058 bijl01 Programmabegroting 2024-2027.pdf
Tekst van het document
1 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
VOORWOORD Voor u ligt de programmabegroting 2024-2027. Ondanks het naderende financiële ravijn waarmee wij als gemeenten worden geconfronteerd en de actuele uitdagingen op het gebied van energie, klimaat, wonen en armoede zijn wij er in geslaagd om een meerjarig financieel sluitende begroting aan u te kunnen presenteren. Uiteraard hebben wij daarbij rekening gehouden met uw kaderstelling afgelopen voorjaar en de wensen die u tijdens het debat over de kadernota aan ons heeft meegegeven. Zoals altijd hebben wij de in de begroting opgenomen keuzes geplaatst in het licht van onze bestuurlijke ambities en strategische koers op weg naar Venlo 2040. Lange termijn ambities nastreven, noodzakelijk voor het behoud van welvaart en welzijn op de langere termijn, betekent niet dat we daarnaast geen oog hebben voor de noden van vandaag. In deze begroting vindt u voorstellen die op korte termijn, beginnend in 2024, naar onze overtuiging bijdragen aan beter leven en wonen in Venlo voor groepen inwoners die met moeite aan een woning komen of met moeite rond kunnen komen. Het zicht dus op de lange termijn, zonder te struikelen over de uitdagingen van vandaag. Tot slot hebben we goed gekeken naar de balans te zoeken tussen ambities en realisme. Realisme wat betreft de mensen en middelen die wij kunnen inzetten om de bestuurlijke opdrachten in 2024 ook daadwerkelijk te realiseren.
Wij wensen u veel succes toe bij de door u te maken afwegingen,
2 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
INHOUDSOPGAVE VOORWOORD .................................................................................................... 2 INHOUDSOPGAVE............................................................................................. 3 BELEIDSMATIGE EN FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN ................................. 5 ONTWIKKELINGEN FINANCIËLE POSITIE ................................................... 13 Ontwikkelingen 2024-2027..............................................................................................13 Ontwikkelingen kapitaallasten ........................................................................................15 Strategisch investeringsfonds ..........................................................................................16
PROGRAMMA'S EN ALGEMENE MIDDELEN .............................................. 19 1. Gezond en actief Venlo ................................................................................................20 2. Leefbaar Venlo...............................................................................................................57 3. Grenzeloos Venlo ..........................................................................................................93 4. Welvarend Venlo ........................................................................................................ 105 5. Centrumstad Venlo .................................................................................................... 125 6. Circulaire en duurzame hoofdstad .......................................................................... 145 Algemene middelen ....................................................................................................... 156 Prijs- en volumeontwikkelingen 2022 en 2023 ........................................................... 168
PARAGRAFEN................................................................................................. 171 Lokale heffingen ............................................................................................................. 171 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................ 189 Grondbeleid..................................................................................................................... 201 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................... 204 Financiering ..................................................................................................................... 215 Bedrijfsvoering ................................................................................................................ 222 Samenwerkingspartners................................................................................................ 229 Rekenkameronderzoeken ............................................................................................. 232 Openbaarheid................................................................................................................. 234
Bijlage I Totaaloverzicht meerjarenbegroting .......................................... 236 3 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Bijlage II Investeringen 2024-2027 inclusief kapitaallasten ................... 238 Bijlage IIA Kasstromenoverzicht investeringen ........................................ 241 Bijlage III Kerngegevens ............................................................................... 244 Bijlage IV Reserves en voorzieningen ......................................................... 246 Bijlage V Gewaarborgde geldleningen ..................................................... 258 Bijlage VI Beleidsindicatoren ....................................................................... 259 Bijlage VII Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld .............. 260 Bijlage VIII Financiële positie ....................................................................... 266 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen ....................... 266 Geprognosticeerde balans ........................................................................................... 268 EMU-saldo........................................................................................................................ 269 Overzicht van incidentele baten en lasten ................................................................. 270 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves......................
273 Structureel begrotingssaldo.......................................................................................... 274
4 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
BELEIDSMATIGE EN FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN Het blijven onrustige tijden binnen de Nederlandse gemeenten. De inflatie lijkt inmiddels iets terug te lopen, net als de prijzen voor energie, maar de oorlog in Oekraïne duurt voort, net als de opvang van vluchtelingen. Dit voorjaar hebben Rijk en VNG afspraken gemaakt over de Hervormingsagenda Jeugd. De onzekerheden rondom het realisme van deze Hervormingsagenda én het financieel perspectief voor gemeenten zijn echter nog lang niet opgelost. Daarbij komt dat we inmiddels te maken hebben met een demissionair kabinet en het nog onzeker is in hoeverre de voorstellen uit de (Rijks-) voorjaarsnota (en dus de vertaling in de meicirculaire) in de Rijksbegroting worden geëffectueerd. Ook is het nog zeer onduidelijk hoe snel er na de Tweede Kamerverkiezingen in november er een nieuw kabinet op het bordes van Huis Ten Bosch zal staan. Zoals verwacht is de economische situatie verder verslechterd en verkeert Nederland in een (lichte) recessie. De kapitaalmarktrente loopt op en de woningbouwproductie vertraagt. De financiële gezondheid van de organisatie, zeker voor wat betreft incidentele middelen, is echter goed. We kunnen dus wel tegen een stootje. De gemeente Venlo heeft -met de strategische visie Venlo 2040- gekozen voor een ambitieuze strategische koers en daarmee voor inhoudelijk stevig geladen programmering.
Daarop aansluitend hebben de coalitiepartijen accenten gezet op het gebied van armoede, laaggeletterdheid, wonen en verduurzaming. Ook het recent aangetreden provinciebestuur heeft gekozen voor een ambitieus programma dat voor ons -in het licht van onze stedelijke programmering- concrete aanknopingspunten biedt. Daarnaast ronden we op dit moment -in regionaal verband- een propositie voor een nieuwe regiodeal met het Rijk af. Zaken waarvoor u voorstellen aantreft in deze programmabegroting. Omdat er (nog) veel onzekerheid bestaat over de structurele financiële situatie (vanaf 2026) heeft u nieuwe wensen en daarmee nieuwe lasten gekoppeld aan het ontstaan van een wenkend perspectief (scenario ‘hoop’). We hebben er daarom voor gekozen om deze wensen daaraan voorwaardelijk te maken. Dat betekent dus voor een aantal voorstellen geen structurele dekking na 2025 en dus een mogelijke heroverweging volgend jaar bij de programmabegroting 2025-2028. Dat betekent ook dat we er nadrukkelijk niet voor hebben gekozen om ‘papieren stelposten’ of taakstellingen op te nemen. U heeft gekozen voor het basisscenario uit de kadernota. Realistisch begroten dus, met de kennis van nu. Kortom, geen rekening houdend met additionele Rijksmiddelen die het financieel ravijn zouden moeten dempen of additionele middelen voor jeugd.
