066bijl 1 Programmabegroting 2022-2025.pdf

PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

VOORWOORD Voor u ligt de programmabegroting 2022-2025, de laatste begroting in de huidige bestuursperiode. Het was zeker niet de gemakkelijkste periode in de geschiedenis van onze organisatie, maar wel een aantal jaren waarin we met elkaar het verschil hebben kunnen maken. Organisatie, college en uiteraard u, de gemeenteraad. Toen wij als college aan deze uitdaging begonnen troffen wij een stevige inhoudelijke en financiële uitdaging aan. Terugkijkend mogen we concluderen dat we deze uitdaging succesvol hebben afgerond, zodanig dat Venlo financieel gezien weer kleur op de wangen heeft gekregen en de stad bruist van nieuwe ontwikkelingen en projecten. Ook de pandemie met ernstige gevolgen voor delen van onze economie en samenleving heeft daar niets aan af gedaan. Venlo is een gewilde woon-, werk- en verblijfsgemeente met een daadkrachtig gemeentebestuur en een gezonde financiële huishouding. Dat is wat ons betreft een compliment aan ons allemaal! Niet alleen aan het gemeentebestuur, maar ook aan onze gemeenschap en haar inwoners. Venlo heeft een nieuwe strategische visie, Venlo 2040. een wenkend perspectief voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en uiteraard voor ons zelf om van Venlo een nog mooiere en welvarende stad te maken waarin voor eenieder die hiervan deel uitmaakt iets te halen of bij te dragen is.

Een stad die klaar is om de uitdagingen van de 21e eeuw te omarmen en hiermee haar voordeel te doen. In maart 2022 vinden er opnieuw gemeenteraadsverkiezingen plaats en zal er een nieuw gemeentebestuur aantreden. Vooruitlopend op deze wisseling, maar ook met het oog op de onzekerheden die verband houden met de kabinetswisseling, de herverdeling van het gemeentefonds en de jeugdmiddelen hebben wij het niet opportuun geacht om nu met majeure beleidswijzigingen of voorstellen te komen. Wel zijn we ervan overtuigd dat wij een organisatie achter laten met een betere uitgangspositie dan wij hebben aangetroffen in het voorjaar van 2018. Wij wensen u veel succes toe bij de door u te maken afwegingen.

1 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

INHOUDSOPGAVE VOORWOORD .................................................................................................... 1 INHOUDSOPGAVE............................................................................................. 2 BELEIDSMATIGE EN FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN ................................. 4 ONTWIKKELINGEN FINANCIËLE POSITIE ................................................... 13 Ontwikkelingen 2022-2025..............................................................................................13 Ontwikkelingen kapitaallasten ........................................................................................16

PROGRAMMA'S EN ALGEMENE MIDDELEN .............................................. 18 1. Gezond en actief Venlo ................................................................................................19 2. Leefbaar Venlo...............................................................................................................43 3. Grenzeloos Venlo ..........................................................................................................67 4. Welvarend Venlo ...........................................................................................................81 5. Centrumstad Venlo .......................................................................................................95 6. Circulaire en duurzame hoofdstad .......................................................................... 109 Algemene middelen ....................................................................................................... 121 Jaarrekeningresultaat 2020.......................................................................................... 128

PARAGRAFEN................................................................................................. 134 Lokale heffingen ............................................................................................................. 135 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................ 154 Grondbeleid..................................................................................................................... 170 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................... 173 Financiering ..................................................................................................................... 185 Bedrijfsvoering ................................................................................................................ 193 Samenwerkingspartners................................................................................................ 201 Rekenkameronderzoeken ............................................................................................. 204

Bijlage I Totaaloverzicht meerjarenbegroting .......................................... 206 Bijlage II Investeringen 2022-2025 inclusief kapitaallasten ................... 208 Bijlage III Kerngegevens ............................................................................... 211 2 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Bijlage IV Reserves en voorzieningen ......................................................... 213 Bijlage V Gewaarborgde geldleningen ..................................................... 230 Bijlage VI Beleidsindicatoren ....................................................................... 231 Bijlage VII Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld .............. 232 Bijlage VIII Financiële positie ....................................................................... 234 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ....................... 234 Geprognosticeerde balans ........................................................................................... 236 EMU-saldo........................................................................................................................ 237 Overzicht van incidentele baten en lasten ................................................................. 239 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves...................... 241 Structureel begrotingssaldo.......................................................................................... 242

Bijlage IX Toelichtingen risico's .................................................................... 243

3 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

BELEIDSMATIGE EN FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN De huidige collegeperiode begon met de bestuurlijke uitdaging om de financiële gezondheid van de organisatie te verbeteren en zo weer ruimte te creëren om te (kunnen) investeren in de belangrijkste strategische opgaven van onze stad. Ruim drie jaar na de start kunnen we vaststellen dat we daar gezamenlijk, college en gemeenteraad, in zijn geslaagd. Dat betekent dat we in staat zijn om de aantrekkingskracht van Venlo als aantrekkelijke woon-, werk, onderwijs- en verblijfsstad de komende jaren (verder) te versterken en verder uit te bouwen. En daarbij gebruik te maken van de ambities en initiatieven van anderen. De projecten uit de regiodeal en de regionale investeringsagenda getuigen daarvan. Venlo kan op dit moment, ook in financiële zin, voortvarend invulling geven aan haar rol als centrumstad van Noord-Limburg. Gezamenlijk met de Provincie Limburg wordt er doorgewerkt aan de verdere versterking van de brede welvaart van onze regio. Behoudens deze ontwikkeling en de door u tijdens de behandeling van de kadernota expliciet aangegeven wensen, autonome ontwikkelingen en wettelijke verplichtingen vindt u in deze begroting geen initiatieven voor nieuw beleid.

Wij hebben ervoor gekozen om hier terughoudend mee te zijn, gegeven de hoeveelheid nog in uitvoering zijnde (bestaande) ambities en de wens om een in het voorjaar van 2022 nieuw aan te treden bestuur niet voor de voeten te willen lopen. Daarom hebben wij een aantal voorstellen niet structureel, maar vooralsnog incidenteel opgenomen, zodat er voor het nieuwe aan te treden bestuur nog voldoende afwegingsruimte is om eigen accenten te zetten en daarbij behorende keuzes te maken. Afgelopen voorjaar heeft u, na een intensief en interactief proces de nieuwe strategische visie Venlo 2040 vastgesteld. Een nieuwe, geactualiseerde visie waarin Venlo voortbouwt aan haar bestaande ambities op het gebied van kennis, innovatie, stedelijk profiel en samenleving en daaraan nieuwe accenten toegevoegd op het gebied van energie en klimaat. Anticiperend op dit document heeft de organisatie in de afgelopen twee jaar de omslag gemaakt naar een opgavegerichte wijze van sturing op basis van programmatisch werken. De doorontwikkeling van het programmatisch werken binnen onze organisatie is goed zichtbaar in deze begroting. Indachtig de kaders die door u zijn vastgesteld en de ambities uit de strategische visie heeft dit geleid tot een (ten opzichte van eerdere jaren) in omvang beperkte hoeveelheid, inhoudelijk goed gemotiveerde begrotingsvoorstellen.

