073rv+rb Regionale samenwerking inwoners met complexe problematiek..pdf

qnh_zaaknummerqnh_Berichtnummer

Raadsvoorstel raadsnummer 2021 collegevergadering d.d. raadsvergadering d.d. programma portefeuillehouder

73 02-11-2021 22-12-2021 Gezond en actief Venlo F. Schatorjé

GEMEENTEBESTUUR ons kenmerk 1801310 team RGMAOP steller T.H. Houben doorkiesnummer +31 6 13628711 e-mail t.houben@venlo.nl datum bijlage(n) 6 datum verzonden

Onderwerp Regionale samenwerking inwoners met complexe problematiek.

Advies 1. Toestemming verlenen aan het college van burgemeester en wethouders om in te stemmen met het toevoegen van een tweede module en de wijziging van de Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein Limburg-Noord; 2. Toestemming verlenen aan het college van burgemeester en wethouders om de gemeenten Echt-Susteren, Leudal, Maasgouw, Nederweert, Roerdalen, Roermond en Weert als deelnemer van de Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein Limburg-Noord toe te laten treden met ingang van 1 januari 2022.

Aanleiding Voor het beleid op het gebied van beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en bemoeizorg & preventie Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (B&P) werken de Noord- en Midden-Limburgse (NML) gemeenten samen. De huidige afspraken zijn vastgelegd in het Convenant Beschermd wonen en Opvang gemeenten Noord- en Midden-Limburg 2020-20211. De juridische basis van deze afspraken is een centrumgemeenteregeling. De NML-gemeenten hebben de gemeente Venlo gemandateerd om de taken beschermd wonen en maatschappelijke opvang ook voor hen uit te voeren. Deze afspraken lopen tot en met 31-12-2021. Per 1-1-2022 willen de NMLgemeenten nieuwe afspraken maken, onder andere naar aanleiding van de Norm voor

1 De gemeente Gennep is geen participant in de huidige afspraken. Voor de nieuwe regionale

samenwerkingsafspraken geldt dat zij wel voor de taak beschermd wonen, maar niet voor de taak van maatschappelijke opvang deelneemt.

Raadsvoorstel

Opdrachtgeverschap (NvO). De NvO geldt als een landelijke leidraad voor regionale samenwerking, zowel voor jeugd als voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Op 10-03-2021 hebben wij de uitgangspunten voor de nieuwe samenwerkingsafspraken vastgesteld. Tevens zijn er drie kernwaarden benoemd voor de regionale samenwerking: transparantie, communicatie en zeggenschap. Op basis van deze kernwaarden heeft een regionale projectgroep een uitvoeringsplan opgesteld. Het uitvoeringsplan beschrijft het traject om te komen tot het maken van nieuwe afspraken. Die afspraken hebben betrekking op: • de toegang tot beschermd wonen en opvang; • de gezamenlijke inkoop van zorg op het gebied van BW, MO en B&P; • de gezamenlijk bekostiging van de regionaal ingekochte zorg; • de financiële solidariteit en de bijbehorende verdeelsleutel. De wijze waarop deze afspraken worden vastgelegd, dus met welk juridisch construct, is ook onderdeel van de opdracht van de projectgroep. Er wordt voorgesteld om te kiezen voor een Samenwerkingsovereenkomst (SOK) en het toevoegen van een nieuwe, extra module2 aan de reeds bestaande Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein Limburg-Noord (hierna: MGR). De SOK regelt de regionale samenwerking op het gebied van BW, MO en B&P op hoofdlijnen.