De onlangs gepresenteerde Rijksbegroting geeft daar ook geen enkele aanleiding toe. Indien deze middelen alsnog komen of de maatregelen uit de Hervormingsagenda de beoogde daling van lasten ten opzichte van de voorliggende begroting ook daadwerkelijke gerealiseerd kunnen worden, spreken we van het scenario ‘hoop’. We presenteren u daarmee een meerjarig financieel sluitende begroting waarin ook duidelijk is welke keuzes de gemeente Venlo -op dit moment- inhoudelijk maakt indien het (nieuwe) kabinet niet met 5 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
additionele middelen over de brug komt. Keuzes die met name betrekking hebben op het structureel honoreren van nieuwe ambities. Een groot aantal gemeenten bereidt, anders de gemeente Venlo, een financieel niet sluitende 'tekortbegroting' voor. Dat doen wij dus niet. Wij laten wel zien welke lasten we (nog) niet structureel hebben opgenomen en dus welke ‘tekortbegroting’ Venlo zou hebben vergeleken met andere gemeenten. Een overzicht hiervan treft u hieronder aan. In onderstaande tabel worden, per programma, de voorstellen welke o.b.v. van scenario van 'hoop' zijn bijgesteld, weergegeven. Programma
Naam
1. Gezond en actief Venlo
Buurten met talent
95
Jeugdzorg
749
749
1.623
884
SMI
100
100
Talentontwikkeling en talentherkenning topsport
100
Aanpak zwerfafval
230
230
Beheersing overlastgevende wilde diersoorten
50
50
Borging en ontwikkeling digitale toegankelijkheid
110
110
Functioneel beheerder Axxerion en Gisib
80
80
Integraal onderhoudsbestek Openbare Ruimte
400
400
MJP Onderhoud begraafplaatsen
60
60
Nieuwe taken anonimisering en publicatie
63
63
Toezicht energiebesparingsplicht
107
Uitbreiden formatie wijkgericht beheer openbare ruimte
160
Maatregelen hervormingsagenda
2. Leefbaar Venlo
2026
Lokale woonlasten (afval-riolen) 3. Grenzeloos Venlo 4. Welvarend Venlo 6. Circulaire en duurzame hoofdstad Algemene middelen
2027
160 3.764
Grensoverschrijdende samenwerking
25
25
Public affairs
25
25
Uitvoering Economische Visie Venlo 2030
52
52
Warmteconcepten en energiebesparing
250
Binnenhalen en binden - Arbeidsmarktpositie
163
163
Digitale transformatie/ digitalisering
150
150
Doorontwikkeling onderzoek (junior onderzoeker)
89
Formatieverhoging salarisadministratie
119
119
Functionaris en ondersteuning Digitale Vaardigheden
80
80
Informatiebeveiliging ISO functionaris Leren en ontwikkelen totaal voorstellen o.b.v. hoop
89 145
145
5.025
7.498
Een belangrijk aandachtspunt blijft de mogelijkheid om ook daadwerkelijk uitvoering te kunnen geven aan hetgeen we ons hebben voorgenomen en afgesproken. Al eerder hebben wij u geïnformeerd over de uitdaging die we hebben om de daarvoor noodzakelijke personele capaciteit aan te trekken en te behouden. Daar is Venlo overigens niet uniek in, daar zijn gemeenten niet uniek in. Dit is en blijft voorlopig nog een stevige uitdaging.
6 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Venlo staat echter niet stil. Om niet achterop te raken bij andere stedelijke regio's zal Venlo een sprong moeten maken naar de toekomst. Dat betekent dat we de kansen die zich voordoen ook daadwerkelijk dienen te verzilveren. En dat kan, we hebben ons huis op orde. Niet alleen hebben we oog voor de noden van vandaag, we hebben aanvullend voldoende incidentele middelen om te kunnen blijven investeren in majeure, grootschalige ontwikkelingen en daarmee de toekomst van onze stad. Ontwikkelingen die in hoge mate gedragen worden door andere overheden, maatschappelijke partners en private investeerders. Een (in relatie tot de totale omvang) bescheiden gemeentelijke bijdrage biedt ons een perspectief op versnelling en verankering van deze ambities en kansen voor toekomstige generaties. Venlo kan als gemeentelijke organisatie deze ambities en kansen immers onmogelijk alleen realiseren. Tegen die achtergrond heeft u er -bij de vaststelling van de kadernota- voor gekozen om de instelling van een strategisch investeringsfonds in de programmabegroting op te nemen. Wanneer concrete kansen zich voordoen, als bijdrage aan en dus partiële dekking van een beperkt aantal majeure projecten die -in het licht van de opgaven uit Venlo 2040- van cruciaal belang worden geacht voor de lange termijn ontwikkeling van onze stad. Voor nieuwe generaties Venlonaren.
Ter illustratie, wij denken hierbij aan concrete ontwikkelingen zoals de (her-)ontwikkeling van Venlo-Noord, de zuidrand van de Venlose binnenstad en de herstructurering in de Vastenavondkamp. Dergelijke ontwikkelingen zouden onder deze noemer kunnen worden geschaard en -afhankelijk van de voeding en de omvang van de beoogde onttrekkingen- voor een bijdrage uit dit fonds in aanmerking (kunnen) komen. Het fonds (strikt genomen een bestemmingsreserve) kan worden ingezet voor kansen die zich voordoen (zoals de aankoop van vastgoed) en bijdragen ten behoeve van onrendabele toppen. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om al onze strategische projecten in zijn geheel te dekken uit deze reserve, het gaat met name om de strategische opgave mogelijk te maken. Daartoe ontbreken overigens ook de middelen. Het fonds dient immers nog gevuld te worden en een eerste stap is de voorgestelde verschuiving van middelen uit de algemene reserve naar deze bestemmingsreserve. De in deze begroting opgenomen inhoudelijke voorstellen sluiten aan bij de door u gedane kaderstelling, autonome ontwikkelingen en wettelijke verplichtingen. De door u tijdens de behandeling van de kadernota in uw raad gemaakte opmerkingen hebben wij daarbij nadrukkelijk meegenomen en afgewogen.
Voor zover mogelijk en inpasbaar hebben we deze meegenomen in de in deze begroting opgenomen voorstellen, meegenomen in de beleidsvoorbereiding of hebben we de uitvoering iets bijgesteld passend binnen de bestaande inhoudelijke en budgettaire kaders. Zo hebben we uw opmerkingen wat betreft de tarifering van de milieustraat meegenomen in het grondstoffenafvalplan en uw opmerkingen over het versoepelen van de horecamogelijkheden voor accommodaties in het retailbeleid dat u onlangs is aangeboden. En vanzelfsprekend hebben uw zorgen omtrent de huishoudens met laagste inkomens omgezet in daartoe strekkende begrotingsvoorstellen met betrekking tot armoedemaatregelen en sociale raadslieden. Nadrukkelijk vroeg u aandacht voor de stimulering en facilitering van het fietsgebruik. Daarin hebben we voorzien met een fietsplan en een investeringsbedrag voor de door u gewenste fietsenstallingen. Venlo dient een veilige stad te zijn en te blijven. Het nieuwe integraal veiligheidsplan en het programma Preventie met Gezag dienen hier de komende jaren een significante bijdrage aan te leveren. Preventie met Gezag vullen we in door een herschikking van middelen, dus zonder 7 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
additionele inzet. Wij zien net als u mogelijkheden voor een betere benutting van de recreatiemogelijkheden langs de Maas, net als de door u gevraagde aandacht voor topsport, het vrijwilligersbeleid en de kinderraad. Verder hebben we invulling gegeven aan uw wens om particulieren te ondersteunen met de verduurzaming van hun woning en hebben we budget opgenomen ten behoeve van de bevordering van de diversiteit in onze stad en extra middelen gereserveerd ten behoeve van de (ondersteuning van de) exploitatie van onze gemeenschapsaccommodaties. In de op te stellen concept-begroting is per programma een inleiding opgenomen waarin het karakter en de samenhang van de opgenomen begrotingsvoorstellen wordt geduid. Nieuwe ambities koppelen we, voor wat betreft de structurele component, aan scenario ‘hoop’. Dat wil zeggen dat enkel de jaarschijven 2024 en 2025 (volledig) wordt gehonoreerd en de daarop volgende jaren enkel wanneer de van het Rijk te ontvangen middelen en/of de Hervormingsagenda Jeugd de beoogde maatregelen geëffectueerd kunnen worden in financiële zin daar ruimte toe bieden. We stellen geen beleid bij via de middelenkant van de begroting. Dus geen ophoging van subsidie- of uitgavenplafonds indien de middelenvraag groter is dan de budgettaire ruimte. Dat vereist een beleidsmatige afweging, geen financiële.