Binnen deze voorstellen zijn met name de forse inspanningen zichtbaar die wij opnieuw voorzien op het gebied van onderhoud in de openbare ruimte en groen en de transformatie-opgave binnen het sociaal domein. In de afgelopen jaren heeft de ene opgave het noodgedwongen met wat minder middelen moeten doen, de ander is nog niet voltooid. Wat betreft de transformatie-opgave in het sociaal domein merken wij op dat u hieraan het vorig jaar binnen het programma Gezond en Actief en daarnaast gekoppeld aan het gemeentelijk vastgoed een oplopende budgettaire opgave heeft opgenomen, oplopend tot €3,5 miljoen structureel. Deze opgave heeft u verbonden aan de (toen nog) ongewisse uitkomst van de arbitrage jeugdzorg en 4 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

datgene wat het kabinet hiermee zou doen. De uitkomst van de arbitrage kennen we inmiddels, hetgeen het (nieuwe) kabinet hiermee gaat doen echter nog niet. Weliswaar mogen gemeenten 75% van het advies meerjarig verwerken in de begroting, dat is zeker nog geen garantie dat deze middelen in deze omvang ook daadwerkelijk naar de sector gemeenten toekomen. Wij hebben er daarom voor gekozen om met deze mogelijkheid met grote terughoudendheid om te gaan. Daarnaast is dit vraagstuk voor ons nog niet urgent. Het volgend jaar is er immers nog eenmalig financiële ruimte en ligt er, totdat er duidelijkheid komt vanuit Den Haag, een heldere inhoudelijk opdracht binnen de organisatie. In de verwachting dat er uiteindelijk (in welke mate dan ook) extra rijksmiddelen zullen komen, maar ook in de overtuiging dat als deze achterwege blijven we in staat moeten zijn om door middel van transformatie tot een lager lastenniveau te komen, hebben wij de bestaande opgave er voor 2022 eenmalig uitgehaald en met ingang van 2025 structureel met €650.000 verhoogd. Naast de middelen die in de begroting 2021 zijn opgenomen zijn er ook in deze begroting extra middelen opgenomen om dit transformatieproces te faciliteren. Bij de voorbereiding van de begroting is er nadrukkelijk gekeken naar de besteding van een tweetal door uw gemeenteraad gegeven opdrachten.

Zo heeft u besloten om een deel van het rekeningresultaat 2020, i.c. €4,4 miljoen in te zetten voor een vijftal doelen, i.c. corona, verduurzaming, bijzondere kwetsbare groepen, schoon heel en veilig en mobiliteit. Hiervan treft u in deze begroting een integraal overzicht aan. Daarnaast zijn in deze begroting projecten en activiteiten opgenomen die verband houden met de tweede ronde van de regiodeal en regionale investeringsagenda. Deze voorstellen zijn gematcht met de informatie van het regiobureau en worden ten laste gebracht van de bestemmingsreserve regiodeal/ regionale investeringsagenda. De met dit doel gevormde bestemmingsreserve is toereikend om deze lasten te dragen. Omdat er geput wordt uit de bestemmingsreserve heeft dit uiteraard geen effect op de exploitatiesaldi. Bij de voorbereiding van deze begroting was het bestuurlijk overleg binnen de regio over de nieuwe ronde projecten en activiteiten nog niet afgerond. Analoog aan de eerste ronde projecten kunt u van ons dit najaar opnieuw ter zake een raadsvoorstel verwachten. Indachtig de discussie die u heeft gevoerd rondom de kadernota hebben wij werk gemaakt van de woonopgave. Recent heeft u van ons een geactualiseerde en -wat opgave betreft- stevig bijgestelde woonvisie ontvangen waarin wij hebben aangegeven binnen welke kaders en voorwaarden deze opgave de komende jaren gerealiseerd kan worden.

Daarnaast hebben wij, met het oog op de voorgenomen waterbeschermingsplannen en de mogelijke meekoppelkansen die deze ontwikkeling biedt, middelen vrijgemaakt ten behoeve van (de verkenning naar) een integrale gebiedsontwikkeling in Arcen. In het licht van deze plannen en met het oog op de recente hoogwaterproblematiek in onze provincie onderschrijven wij de noodzaak en urgentie om samen met het waterschap, Rijkswaterstaat, maatschappelijke partners en niet in de laatste plaats onze inwoners substantieel werk te maken van klimaatadaptatie en hoogwaterbescherming. Venlo kent voldoende voorgenomen en bestaande projecten die aansluiten, die potentiële meekoppelkansen bieden bij de ambities van het (nationaal) Deltaprogramma, waaronder de havenontwikkeling en de integrale ontwikkeling van het project Vierwaarden. 5 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Een ontwikkeling die het afgelopen jaar voortvarend is opgepakt is de doorontwikkeling van de programma-indicatoren. In overleg met de auditcommissie zijn deze geactualiseerd en is er bij de afzonderlijke programma’s verwezen naar de inhoudelijke bijdrage van het betreffende programma aan de ontwikkeling van de waarde van de betreffende indicator. In 2022 voorzien we opnieuw een verdere verbeterslag ten aanzien van de verbinding tussen voorstellen en indicatoren. De hoeveelheid middelen die we aan onze eigen organisatie kunnen en willen uitgeven is gelimiteerd en staat wat ons betreft vast. In deze begroting doen wij u dan ook geen voorstellen die leiden tot uitbreiding van de personeelskostenbegroting. De Venlose organisatie zal voldoende flexibel moeten worden om aan wijzigingen in de capaciteitsvraag invulling te geven. Daaraan is de afgelopen jaren voortvarend gewerkt, met resultaat. Er zijn efficiencyslagen gemaakt en er is via het concept van programmatisch werken organisatorische duidelijkheid en focus in de sturing aangebracht. Gegeven de dynamiek van de organisatiecontext blijft een verdere doorontwikkeling en transformatie van de organisatie noodzakelijk.

Zoals onze strategische visie bepalend is voor de lange termijnkoers van onze stad, zo is de (in het najaar van 2020 vastgestelde) besturingsfilosofie bepalend voor de wijze waarop hieraan als organisatie invulling willen geven. In dit document leggen we uit hoe en waarom we in Venlo werken zoals we doen gegeven de identiteit en kernwaarden van onze organisatie (professioneel, betrokken en vitaal). In 2021 zijn we met de implementatie gestart en deze krijgt een vervolg in 2022. Extra impulsen zijn er nodig die gefinancierd kunnen worden met incidentele middelen die ook binnen afzienbare tijd moeten renderen. U kunt hierbij denken aan ontwikkelingen op het gebied van informatiegestuurd handelen, de doorontwikkeling van het beleidsproces, procesinnovatie, gebiedsontwikkeling en ontwikkelingen op het gebied van procesmatig werken, rechtmatigheid en transparantie. Een belangrijk speerpunt binnen de huidige bestuursperiode was en is de verdere verbetering van de vermogenspositie. Onze behoedzame en koersvaste aanpak heeft gerendeerd en geleid tot een sterk verbeterde vermogenspositie. De ontwikkeling van het vermogen laat een verdere verbetering zien ten opzichte van de vastgestelde begroting 2021 – 2024. Vorig jaar is de focus verlegd van versterking van de vermogenspositie naar een voldoende wendbaar en het reëel en structureel in evenwicht houden van ons huishoudboekje.

Het structureel op orde houden van de begroting blijft nog altijd een uitdaging. Afgezien van de discussie over jeugdmiddelen is namelijk ook de herijking van het gemeentefonds een voor onze sector belangrijke ontwikkeling. Een ontwikkeling die toekomstige kansen biedt. Na de uitkomsten van het eerste herverdelingsonderzoek, ligt er nu een bijgestelde uitkomst waarbij de gemeente Venlo er opnieuw substantieel financieel beter uitkomt. We hebben dus eigenlijk jarenlang (veel) te weinig middelen ontvangen. Maar opnieuw is daar de discussie over de 'eerlijkheid' van de voorgestelde herverdeling, de effecten op de nadeelgemeenten, het aftoppen van het voor- en nadeel en het ingroeipad. Daarbij hoort, net als bij de extra middelen voor jeugdzorg, nadrukkelijk een aantal kanttekeningen. Allereerst is het geld er (nog) niet. Niet voor jeugdzorg en niet wat betreft de herverdeling. Daadwerkelijke effectuering is overgelaten aan een nieuw kabinet. Een reële kans is dat eventuele extra middelen die tot uitkering komen gevolgen hebben voor de omvang van het gemeentefonds als totaal (terugverdienen effecten Coronacrisis) waarbij eerder gemaakte afspraken worden 6 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

heroverwogen. Dat bekostiging van het Interbestuurlijk Programma (IBP) zoals de klimaatadaptatie, energietransitie en wonen door gemeenten zelf bekostigd moeten worden in plaats van de financiering door het Rijk zoals nu afgesproken is. Geen onrealistische verwachting gezien de voorgeschiedenis. Wij adviseren u als gemeenteraad dan ook om met de genoemde ontwikkelingen zeer behoedzaam om te gaan. Voor wat betreft de investeringen is het uitgangspunt om eerst af te maken waar we aan begonnen zijn en enkel nieuwe investeringen op te nemen passend binnen de door de gemeenteraad gedane bestelling. Investeringen die plaatsvinden na 2022 vooral over te laten aan een nieuw college. Tegen de achtergrond van deze ontwikkelingen gaan we nader in op de financiële positie van onze organisatie. De financiële positie speelt immers een belangrijke rol binnen de te maken integrale afwegingen over de te varen koers op de korte, maar vooral op de strategische en daarmee (middel)lange termijn. De financiële positie is uiteraard geen doel op zich en moet altijd bezien worden in het licht van de totale maatschappelijke opgave van de stad. Het te bereiken maatschappelijk rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen zijn hierbij van evident belang.