In de SOK staan afspraken over de financiële solidariteit, de verantwoordelijkheid voor de lokale toegang van beschermd wonen en maatschappelijke opvang, de inspanningsverplichting voor het inrichten van een basisvoorzieningenniveau en adequate sociale basis en de visie- en beleidsvorming. Belangrijk om te vermelden is dat er in de SOK aangegeven staat dat er lokaal door iedere gemeente zelf wordt geïndiceerd en dat er regionaal toezicht wordt gehouden op de kwaliteit en uniformiteit van de indicatiestelling. In de MGR worden de bedrijfsvoeringstaken inzake BW, MO en B&P belegd. Deze worden dus regionaal belegd. De taken omvatten contractmanagement, inkoop, monitoring en financieel beheer. Daarnaast behoort ook het opstellen van de regionale begroting op basis van de kaders die de 14 colleges de MGR meegeven tot de taken van de MGR en draagt de MGR zorg voor de betaling van de regionale zorgkosten aan de aanbieders. In de SOK is vastgelegd dat de NML-gemeenten verplicht zijn om de inkomsten die zij ontvangen voor BW, MO en B&P overmaken naar de MGR. Het is nadrukkelijk de keuze om beleidsontwikkeling een verantwoordelijkheid te laten zijn van de lokale gemeenten. Vanuit de MGR vindt wel de coördinatie van het proces van beleidsvorming plaats, evenals de coördinatie op de uitvoering van de toegang van beschermd wonen en maatschappelijke opvang.

Er zijn eenduidige afspraken gemaakt over de besluitvorming binnen het Algemeen Bestuur (AB) van de MGR. Besluiten worden genomen onder de voorwaarden dat de 2 Deze nieuwe module heet Samenwerkingsmodule 2: regionale taken BW MO B&P Noord- en

Midden-Limburg.

Klik of tik om tekst in te voeren.

2

Raadsvoorstel

1. de meerderheid van het aantal aanwezige leden instemt met het besluit, en; 2. die meerderheid meer dan 50 procent van de stemmen vertegenwoordigt. Er moeten dus minimaal 8 van de 14 AB-leden voor het besluit stemmen, en die AB-leden moeten samen ook meer dan 50% van de stemmen in het AB vertegenwoordigen. Het aantal stemmen is gebaseerd op de aantal inwoners van zijn gemeente op 1 januari van het voorgaande jaar, gedeeld door 15.000. Op deze wijze wordt voorkomen dat een gemeente een veto-positie in kan nemen en daarnaast houdt dit rekening met het financieel risicoprofiel van iedere gemeente.

Beoogd effect We willen per 1 januari 2022 een passende samenwerkingsstructuur in de regio Noord- en Midden-Limburg, gebaseerd op transparantie, communicatie en zeggenschap, zodat we aan inwoners met complexe problematiek lokaal en regionaal de juiste zorg en ondersteuning kunnen bieden. Hierbij hebben we aandacht voor stabilisatie, herstel en inclusie van deze inwoners zodat zij op een veilige manier kunnen participeren in de maatschappij.

Argumenten 1.1. SOK voor heldere financiële afspraken en solidariteit Een regionale samenwerking vraagt om stevige en heldere financiële afspraken tussen de 14 deelnemende NML-gemeenten. De SOK regelt de regionale samenwerking op het gebied van BW, MO en B&P tussen de NML-gemeenten. Een essentieel onderdeel van de SOK zijn de afspraken over de financiële solidariteit tussen de NML-gemeenten. Er is gekozen om een regionale begroting voor de taken van BW, MO en B&P op te stellen. In de SOK is vastgelegd dat de NML-gemeenten het budget dat zij ontvangen voor deze taken overmaken naar de MGR. Daarnaast is een verdeelsleutel afgesproken die wordt gehanteerd bij het verdelen van een regionaal positief saldo (surplus) of negatief saldo (tekort). Deze verdeelsleutel is voor 25% opgebouwd uit inwonertal van de betreffende gemeente en voor 75% uit de lokale zorg- en toegangskosten van de doelgroep. Zo houden we rekening met het financiële risicoprofiel van iedere gemeente. In de SOK is aangegeven dat de opbouw van de verdeelsleutel wordt geëvalueerd in 2023. Het aandeel van Venlo op basis van de huidige verdeelsleutel is 28,5%. Dat betekent dat bij een positief saldo, Venlo 28,5% van dat surplus ontvangt en bij een negatief saldo zij 28,5% van het tekort betaalt. 1.2.