Ontwikkeling woonlasten Bij de behandeling van de kadernota 2024 heeft uw raad besloten het kader vastgesteld om deze coalitieperiode de woonlasten (afvalstoffenheffing, rioolrechten, onroerendezaakbelasting) voor alle betrokkenen (eigenaren woningen, eigenaren niet woningen en huurders) op een gemiddeld gelijk niveau te houden. In de voorliggende begroting is dit vertaald. Hierbij is het uitgangspunt van 100% kostendekkende tarieven voor afval en riool gedurende deze coalitieperiode, tot en met het jaar 2026, los gelaten. Daarnaast zullen wij nadrukkelijk kijken naar de ontwikkeling van de kostenkant van deze beleidsonderdelen (bij tussentijdse evaluaties). Voor het jaar 2026 betekent dit dat er een bedrag van per saldo € 3,7 miljoen uit de algemene middelen wordt bijgedragen. Vanaf 2027 wordt, vanwege het ontbreken van voldoende structurele middelen, het principe van kostendekkende heffingen in de voorliggende begroting verwerkt. De afweging om de woonlasten ook vanaf 2027 niet of fasegewijs te verhogen is gekoppeld aan het scenario van hoop. De kostendekkendheidpercentages voor afval zijn daarmee: 2024
2025
2026
2027
Totaal kosten
14.030
13.813
13.826
13.852
Baten aanslagoplegging
10.864
10.862
10.862
12.430
Overige baten
1.422
1.422
1.422
1.422
Totaal opbrengst
12.286
12.284
12.285
13.852
Tekort
1.743
1.528
1.542
Percentage kostendekkendheid
87,6%
88,9%
88,8%
8 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
100,0%
De kostendekkendheidpercentages voor riolen zijn daarmee: 2024
2025
2026
2027
Totaal kosten
10.002
10.337
10.428
10.444
Baten aanslagoplegging
8.247
8.247
8.247
10.444
Totaal opbrengst
8.247
8.247
8.247
10.444
Tekort
1.754
2.090
2.181
Percentage kostendekkendheid
82,5%
79,8%
79,1%
Overige baten
100,0%
In het coalitieakkoord zijn heldere inhoudelijke en financiële kaders opgenomen wat betreft het totaal van de Venlose begroting en een aantal specifieke bestuurlijke wensen en opdrachten per programma. Daarmee heeft u aangegeven welke zaken, gegeven de maatschappelijke context en opgaven, door ons verwerkt zouden moeten worden in begrotingsvoorstellen en met welke belangrijke inhoudelijke en financiële uitgangspunten wij daarbij rekening moeten houden. Uiteraard tegen de achtergrond van de omgevingsanalyse, de strategische koers van de stad en de maatschappelijke en ruimtelijke opgaven.
Beoordeling financiële positie De beoordeling van de financiële positie, waarop de conclusie gebaseerd is, vindt plaats op basis van de door u vastgestelde strategische en tactische doelstellingen. Schematisch ziet dit er als volgt uit:
De strategische doelstelling is een Duurzaam gezonde financiële huishouding. De tactische doelstellingen zijn: 1. Sluitende begroting 2. Voldoende weerstandscapaciteit 9 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
3. Wendbare begroting 4. Acceptabele schuld Deze tactische doelstellingen zijn elk voorzien van één of meer kengetallen. Deze kengetallen inclusief een analyse en beoordeling - worden uitgebreid toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (kengetallen financiële positie). In deze paragraaf zullen de belangrijkste conclusies worden weergegeven.
Doelstelling sluitende begroting De doelstelling is een reëel structureel sluitende (meerjaren)begroting. De structurele exploitatieruimte is voor alle jaren positief maar daalt wel vanaf 2026. Dit is onder andere het gevolg van de substantiële en structurele daling van het gemeentefonds in 2026. Een deel van de voorgestelde maatregelen en activiteiten waarop wordt ingezet zijn daarom vooral gericht op inzet van (vooralsnog) incidentele middelen. Het doorzetten van de activiteiten i.c. inzet van middelen is voorwaardelijk gekoppeld aan het scenario van hoop. Vanaf 2026 zijn er geen structurele middelen beschikbaar voor het opvangen van structurele tegenvallers. De structurele exploitatieruimte begeeft zich hierbij net boven het minimum van > 0%.
Structurele kortingen gemeentefonds De onzekerheden met betrekking tot de structurele ontwikkeling van de financiële huishouding zijn groot. In maart 2023 bent u uitgebreid geïnformeerd over deze onzekerheden middels een themabijeenkomst 'Reflectie op (financiële) situatie na 2026'. Naar aanleiding hiervan is het 'basisscenario' vastgesteld en als uitgangspunt genomen voor de begroting 2024-2027. In de voorliggende begroting is de meicirculaire 2023 van het gemeentefonds als uitgangspunt genomen. U bent over de ontwikkelingen van het gemeentefonds uitgebreid geïnformeerd middels een Raadsinformatiebrief.
Zoals in de themabijeenkomst aangegeven zien gemeenten zich geconfronteerd met een structurele korting van € 3 miljard vanaf 2026. In de ALV van de VNG van juni jl. is een resolutie “Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief’ aangenomen. In overleg met het kabinet wil de VNG komen tot een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief voor gemeenten. Daarbij moet helder worden dat de disbalans die vanaf 2026 ontstaat door de besluitvorming in de Voorjaarsnota niet zonder gevolgen kan blijven. Dat geldt voor de ambities van het kabinet, de uitvoering van wettelijke taken door gemeenten en de ambities van gemeenten. Inmiddels is het kabinet gevallen waarbij de gesprekken eveneens zijn stil komen te liggen en de onduidelijkheden nog onverminderd groot zijn als het gaat om een rechtvaardig, duurzaam en solide financieel perspectief.
Via de dagmail van 4 september 2023 is de brief van de VNG 'Acties naar aanleiding van de val van het kabinet' aan uw gemeenteraad beschikbaar gesteld. In deze brief wordt verwezen naar het advies van de taskforce aan de VNG. Het advies van de taskforce is gebaseerd op het rapport van BMC 'Taken en middelen in balans, onderzoek naar de gevolgen van tekortschietende rijksmiddelen 10 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
voor de gemeentebegrotingen'. Dit rapport is onderdeel van de brief van de VNG en te raadplegen middels de dagmail van 4 september 2023. De taskforce stelt vast dat een structurele korting van € 3 miljard vanaf 2026 gemeenten een zeer ingrijpende en zeer zichtbare bezuinigingsoperatie op zou leggen, met substantiële gevolgen voor hun betrokkenheid bij de grote maatschappelijke opgaven van dit moment. De rol van gemeenten in deze transities is nu eenmaal groot en in veel gevallen cruciaal. De taskforce roept het (demissionair) kabinet op om op korte termijn tot duidelijkheid te komen, er kan niet gewacht worden op een nieuw kabinet. Tot op heden hebben de gesprekken nog niet geleid tot concrete resultaten.
Val kabinet en verkiezingen In november vinden er nieuwe verkiezingen plaats. De Studiegroep Begrotingsruimte (SBR) brengt voorafgaand aan verkiezingen advies uit over de begroting van de Rijksoverheid. De politieke partijen hebben dan nog de mogelijkheid om het advies te verwerken in hun verkiezingsprogramma's. De studiegroep adviseert om te komen tot bezuinigingen van € 17 miljard. Dit kan mogelijk gevolgen hebben voor de financiële huishouding van gemeenten, afhankelijk van de te maken keuzes van het nieuwe kabinet. Stand Kadernota plus actualisatie 2024
2025
2026
2027
Saldo begroting 2023-2026
-835
Begroting 2023 -2026
-835
Loon- prijsontwikkeling
-400
-400
-100
-100
Ontwikkelingen gemeentefonds
1.700
1.900
7.900
1.100
Reservering t.b.v woonlastenontwikkeling 2026 Structurele doorwerking jaarrekening 2022
-1.922 140
140
140
140
1.440
1.640
6.018
305
-45
4
8
-12
Netto resultaat meicirculaire 2023
5.937
1.472
-5.285
1.473
Vertrekpunt begrotingsproces 2024-2027
7.332
3.116
741
1.766
Voorstellen
-6.523
-2.385
-741
-1.766
810
731
0
0
Saldo kadernota Actualisatie prijsindexering 2024-2028
Saldo programmabegroting
Rekening houdende met de reserveringen laat de begroting voor het jaar 2024 en 2025 een onbestemd begrotingssaldo zien van respectievelijk € 810.000 en € 731.000 waar geen concrete bestemming aan gegeven is.