Zoals in de vorige alinea's reeds verwoord zijn er een aantal actuele landelijke ontwikkelingen, die relevant zijn om gedetailleerder uiteen te zetten, zodat de afwegingen verder in perspectief geplaatst kunnen worden. Zo wordt er al geruime tijd door de gemeentefondsbeheerders met de VNG gewerkt aan een nieuwe, rechtvaardigere verdeling van het gemeentefonds. Afgelopen voorjaar zijn de voorlopige resultaten van het nieuwe verdeelstelsel bekend geworden, inclusief een aanzienlijk aantal kritische vragen en opmerkingen van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). Dat was voor de fondsbeheerders aanleiding om dit voorstel opnieuw te bezien. De resultaten van het (daarop) aangepaste verdeelmodel zijn tijdens de zomerperiode verschenen en liggen nu ter advisering bij de ROB. Voor de gemeente Venlo kent deze herverdeling -op basis van de te verwachten uitkomstensubstantieel structurele voordelen. Bedragen van indicatief €8 tot €11 miljoen structureel. Ook nu weer leiden de individuele herverdeeleffecten tot veel discussie in het land en wordt voorgesteld om de herverdeeleffecten af te toppen tot maximaal € 60 per inwoner. Voor Venlo zou dit niettemin een positief effect (kunnen) betekenen van €6 miljoen structureel.

Herverdeeleffecten herijking gemeentefonds Na ontvangst en weging van het definitieve advies van de ROB start de VNG-consultatie bij gemeenten. Een nieuw kabinet zal een besluit moeten nemen over het nieuwe verdeelstelsel. 7 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Inwerkingtreding is voorzien per 1-1-2023. De publicatie van de definitieve resultaten wordt in de meicirculaire 2022 verwacht. Op basis van de reguliere gedragslijn zullen deze effecten stapsgewijs worden doorgevoerd tot maximaal € 15 per inwoner, € 1,5 miljoen per jaar. Nadrukkelijk wordt aangegeven dat het herverdelingsproces al erg lang duurt en nog kan duren. De individuele herverdeeleffecten leiden tot zeer veel discussie en gaat onder andere over de 'eerlijkheid' van de voorgestelde herverdeling, de effecten op de nadeelgemeenten, het aftoppen van het vooren nadeel en het ingroeipad. In deze begroting hebben wij geen rekening gehouden met de mogelijke effecten van de herijkingsoperatie. Gemeenten geven al sinds de decentralisatie van de jeugdzorg aan dat zij van het rijk onvoldoende middelen hebben ontvangen, passend bij de taken waaraan zij geacht worden invulling en uitvoering te geven. Kabinet en gemeenten zijn, ondanks veel en herhaald overleg. hierover uiteindelijk niet tot overeenstemming gekomen. Afgelopen mei heeft de voor dit doel ingestelde arbitragecommissie uitspraak gedaan en advies gegeven over het geschil tussen Rijk en gemeenten over de structurele financiering van de jeugdzorg.

Naar aanleiding van de uitspraak is het kabinet in gesprek gegaan met gemeenten waarna het Kabinet heeft besloten om in 2022 € 1,3 miljard incidenteel extra beschikbaar te stellen aan gemeenten voor de tekorten vanwege de jeugdzorg. Gemeenten committeren zich daarbij aan de invulling van een set aan maatregelen die in 2022 een besparing van € 214 miljoen opleveren. Daarnaast gaan Rijk en de VNG, in samenwerking met andere betrokken, aan de slag met het opstellen van een Hervormingsagenda. Deze agenda bestaat uit de combinatie van een set van maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. De € 1,3 miljard aan extra rijksmiddelen komt overeen met indicatief € 7,9 miljoen voor Venlo en wordt uitgekeerd via de algemene uitkering. In de septembercirculaire 2021 zal de daadwerkelijke verdeling en uitkering plaatsvinden. Omdat het om een substantieel bedrag gaat hebben wij deze bijdrage ad € 7,9 miljoen (incidenteel) verwerkt in de voorliggende begroting. Het nieuwe kabinet zal moeten besluiten over de structurele financiën vanaf 2023 en eventuele noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel om de jeugdzorg in de toekomst effectief en beheersbaar te houden.

Er zijn afspraken gemaakt tussen het ministerie, IPO en VNG dat gemeenten de mogelijkheid krijgen vanaf 2023 een stelpost op te nemen van 75% van de door de arbitragecommissie gedane uitspraak en advies. Dit betekent dat het voor gemeenten mogelijk is een 'papieren stelpost' op te nemen van gemiddeld € 6 miljoen vanaf 2023. Eerder in dit hoofdstuk hebben wij aangegeven dat wij van mening zijn, om genoemde kanttekeningen, met deze ontwikkeling buitengewoon terughoudend om te gaan op grond waarvan wij hebben besloten van deze mogelijkheid, van deze 'papieren stelpost' geen gebruik te maken. Een andere zeer relevante ontwikkeling is de beoogde (door-)decentralisatie van een aantal centrumgemeentetaken naar de regiogemeenten inclusief de financiering hiervan. Het meest in het oog springende voorbeeld is de taak Beschermd Wonen waarbij, afgezien van deze doordecentralisatie, ook het verdeelmodel herijkt wordt. Afgelopen maart hebben er landelijke verkiezingen plaatsgevonden, maar is er nog altijd geen nieuw kabinet geformeerd. Het nieuwe regeerakkoord zal naar alle waarschijnlijkheid van (grote) invloed zijn op de (meerjaren)begroting van gemeenten en daarmee voor de invulling van de inhoudelijke 8 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

opgave voor de komende jaren. Zeker gezien de vele dossiers die op landelijk niveau spelen als het gaat om de financiële positie van gemeenten en de (financiële) effecten van COVID-19 voor de (middel)lange termijn. Ook dit is naar onze overtuiging een reden om met de genoemde ontwikkelingen buitengewoon behoedzaam om te gaan. Een belangrijk speerpunt binnen de huidige bestuursperiode was en is de verdere verbetering van de financiële positie. Onze behoedzame en koersvaste aanpak heeft gerendeerd en geleid tot een sterk verbeterde vermogenspositie. Het vorig jaar hebben wij de focus verlegd van een versterking van de vermogenspositie naar een voldoende wendbare en het reëel en structureel in evenwicht houden van ons huishoudboekje. In deze begroting presenteren wij een reëel en structureel sluitende begroting waarbij overeenkomstig de door u vastgestelde spelregels een behoudend scenario wordt gehanteerd. Er is sprake van een stabiele groei van ons (weerstands)vermogen waarbij de ontwikkeling van de financiële indicatoren voldoet aan de door u vastgestelde doelstellingen. Een begroting met een evenwichtig pakket dat recht doet aan de maatschappelijke opgave en ambities in relatie tot de financiële positie.

