032rv+rb Venlo 2040, Strategische visie gemeente Venlo.pdf

1750478

Raadsvoorstel

GEMEENTEBESTUUR

raadsnummer 2021

32 26 april 2021

ons kenmerk 1750478

26 mei 2021

doorkiesnummer +31773596594

Programma overstijgend

datum 13 april 2021

Burgemeester

datum verzonden

collegevergadering d.d. raadsvergadering d.d. programma portefeuillehouder

team RGBAMO steller drs. JHT Julicher e-mail h.julicher@venlo.nl bijlage(n) 4

Onderwerp Venlo 2040, Strategische visie gemeente Venlo De strategische visie is het belangrijkste beleidsdocument waarin de hoofdrichting staat beschreven van de door u gewenste toekomstige ontwikkeling van onze stad en kernen in onze gemeente.

Advies Wij stellen u voor om:  De Strategische Visie, ‘Venlo 2040, vast te stellen.

Aanleiding In de aanloop naar de laatste herindeling hebben de gemeenteraden van Arcen en Velden en van Venlo samen een proces doorlopen dat heeft geresulteerd in de Strategische Visie Venlo 2030 dat door de gemeenteraad van de nieuwe gemeente in 2010 werd vastgesteld. Dit document dat nu inmiddels ruim 10 jaar lang heeft gefungeerd als ons strategisch kompas vormde destijds een belangrijke bijstelling van de strategische koers van Venlo. Tegen de achtergrond van oplopende demografische druk en de dreiging van bevolkingskrimp en achteruitgang koos het stadsbestuur van Venlo voor een toekomst van (bescheiden) groei en een Europese oriëntatie. Ervaren is hoe een helder, maar vooral ook scherp toekomstbeeld sturend kan zijn voor de richting van de ontwikkeling van Venlo. Grote, nieuwe ontwikkelingen maken het echter nodig dat deze koers wordt bijgesteld en aangevuld. De gemeenteraad heeft een leidende rol gehad in de totstandkoming van deze strategische visie. Vanuit dat oogpunt heeft het college enkel het raadsvoorstel vastgesteld ten behoeve van behandeling in de gemeenteraadsvergadering van 26 mei 2021

Raadsvoorstel

Beoogd effect Doel van de strategische visie Tijdens de afgelopen maanden heeft een groot aantal mensen, in allerlei vormen, hun visie gegeven op de toekomst van de gemeente Venlo. Daarmee hebben zij een belangrijke bijdrage geleverd aan de totstandkoming van een congruent toekomstbeeld voor Venlo, de Strategische Visie Venlo 2040. Zoals aangegeven is de strategische visie het belangrijkste beleidsdocument, waarin de hoofdrichting staat beschreven van de door u gewenste toekomstige ontwikkeling. Deze hoofdrichting heeft een abstract karakter en wordt nader geconcretiseerd in onderliggende beleidsdocumenten en daarmee in de begroting. Een nieuwe strategische visie is daarbij vertaald via strategie, programma’s naar beleid en uitvoering. Proces tot een nieuwe strategische visie De intentie was om het strategische visieproces van Venlo op te pakken en parallel te laten lopen met de ontwikkeling van de regionale strategische visie. De ontwikkeling van deze regionale strategische visie werd echter tijdelijk gepauzeerd om goed te kunnen inspelen op de provinciale verkiezingen en daarbij te anticiperen op het provinciale coalitieakkoord. Daarom is er eerst een regionale investeringsagenda opgesteld. Daarbij was het de insteek om na het gereed komen van de investeringsagenda deze verder uit te werken tot een regionale strategische visie, met als hoofdambitie ‘De Gezondste Regio’.