SOK regelt de lokale verantwoordelijkheden en sluit aan bij landelijk beleid De kwaliteit van de lokale (voorliggende) voorzieningen en lokale sociale basis zijn van invloed op de in- en uitstroom van beschermd wonen. In de SOK is vastgelegd dat alle NML-gemeenten een inspanningsverplichting hebben om adequate en passende voorzieningen en een toereikende lokale sociale basis te realiseren. Daarnaast is in de SOK geregeld dat de toegang voor beschermd wonen lokaal wordt vormgegeven. Hiermee

Klik of tik om tekst in te voeren.

3

Raadsvoorstel

sluiten we aan bij landelijk beleid waarbij geldt dat we de zorg zo dicht mogelijk in de buurt van de inwoner organiseren. 1.3. Regionale uniformiteit en sturing op in- en uitstroom Er vindt vanuit de MGR sturing en coördinatie plaats op alle lokale toegangen beschermd wonen. Zo wordt er een regionaal afwegingskader gehanteerd en vinden er verplichte bijeenkomsten en scholingen plaats voor de toegangsmedewerkers. In de nieuwe samenwerkingsmodule die wordt toegevoegd aan de MGR is een bepaling opgenomen met daarin de mogelijkheid van een financiële ‘correctiemaatregel’. Indien uit onafhankelijk onderzoek blijkt dat een gemeente meer BW-indicaties afgeeft dan geprognosticeerd kan er een financiële correctiemaatregel opgelegd worden. 1.4. Betrokkenheid raad bij de regionale samenwerking De raad heeft een kaderstellende rol waardoor zij betrokken blijft bij deze regionale samenwerking. In de SOK is vastgelegd dat de regionale visie elke 4 jaar wordt geëvalueerd en opnieuw wordt vastgesteld. Deze visie dient door iedere gemeenteraad te worden vastgesteld en vormt het inhoudelijk kader waarbinnen de regionale samenwerking moet plaatsvinden. Daarnaast heeft de gemeenteraad invloed op de regionale begroting die door de MGR wordt opgesteld omdat zij een zienswijze kan geven op deze begroting voordat deze door het AB van de MGR wordt vastgesteld. 1.5.

Het juridisch construct voldoet aan de vastgestelde kernwaarden De SOK, in combinatie met het toevoegen van een extra module aan de bestaande MGR, biedt een stevige juridische basis voor regionale samenwerking die aansluit bij de kernwaarden zeggenschap, transparantie en communicatie. Voor de besluitvorming binnen het AB van de MGR heeft iedere gemeente zeggenschap, waarbij ook is geregeld dat er besluitvorming met een gekwalificeerde meerderheid plaatsvindt en wordt voorkomen dat een gemeente een veto-positie inneemt. Door zowel de bedrijfsvoeringkosten als alle geldstromen onder te brengen bij de MGR, is dit het meest transparant voor alle partijen. De communicatie en bestuurlijke betrokkenheid van iedere gemeente is op deze manier geborgd. 1.6. Efficiënt en transparant besluitvormingsproces Door de begroting en de regionale taken onder te brengen bij de MGR wordt het besluitvormingsproces over de uitvoering van de taken BW, MO en B&P vereenvoudigd omdat er in dit geval slechts sprake is van één besluitvormingsproces in plaats van 14 afzonderlijke besluitvormingstrajecten bij de individuele gemeenten. 1.7.

De nieuwe regionale samenwerkingsafspraken sluiten aan bij de regionale inkoop en de doelgroep Regionale samenwerking binnen een MGR sluit aan bij de wijze van inkoop, contractmanagement en de dynamiek van de doelgroep. Deze doelgroep beperkt zich niet tot gemeentegrenzen maar kent een regionale reikwijdte en spreiding. Alleen door regionaal samen te werken, kunnen we de bestaande zorg en ondersteuning blijven aanbieden die deze doelgroep nodig heeft.

Klik of tik om tekst in te voeren.

4

Raadsvoorstel

1.8. Voldoen aan de NvO Met het besluit om deze samenwerking aan te gaan voldoen we aan de afspraken die de VNG heeft vastgesteld rondom de NvO. Doordat we een regionale begroting hanteren, hebben we tegelijkertijd afspraken gemaakt over de financiën.