Een begroting waarbij een volgend college afwegingen kan maken op het moment dat er meer zekerheid is over de ontwikkelingen rondom de structurele middelen jeugdzorg en de uitkomsten van de herijking gemeentefonds. Eventuele positieve uitkomsten van de hiervoor geschetste ontwikkelingen zien wij wel nadrukkelijk als een wenkend perspectief op de (middel)lange termijn voor onze structurele opgave. Indien er aanvullende structurele middelen beschikbaar komen vanuit het Rijk stellen wij voor deze middelen opnieuw af te wegen tegen de ingeboekte transformatieopgave binnen het programma Gezond en Actief gekoppeld aan het gemeentebrede gemeentelijk vastgoed alvorens deze te koppelen aan nieuwe ambities. Naast het geschetste wenkend perspectief zien wij ook een aantal uitdagingen zoals de klimaatadaptatie, energietransitie, wonen, de overspannen markt inzake bouwmaterialen en vastgoed, onderhoud van het gemeentelijk kapitaal en ontwikkelingen rondom de zorgkosten.

De begroting is de start, het daadwerkelijk effectueren van de in gang gezette maatregelen is het vervolg. Het blijven voeren van een behoedzaam begrotingsbeleid en de realisatie van de maatschappelijke opgave binnen de afgesproken kaders blijven wij als een belangrijke opgave zien. De beoordeling van de financiële positie, waarop de conclusie gebaseerd is, vindt plaats op basis van de door u vastgestelde strategische en tactische doelstellingen. Schematisch ziet dit er als volgt uit:

9 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

De beoordeling van de financiële positie vindt plaats op basis van de door u vastgestelde strategische en tactische doelstellingen. De strategische doelstelling is een Duurzaam gezonde financiële huishouding. De tactische doelstellingen zijn : 1. sluitende begroting 2. voldoende weerstandscapaciteit 3. wendbare begroting 4. acceptabele schuld Deze tactische doelstellingen zijn elk voorzien van één of meer kengetallen. Deze kengetallen inclusief een analyse en beoordeling - worden uitgebreid toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (kengetallen financiële positie). In deze paragraaf zullen de belangrijkste conclusies worden weergegeven.

Doelstelling sluitende begroting De doelstelling is een reëel structureel sluitende (meerjaren)begroting. De structurele exploitatieruimte is voor alle jaren licht positief en voldoet hiermee aan het vastgestelde financieel kader. Tot en met 2023 is er nog sprake van, een weliswaar bescheiden, positief begrotingssaldo dat op basis van de vastgestelde begroting is toegevoegd aan het (weerstands)vermogen (1). Vanaf 2024 worden geen middelen vanuit een positief begrotingssaldo toegevoegd aan het (weerstands)vermogen waardoor er geen vrije ruimte is voor het opvangen van structurele tegenvallers. De focus en uitdaging is verlegd van het versterken van het (weerstands)vermogen naar het reëel en structureel sluitend houden van de financiële huishouding. In deze begroting is er, naast ruimte voor nieuwe ontwikkelingen, ook sprake van concrete maatregelen tot bijsturing die ook daadwerkelijk gerealiseerd moeten worden. Aandachtspunt is o.a. de transformatieopgave in het sociaal domein binnen het programma Gezond en Actief en daarnaast gekoppeld aan het gemeentelijk vastgoed van in totaal € 4,150 miljoen structureel vanaf 2025. Hieraan gekoppeld het wenkend perspectief van de ontwikkelingen rondom de jeugdmiddelen en de herijking van het gemeentefonds. 10 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

(1) Op basis van het vastgestelde financieel beleid wordt de bespaarde rente ten laste van de exploitatie toegevoegd aan de algemene reserve. Stand Kadernota plus actualisatie Bedragen x € 1.000 2022

2023

Saldo begroting 2021-2024

409

1.090

Toevoeging weerstandsvermogen

-409

-1.090

2024

2025 -725

Begroting 2021 -2024

-725

Loon- prijsontwikkeling

-304

-285

-274

-272

Ontwikkelingen gemeentefonds

2.153

321

569

719

320

320

320

320

2.169

356

615

42

8

2

2

-320

-320

-320

-320

78

78

78

78

Vertrekpunt begrotingsproces 2022-2025

1.927

122

375

-198

Voorstellen

-1.160

188

35

236

767

309

411

38

Structurele doorwerking jaarrekening 2020 Saldo kadernota Actualisatie prijsinflatie 2022-2026 Herziening structurele doorwerking jaarrekening 2020 Financiële actualisatie exploitatie GRP 2021-2031

Saldo programmabegroting

De begroting laat voor de jaren 2022 t/m 2024 een positief begrotingssaldo zien waar geen concrete bestemming aan gegeven is. De structurele exploitatieruimte bedraagt in 2022: 0,3% aflopend naar 0,1% in 2025. De structurele exploitatieruimte begeeft zich hierbij net boven het minimum van ≥ 0%.

Doelstelling voldoende weerstandscapaciteit De doelstelling 'voldoende weerstandscapaciteit' betreft het beschikbaar hebben van voldoende middelen (weerstandscapaciteit) voor het opvangen van de geïdentificeerde risico's, waarbij de risicobereidheid is: "Venlo wil geen risicomijdende gemeente zijn". De ratio weerstandsvermogen bedraagt 2,23 in 2022 oplopend naar 2,37 in 2025. De ontwikkeling is hiermee een lichte verbetering met de vorig jaar vastgestelde (meerjaren)begroting (2022: 2,14).

De door u vastgestelde streefwaarde ligt tussen de 1,4 en 2,0 (classificatie: ≥ 1,4 < 2,0). Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader van provincies geeft bij deze de classificatie 'Ruim Voldoende'. Op basis van deze begroting voldoen wij aan de beoogde doelstelling.

De solvabiliteitsratio begeeft zich naar verwachting tussen de 25% (2023 en 2024) en 26% (2022 en 2025). De ontwikkeling is hierbij beter dan bij de vorig jaar vastgestelde meerjarige verwachtingen. De ontwikkeling begeeft zich op of boven de door u vastgestelde streefwaarde van ≥ 25% waarbij aan de doelstelling wordt voldaan. Opgemerkt wordt dat de waardes zich nog altijd bevinden onder het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van de steden 100.000-150.000 inwoners. Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader van provincies geeft een signaleringswaarde voor de solvabiliteitsratio van ≤ 20% als meest risicovol. 11 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Doelstelling wendbare begroting Wat betreft de doelstelling 'wendbare begroting' gaat het om de bepaling of de begroting voldoende wendbaar is om tijdig te kunnen anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. Het kapitaallastenplafond is (nagenoeg) in omvang gelijk gebleven, hetgeen betekent dat de begroting op termijn met eenzelfde bedrag aan rente en afschrijvingen belast kan worden als in de begroting 2021-2024 voorzien.

De investeringen zoals opgenomen tot en met investeringsplan 2025 worden naar verwachting gefinancierd door de beschikbare ruimte en vrijval van kapitaallasten binnen het kapitaallastenplafond. Er is binnen het kapitaallastenplafond geen structurele ruimte voor aanvullende nieuwe investeringen tot en met 2025. Nieuwe investeringen zullen onderdeel zijn van het integrale afwegingsproces.

De structurele exploitatieruimte bedraagt in 2022: 0,3%. De structurele exploitatieruimte bedraagt in 2025 0,1%. Dit betekent dat de structurele lasten gedekt worden door structurele baten.

De belastingcapaciteit bedraagt in 2022 97,8% en bevindt zich, mede als gevolg van het door u vastgestelde kader om de woonlasten nominaal gelijk te houden, onder de door u vastgestelde streefwaarde van ≤ 105%. Dit is een verbetering ten opzichte van de vorig jaar vastgestelde begroting (2022 102%).

Doelstelling acceptabele schuld De schuldpositie van de gemeente Venlo dient zich op een acceptabel niveau te bevinden. De netto schuldquote bedraagt 54% in 2022 en stijgt naar 64% in 2025 (streefwaarde < 130%). De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt 46% in 2022 en stijgt naar 56% in 2025 (streefwaarde < 100%). De schuldquotes zijn lager dan bij de vorig jaar vastgestelde begroting. Opgemerkt wordt dat er vanaf 2023 relatief weinig investeringen op het investeringsplan zijn opgenomen. De schuldquotes bevinden zich voor de hele periode ruim binnen de streefwaarden.