Doelstelling voldoende weerstandscapaciteit De doelstelling 'voldoende weerstandscapaciteit' betreft het beschikbaar hebben van voldoende middelen (weerstandscapaciteit) voor het opvangen van de geïdentificeerde risico's, waarbij de risicobereidheid is: "Venlo wil geen risicomijdende gemeente zijn". De ratio weerstandsvermogen bedraagt in 2024 1,70 oplopend naar 1,80 in 2026. De ontwikkeling van de ratio weerstandsvermogen is lager dan op basis van de vastgestelde begroting 2023-2026 als gevolg van 11 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
een lagere beschikbare weerstandscapaciteit mede als gevolg van de overheveling van € 20.000.000 naar het strategisch investeringsfonds.
De door u vastgestelde streefwaarde ligt tussen de 1,4 en 2,0 (classificatie: ≥ 1,4 < 2,0). Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader van provincies geeft bij deze de classificatie 'Ruim Voldoende'. Op basis van deze begroting voldoen wij aan de beoogde doelstelling.
De solvabiliteitsratio begeeft zich naar verwachting rond de 34% (2025, 2026) en 35% (2024 en 2027). De ontwikkeling is hierbij beter dan bij de vorig jaar vastgestelde meerjarige verwachtingen. De ontwikkeling begeeft zich op of boven de door u vastgestelde streefwaarde van de minimale bandbreedte van 25% - 30% waarbij aan de doelstelling wordt voldaan. Hierbij wordt opgemerkt dat deze verhoging vooral het gevolg is van de ontwikkeling van de overige bestemmingsreserves welke gekoppeld zijn aan het realiseren van de maatschappelijke opgaven. Met andere woorden op basis van de realisatie van de geformuleerde doelstellingen zullen deze reserves op de middellange termijn worden uitgegeven. Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader van provincies geeft een signaleringswaarde voor de solvabiliteitsratio van ≤ 20% als meest risicovol.
Doelstelling wendbare begroting De doelstelling 'wendbare begroting' gaat om de bepaling of de begroting voldoende wendbaar is om tijdig te kunnen anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. Het kapitaallastenplafond is, rekening houdende met de vastgestelde uitgangspunten als inflatie (nagenoeg) in omvang gelijk gebleven, hetgeen betekent dat de begroting op termijn met eenzelfde bedrag aan rente en afschrijvingen belast kan worden als in de begroting 2023-2026 voorzien. Voor de jaren 2024, 2025 en 2026 is er nog incidentele ruimte beschikbaar binnen het kapitaallastenplafond De structurele exploitatieruimte is voor alle jaren positief en bevindt zich vanaf 2027 net boven het minimum van > 0%. De belastingcapaciteit bedraagt in 2024 92,1% en bevindt zich, mede als gevolg van het door u vastgestelde kader om de woonlasten nominaal gelijk te houden, onder de door u vastgestelde streefwaarde van ≤ 105%. Deze laat een dalende trend zien.
Doelstelling acceptabele schuld De schuldpositie van de gemeente Venlo dient zich op een acceptabel niveau te bevinden. De netto schuldquote bedraagt 45% in 2024 en stijgt naar 55% in 2027 (streefwaarde < 90%). De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt 40% in 2024 en stijgt naar 51% in 2027 (streefwaarde < 90%). De schuldquotes zijn in lijn met de vorig jaar vastgestelde begroting. De schuldquotes bevinden zich voor de hele periode ruim binnen de door u vastgestelde streefwaarden. De netto schuld gecorrigeerd voor verstrekte leningen per inwoner bedraagt voor het jaar 2024 € 2.143 en stijgt naar € 2.322 per inwoner voor het jaar 2027. Deze ontwikkeling is in lijn met de vorig jaar vastgestelde begroting.
Wij wensen u veel succes toe bij de door u te maken afwegingen. 12 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
ONTWIKKELINGEN FINANCIËLE POSITIE Ontwikkelingen 2024-2027 Budgettair kader
2024
2025
2026
2027
Baten Stand ontwerpbegroting 2023 Raadsbesluiten na vaststelling begroting Subtotaal
495.852 478.669 449.587 445.706 5.015
3.898
847
466
500.868 482.567 450.435 446.172
Nieuwe ontwikkelingen Baten A Kadernota
17.840
18.061
24.143
17.343
B
5.937
1.472
-5.285
1.473
C Budgettair neutrale wijzigingen
58.287
36.671
7.402
517
D Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen
13.237
10.609
9.885
9.326
Subtotaal
95.301
66.812
36.145
28.659
Totaal baten budgettair kader
596.169 549.379 486.580 474.830
Actualisatie Kadernota
Lasten Stand ontwerpbegroting 2023 Raadsbesluiten na vaststelling begroting Subtotaal
495.852 478.669 449.587 446.541 5.015
3.898
847
466
500.868 482.567 450.435 447.007
Nieuwe ontwikkelingen Lasten A Kadernota
16.400
16.421
18.125
16.203
45
-4
-8
12
C Budgettair neutrale wijzigingen
58.287
36.671
7.402
517
D Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen
19.760
12.993
10.626
11.092
Subtotaal
94.492
66.081
36.145
27.824
Totaal lasten budgettair kader
595.360 548.647 486.580 474.830
B
Actualisatie Kadernota
Saldo Programmabegroting
810
731
0
Toelichting: A. Kadernota Hierin staan de posten die al aan uw Raad zijn gepresenteerd in het budgettair beeld uit de Kadernota 2024. Het betreft de reserveringen voor loon- en prijscompensatie, de middelen die we hiervoor in het gemeentefonds ontvangen, het netto resultaat van de september en decembercirculaire gemeentefonds, de structurele doorwerking van de jaarrekening 2022 en de extra reservering t.b.v. woonlastenontwikkeling 2026. 13 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
0
B. Actualisatie Kadernota Na de Kadernota 2024 is gestart met de begrotingsvoorbereiding. Daarbij is het budgettair beeld uit de Kadernota geactualiseerd. Deze actualisatie heeft betrekking op et netto resultaat uit de meicirculaire van het gemeentefonds en de ontwikkelingen vanuit de VoRap. C. Budgettair neutrale wijzigingen De grootste mutaties in deze categorie hebben betrekking op de actualisatie van verwachte kosten en opbrengsten van (majeure) projecten die betrekking hebben op grondexploitaties, MIRT Goederencorridor - realisatiepact knooppunt Venlo , noodopvang asielzoekers, opvang ontheemden Oekraïne, preventie met gezag; aanpak jeugdcriminaliteit, begroting middelen regio Noord-Limburg en de eenmalige voeding aan het strategisch investeringsfonds uit de algemene reserve. D. Aanpassing budgettair beeld als gevolg van voorstellen Na vaststelling van de kadernota heeft op basis van de door u vastgestelde kaders zoals opgenomen in de kadernota 2024, een afweging plaatsgevonden van begrotingsvoorstellen. De begrotingsvoorstellen, exclusief de budgettair neutrale wijzigingen, leiden op totaalniveau tot onderstaande bijstellingen: 2024
2025
2026
2027
Baten begrotingsvoorstellen 2024-2027
13.237
10.609
9.885
9.326
Lasten begrotingsvoorstellen 2024-2027
19.760
12.993
10.626
11.092
Saldo begrotingsvoorstellen 2024-2027
-6.523
-2.385
-741
-1.766
In het hoofdstuk Programma's en Algemene middelen worden de verschillende begrotingsvoorstellen per programmalijn toegelicht. Begrotingsvoorstellen 2024-2027
2024
2025
2026
2027
1. Gezond en actief Venlo
-3.590
-5.099
365
-128
2. Leefbaar Venlo
-5.040
-3.456
-1.866
-1.944
3. Grenzeloos Venlo
-2.475
450
500
500
4. Welvarend Venlo
-179
-107
0
0
5. Centrumstad Venlo
-2.125
-600
-600
-600
6. Circulaire en duurzame hoofdstad
-675
-625
-350
-350
Algemene middelen
7.561
7.052
1.210
756