De regionale strategische visie is in mei 2020 vastgesteld door de colleges in NoordLimburg. In overleg met afgevaardigden van uw raad is een proces ontworpen om een aantal brede inhoudelijke sessies te organiseren met inhouds- en ervaringsdeskundigen vanuit de samenleving. Gelet op de situatie omtrent covid-19 pandemie was een bijstelling echter noodzakelijk. De verwachting was reeds in een vroeg stadium dat er vanuit het oogpunt van de gezondheid geen grote bijeenkomsten meer kunnen worden georganiseerd. Hierdoor is gekeken naar alternatieve vormen. In de opbrengstnotities (bijlage 1 en 2) is het schematisch overzicht opgenomen van de processtappen die zijn ondernomen in het kader van de strategische visie. Hieronder een nadere toelichting van de activiteiten die hebben plaatsgevonden en op dit moment plaatsvinden. Themabijeenkomst Strategische Visie – College B&W - 29 september 2020 Op 29 september is in een themabijeenkomst met het college het gesprek gevoerd over de contouren van de nieuwe visie en input opgehaald voor de nieuwe visie. In een korte presentatie is het proces toegelicht en de reeds opgehaalde input gedeeld. Dag van de strategische visie – gemeenteraad – 20 november 2020 Tijdens de ‘Dag van de Strategische Visie 2040’ op 20 november is gesproken over de toekomst van Venlo..

Tijdens deze startbijeenkomst bent u geïnformeerd over de belangrijke trends en ontwikkelingen en is de gelegenheid geboden om hierop te reflecteren. Daarbij stonden drie invalshoeken centraal: 1) functioneel gebruik van de ruimte,

2

Raadsvoorstel

2) sociale verhoudingen, 3) kennis en innovatie. Er was sprake van een grote opkomst en actieve betrokkenheid (totaal circa 40 deelnemers). Aan de hand van stellingen is de discussie gefaciliteerd. De opbrengsten van deze dag zijn vertaald in een opbrengstnotitie (bijlage 1). Themasessies: Uitzendingen omroep Venlo januari – februari 2021 Het doel van deze themasessies was om te inspireren en buiten in de samenleving op te halen en vervolgens dit te vertalen naar een concept visie. Vanwege COVID-19 is gekozen voor een drietal uitzendingen via omroep Venlo. Tijdens de drie uitzendingen stonden achtereenvolgens de volgende thema’s centraal: 1. Ruimte voor nieuwe initiatieven (Nieuwe energie, Klimaat, Ruimte in de stad en om te bouwen 2. Werken in Venlo (Onderwijs, vak- en hoger onderwijs Innovatie (logistiek), arbeidsmarkt en binnenstad 3. Thuis in Venlo (oud en nieuwkomers, verenigingsleven, cultuur, demografische ontwikkeling) – Hoe en waar wonen, Samenleving en vergrijzende bevolking) Deze uitzendingen zijn live uitgezonden en beschikbaar gesteld om achteraf te kijken via https://omroepvenlo.nl/televisie/gemist/venlo-2040 Op 11 februari is een laatste afsluitende uitzending opgenomen. Een aantal overkoepelende thema’s en onderdelen die nog extra aan bod mogen komen stonden hierbij centraal.

Deze thema’s zijn: 1) Jongeren in Venlo, 2) Gemeenschappen, dorpen wijken 3) Internationaal - Regionaal – nieuwe Venlonaren. Betrekken inwoners – vragen, enquête inwoners In de communicatie omtrent de themasessies hebben we ook aandacht gevraagd voor de enquête die inwoners van de gemeente kunnen invullen. Door gerichte toekomstgerichte vragen te stellen hebben we input gegenereerd vanuit de inwoners. De opgehaalde input hebben we gebruikt tijdens de afsluitende bijeenkomst. Prijsvraag jongeren – ‘challenge the future’ Met als doel jongeren te betrekken en te laten nadenken over hun toekomst in onze gemeente hebben we een prijsvraag georganiseerd. Hierbij nodigden we jongeren uit om een verhaal te schrijven, een tekening of vlog te maken hoe volgens hen, hun gemeente er in 2040 uitziet. Verbreden binnen de organisatie – online prikbord. Om aanvullende input op te halen hebben we een online prikbord open gezet dat voor elke collega van de organisatie toegankelijk was om input mee te geven. Daarnaast is er in diverse interne overleggen en momenten, zoals de programmadag input opgehaald en zijn collega’s meegenomen in het proces. Slotbijeenkomst 12 maart 2021 Na het verbreden is ingezet op het bundelen en bij elkaar brengen van de opgehaalde input. Daarvoor heeft op 12 maart de slotbijeenkomst plaatsgevonden.