De netto schuld gecorrigeerd voor verstrekte leningen per inwoner bedraagt voor het jaar 2022 € 2.042 en stijgt naar € 2.273 per inwoner voor het jaar 2025. Dit is lager dan verwacht werd op basis van de vorig jaar vastgestelde begroting (2022 € 2.406 per inwoner).

Wij wensen u veel succes toe bij de door u te maken afwegingen.

12 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

ONTWIKKELINGEN FINANCIËLE POSITIE Ontwikkelingen 2022-2025 Bedragen x € 1.000 Budgettair kader

2022

2023

2024

2025

436.034

461.507

406.323

405.352

1.824

1.232

1.482

1.866

437.858

462.739

407.804

407.218

4.933

3.101

3.350

3.500

137

63

57

57

5.471

-592

6.424

6.026

Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen

23.432

11.342

3.827

-1.357

Subtotaal

33.972

13.914

13.658

8.225

Totaal baten budgettair kader

471.830

476.653

421.463

415.444

436.034

461.507

406.323

406.077

1.746

1.154

1.403

1.788

437.779

462.661

407.726

407.865

2.764

2.745

2.735

2.733

457

375

375

375

5.471

-592

6.424

6.026

Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen

24.592

11.155

3.792

-1.593

Subtotaal

33.283

13.683

13.326

7.541

Totaal lasten budgettair kader

471.063

476.344

421.052

415.406

767

309

411

38

Baten Stand ontwerpbegroting 2021 Raadsbesluiten na vaststelling begroting Subtotaal Nieuwe ontwikkelingen Baten A Kadernota B Actualisatie Kadernota C Budgettair neutrale wijzigingen D

Lasten Stand ontwerpbegroting 2021 Raadsbesluiten na vaststelling begroting Subtotaal Nieuwe ontwikkelingen Lasten A Kadernota B Actualisatie Kadernota C Budgettair neutrale wijzigingen D

Saldo Programmabegroting

13 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Toelichting: A. Kadernota Hierin staan de posten die al aan uw Raad zijn gepresenteerd in het budgettair beeld uit de Kadernota 2022. Het betreft de reserveringen voor loon- en prijscompensatie, de middelen die we hiervoor in het gemeentefonds ontvangen en de structurele doorwerking jaarrekening 2020.

B. Actualisatie Kadernota Na de Kadernota 2022 is gestart met de begrotingsvoorbereiding. Daarbij is het budgettair beeld uit de Kadernota geactualiseerd. Deze actualisatie heeft met name betrekking op de aanpassing van het in de Kadernota geprognosticeerde structurele jaarrekeningresultaat naar het werkelijke structurele jaarrekeningresultaat. De budgetcircuits afval en riolen mogen maximaal 100% kostendekkend zijn inclusief de extracomptabele toerekening van overhead en compensabele BTW. Per saldo leidt de doorrekening hiervan tot een klein voordeel.

C. Budgettair neutrale wijzigingen De grootste mutaties in deze categorie hebben betrekking op de actualisatie van verwachte kosten en opbrengsten van (majeure) projecten die betrekking hebben op grondexploitaties. Deze grondexploitaties worden jaarlijks geactualiseerd volgens de meest recente berekeningen en planningen (zie tevens de nota Grondbedrijf). De Bargeterminal, het kazernekwartier, Q4 en het centrum Venlo/Maaswaard zijn de projecten waarbij de grootste mutaties zijn. Vanaf 2024 wordt de verwachte reisdocumentenpiek zichtbaar als een budgettaire neutrale wijziging. Ook de inzet van de rijksmiddelen klimaatakkoord voor het uitvoeringsprogramma RESNML 2022 is een grote budgettaire neutrale wijziging. Als laatste valt ook, vanaf 2023, de inzet van rijksmiddelen voor het programma circulaire en duurzame hoofdstad op.

D. Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen Na vaststelling van de kadernota heeft op basis van de door u vastgestelde kaders zoals opgenomen in de kadernota 2022, een afweging plaatsgevonden van begrotingsvoorstellen. De begrotingsvoorstellen, exclusief de budgettair neutrale wijzigingen, leiden op totaalniveau tot onderstaande bijstellingen:

14 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Bedragen x € 1.000 2022

2023

2024

2025

Baten begrotingsvoorstellen 2022-2025

23.432

11.342

3.827

-1.357

Lasten begrotingsvoorstellen 2022-2025

24.592

11.155

3.792

-1.593

Saldo begrotingsvoorstellen 2022-2025

-1.160

188

35

236

In het hoofdstuk Programma's en Algemene middelen worden de verschillende begrotingsvoorstellen per programmalijn toegelicht. Bedragen x € 1.000 Begrotingsvoorstellen 2022-2025

2022

2023

2024

2025

1. Gezond en actief Venlo

-3.182

-1.739

-1.407

-1.002

2. Leefbaar Venlo

-6.104

-464

-353

-367

3. Grenzeloos Venlo

-20

-120

-470

-720

4. Welvarend Venlo

-321

-171

-71

-71

5. Centrumstad Venlo

-400

-35

-35

-35

6. Circulaire en duurzame hoofdstad

-50

-50

-50

-50

Algemene middelen

8.917

2.767

2.422

2.481

Totaal begrotingsvoorstellen 2022-2025

-1.160

188

35

236

In onderstaande tabel een totaaloverzicht per programma van alle nieuwe investeringskredieten van 2022 t/m 2025. Bedragen x € 1.000 Naam 1. Gezond en actief Venlo

Krediet 2021 -2.484

2. Leefbaar Venlo

Voorportaal 2022

2023

2024

2025

19.642

4.354

750

750

8.316

845

1.945

845

5.199

2.695

1.595

3. Grenzeloos Venlo 1.650

4. Welvarend Venlo 5. Centrumstad Venlo

-83

3.350

6. Circulaire en duurzame hoofdstad 150

Algemene middelen Totaal investeringen

15 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

-2.568

33.108

Ontwikkelingen kapitaallasten De onrendabele investeringen worden afgewogen binnen het kapitaallastenplafond. Hierbij wordt een expliciet onderscheid aangebracht tussen de afwegingen binnen de reguliere exploitatie (baten en lasten) en afwegingen binnen de investeringssfeer. Nieuwe onrendabele investeringen (zowel vervanging als uitbreiding) moeten passen binnen de ruimte die daarvoor meerjarig ter beschikking is gesteld door de Raad.

Dit onderdeel laat de ontwikkeling zien van het resultaat op kapitaallasten. De resterende incidentele ruimte in 2023, 2024 en 2025 blijft beschikbaar binnen het kapitaallastenplafond.

Bijlage II bevat een overzicht van alle investeringen 2022 t/m 2025 inclusief de bijhorende kapitaallasten.

De bijstelling van de kapitaallasten voor de begroting 2022-2025 laat het volgende beeld zien: bedragen x €1.000 1. Kapitaallastenplafond 2. Kapitaallasten investeringen 2022

2022

2023

2024

2025

29.297

29.297

29.297

29.297

-141

418

985

1.731

287

683

3. Kapitaallasten investeringen 2023-2025 4. Totaal kapitaallasten investeringen 2022-2025* (2+3)

-141

418

1.272

2.414

5. Kapitaallasten bestaand beleid

24.426

24.679

25.614

25.494

6. Reeds eerder incidenteel vrijgevallen ruimte plafond

4.559

3.064

1.943

7. Totaal kapitaallasten begroting 2022-2025 (4+5+6)

28.844

28.161

28.829

27.908

453

1.136

468

1.388

-62

-62

-62

530

1.450

8. Subtotaal (1-7) 9. Dekking kapitaallasten rendabele investeringen 2023-2025 10. Incidentele vrijval ruimte plafond begroting 2022-2025

453

11. Beschikbaar plafond (8-9-10)

500 698

1. Het totaalbedrag aan kapitaallasten dat maximaal beschikbaar is in de begroting (kapitaallastenplafond). 2. Bedrag aan kapitaallasten dat benodigd is voor het uitvoeren van de investeringen van 2022. 3. Bedrag aan kapitaallasten dat benodigd is voor het uitvoeren van de investeringen op het voorportaal 2023 t/m 2025. 4. Dit is het totaalbedrag aan kapitaallasten dat benodigd is voor het uitvoeren van de investeringen van 2022 t/m 2025. 5. Bedrag aan kapitaallasten van reeds eerder geaccordeerde investeringen. 6. Dit betreft de incidentele ruimte binnen het kapitaallastenplafond die reeds bij voorgaande begrotingen is vrijgevallen. 7. Totaalbedrag aan kapitaallasten dat nu in de begroting voor 2022-2025 is opgenomen. 16 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

8. Dit is het verschil tussen het kapitaallastenplafond en de totaal benodigde kapitaallasten begroting 2022-2025. 9. Dit is extra dekking vanuit de rendabele investeringen die beschikbaar is voor het kapitaallastenplafond. 10. Dit betreft de incidentele vrijval ruimte kapitaallastenplafond. 11. Restant dat incidenteel beschikbaar is binnen het kapitaallastenplafond.