Totaal begrotingsvoorstellen 2024-2027
-6.523
-2.385
-741
-1.766
14 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
In onderstaande tabel een totaaloverzicht per programma van alle nieuwe investeringsbudgetten van 2024 t/m 2027. Naam
Budget
Voorportaal 2025
2026
2027
14.989
4.632
6.593
18.905
4. Welvarend Venlo
17.856
4.900
5. Centrumstad Venlo
740
6.593
18.905
1. Gezond en actief Venlo
2023 -7.380
2. Leefbaar Venlo
2024 25.354
3. Grenzeloos Venlo
6. Circulaire en duurzame hoofdstad Algemene middelen Totaal investeringen
-7.380
58.940
9.532
Ontwikkelingen kapitaallasten Een belangrijk afwegingscriterium voor de investeringen is het Kapitaallastenplafond. De kapitaallasten zijn gemaximeerd middels een plafond om te voorkomen dat de begroting onvoldoende wendbaar is. Daar investeringsuitgaven onderhevig zijn aan prijsinflatie is zowel het kapitaallastenplafond als het kapitaallastenbudget, conform het investeringsbeleid, bij deze begroting bijgesteld met € 1.100.000. De hoogte van het Kapitaallastenplafond is nu € 31,9 miljoen. Naar behoefte van de inhoudelijke opgaven en in samenhang met de streefwaarden van de financiële kengetallen kan de hoogte van het kapitaallasten-plafond en kapitaallastenbudget gewijzigd worden. Naar aanleiding van het vernieuwde investeringsbeleid en het recente rekenkamer onderzoek zal er nog een nader onderzoek plaatsvinden naar de hoogte van het kapitaallastenplafond en kapitaallastenbudget. Dit onderdeel laat de ontwikkeling zien van de kapitaallasten. Bijlage II bevat een overzicht van alle investeringen 2024 t/m 2027 inclusief de bijhorende kapitaallasten. In bijlage IIA is het bijbehorende kasstroomoverzicht opgenomen. De bijstelling van de kapitaallasten voor de begroting 2024-2027 laat het volgende beeld zien: 2024
2025
2026
2027
Kapitaallastenplafond
31.884
31.884
31.884
31.884
Totaal kapitaallasten
24.643
28.599
30.777
31.384
Incidenteel vrijgevallen kapitaallastenbudget
-2.251
-1.405
Totaal kapitaallasten na incidentele vrijval
22.392
27.194
30.777
31.384
Uit bovenstaande tabel blijkt dat de in deze begroting opgenomen kapitaallasten het huidige kapitaallastenplafond niet overschrijden.
15 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Strategisch investeringsfonds Venlo kent een strategische koers waarin een toekomst met een autonome demografische groei en een sterke Europese oriëntatie centraal staan. Nieuwkomers vestigen zich in Venlo en er is ruimte gekomen voor nieuwe economische verdienmodellen om ons ook in de toekomst van werk en inkomen te voorzien. Daarnaast is er een nieuwe relatie ontstaan met onze inwoners en tussen inwoners onderling. Ook in 2040 is onze stad een mooie plek op om te wonen, te werken, te studeren en te zijn. Venlo heeft de toekomst omarmd en de regio heeft Venlo omarmd. Als een volwaardige centrumstad. Dat is niet spontaan gebeurd en daarvoor zal er de komende jaren koersvast moeten worden geïnvesteerd in die projecten die hieraan een bijdrage (gaan) leveren.
Niet altijd echter is er op het moment waarop een initiatief of een kans zich voordoet zicht op voldoende financiële dekking of is de casus nog met veel onzekerheden omgeven (zoals bij strategische grondverwerving of onderhandelingen). In die gevallen kan de inzet van de fondsmiddelen worden overwogen. Bij de eerstvolgende begrotingsafweging kan, zodra er sprake is van een geconcretiseerde businesscase, de inzet van middelen integraal worden afgewogen. Daarbij kan mogelijk een deel van de fondsmiddelen terugvloeien naar het fonds.
Uw raad heeft met het oog daarop met het vaststellen van de kadernota 2024 het voornemen uitgesproken tot het instellen van een strategisch investeringsfonds (in de vorm van een bestemmingsreserve) mede te voeden uit incidentele begrotings- en rekeningresultaten.
Dit tegen de achtergrond van de behoefte om de begroting in de toekomst minder te belasten bij afwegingen rondom de voor de toekomst van Venlo majeure strategische opgaven met een groot structureel maatschappelijk rendement. In het licht van de ambities uit Venlo 2040 kan hierbij worden gedacht aan de herontwikkeling van Venlo-Noord, de zuidelijke rand van de binnenstad en de herontwikkeling van de Geresstraat in Vastenavondkamp. Indicatief betreft het hier investeringsbijdragen ter hoogte van €10 miljoen ten behoeve de herontwikkeling van de Geresstraat.
Daarmee houden we zowel oog voor onze strategische koers als oog voor de zorgen en wensen van vandaag. Incidentele middelen beschikbaar stellen als 'mogelijkmaker' om structureel maatschappelijk rendement te realiseren. Het doel is om deze middelen beschikbaar te hebben indien er zich mogelijkheden voordoen om de strategische ontwikkeling van Venlo mogelijk te maken c.q. te versnellen. Hieraan gekoppeld het ‘continu’/direct beschikbaar hebben van dekkingsmiddelen vanuit perspectief strategisch onderhandelingspositie partners met een go- no go mogelijkheid voor uw raad, u heeft immers het budgetrecht en bepaalt de concrete inzet van deze middelen.
Er is sprake van een meerjarige investeringsopgave en/of planning waarin inzage wordt geboden in toevoegingen en onttrekkingen aan het fonds waarbij wij tussentijds met voorstellen kunnen komen.
16 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Toegezegd is om in voorbereiding op de begroting aanvullende criteria op basis waarvan wij voorstellen zullen voorbereiden en uw raad voorleggen.
Het betreft de volgende criteria. 1.
Doelstelling van het fonds is het in gang zetten van strategische opgaven met een groot maatschappelijk rendement. Uit het fonds kunnen bijdragen worden gedaan ten behoeve van financieel onrendabele investeringen;
2.
Investeringen waaraan een bijdrage wordt gedaan dienen inhoudelijk te worden gemotiveerd in het licht van het perspectief zoals dat is opgenomen in de Visie Venlo 2040, de daarvan afgeleide lange termijn doelen en middellange termijn doelen zoals verwoord in de deelvisies: economische visie, visie sociaal domein en de omgevingsvisie. Daarbij dient duidelijk te worden gemotiveerd en aangegeven: •
Het beoogde maatschappelijk effect van de betreffende investering;
•
Hetgeen er wordt gerealiseerd en op welke wijze dit bijdraagt aan het onder 1. aangegeven effect.
3.
Er worden geen bijdragen gedaan aan investeringen die plaats vinden op grond van een wettelijke verplichting of waarvoor van het rijk op een andere wijze in voldoende mate middelen worden ontvangen of beschikbaar gesteld hadden moeten worden;
4.
Er is onderzocht welke mogelijkheden er zijn om aan te sluiten bij co financieringsmogelijkheden van derden;
5.
Voorafgaand aan de claim op de fondsmiddelen is navolgbaar onderzocht in hoeverre nieuw voor oud kan worden aangewend ter (gedeeltelijke) dekking van de betreffende investering;
6.
Voorbereidingskosten (voorafgaand aan het investeringsbesluit), exploitatielasten (onderhoud en vervanging) en risico’s komen niet in aanmerking voor dekking uit het fonds;
7.
De minimumomvang van een investeringsvoorstel bedraagt € 1.500.000 (inclusief bijdragen derden);
8.
Het fonds kan ingezet worden ten behoeve van nieuwe investeringen. Bestaande investeringen komen niet voor een bijdrage in aanmerking;
9.