Kanttekeningen 1.1.

Huidige budgetten ZIN en PGB beschermd wonen in de begroting zijn niet toereikend Er is een mogelijkheid dat de budgetten zoals opgenomen in de begroting niet toereikend zijn, bijvoorbeeld door een toenemend aantal indicaties voor beschermd wonen. De opdracht die de MGR krijgt voor het opstellen van de regionale begroting bevat een aantal maatregelen die ervoor moeten zorgen dat de in de laatste jaren behaalde resultaten op het gebied van de beoogde transformatie BW, MO en B&P niet verloren gaan. Dit betreft onder andere dat de begroting wordt vergeleken met het voorgaande jaar en eventuele verschillen worden uitgelegd en geduid. Daarnaast werken we met een regionaal afwegingskader en vindt er regionale coördinatie plaats op de kwaliteit en uniformiteit van de lokale toegangen. Tevens inventariseert de MGR op welke wijze de gemeenten in hun lokale sociale basis en voorzieningen investeren. 1.2.

Uitstroom uit beschermd wonen is mede afhankelijk van het aantal beschikbare woonplekken Indien er onvoldoende woonplekken beschikbaar zijn, bestaat de kans dat de kosten voor beschermd wonen toenemen omdat er minder uitstroom mogelijk is. We proberen voor meer woonplekken te zorgen door samen te werken met woningcorporaties en zorgaanbieders. Dit doen we onder andere via het Transferpunt in Noord-Limburg en via het Matchingspunt in Midden-Limburg. Daarnaast moeten afspraken over wonen en zorg ‘landen’ in de lokale prestatieafspraken tussen gemeenten en woningcorporaties. De uitvoering van deze afspraken moet ook een bijdrage leveren aan het realiseren van het basisvoorzieningenniveau. 1.3. Er vindt een correctie plaats op de definitieve uitname Wlz Door achterstanden bij het CAK is het proces rond de openstelling van de Wlz voor de doelgroep GGZ vertraagd. Er gaat een analyse plaatsvinden op verschuivingen in clientaantallen enerzijds en de definitieve uitname anderzijds. Wij blijven deze ontwikkelingen nauwlettend volgen. 1.4. De verdeelsleutel is voor 2 jaar vastgesteld Omdat de lokale zorgkosten vanaf 2022 niet meer traceerbaar en dus te calculeren zijn, is de verdeelsleutel voor 2 jaar vastgesteld. Ten behoeve van de begroting 2024 wordt onderzocht of een andere verdeelsleutel beter passend is.

Hierbij wordt ook het toekomstig objectief verdeelmodel van het Rijk betrokken. Dit zou kunnen betekenen dat het aandeel van 28,5% van Venlo kan veranderen. In geval er sprake is van een positief saldo op de

Klik of tik om tekst in te voeren.

5

Raadsvoorstel

regionale begroting is, zorgt een kleiner aandeel, dus lager dan 28,5%, voor minder inkomsten. 1.5. Eén of meerdere colleges of gemeenteraden gaan niet akkoord Voor het geval dat één of meerdere colleges of raden niet akkoord gaan, is er een noodscenario opgesteld. Dit noodscenario voorziet in een tijdelijke oplossing en geeft tijd om zaken aan te passen zodat de diverse besluiten wel door alle 14 colleges en raden genomen kunnen worden. Ook over het noodscenario zal besluitvorming plaats moeten vinden. Dit kan met terugwerkende kracht waardoor de zorgcontinuïteit voor de betreffende inwoners wordt geborgd. In het kader van het noodscenario worden er tijdelijk taken bij Venlo belegd. Ook hiervoor geldt dat hierover duidelijke afspraken gemaakt moeten worden. De financiële effecten zullen op basis daarvan doorgerekend worden. Het is hier van belang om te melden dat de MGR een collegeregeling is, die betrekking heeft op uitvoerende taken van het college. Wij zijn verplicht om uw raad om toestemming vragen. Het onthouden van deze toestemming is echter alleen mogelijk indien dit in strijd is met het recht of het algemeen belang. 1.6. Invloed landelijke ontwikkelingen op het gebied van beschermd wonen Er zijn een aantal landelijke ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de regionale samenwerking.