17 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

PROGRAMMA'S EN ALGEMENE MIDDELEN In dit hoofdstuk gaan wij in op de zes inhoudelijke programma's van onze begroting en presenteren wij een overzicht van de algemene middelen.

Onderdeel van de programma's zijn de programma-indicatoren. Wij hebben deze samengesteld per programma en per programmalijn, in overleg met een vertegenwoordiging uit uw raad en uw auditcommissie. Wij hebben deze indicatoren voor u bij elkaar gezet in een apart boekje dat wij jaarlijks gaan actualiseren.

18 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

1. Gezond en actief Venlo

19 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Gezond en Actief Venlo is een omvangrijk programma met een aantal wettelijke taken in combinatie met lokale en regionale ambities. Het Beleidskader Maatschappelijk Domein ‘Fier op Venlo’ vormt de basis voor toekomstige beleidsontwikkelingen. Het beleidskader is een vizier voor de toekomst. Hoe we hieraan uitvoering geven, met wie en met welke activiteiten wordt geconcretiseerd in dit programma. Uiteraard is het de bedoeling dat in voorstellen voor innovatie, vernieuwing en veranderingen ook aangegeven wordt wat anders of niet meer gaat gebeuren. Dit kan ook in de toekomst zijn. De gedachte is dat er in 2022 innovaties worden ontwikkeld en doorgevoerd die in latere jaren (financieel) effect opleveren. Het beleidskader omvat het hele maatschappelijk domein en wordt samengevat in onderstaande figuur. Het bestaat uit vier ankers die gelden voor alle beleidsthema’s en een viertal (meer concrete) accenten voor vernieuwing

De vier accenten van het beleidskader ziet u terug komen bij de programmalijnen. Financieel treft u binnen de programmalijn Meedoen een begrotingsvoorstel aan voor de Talentenacademie voor 2022 (met een uitloop in 2023). De overige drie voorstellen worden met bestaande middelen gedekt. Tevens zijn er een aantal voorstellen specifiek vanuit de kadernota opgenomen: 

Laaggeletterdheid



Jongeren Perspectief Fonds (JPF-motie)



Internationale werknemers opvang



Gemeenschapsaccommodaties



Onderwijshuisvesting thema's



Diverse sociale basis thema’s als eenzaamheid, dementievriendelijk Venlo, sociale problematiek bij werknemers, etc.

20 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Tot slot zijn er de zeer complexe thema's als Beschermd Wonen en jeugdzorg door de doordecentralisatie en rijksinterventies (extra jeugdmiddelen). Financieel zijn deze vertaald in deze begroting, inhoudelijk wordt u ook separaat hierover geïnformeerd.

Samengevat zien we dat de inzet in het programma Gezond & Actief van de afgelopen jaren heeft geloond. We zien dat er naast ruimtevragende voorstellen (jeugd, gezondheid, sport, onderwijs) ook ruimtescheppende voorstellen (BUIG, WSW en WMO) zijn. Voor 2022 is het overall beeld, ook door de extra jeugdmiddelen, neutraal.

Bedragen x € 1.000 Middelen per Programmalijn inclusief mutaties reserves

Baten / Lasten

2022

2023

2024

2025

Gezond en Vitaal

Baten

3.263

3.335

3.404

3.404

Lasten

14.415

14.403

14.596

15.235

Subtotaal Gezond en Vitaal Meedoen

-11.152

-11.068

-11.192

-11.831

Baten

49.891

52.049

53.186

53.650

Lasten

94.760

96.701

97.702

98.294

-44.869

-44.653

-44.517

-44.644

Baten

6.624

6.624

6.619

5.945

Lasten

18.527

18.591

18.823

18.410

-11.903

-11.967

-12.203

-12.465

8.037

8.043

8.049

8.049

Subtotaal Meedoen Ontplooiing Subtotaal Ontplooiing Zelfredzaamheid

Baten

109.987

106.221

104.199

103.637

Subtotaal Zelfredzaamheid

Lasten

-101.949

-98.178

-96.150

-95.588

Totaal saldo Programma

-169.873

-165.866

-164.062

-164.527

Investeringsvoorstellen Bedragen x € 1.000 Programmalijn

Krediet 2021

Gezond en vitaal

2022

Voorportaal 2023

2024

2025

750

750

750

750

750

14.850

Meedoen

750

Ontplooiing

-2.484 4.042 3.604

Zelfredzaamheid Totaal Programma 1

21 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

-2.484 19.642 4.354

Gezond en vitaal Inleiding Wat willen we bereiken? Met de programmalijn Gezond en vitaal leveren we een bijdrage aan de kwaliteit van leven van onze inwoners. We doen dit vanuit een brede kijk op gezondheid, de zogenaamde positieve gezondheid. We willen bevorderen dat inwoners gezond en vitaal zijn, dit ook blijven en dat de gezonde keuze de makkelijke keuze is, zodat de inzet van zorg en maatwerkvoorzieningen zoveel mogelijk kan worden voorkomen (preventie). Dat doen we door het verbeteren van de (positieve) gezondheid van onze inwoners en daarmee hun veerkracht. Ook het stimuleren van een leven lang bewegen en het versterken van een gezonde omgeving zijn van belang in deze programmalijn, die ook een positieve invloed heeft op de doelstellingen van diverse andere programmalijnen, zoals Meedoen (vitale buurten en verenigingen) en Ontplooiing (opleiding). Verder maken we sporten en bewegen zo leuk, toegankelijk en laagdrempelig mogelijk. We bieden alle jeugd van 0 tot 18 jaar (in een doorlopende lijn) een sportieve basis, zodat ze graag een leven lang blijven sporten en bewegen. Daarbij gaat extra aandacht uit naar jongeren met een bepaalde kwetsbaarheid. Samen met de programmalijn Ontplooiing investeren we zo in gelijke kansen. Zo vergroten we de vitaliteit van jongs af aan en verminderen we gezondheidsachterstanden.

Randvoorwaardelijk zetten we in op een toekomstbestendige infrastructuur van een aantal breed toegankelijke geclusterde sportomgevingen. Hierbij werken we ook aan een openbare ruimte die uitnodigt tot meer bewegen.

Wat gaan we daarvoor doen? We gaan de (positieve) gezondheid van onze inwoners verbeteren, het bewegen stimuleren en een bijdrage leveren aan het gezonder maken van onze leefomgeving. Dit doen we concreet door de volgende thema’s vorm te geven. Het versterken van de positieve gezondheid van onze inwoners Het lokaal gezondheidsbeleid 2021-2025 is vastgesteld via het beleidskader Fier op Venlo. Wij blijven investeren in de gezondheid van onze inwoners en het werken aan vitaliteit begint al bij (jonge) kinderen. Dit doen we door de volgende activiteiten: 

JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) en de 'Gezonde Basisschool van de Toekomst'. Door met name in aandachtswijken deze aanpak te ontwikkelen vanuit een brede benadering (kind en omgeving) vergroten we kansengelijkheid vanaf de vroege jeugd. Dit heeft een nauwe relatie met de regiodeal.