Hierbij zijn de opbrengsten van het participatietraject besproken en gedeeld als het gaat om wat breed gedragen denkrichtingen en discussiepunten zijn rond de verschillende thema’s. Daarbij

3

Raadsvoorstel

bent u in gesprek gegaan met elkaar en enkele experts over een aantal uitwerkingsrichtingen en de vervolgstappen. Aan de hand van stellingen is er gediscussieerd over de uitwerkingsrichtingen. De opbrengst hiervan is weergegeven in bijlage 3.

Argumenten Zoals aangegeven in de aanleiding is het vanwege diverse ontwikkelingen nodig om de uit 2010 daterende Strategische visie 2030 te actualiseren. De belangrijkste van deze ontwikkelingen worden hieronder nader toegelicht. Klimaat en energie Klimaat en energie heeft als thema een enorme vlucht genomen. Een onvermijdelijke opgave die vraagt om een grondige heroriëntatie op hoe er in onze samenleving invulling wordt gegeven aan energie- en ruimtegebruik. Dat dit thema vergaande gevolgen heeft voor onze huishoudens lijkt zo langzamerhand wel voor eenieder zichtbaar. Maar dat deze ontwikkeling ook kansen biedt voor een grondige herordening van de openbaar ruimte en een kwaliteitsimpuls voor onze binnenstad of bedreigingen voor natuurwaarden en omgevingskwaliteit is nog niet voor iedereen zo zichtbaar. Energieopwekking en de klimaatopgave komen immers met maatschappelijke gevolgen. Groeiende verschillen binnen onze gemeenschap Informatisering van de samenleving heeft veel nieuwe economie en veel nieuwe kansen opgeleverd, maar heeft ook een bijdrage geleverd aan een groeiende verschillen binnen onze gemeenschap en een versplintering van onze gemeenschap in talloze digitale subculturen die binnen ‘hun’ bubbel denkbeelden en opvatting uitwisselen.

Terwijl de overheid een appèl doet op gemeenschapszin en saamhorigheid bevordert deze ontwikkeling het ontstaan van talloze parallelle gemeenschappen. Verschillen in de samenleving is niet alleen een vraagstuk dat te herleiden is naar inkomen of vermogen, maar kent vele gezichten. Ruimtelijke verdeling binnen onze gemeente, waarbij groepen met bepaalde kenmerken zich concentreren binnen bepaalde gebieden, selectie en gemeenschapsvorming op basis van opleidingskenmerken, achtergrond en etniciteit. In een stad waarin traditie en dialect als heel belangrijk worden ervaren (en er dus sprake is van een sterke lokale culturele identiteit) is integratie van nieuwkomers niet altijd heel vanzelfsprekend. In 2019 kent inmiddels 28,5% van de Venlose bevolking van oorsprong geen Nederlandse achtergrond en een groeiend aandeel binnen onze bevolking is niet in Venlo of in onze regio geboren. Versterking economisch fundament Twee jaar geleden publiceerde de Rabobank een verkenning van de regionale economie. Daarin werd nadrukkelijk aandacht gegeven aan de stuwende sectoren van onze stad en van onze regio. Maakindustrie als sector met (in geld gemeten) de grootste omzet, op de voet gevolgd door de logistieke sector en op enige afstand de agrarische en vrijetijdssector. Dat zal op korte termijn niet veranderen, daarvoor is onze uitgangspositie eenvoudigweg te sterk.

Wel wees het Rabobank-rapport ons op de wens om ons economisch fundament niet alleen verder uit te bouwen te verstevigen, maar vooral ook te verbreden. Venlo is namelijk economisch gezien erg gevoelig voor conjunctuurschommelingen en de gevolgen die deze bewegingen hebben voor onze ondernemers en voor onze inwoners. Innovaties en nieuwe verdienmodellen bieden

4

Raadsvoorstel

immers kansen, maar kunnen in een paar jaar tijd ook enorme effecten hebben op bedrijfstakken. Veranderende samenstelling van gemeenschappen En tot slot, en misschien had dit het vertrekpunt moeten zijn, wat voor samenleving is er over twintig jaar? Hoewel Venlo een koers heeft gekozen waarin meer ruimte is ontstaan voor jonge, hoogopgeleide mensen en gezinnen neemt in onze stad naar verwachting de vergrijzing nog steeds toe. We hebben een sterk groeiend aantal nieuwkomers uit Polen en een grote, in omvang stabiele, groep inwoners met oorspronkelijke roots in Turkije en in Marokko. Net zoals ‘de Nederlander’ niet bestaat, zo ook ‘de Venlonaar’ niet, tenzij de met elkaar samen opnieuw wordt uitgevonden.