Investeringsvoorstellen kunnen het hele jaar, passend binnen de doelstellingen, aan uw raad worden voorgelegd;
10. Het gaat om investeringen om de strategisch opgaven mogelijk te maken aan de hand van eerder genoemde criteria (bijv. strategische (grond)aankopen). Op basis van concrete businesscases en toepassing van verslagleggingsregels en (latere) bijdragen van derden zullen de vrijvallende middelen terugvloeien naar het Strategisch Investeringsfonds Venlo; 11. Een vast te stellen bovengrens van € 50 miljoen.
17 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Voeding: 1.
Als onderdeel van de begrotingsbehandeling 2024-2027 het onbestemd jaarrekeningresultaat 2022 ad € 17,7 miljoen;
2.
Rekening houdende met de bovengrens van € 50 miljoen de intentie uit te spreken 75% van de toekomstige rekeningsresultaten waarbij rekening wordt gehouden met de streefwaarden van de financiële indicatoren (zoals solvabiliteit en weerstandsvermogen), toe te voegen aan het fonds tot de bovengrens van € 50 miljoen. Hierdoor blijft 25% van toekomstige rekeningsresultaten en indien de bovengrens bereikt is het totale rekeningsresultaat beschikbaar voor elke begrotingsbehandeling voor incidentele 'urgente' korte termijn opgaven*. Jaarlijks expliciet middels een voorstel aan uw raad voor te leggen;
3.
Om een robuuste ‘start’ mogelijk te maken en in te kunnen spelen op “actuele ontwikkelingen’** een éénmalige toevoeging vanuit de algemene reserve van € 20 miljoen in het jaar 2024. Feitelijk gaat het om het verschuiven van vermogen met de volgende overwegingen: •
De balans tussen de inhoudelijke opgave en de financiële positie blijft aanwezig, passend binnen de kaders van het financieel beleid;
•
Het niet aangesproken deel van het strategisch investeringsfonds maakt onderdeel uit van de solvabiliteitsratio. Het weerstandsvermogen is na deze verschuiving nog altijd op een adequaat niveau;
•
Draagt bij aan de strategische opgave van de stad is incidenteel met een structureel maatschappelijk rendement (zie de criteria).
•
Op basis van financieel beleid wordt de bespaarde rente jaarlijks toegevoegd om de algemene reserve 'waardevast' te houden;
Looptijd: Gekoppeld aan de looptijd van de vastgestelde strategische visie, 2040 dus.
18 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
PROGRAMMA'S EN ALGEMENE MIDDELEN In dit hoofdstuk gaan wij in op de zes inhoudelijke programma's van onze begroting en presenteren wij een overzicht van de algemene middelen. Onderdeel van de programma's zijn de programma-indicatoren. Wij hebben deze samengesteld per programma en per programmalijn, in overleg met een vertegenwoordiging uit uw raad en uw auditcommissie. Wij hebben deze indicatoren voor u bij elkaar gezet in een apart boekje dat wij jaarlijks gaan actualiseren.
19 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
1. Gezond en actief Venlo
20 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Gezond en Actief Venlo is een omvangrijk programma met wettelijke taken op met name het vlak van wmo, jeugd- en partcipatiewet in combinatie met lokale en regionale ambities. Het Beleidskader Maatschappelijk Domein ‘Fier op Venlo’ vormt de basis voor het programma en toekomstige beleidsontwikkelingen. Het beleidskader is samen met het coalitieakkoord een vizier voor de toekomst. Hoe we hieraan uitvoering geven, met wie en met welke activiteiten wordt geconcretiseerd in dit programma. Het beleidskader omvat het hele maatschappelijk domein en wordt samengevat in onderstaande figuur. Het bestaat uit vier ankers die gelden voor alle beleidsthema’s en een viertal (meer concrete) accenten voor vernieuwing. Op termijn moeten deze ontwikkelingen (financieel) effect opleveren.
De vier accenten van het beleidskader ziet u terugkomen bij de programmalijnen. Financieel treft u binnen de programmalijn Meedoen een begrotingsvoorstel aan voor Buurten met Talent voor 2024 en 2025. De overige drie voorstellen worden met bestaande middelen gedekt. Zo wordt in 2024 verder gewerkt aan de ambities van de eerste Venlose voedselagenda voor wat betreft het accent "De Kracht van Voeding". Uiteraard geeft deze begroting ook invulling aan het coalitieakkoord. De volgende thema's treft u in dit programma aan: •
Doorpakken en versnellen van de sportaccommodatievisie;
•
Gemeenschapsaccommodaties;
•
Geldzorgen en schuldhulpverlening;
•
Jeugdigen, onderwijshuisvesting en doorgaande leer- en ondersteuningsstructuren;
•
Diverse sociale basis thema’s als eenzaamheid, vrijwilligers, mantelzorgers, dementievriendelijk Venlo, sociale problematiek bij werknemers, etc.;
•
Laaggeletterdheid;
21 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
•
Inkomensondersteuning en arbeidsparticipatie;
Samengevat zien we financieel dat de kosten van jeugdzorg behoorlijk stijgen en er middelen gereserveerd zijn voor de recent vastgestelde beleidskaders "geldzorgen" en "gemeenschapsaccommodaties". Voor wat betreft jeugdzorg zien we dat de stijging zowel in de reguliere jeugdzorg als in de effecten van het woonplaatbeginsel zit . De in de zomer vastgestelde hervormingsagenda is nog onvoldoende concreet om al langjarige effecten te begroten. We verwijzen u naar de algemene inleiding voor een toelichting op de wijze waarop deze agenda in de begroting is verwerkt. Middelen per Programmalijn inclusief mutaties reserves
Baten/ Realisatie Lasten 2022
2023
2024
2025
2026
2027
Gezond en Vitaal
Baten
3.701
5.311
4.534
4.552
4.266
4.190
Lasten
18.128
19.968
17.404
17.923
18.234
18.430
-14.427
-14.658
-12.870
-13.370
-13.968
-14.240
Baten
10.710
9.755
8.361
7.479
7.405
7.501
Lasten
22.504
23.233
21.864
21.400
20.135
20.355
Subtotaal Gezond en Vitaal Ontplooiing Subtotaal Ontplooiing Meedoen
-11.794
-13.477
-13.503
-13.921
-12.730
-12.854
Baten
60.300
73.412
62.711
46.071
46.229
46.011
Lasten
123.230
127.750
113.429
97.946
95.502
94.837
-62.930
-54.338
-50.718
-51.875
-49.274
-48.825
Baten
7.834
8.545
7.828
7.740
9.258
9.015
Lasten
131.401
135.455
143.069
141.240
137.849
138.532
Subtotaal Meedoen Zelfredzaamheid Subtotaal Zelfredzaamheid
-123.567 -126.910 -135.241 -133.499 -128.592 -129.516
Totaal saldo Programma
-212.717 -209.383 -212.332 -212.666 -204.563 -205.436
Investeringsvoorstellen Programmalijn
Budget 2024
2023 Gezond en vitaal Ontplooiing Meedoen Zelfredzaamheid Totaal Programma 1
22 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
12.675 -7.380 12.580 99 -7.380 25.354
Voorportaal 2025 2026 2027
Gezond en vitaal Wat willen we bereiken? De programmalijn Gezond en vitaal levert een bijdrage aan de kwaliteit van leven van onze inwoners vanuit een brede kijk op gezondheid, de zogenaamde positieve gezondheid. We willen bevorderen dat inwoners gezond en vitaal zijn, dit ook blijven en dat de gezonde keuze de makkelijkste keuze is. Dat doen we door het verbeteren van de (positieve) gezondheid van onze inwoners en daarmee hun veerkracht. Onder meer het stimuleren van bewegen en het versterken van een gezonde omgeving, waaronder de voedselomgeving, zijn van belang. Met deze programmalijn willen we de inzet van zorg en maatwerkvoorzieningen zoveel mogelijk voorkomen (preventie). Verder maken we sporten en bewegen zo leuk, toegankelijk en laagdrempelig mogelijk. We bieden alle jeugd van 0 tot 18 jaar (in een doorlopende lijn) een sportieve basis, zodat ze graag een leven lang blijven sporten en bewegen. Daar waar gezinnen vanuit financieel oogpunt moeite hebben om hieraan deel te nemen, bieden we ondersteuning via het jeugdfonds Sport en Cultuur en het beleidskader geldzorgen. Daarnaast creëren we een leefomgeving met een openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen. Het Rijk heeft in 2023 het Gezond en Actief leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) vastgesteld. Venlo is ook mandaatgemeente voor het IZA.