Dit betreft onder andere de invoering van het woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen. Het is nog onduidelijk wanneer dit ingevoerd gaat worden en welke uitwerking dit precies heeft voor de regionale samenwerking in Noord- en Midden-Limburg. We volgen deze ontwikkelingen op de voet en bespreken dit ook op regionaal niveau. 1.7. Rechtmatigheid Momenteel wordt verder vorm en inhoud gegeven aan de praktische invulling en uitvoering van de financiële stromen gemeenten en MGR. Uitgangspunt en randvoorwaarde is dat het geheel wordt vormgegeven binnen alle rechtmatigheidsvereisten. Het geheel wordt vooraf voorgelegd en getoetst door de accountant zowel vanuit het perspectief van. De MGR als de gemeente. Dit onderdeel is m.n. voor belang voor de gemeente Venlo, aangezien in 2022 de volledige integratie-uitkering en de decentralisatie-uitkeringen maatschappelijke opvang en vrouwenopvang door de gemeente Venlo ontvangen worden. Daarnaast wordt opgemerkt dat het AB van de MGR de conceptbegroting in een definitieve begrotingswijziging verwerkt en deze ter zienswijze aan de gemeenteraden voorlegt. Dit zal pas in maart 2022 plaatsvinden. Dit betekent dat het AB van de MGR de begroting vast kan stellen tijdens de AB vergadering van 19 mei 2022. Pas dan wordt de Venlose begroting aangepast. Uitgangspunt en randvoorwaarde is dat voldaan wordt aan het rechtmatigheidsaspect. 1.8.

CAK kan de eigen bijdragen niet aan de MGR overmaken Er bestaat een mogelijkheid dat het CAK de eigen bijdragen van beschermd wonen niet naar de MGR kan overmaken. Er moet dan een berekening worden gemaakt hoeveel middelen gemeenten aan eigen bijdragen op het product beschermd wonen ontvangen

Klik of tik om tekst in te voeren.

6

Raadsvoorstel

omdat dit namelijk niet exact valt te herleiden uit de gegevens van het CAK. Hiervoor wordt een berekeningswijze opgesteld die de daadwerkelijke hoogte van de eigen bijdragen zo precies mogelijk benadert. We merken op dat in de huidige situatie het CAK de gegevens aanlevert. Resumerend: een integraal, samenhangend voorstel Alles overziend zien we de voorgestelde keuze van een SOK en de toevoeging van een extra module aan de bestaande MGR als een samenhangend en integraal geheel dat voldoende de belangen van de gemeente Venlo borgt. Voor ons is het van belang dat het geheel aan afspraken dat in de SOK en de MGR is vastgelegd, wordt vastgesteld. Het is het pakket van afspraken dat we uitsluitend in zijn geheel willen vaststellen, dat is een randvoorwaarde voor onze besluitvorming.

Financiën Naast de afspraken over de wijze waarop de taken worden georganiseerd, maken we ook nieuwe financiële afspraken. Tot nu toe ontving de gemeente Venlo als centrumgemeente de rijksbijdragen voor BW, MO en B&P. In principe ontvangt iedere gemeente vanaf 2023, op basis van een ingroeipad, een rijksbijdragen voor BW. Dit is nog afhankelijk van landelijke besluitvorming. Voor MO geldt dat Venlo de betreffende rijkbijdragen tot in ieder geval 2026 ontvangt. Uitgangspunt bij de nieuwe afspraken is, dat elke gemeente de rijksbijdrage voor BW, MO en B&P en de eigen bijdragen van BW aan de MGR overmaakt, ten behoeve van de regionale zorgkosten en regionale taken. Het verschil tussen deze 2 componenten (surplus) wordt via een afgesproken verdeelsleutel teruggestort naar de lokale gemeenten. Uit dit bedrag dienen de lokale zorg- en toegangskosten en de investeringen in de lokale sociale basis betaald te worden. Op het moment dat alle gemeenteraden instemmen met de afspraken over de regionale samenwerking inwoners met complexe problematiek, dan zal een begrotingswijziging opgesteld worden gebaseerd op de begroting zoals deze voorgelegd gaat worden aan het AB van de MGR In de vastgestelde begroting 2022-2025 van Venlo is behoudend begroot.

