelijkheden zoals kroonringen bij locaties waar inwoners problemen ervaren. 1.3. De inzameling met PMD-zakken is goedkoper en operationeel makkelijker uit te voeren Hoewel inzameling met een container mogelijk is (9), geeft een zak meer voordelen ten opzichte van de container.

Het is door inzamelaars als makkelijker en goedkoper uitvoerbaar aangemerkt (11) . PMD-zakken wegen immers niet veel en kennen daardoor geen zware arbeidsbelasting. 1.4. De inzameling met PMD-zakken geeft een betere kwaliteit PMD dan PMD uit een container Uit sorteeranalyses blijkt dat PMD uit een zak over het algemeen leidt tot minder vervuiling (10). Daarbij is ook de relatie met de manier van restafvalinzameling bekeken. In alle mogelijke combinaties van inzamelmiddelen leidt de zak tot de hoogste zuiverheidsgraad. Dit draagt bij aan de ambities van het grondstoffenplan waarbij afval als waardevolle grondstof gezien wordt. 1.5. De inzameling met zakken is een laagdrempelige manier om PMD te scheiden De gemeente heeft een wettelijke verplichting om PMD in te zamelen (7). Het faciliteren van een container geeft mogelijk problemen bij inwoners die geen 3 de container wensen vanwege ruimtegebrek. Wanneer de gemeente toestaat dat inwoners een PMD-container mogen weigeren, voldoet de gemeente niet meer aan haar wettelijke verplichting tot gescheiden inzameling. Een zak is daarom laagdrempeliger voor inwoners om PMD gescheiden aan te bieden.

Raadsvoorstel

1.6. De inzameling met PMD-zakken zit andere beleidswijzigingen niet in de weg Er zijn geen hoge investeringskosten mee gemoeid en deze keuze zit toekomstige beleidsprikkels om de hoeveelheid restafval te verminderen niet in de weg (10). Inzameling van restafval in een lagere frequentie, toevoegen van een prijsprikkel of inzameling van restafval middels een tariefzak, kan in combinatie met een PMD-zak nog steeds leiden tot een goede kwaliteit PMD. 2.

Nascheiding PMD voor gebruikers van ondergrondse containers

2.1. Er is geen passend PMD-inzamelmiddel zonder operationele uitdagingen Evenals bij inwoners van laagbouw, is er onder bewoners van ondergrondse containers (overwegend hoogbouw) bereidheid om te scheiden. Echter kent hoogbouw een andere uitdaging dan laagbouw: een passend inzamelmiddel. Hoogbouw kent drie opties: een zak, wijkcontainer of een ondergrondse container (zoals nu). Momenteel kent de ondergrondse container voor PMD veel afkeur (11) en dit is niet wenselijk gezien de meerkosten voor verwerking na afkeur en verlies van grondstoffen. Opslag van zakken kan voor inwoners van hoogbouw een uitdaging zijn, niet ieder complex beschikt over een berging om zakken tussentijds op te slaan. Daarnaast zorgt het aanbieden van veel PMD-zakken op 1 locatie voor ongewenste situaties. 2.2. Argumentatie voor PMD-nascheiding bij gebruikers van ondergrondse containers valt binnen de wettelijke kaders Wanneer nascheiding leidt tot een vergelijkbare hoeveelheid PMD, mag dit worden toegepast (8). Gezien de huidige hoeveelheden bij ondergrondse containers, kan opgemaakt worden dat nascheiding meer PMD oplevert dan bronscheiding. Momenteel wordt 23kg per inwoner schoon PMD ingezameld bij laagbouw, in hoogbouw is dit ongeveer 9kg schoon PMD. Nascheiding levert ongeveer 17kg per inwoner op. Dit blijkt uit analyse van de huidige inzamelhoeveelheden. 2.3.

Invoering van GFT+E cocons maakt nascheiding efficiënter Naast dat GFT+E inzameling ook een wettelijke verplichting kent (7), leidt dit tot efficiëntere nascheiding. Nascheiding van PMD uit het restafval gaat immers beter wanneer dit niet verkleefd is door etensresten. 3. Verlagen inzamelfrequentie restafval laagbouw 3.1. Bewoners hebben voldoende capaciteit in de restafvalcontainer De voormalige duobak (160-, of 280-liter) bestond voorheen uit twee compartimenten. Doordat 1 compartiment voor PMD nu niet gebruikt wordt, is de capaciteit voor restafval verdubbeld. Het tussenschot kan eventueel verwijderd worden. Landelijk en lokaal beleid is om de hoeveelheid restafval te verminderen (1). Dit kan door middel van prijs- of serviceprikkels (2,3,4,5,6). Het faciliteren van meer capaciteit voor restafval is niet in lijn met dit beleid en draagt daarmee niet bij aan de doelstellingen uit het grondstoffenplan.