Venlo 2040 In de nieuwe strategische visie- zijn nieuwe opgaven toegevoegd zoals (de voortgaande) digitalisering, duurzaamheid, energie en klimaat. Als leidraad voor het bestaande ‘stedelijk’ beleid staat onze strategische koers echter nog steeds recht overeind: het zijn van een vitale (in omvang) licht groeiende gemeenschap met voldoende koopkracht om onze voorzieningen in stand te houden, om onze economie draaiende te houden. Thuis in Venlo Er wordt ingezet op bescheiden groei van het aantal inwoners. Het aantal Venlonaren met een niet-Venlose oorsprong zal toenemen vanwege de aantrekkingskracht van onze economie. Internationale medewerkers, kenniswerkers en studenten vragen om aantrekkelijke woonmilieus en voorzieningen. Door de toename van het aantal huishoudens vraagt dit om passende woonruimte voor alle doelgroepen, met name de doelgroepen die ondervertegenwoordigd zijn. Woningbouw vindt vooral plaats binnen de huidige stedelijke contouren. De woningvoorraad zal een kwaliteitsslag moeten maken gelet op de noodzakelijke verduurzaming. Verdergaande informatisering zorgt voor grotere verschillen binnen de gemeenschap. Elkaar ontmoeten krijgt andere vormen. De openbare ruimte en onze voorzieningen vervullen daarin een belangrijke rol. Digitalisering en domotica zal een belangrijke rol vervullen bij het langer dan voorheen thuis wonen van inwoners die zorg nodig hebben.

De overheid garandeert een fatsoenlijk basisniveau van voorzieningen. De overheid en inwoners moeten bescheiden zijn in hun verwachtingen over en weer. Ruimte voor initiatieven De binnenstad heeft in 2040 een andere aanblik. Deze is groener geworden, beken zijn zichtbaar en nog meer een aantrekkelijk woon- en verblijfsgebied met aantrekkelijke voorzieningen. Ook in de wijken en dorpen is ontsteend en hebben is er werk gemaakt van de klimaatopgave gecombineerd met een impuls om een kwaliteitsslag in de openbare ruimte te maken. De klimaatopgaven hebben geleid tot een andere samenstelling van energiebronnen. Landbouwgrond heeft hierdoor deels een andere invulling gekregen, desondanks zijn de opbrengsten gegroeid. De ruimte tussen de kernen worden opengehouden en wordt gebruikt voor landbouw, recreatieve en toeristische functies. Natuurwaarden zijn versterkt in combinatie met energieopwekking en klimaatadapatie.

5

Raadsvoorstel

Ruimtelijke ontwikkelingen hebben er toe bijgedragen dat er aan de westoever een stadsdeel is ontstaan dat aanvullend is op de historische stadskern. In de dorpskernen hebben gerichte investeringen bijgedragen aan unieke en kwalitatieve hoogwaardige dorpse woonmilieus. Werken in Venlo In de toekomst bevindt Venlo zich op een sleutelpositie binnen het Europese economische kerngebied. De opkomst van China als economische grootmacht en handelspartner heeft geleid tot een strategische heroriëntatie. Het logistieke belang van Venlo is gegroeid door digitalisering en robotsering. Er wordt binnen de logistiek ingezet op vergroting van de toegevoegde waarde. En dat geldt ook voor de toegevoegde waarde die Venlo biedt op het gebied van voedselproductie en gezonde voeding. De Brightlands Campus Greenport Venlo heeft haar vleugels uitgeslagen en er vindt fundamenteel en toegepast onderzoek plaats. Met een aanzienlijke economische spin-off als gevolg. Daarmee is het economisch fundament die dankzij de sterke basis op het gebied van de maakindustrie, logistiek en agribusiness verder is verbreed. Meer economie en minder beroepsbevolking biedt ook kansen voor diegenen die in het verleden minder gemakkelijk aan betaald werk konden komen. We hebben ontdekt dat menselijk kapitaal schaarser is geworden en er zorgvuldig mee moet worden omgegaan.