Met het GALA bouwen we aan het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040, met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving, en waarin sprake is van een sterke sociale basis. Samen met de programmalijn Ontplooiing vergroten we zo de kansengelijkheid en vitaliteit van jongs af aan en verminderen we gezondheidsachterstanden. Dit ligt in lijn met het landelijke GALA. We gaan in 2024 verder aan de slag met het bereiken van de doelen uit het GALA. Met het IZA beogen we de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Het richt zich in hoofdzaak op een bijdrage van de houdbaarheid van het zorgstelsel. Hierbij gaat het en gaat het vooral over structuur, en het vastleggen van samenwerkingsafspraken en de verbinding met zorgpartijen. Met deze inspanningen willen we de leefstijl, beweegnorm en fitnorm van onze Venlonaren verbeteren en daarmee ook de waardering die inwoners geven aan hun gezondheid. Ook willen we bereiken dat de deelname aan georganiseerde sport stijgt (zie Meetbaar Venlo). Tot slot zetten we in op een toekomstbestendige infrastructuur van een aantal breed toegankelijke, duurzame en geclusterde sportomgevingen met de uitvoering van de sportaccommodatievisie.
Wat gaan we daarvoor doen? •
We gaan de (positieve) gezondheid van onze inwoners verbeteren, het bewegen stimuleren en een gezondere leefomgeving creëren. Dit doen we concreet door de volgende thema’s vorm te geven.
•
Het versterken van de (positieve) gezondheid
23 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
•
Met het lokaal gezondheidsbeleid 2021-2025, het GALA, het IZA en het innovatiefonds preventie (ambitie uit het coalitieakkoord) hebben we een stevige basis staan om de (positieve) gezondheid van onze inwoners te verbeteren en gezondheidsachterstanden te verkleinen. De inzet op gezondheid wordt, mede door het GALA en het IZA, verstevigd en hiervoor gaan we de volgende activiteiten en interventies uitvoeren:
•
Het verder implementeren van De 'Gezonde Basisschool van de Toekomst'. We gaan de interventie op meer scholen uitvoeren waarbij prioriteit ligt bij onze aandachtswijken. Hierin wordt nauw samengewerkt met de Gelijke Kansen Alliantie Venlo.
•
We intensiveren de provinciale aanpak Kei Gezond Limburg voor kinderen met (ernstig) overgewicht. Als koploper gemeente werken we samen met o.a. provincie, VGZ, MUMC+ en de GGD’ s de implementatie verder uit.
•
We intensiveren de inzet op de gezondheid, vitaliteit en zelfredzaamheid van onze ouderen en kwetsbare inwoners. Belangrijke interventies die we hiervoor inzetten zijn de regionale aanpak valpreventie, de beweegpas, welzijn op recept, integratie in de wijk via sport en bewegen en de aanpak één tegen eenzaamheid.
•
Via het regionaal preventieakkoord zetten we in op de aanpak 'op weg naar een rookvrije generatie'. In 2024 rollen we deze aanpak verder uit en willen we meer plekken in de gemeente Venlo rookvrij maken.
•
Met de voedselagenda geven we invulling aan het onderdeel ‘de kracht van voeding’ uit het beleidskader Fier op Venlo. Met de voedselagenda sluiten we zoveel als mogelijk aan bij bestaande interventies en willen we met een gerichte aanpak inwoners stimuleren tot gezond gedrag en het eten van gezonde voeding.
•
Deze activiteiten dragen ook bij aan de doelstellingen van diverse andere programma's en programmalijnen, zoals de Investeringsagenda en Regiodeal (gezondste regio), Meedoen (vitale gemeenschappen) en Ontplooiing (opleiding) en vice versa.
•
Het bevorderen van sport en bewegen
•
Wij gaan ervan uit dat als we sporten en bewegen leuk, toegankelijk en laagdrempelig maken, steeds meer inwoners er plezier uit halen en bovendien vitaler worden. De basis hiervoor is de Venlo.fit sportvisie 2030. Van belang is dat onze jeugd een sportieve basis meekrijgt zodat ze graag een leven lang blijven sporten en bewegen. Dit sluit nauw aan bij een aantal doelen uit het GALA en gebruiken we dit als extra impuls om sport en bewegen te bevorderen. Daarvoor voeren we de volgende activiteiten of interventies uit:
•
Voor de jongste doelgroep 0-4 jaar geven we, in samenwerking met de consultatiebureaus, voorlichting op het gebied van bewegen en voeding. Daarnaast werken we samen met de kinderopvang door middel van een menukaart (effectieve) interventies aan te bieden. De focus ligt daarbij op kinderopvanglocaties in de aandachtswijken.
•
Op het basisonderwijs komen leerlingen dagelijks in aanraking met bewegen en gezonde voeding via ‘de Gezonde Basisschool van de Toekomst’. Voor de overige basisscholen hebben we een menukaart met (effectieve) interventies om kinderen op school zoveel mogelijk in beweging te brengen en een gezonde leefstijl te stimuleren.
24 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
•
Met het voorgezet onderwijs voeren we een gezamenlijk project uit op het gebied van bewegen, leefstijl en (mentale) gezondheid.
•
Ook willen we de 'afstand tot de sport' verkleinen voor groepen inwoners waarvoor sporten en bewegen minder toegankelijk is. Daarbij richten we ons met name op volwassenen en ouderen met of gezondheidsachterstanden, een beperking (fysiek of mentaal), een gedragsprobleem, een afstand tot de arbeidsmarkt of financiële problemen.
•
Met een ketenaanpak worden (kwetsbare) inwoners op maat doorverwezen naar een passend beweegaanbod (beweegpas). Bij de doorverwijzing wordt een inwoner op maat begeleid en ontvangt daarbij het een warme overdracht naar het aanbod toe door een ‘beweegmakelaar’.
•
Verder zijn en blijven sportverenigingen vanuit sportief, maatschappelijk en sociaal oogpunt een belangrijke maatschappelijke partner. We ondersteunen verenigingsbesturen om de vitaliteit van hun sportvereniging te versterken en hun pedagogische taak uit te voeren. Ook continueren we de aanpak talentontwikkeling- en herkenning voor topsporttalenten.
•
Doorpakken en versnellen uitvoeren sportaccommodatievisie
•
Om te kunnen sporten en bewegen, zijn passende faciliteiten noodzakelijk. Dit kunnen binnensportaccommodaties, sportparken of multifunctionele sportieve omgevingen (sportkernen) zijn, maar ook de openbare ruimte. De basis hiervoor zijn de Venlo.fit sportaccommodatievisie 2030 en het coalitieakkoord. We zetten hierbij in op de volgende activiteiten:
•
Het faciliteren van bewegingsonderwijs (wettelijke verplichting). Vanaf 2023 is er een nieuwe wettelijke verplichting van 2 klokuren bewegingsonderwijs per week. Hiervoor exploiteren wij gymzalen, sportzalen en sporthallen en bieden wij bewegingsonderwijs in de sportkernen (buitenruimte) aan.
•
Het beter en multifunctioneler benutten van sportkernen, sportparken en binnensportaccommodaties en daarmee de bezettingsgraad verhogen.
•
Het herontwikkelen van sportkern Herungerberg, waarbij we het vrijgekomen hockeydeel toekomstbestendig maken voor voetbalvereniging FCV-Venlo. Hiermee clusteren we het aantal buitensportaccommodaties doordat het huidige sportpark van FCV-Venlo (Arenborg) vrijvalt.
•
Upgraden en uitbreiden van sportkern Hout-Blerick. Het vervangen van de kleedaccommodaties en kantine functie en deze samenvoegen in een MFC Hout-Blerick (zie ook verderop bij ontplooiing).