Voor kinderen met (ernstig) overgewicht werken we als koplopergemeente samen met o.a. provincie, VGZ, MUMC+ en de GGD’ s aan een aanpak op maat voor kind en gezin, via de provinciale netwerkaanpak.

22 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025



Aanpak “op weg naar een rookvrije generatie'. In 2022 intensiveren we deze aanpak via de uitvoering van het regionaal preventieakkoord en een cofinanciering van de gezondste regio.



Gelet op de vergrijzing en een stijging van het aantal (chronisch) zieken, zetten wij in op de gezondheid, vitaliteit en zelfredzaamheid van onze ouderen. Belangrijke onderdelen hiervoor zijn de beweging naar een 'dementievriendelijke gemeenschap', en ‘een tegen eenzaamheid’ met maatschappelijke partners.



We gaan het aantal valincidenten onder zelfstandig wonende ouderen verminderen met het regioproject Stevig Staan.



Via de GGD Limburg Noord bieden we vanaf 2022 een prenataal huisbezoek voor aanstaande ouders aan. De focus ligt op laagdrempelige ondersteuning op het gebied van gezondheid van het kind/gezin. Dit is een nieuwe wettelijke plicht.

Deze activiteiten dragen ook bij aan de doelstellingen van diverse andere programma's en programmalijnen, zoals Duurzaamheid (o.a. duurzame sportaccommodaties), de Investeringsagenda en Regiodeal (gezondste regio), Meedoen (vitale gemeenschappen) en Ontplooiing (opleiding) en vice versa. Het bevorderen van sport en bewegen Sporten en bewegen moet leuk, toegankelijk en laagdrempelig zijn en inwoners plezier geven. Dit vergroot de vitaliteit en vermindert tevens gezondheidsachterstanden. De basis hiervoor is de Venlo.fit sportvisie 2030. Van belang is dat onze jeugd een sportieve basis meekrijgt zodat ze graag een leven lang wil sporten en bewegen. Het belang van sport, gezondheid en preventie wordt hierbij onder de aandacht gebracht van leerlingen op het voorgezet (speciaal) onderwijs. Voor het primair onderwijs doen we dit via JOGG en de ‘de Gezonde Basisschool van de Toekomst’. Ook willen we de 'afstand tot de sport' verkleinen voor groepen inwoners waarvoor sporten en bewegen minder toegankelijk zijn. Daarbij richten we ons met name op volwassenen en ouderen met gezondheidsachterstanden, met een beperking (fysiek of mentaal), met een gedragsprobleem of met een afstand tot de arbeidsmarkt. Sportverenigingen zijn vanuit sportief, maatschappelijk en sociaal oogpunt een belangrijke maatschappelijke partner.

We ondersteunen verenigingsbesturen om de vitaliteit van hun sportvereniging te versterken en hun pedagogische taak uit te voeren. Het behouden en waar nodig versterken van onze sportieve omgevingen Om te kunnen sporten en bewegen, zijn passende faciliteiten noodzakelijk. Dit kunnen binnensportaccommodaties, sportparken of multifunctionele sportieve omgevingen (sportkernen) zijn, maar ook de openbare ruimte. De basis hiervoor is ook de Venlo.fit sportaccommodatievisie 2030. We zetten hierbij in op de volgende activiteiten: 

Het faciliteren van bewegingsonderwijs (wettelijke verplichting). Hiervoor exploiteren wij gymzalen, sportzalen en sporthallen en bieden wij bewegingsonderwijs in de sportkernen (buitenruimte) aan.



Beter benutten van sportkernen, sportparken en binnensportaccommodaties en daarmee de bezettingsgraad verhogen. Hiervoor is het afstemmen van vraag en aanbod noodzakelijk.

23 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Met name in de buitensport kennen we een overschot aan sportvelden waardoor een clustering van het aantal buitensportparken noodzakelijk is. 

Het voorbereiden van de tweede en volgende stappen uit de Venlo.fit sportaccommodatievisie. Hierbij beginnen we met het herinrichten van sportkern Herungerberg en onderzoeken tevens de vervolgstappen. Hiervoor wordt een business-case opgesteld.



Het voorbereiden van de nieuwbouw van sporthal Gulick en het onderzoeken van de best mogelijke locatie vanuit een breed perspectief. Vanuit dit perspectief komt er eerst een analyse op Venloos schaalniveau voor de binnensport.



Zwembad de Wisselslag: naar aanleiding van het genomen besluit over de nieuwbouw gaat het project verder met het ontwerpen van het nieuwe zwembad. Hierbij zijn de ruimtelijke inpassing, koppeling met het buitenbad en een duurzaam gebouw belangrijke aspecten.



Ook voor de gefuseerde basisschool Groeneveld (fusie met Taal en Lent) heeft de gemeente de wettelijke zorgplicht in het aanbieden van een adequate gymzaal voor het geven van bewegingsonderwijs. Vanwege een herontwikkeling is de huidige gymzaal op termijn mogelijk niet meer beschikbaar. Er zal een locatieonderzoek gedaan gaan worden naar een nieuwe locatie voor het bewegingsonderwijs. Belangrijk is dat de huidige locatie niet gesloopt zal worden voordat er een nieuwe locatie beschikbaar is.

De Integrale Visie Openbare Ruimte en de Omgevingswet zijn in de samenhang met het programma Centrumstad Venlo belangrijke aanknopingspunten om gezondheid en sport in de fysieke en/of openbare ruimte laagdrempelig mogelijk te maken.

Wat mag het kosten? In deze paragraaf wordt het totaal van de baten en lasten per programmalijn gepresenteerd. Daarnaast wordt een toelichting gegeven op de begrotingsvoorstellen die gerelateerd zijn aan deze programmalijn en op de investeringen uit het investeringsprogramma 2022. Bedragen x € 1.000 Middelen per Programmalijn inclusief mutaties reserves

Baten / Lasten

2022

2023

2024

2025

Gezond en Vitaal

Baten

3.263

3.335

3.404

3.404

Lasten

14.415

14.403

14.596

15.235

-11.152

-11.068

-11.192

-11.831

Totaal saldo Programmalijn

Bedragen x € 1.000 Begrotingsvoorstellen 2022-2025 Programmalijn Gezond en Vitaal

2022

2023

2024

2025

De Gezonde Basisschool van de Toekomst

-138

-275

-275

-275

Hogere energiekosten sportaccommodaties 2022-2025

-100

Overige voorstellen < € 0,1 miljoen

-67

-136

-136

-136

Totaal programmalijn Gezond en vitaal

-304

-411

-411

-411

24 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Gezonde Basisschool van de Toekomst (GBT)

-€ 138.000

Op basis van een meerjarig plan van aanpak, inclusief gedetailleerde financiële businesscase, kunnen we op 6 scholen in aandachtswijken implementeren. De onderwijsbesturen willen onze bijdrage verdubbelen en daarnaast investeren enkele andere partijen in de Venlose implementatie.

Energieprijzen

-€ 100.000

Dit betreft een correctie vanwege de gestegen energiekosten. Sportaccommodaties worden in 2022 verduurzaamd (voorstel jaarrekeningresultaat). In opmaat naar 2023 worden voorstellen gedaan en verder onderzocht om deze energiekosten te reduceren dan wel kostendekkend te krijgen via toekomstige contract afspraken verder onderzocht.

Uitbreidings- (U) en Vervangingsinvesteringen (V) Bedragen x € 1.000 Naam

U/V

Krediet 2021

2022

Voorportaal 2023

Onrendabel Nieuwbouw zwembad de Wisselslag

V

14.000

Herontwikkeling sportaccommodaties

U

500

Gymzaal Venlo-Oost

U

350

Totaal onrendabel

14.850

Rendabel Niet van toepassing Totaal rendabel Totaal Programmalijn Gezond en vitaal

14.850

Nieuwbouw zwembad de Wisselslag

€ 14.000.000

Voor zwembad de Wisselslag is 15 miljoen begroot. 1 miljoen voorbereidingskrediet heeft u reeds eerder gevoteerd. Het krediet voor de overige 14 miljoen wordt verdeeld over de jaren 2022, 23 en 24.