Op basis van de gehanteerde scenario’s, aannames en uitgangspunten zoals verwoord in dit voorstel gaan wij uit van minimaal een budgettair neutrale begrotingswijzing. Op het moment dat niet alle gemeenteraden instemmen dan zal een noodscenario in gang treden. Ook dan zullen aanvullende (financiële) afspraken gemaakt dienen te worden.

Communicatie De uitwerking van deze nieuwe samenwerkingsafspraken is een langdurig traject geweest. Op 26 januari 2021 hebben we het uitvoeringsplan vastgesteld die de implementatie van dit traject uiteen zet. Onder leiding van een regionale projectgroep, met als voorzitter een

Klik of tik om tekst in te voeren.

7

Raadsvoorstel

regionale projectleider, zijn vier verschillende werkgroepen ingesteld die een deel van de werkzaamheden hebben uitgevoerd. Alle 14 NML-gemeenten hebben via het beschikbaar stellen van werknemers een bijdrage geleverd aan het project, ofwel in de projectgroep ofwel in één van de deelwerkgroepen. Ook de MGR heeft een bijdrage geleverd door werknemers beschikbaar te stellen ten behoeve van dit project. Daarnaast zijn er verschillende bijeenkomsten voor alle individuele gemeenteraden georganiseerd om hen bij te praten over de stand van zaken rondom dit project. Uw raad is in twee raadsbijeenkomsten over dit project geïnformeerd. Tevens is er gedurende dit project ook een nieuwsbrief opgesteld. Deze is verzonden aan diverse relevante partners, waaronder zorgaanbieders en woningcorporaties.

Vervolgprocedure raad Uw raad wordt via de reguliere P&C cyclus geïnformeerd over de uitvoering van de taken BW, MO en B&P en wordt via de reguliere procedures in staat gesteld om uw zienswijzen uit te brengen over de begroting van de MGR. Verder is uw raad bevoegd tot het vaststellen van de regionale visie voor inwoners met complexe problematiek.

Burgemeester en wethouders van Venlo de secretaris

de burgemeester

Twan Beurskens

Antoin Scholten

Bijlagen Nr. 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Naam SOK BW MO BP NML Toelichting SOK MGR sociaal domein Limburg-Noord Toelichting MGR Concept raming regionale budget BW MO B&P 2022 Toelichting raming regionaal budget BW MO B&P

Klik of tik om tekst in te voeren.

Datum 12 oktober 2021 12 oktober 2021 12 oktober 2021 12 oktober 2021 30 september 2021 12 oktober 2021

8

Raadsbesluit onderwerp raadsnummer 2021 raadsvergadering d.d.

GEMEENTEBESTUUR Afspraken doordecentralisatie beschermd wonen 73 22-12-2021

team RGMAOP steller T. Houben doorkiesnummer +31 6 13628711 e-mail t.houben@venlo.nl datum

De raad van de gemeente Venlo; gelezen het voorstel van het college van 02-11-2021, registratienummer 1801310; gelet op artikel 1, tweede en derde lid van de Wet gemeenschappelijke regelingen, besluit: Het college van burgemeester en wethouders toestemming te verlenen om in te stemmen met het toevoegen van een tweede module en de wijziging van de Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein Limburg-Noord. Het college van burgemeester en wethouders toestemming te verlenen om de gemeenten Echt-Susteren, Leudal, Maasgouw, Nederweert, Roerdalen, Roermond en Weert als deelnemer van de Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein Limburg-Noord toe te laten treden met ingang van 1 januari 2022. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 22-12-2021.

De griffier

De voorzitter

Geert van Soest

Antoin Scholten