•
We gaan de afgeschreven sporthal Gulick vervangen voor nieuwbouw. De nieuwbouw gaat gebouwd worden op sportkern Bakenbos. Hiermee clusteren we grotendeels de buiten- en binnensportverenigingen in Tegelen. De huidige locatie van sporthal vervalt als sportlocatie.
•
Het nieuwe Zwembad de Wisselslag gaat de realisatiefase in en we gaan in 2024 starten met de bouw. Voor het buitenbad gaan we aan de slag met de aanbevelingen uit het (technisch) onderzoek.
25 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
•
Met het actieplan ‘hoogwaardige beweegvoorzieningen’ zetten we in om de openbare ruimte meer en beter te benutten als ruimte om te sporten, bewegen en te ontmoeten. In 2024 gaan we conform het actieplan de kansrijke plekken Plexat en Vossenerpark voorbereiden om het te ontwikkelen tot hoogwaardige beweegvoorziening.
•
We zetten de subsidie aan het Performance Centre Venlo voort tot en met 2025 om topsport te ondersteunen. Daarnaast beoordelen we bij nieuwbouwplannen voor sporthallen welke topsportelementen toegevoegd kunnen worden.
Wat mag het kosten? In deze paragraaf wordt het totaal van de baten en lasten per programmalijn gepresenteerd. Daarnaast wordt een toelichting gegeven op de begrotingsvoorstellen die gerelateerd zijn aan deze programmalijn en op de investeringen uit het investeringsprogramma 2024. Middelen per Programmalijn inclusief mutaties reserves
Baten/ Realisatie Lasten 2022
2023
2024
2025
2026
2027
Gezond en Vitaal
Baten
3.701
5.311
4.534
4.552
4.266
4.190
Lasten
18.128
19.968
17.404
17.923
18.234
18.430
-14.427
-14.658
-12.870
-13.370
-13.968
-14.240
Begrotingsvoorstellen 2024-2027 Programmalijn Gezond en Vitaal
2024
2025
2026
2027
Talentontwikkeling en talentherkenning topsport
-100
-100
Totaal saldo Programmalijn
Gezonde Basisschool van de Toekomst
-215
Overige voorstellen < € 0,1 miljoen
70
70
Totaal programmalijn Gezond en vitaal
-30
-245
Talentontwikkeling en talentherkenning topsport 2024
2025
-100
-100
2026
2027
Dit begrotingsvoorstel is een vervolg op de aangenomen moties topsport en het amendement topsport. Met het amendement topsport heeft de raad afgelopen jaar eenmalig € 100.000 beschikbaar gesteld voor stichting Performance Centre Venlo (Stichting Performance Centre Venlo geeft uitvoering aan het onderdeel talentontwikkeling- en herkenning uit de Venlo.fit sportvisie 2030). Om dit amendement op te volgen stellen we voor een bedrag van € 100.000 op te nemen tot en met 2025. Jaarlijks zullen we de voortgang monitoren en evalueren. De toekenning van de subsidie aan stichting Performance Centre Venlo is meerjarig gekoppeld aan het ‘scenario van hoop’ voor 2026. Dit betekent dat de financiële vertaling in meerjarenperspectief vooralsnog alleen heeft plaatsgevonden voor 2024 en 2025.
26 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
Gezonde Basisschool van de Toekomst 2024
2025
2026
2027
-215 Zoals in het coalitieakkoord, de kadernota en in het GALA is benoemd willen we met de Gezonde Basisschool van de Toekomst (GBT) verder werken aan het terugdringen van gezondheidsachterstanden. FOV is het beleidskader voor GBT. Negen scholen (basis- en speciaal onderwijs) zijn de afgelopen jaren gestart met de interventie of gaan komend schooljaar starten. Deze scholen worden op dit moment gefinancierd door een regiodeal en door het Venlo Fonds (spoor 5). Deze incidentele financiering loopt in 2025 af, voorgesteld wordt om deze effectieve interventie voor deze negen scholen vooralsnog incidenteel voor 2025 te verlengen met dit begrotingsvoorstel. Hiermee borgen we de interventie GBT structureel en blijven we werken aan het terugdringen van gezondheidsachterstanden en het creëren van gelijke kansen. De kosten zijn gebaseerd op de huidige daadwerkelijke kosten verminderd met de dekking vanuit de huidige begroting en vanuit de middelen van het GALA.
Uitbreidings- (U) en Vervangingsinvesteringen (V) Naam
U/V
Beweegtoestellen voor senioren Nieuwbouw zwembad De Wisselslag
U V
Budget 2024 2023 500 4.925
Sporthal Gulick Pilot collectorveld sportkern Herungerberg
V U
7.000 250
Totaal Programmalijn Gezond en vitaal
Voorportaal 2025 2026 2027
12.675
Hoogwaardige beweegvoorzieningen Plexat en Vossenerpark 2024
2025
2026
2027
500 Op 5 november 2021 is unaniem de motie ‘onderzoek mogelijkheid trapveldjes in iedere kern’ aangenomen. Met deze motie is verzocht onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor het aanleggen van hoogwaardige trapveldjes in alle kernen in samenwerking met lokale ondernemers en mogelijke foundations. Op 14 juni 2022 is besloten om de onderzoeksvraag uit te breiden door ‘onderzoek te doen naar hoogwaardige beweegmogelijkheden in de openbare ruimte’ (zie ook RIB 2022–75). De vervolgaanpak, zoals ook opgenomen in de kadernota, bestaat o.a. uit het voorbereiden van kansrijke plekken Plexat en Vossenerpark voor doorontwikkeling naar hoogwaardige beweegvoorzieningen. Dit voorstel bevat een voorbereidings– en startkrediet van € 500.000 voor beide plekken (zie ook RIB (2023-32)). De kosten van € 500.000 zijn nodig voor de voorbereiding en de aanleg van het eerste deel van de voorzieningen.
27 | PROGRAMMABEGROTING 2024-2027
BTW Nieuwbouw zwembad de Wisselslag (rendabel) 2024
2025
2026
2027
4.925 Voor de nieuwbouw van zwembad de Wisselslag is het definitief ontwerp afgerond inclusief de toevoeging van extra duurzaamheidsmaatregelen. Het krediet hiervoor is reeds beschikbaar gesteld. Dit voorstel betreft de kostprijsverhogende btw voor sportinvesteringen ter hoogte van € 4.925.340. De dekking is afkomstig van het btw compensatiefonds van het Rijk. Het betreft een rendabele investering. Er wordt een risico opgenomen indien het subsidieplafond van dit fonds overschreden wordt. In de afgelopen jaren heeft gemeente Venlo 100% gecompenseerd gekregen na verantwoording.
Sporthal Gulick 2024
2025
2026
2027
7.000 Voor sporthal Gulick is een voorbereidingskrediet ter beschikking gesteld en is er een haalbaarheidsstudie uitgevoerd naar de vervanging van de sporthal. Hieruit volgt dat de huidige sporthal Gulick technisch en economisch is afgeschreven. Renovatie is geen optie, wat betekent dat en er een nieuwe sporthal gebouwd dient te worden. Dit begrotingsvoorstel is gebaseerd op het voorkeursscenario (nieuwbouw op sportkern Bakenbos) uit de haalbaarheidsstudie. Hiermee clusteren we de buiten- en de binnensport en komt de huidige locatie van de sporthal vrij te vallen. Met de haalbaarheidsstudie is gekozen voor een sporthal conform de standaardeisen van NOC*NSF. Er is bij de bouw van een sporthal op sportkern Bakenbos nog geen rekening gehouden met mogelijke synergievoordelen (gebruik kantine, kleedlokalen, etc.). Dit moet in een volgende fase nog uitgewerkt worden.
De totale kosten voor het voorkeursscenario, voortkomend uit de haalbaarheidsstudie, zijn geraamd op € 7,5 miljoen incl. btw, waarbij de werkelijke uitgaven verspreid zijn over de jaren 2024 t/m 2026. Er is reeds € 500.000 beschikbaar gesteld middels een voorbereidingskrediet.