Een keur aan instrumenten en arrangementen hebben het in Venlo mogelijk gemaakt om zoveel mogelijk inwoners de kans te bieden op betaald werk, passend bij de mogelijkheden van zowel de werkgever als werknemer. Grenzeloos Wat betreft onze grensligging is het (relatieve) gemak toegenomen waarmee over en weer gebruik wordt gemaakt aan beide zijden van de grens van elkaars kwaliteiten en profiteren van elkaars aanwezigheid. De stedelijke en regionale programmering op een breed scala aan onderwerpen is veel hechter geworden Gezondheid De ambitie om de Gezondste regio te zijn heeft geleid tot een breed aanbod aan economische activiteiten die hieraan invulling geven. Gezonde voeding en een gezonde levensstijl hebben gemaakt dat niet alleen onze economie, maar vooral ook onze inwoners hebben geprofiteerd. Onze vrijetijdseconomie heeft mede daardoor een stevige impuls gekregen. Venlo is niet alleen omwille van haar historie, winkelaanbod en ligging de moeite van het bezoeken waard, maar ook door de mogelijkheden om te kunnen wandelen, te kunnen fietsen, te kunnen ontspannen en te genieten van al het goede en lekkers dat specifiek in onze regio aan voeding wordt geproduceerd. Rol van de gemeente Venlo In de toekomst is de gemeente in staat op basis van ervaring een onderscheid te maken tussen de verschillende vormen die er bestaan tussen loslaten enerzijds en overnemen anderzijds.

De gemeentelijke organisatie heeft ook een transformatie doorgemaakt. Digitalisering heeft het mogelijk gemaakt dat iedere inwoner, op ieder moment van de dag, snel zijn gegevens kan inzien en van onze dienstverlening gebruik kan maken.

6

Raadsvoorstel

Financiën De voorliggende strategische visie is een abstract beleidsdocument op basis waaraan geen financiële consequenties aan kunnen worden verbonden. Het beleidsplan vormt de basis voor een verdere uitwerking en vertaling in de diverse programma’s en de begrotingen van de komende jaren; De begroting vormt uiteindelijk het financiële kader voor de uitvoering van de strategische visie, daarin worden ook de afwegingen gemaakt.

Communicatie Zoals beschreven is er een intensief participatietraject gevolgd voor de totstandkoming van de strategische visie aan. Daarbij zijn inwoners, maatschappelijke partijen en bent u in de gelegenheid gesteld om input te leveren voor deze strategische visie. Na de vaststelling van de strategische visie door vindt de vertaling plaats in de programma’s en wordt er ook een aantrekkelijk vormgegeven publieksversie opgesteld van deze visie. Op basis daarvan willen we ook het gesprek met onze partners aangaan.

Vervolgprocedure raad Het beleidsplan vormt de basis voor een verdere uitwerking en vertaling in de programma’s en de begrotingen van de komende jaren; De begroting vormt uiteindelijk het financiële kader voor de uitvoering van de ambities beschreven in de strategische visie. Burgemeester en wethouders van Venlo de secretaris

de burgemeester

Twan Beurskens

Antoin Scholten

Bijlagen Nr. 1. 2. 3.

Naam Opbrengstnotitie Dag van de Strategische visie 2040 Opbrengstnotitie Slotbijeenkomst Strategische visie 2040 Venlo 2040, Strategische Visie gemeente Venlo

Datum 20 november 2020 12 maart 2021 13 april 2021

7

Raadsbesluit

GEMEENTEBESTUUR

onderwerp

team RGBAMO

raadsnummer 2021 raadsvergadering

Venlo 2040, Strategische visie gemeente Venlo 32 26 mei 2021

d.d.

steller drs. JHT Julicher doorkiesnummer +31773596594 e-mail h.julicher@venlo.nl datum 7 april 2021

De raad van de gemeente Venlo; gelezen het voorstel van het college van 26 april 2021, registratienummer;1750478 besluit: Venlo 2040, Strategische visie gemeente Venlo vast te stellen Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 26 mei 2021. De griffier

De voorzitter

Geert van Soest

Antoin Scholten