Herontwikkeling sportaccommodaties

€ 500.000

De Herontwikkeling van sportaccommodaties start met de ontwikkeling van Herungerberg zoals u ook in de begrotingsteksten kunt lezen. Dit betreft een voorbereidingskrediet.

Gymzaal Venlo-Oost

€ 350.000

Voor een nieuwe dan wel andere gymzaal in Venlo -oost wordt een voorbereidingskrediet van € 350.000 gereserveerd.

25 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

2024

2025

Ontplooiing Inleiding Wat willen we bereiken? Met de programmalijn Ontplooiing willen we onze inwoners in staat stellen zich naar vermogen te ontwikkelen en te ontplooien, zodat zij kunnen meedoen in de samenleving. Ontplooiing richt zich op al onze inwoners, maar in het bijzonder op onze jeugdige inwoners. Uitgangspunt is dat ieder kind recht heeft op optimale ontwikkelingskansen, ongeacht waar zijn of haar wieg staat/heeft gestaan. Bij de ontplooiing van onze jeugdige inwoners is een nadrukkelijke verantwoordelijkheid voor ouders/verzorgers weggelegd. Soms is hierbij ondersteuning gewenst of noodzakelijk, maar als gemeente hebben wij hoofdzakelijk een faciliterende en verbindende rol, bijvoorbeeld op basis van een wettelijke grondslag zoals bij onderwijshuisvesting of bij het toezicht op de deelname van jeugdigen aan het onderwijs.

Wat gaan we daarvoor doen? Binnen de programmalijn Ontplooiing streven wij naar doorgaande leer- en ontwikkellijnen en doorgaande ondersteuningslijnen, maar ook naar samenwerking. Kinderopvang, primair en voortgezet (speciaal) onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs zijn hierbij belangrijke samenwerkingspartners. Hiervoor is een langjarige aanpak opgestart, zoals het programma Aanpak voortijdig schoolverlaters en het programma Gelijke Kansen door duurzame samenwerking.

Programma Aanpak voortijdig schoolverlaters (VSV) Hierbij wordt intensief samengewerkt tussen gemeenten en onderwijsbesturen in Noord- en MiddenLimburg. De basis van de aanpak vormt het VSV programma 2020-2024. Onze gezamenlijke doelstelling is dat kinderen of op school zitten of aan het werk zijn, of jongeren zijn bezig met het doorlopen van een route richting onderwijs/(passend) werk en we streven ernaar dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen. Niet voor alle jongeren is een startkwalificatie haalbaar. In 2022 zetten wij onze aanpak voort om te komen tot een sluitende aanpak voor jongeren in een kwetsbare positie.

Programma Gelijke kansen door duurzame samenwerking In 2019 is door de besturen van primair- , speciaal- en voortgezet onderwijs en gemeente Venlo een intentieverklaring tot samenwerking getekend. Kinderopvangorganisaties hebben zich hierbij ook aangesloten. De aanleiding voor deze verklaring is dat we samen verantwoordelijk zijn voor een kwalitatief goed onderwijsaanbod en passende schoolloopbaan voor elk kind van 0-20 jaar. Uitgangspunt is dat ieder kind recht heeft op optimale ontwikkelingskansen, ongeacht waar zijn of haar wieg staat/heeft gestaan. We richten ons samen op de toekomst van het kind en pakken thema’s aan die een gezamenlijk belang kennen. We kennen 4 kernthema’s: taal, gezondheid, leefbaarheid en onderwijsachterstanden. 26 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Onderwijsachterstanden beleid (OAB) / gelijke kansen (2 tot 12 jaar) Wij hebben een (wettelijke) taak om onderwijsachterstanden te voorkomen en te bestrijden bij kinderen vanaf 2 jaar tot het verlaten van het primair onderwijs en ontvangen hiervoor geoormerkte financiële middelen. Uitgangspunt is dat ieder kind vanaf 2 jaar een voorschoolse voorziening bezoekt en zo met een goede startpositie instroomt in het onderwijs. Kinderen van 2 tot 4 jaar met een risico op taal- en/of ontwikkelingsachterstand krijgen extra begeleiding in de vorm van voorschoolse educatie op een gecertificeerde locatie voor peuteropvang. Ook in de groepen 1 en 2 van het primair onderwijs krijgen deze kinderen extra ondersteuning.

Schakelklassen (4 tot 12 jaar). Kinderen in het primair onderwijs voor wie het Nederlands niet de moedertaal is, worden gedurende maximaal een jaar in een schakelklas geplaatst. Daar krijgen ze intensief taalonderwijs, zodat zij daarna op hun eigen niveau regulier onderwijs kunnen volgen. De komende schooljaren 2021-2022 en 2022-2023 blijven de huidige 11 schakelklassen bestaan, maar worden deze stapsgewijs in samenwerking met de Venlose schoolbesturen omgebouwd naar taalklassen. Taalklassen zijn toegankelijk voor alle leerlingen met een taalachterstand en hebben een flexibele in- en uitstroom.

Passend onderwijs Het is onze ambitie om samen met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs Primair Onderwijs (PO) en Voortgezet Onderwijs (VO) te komen tot een zodanig gedifferentieerd onderwijsaanbod dat ieder kind zich zoveel als mogelijk in een thuisnabije omgeving optimaal kan ontwikkelen. Alle kinderen en jongeren hebben recht op passend onderwijs, passende zorg en een passende opvoeding om goed voorbereid te zijn op een plek in de maatschappij. Lichte/extra ondersteuning heeft de voorkeur boven doorverwijzen naar het speciaal onderwijs en/of doorverwijzen naar specialistische jeugdhulp.

Leerlingenvervoer Om de toegankelijkheid van het onderwijs te waarborgen zijn gemeenten verplicht om financiële ondersteuning te bieden voor passende vervoersvoorzieningen van woning naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school. In 2022 wordt de huidige verordening leerlingenvervoer aangepast en zal een nieuwe aanbesteding plaatsvinden samen met de regiogemeenten. Wij zetten nog intensiever in op het bevorderen van de zelfredzaamheid en zelfstandigheid van leerlingen met een vervoersvoorziening. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met ouders en scholen.

Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) Gemeenten zijn in het kader van het recht op onderwijs en het voorkomen van voortijdig schoolverlaten verantwoordelijk voor het toezicht hierop. De Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) is erop gericht dat leerlingen het onderwijs verlaten met een startkwalificatie.

27 | PROGRAMMABEGROTING 2022-2025

Onderwijshuisvesting De gemeente Venlo is verantwoordelijk voor voldoende en adequate onderwijshuisvesting voor het primair- en het voortgezet onderwijs. Het Onderwijshuisvestingsplan gemeente Venlo 2018-2038 is gebaseerd op de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting van de gemeente Venlo en de Venlose schoolbesturen. Het Onderwijshuisvestingsplan kent een voortschrijdend investeringsschema met een horizon van 4 jaar dat periodiek wordt verlengd. Primair wordt gekozen voor een levensduur verlengende renovatie van een schoolgebouw. Een actualisatie van het Onderwijshuisvestingsplan is voorzien in 2022. In 2021 is een start gemaakt met de renovatie van een aantal schoolgebouwen. Enkele projecten worden tijdens het schooljaar 2021/2022 opgeleverd terwijl er ook projecten zijn die in 2022 aanvangen of waarvoor het jaar 2022 wordt gebruikt om tot een uitgewerkt projectplan te komen. Gedurende het schooljaar 2021/2022 worden de volgende levensduur verlengende renovatieprojecten opgeleverd: Basisschool De Koperwiek (incl. nieuwbouw gymzaal), Basisschool St. Martinus, Mytylschool Ulingshof (incl. gymzaal en therapiebad), Basisschool Rudolf Steiner, Basisschool De Toermalijnen Basisschool Groeneveld (incl. uitbreiding i.v.m. fusie).