Raadsvoorstel 3.2. Deze serviceprikkel draagt bij aan een vermindering van de hoeveelheid restafval Doordat grondstoffen zoals GFT+E en PMD vaker aan huis worden opgehaald dan restafval, ontstaat voor inwoners een stimulans om afval te scheiden en aan te bieden als grondstof. Een serviceprikkel leidt tot een gemiddelde afname van 15kg restafval per inwoner (5). Dit effect kan vergroot worden door het toevoegen van een prijsprikkel (2,3,4,5). 3.3. Het realiseert een kostenbesparing die gebruikt kan worden voor de optimalisatie van PMD Door de restafvalfrequentie te verlagen, wordt een kostenbesparing gerealiseerd. Deze kosten dekken de meerkosten gemoeid met dit voorstel (zie paragraaf kosten). 3.4. Het is geen onomkeerbare maatregel Het is een makkelijk implementeerbare variant van een serviceprikkel (2,6). Er zijn geen hoge investeringskosten mee gemoeid en deze keuze zit toekomstige beleidsprikkels om de hoeveelheid restafval te verminderen niet in de weg. Kanttekeningen Restafval minder vaak ophalen geeft een eerste aanzet tot vermindering van de hoeveelheid restafval, doorontwikkeling is nodig. Echter dient de basis eerst op orde te zijn voordat doorontwikkeling mogelijk is. Voor inwoners is het belangrijk dat er in eerste instantie een goed werkend inzamelmiddel voor PMD is waarover goed gecommuniceerd wordt.

Communicatie is cruciaal in dit dossier, goede communicatie zal naar verwachting leiden tot een hogere tevredenheid van inwoners. Door af te stappen van bronscheiding bij gebruikers van ondergrondse containers, neemt mogelijk de bereidheid tot bronscheiding van de andere afvalstromen af. Het is daarom noodzaak, evenals bij bovenstaande alinea, om goed te communiceren met inwoners. Financiën Huidig

Voorgesteld

Inzameling restafval

1.270.000

1.110.000

Inzameling PMD

904.000

734.000

Kosten zakken

90.000

90.000

Opbrengsten PMD

500.000

550.000

Optimalisatiebudget (eenmalig)

50.000

Jaarlijks budget zuiverheid PMD

20.000

Totaal

1.764.000

1.454.000

Het eerste jaar levert dit voorstel een indicatieve besparing op van 310.000, daarna 360.000 ten opzichte van de huidige inzamelkosten van PMD en restafval, met de huidige kosten als uitgangspunt. Dit komt doordat het minder vaak ophalen van restafval een flinke kostenbesparing oplevert. Deze kostenbesparing wordt meegenomen in de totale (afval)begroting 2026, waar ook de kosten van opzetten eigen inzameldienst en implementatie van de uitvoeringsplanning in meegenomen worden.

Raadsvoorstel

Communicatie Inwoners worden via de gebruikelijke gemeentelijke kanalen geïnformeerd over de veranderingen rondom PMD en restafval. We gaan daarnaast extra communiceren over onder andere PMD in een nader op te stellen communicatiestrategie. De communicatie is per doelgroep (laagbouw en gebruikers ondergrondse containers) in brede zin gericht op informatievoorziening, gedragsverandering en bewustwording. Ook in het geval van nascheiding van PMD voor gebruikers van ondergrondse containers is bewustwording belangrijk, om te zorgen dat de motivatie blijft om andere afvalstromen goed te blijven scheiden. Belangrijk om te vermelden is dat een beleidsprikkel alleen succesvol is wanneer het gekozen beleid ook gedragen is door inwoners. Inwoners bepalen het succes van een bepaalde beleidswijzingen. Het moet werken in de praktijk. Communicatie is daarbij belangrijk. In de plaats van enkel communiceren vanuit de gemeente, willen we ook met inwoners in gesprek. Er wordt gewerkt aan een participatieplan om op wijkniveau te kijken welke optimalisatiemogelijkheden er zijn. Participatie wordt meegenomen in de uitvoeringsplanning. Vervolgprocedure raad Het voorstel wordt toegelicht tijdens een informatieve themapresentatie op 2 oktober. Tijdens deze bijeenkomst kunnen technische vragen gesteld worden.

Vervolgens vindt op 9 oktober de oordeelsvormende raadsbijeenkomst plaats en op 30 oktober de besluitvormende raadsbijeenkomst. Na besluitvorming wordt u op de hoogte gehouden van de vorderingen. De naar aanleiding van uw genomen besluiten worden meegenomen in de laatste versie van de uitvoeringsplanning. Burgemeester en wethouders van Venlo de secretaris

de burgemeester

Ondertekend door Twan Beurskens op 11-09-2024

Ondertekend door Antoin Scholten op 12-09-2024

Twan Beurskens

Antoin Scholten

Bijlagen 1. Flowchart voorkeursscenario afvalinzameling

2.

Factsheet ter onderbouwing raadsvoorstel