031 bijl2 Opiniepijlers-rapport_2de versie.pdf
Tekst van het document
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid In gesprek met inwoners
Gemeente Venlo
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid Inwoners van de gemeente Venlo praten mee over de toekomst van het sociaal domein. Onderzoeksbureau Opiniepijlers, september/oktober 2020 In opdracht van de gemeente Venlo Samenstelling Reinder Boeve en Frank Bolder Interviews Elsbeth Lelieveld, Tessa Ariaans, Hans Teunissen, Fred Eggink, Frank Bolder, Reinder Boeve Graphics, ontwerp en opmaak Louman & Friso ontwerpbureau
Leeswijzer diagrammen bij een deel van de vragen kon gekozen worden uit meerdere antwoorden. In dat geval kan het percentage hoger zijn dan 100 procent.
Jeugdzorg?
Scootmobiel voor je moeder?
Hulp bij opvoeden?
Begeleiding naar werk?
Kansen krijgen?
Samen met de buurt?
Hoe denkt u over hulp door uw gemeente?
Wat vindt u belangrijk? Waar heeft u zorgen over? Vertel ons uw mening
Inhoud
1. Managementsamenvatting
6
2. Beschrijving van de werkwijze, achtergronden
8
3. Uitwerking van de resultaten, eerste lijn • Inwoners centraal • Vitale gemeenschappen • Passende ondersteuning • Rol gemeente • Efficiënte ondersteuning • Preventie • Inclusieve samenleving • Sociale veiligheid • Voorzieningen en woongenot • Jongeren
10 12 16 20 23 26 29 32 34 39 43
4. Uitwerking resultaten, tweede lijn • Vitaliteit • Verbinding • Veiligheid
46 47 50 52
5. Venlo profiel
54
6. Verantwoording
58
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid managementsamenvatting
1
Managementsamenvatting De open houding van de gemeente Venlo om met inwoners in gesprek te gaan over het sociaal domein heeft zijn vruchten afgeworpen. Op de juiste toon en met betrokkenheid het hebben inwoners goed gereageerd op de vragen van de gemeente: Wat houdt bezig? Waar maakt u zich zorgen over? Welke kansen ziet u? Over het algemeen toont de bevolking – met name de inwoners met een voorziening - zich tevreden over het niveau van voorzieningen en dienstverlening. Het sociale vangnet krijgt een mooi cijfer; kritiek hebben we beperkt opgetekend tijdens de gesprekken, meestal gaat het om individuele zorgen. Ook de zelfraadzaamheid scoort hoog en er is begrip voor het beleid van de gemeente dat inwoners eerst in eigen netwerk zoeken naar oplossingen. Een belangrijk deel van het onderzoek gaat over het woonklimaat, een containerbegrip, waarin thema’s samenkomen als leefbaarheid, sociale veiligheid, zich thuisvoelen en zelfredzaamheid. Inwoners geven een mooi cijfer aan het woonklimaat; velen zijn actief in de buurt, voelen zich daar thuis en proberen elkaar te helpen. Bij participatie gaat het vooral om verenigingsleven en sociaal domein (mantelzorg, opvang eenzame en hulpbehoevende buurtgenoten, ondersteuning migranten), de meer traditionele vormen van participatie, waarvoor mensen actief of via algemene oproepen worden benaderd.
In dit onderzoek hebben we veel mensen gesproken die zich willen inzetten maar de weg niet weten. Ze weten niet wat er in de wijk gebeurt, bij wie ze moeten zijn om mee te doen. In de gesprekken is het bijvoorbeeld nauwelijks gegaan over nieuwe vormen van participatie, zoals de energietransitie (samen inkopen of produceren van energie), gezamenlijk groenonderhoud, opzetten van een zorgcoöperatie of gebruik van een deelauto. De energie is er wel, maar wie neemt het initiatief? Op een groep pro-actieve inwoners na (CBS-onderzoek: ongeveer 10 procent in Nederland) gaan inwoners vrijwel niet zelf aan de slag met nieuwe participatievormen. Inwoners van de gemeente Venlo missen een prikkel; ze hebben meestal geen
6
idee waar te beginnen (ze missen buurtkrantjes, nieuwbrieven en ervaren dat op de gemeentelijke websites niet alles is te vinden, zoals de gemeente zegt) Het ligt voor de hand dat de gemeente de aangewezen partij is om aan het grote vliegwiel te draaien, niet om alles zelf te doen maar wel om een proces op gang te komen, mensen te betrekken en vervolgens te faciliteren. Een hinderfactor is voor een deel van de bevolking de sociale onveiligheid. Respondenten noemen een breed pallet aan voorvallen en ontwikkelingen in hun leefomgeving. Het woongenot wordt voor – in ieder geval een deel van de - inwoners van deze wijken nog wel uit het netwerk van directe buren gehaald, maar ontneemt hen de energie om in een groter verband in de buurt actief te zijn. Tijdens de gesprekken op straat gaven bijna alle respondenten aan zichzelf wel thuis te voelen in Venlo. Maar een deel kan zich voorstellen dat er inwoners zijn die er ‘moeilijk tussen komen’, bijvoorbeeld als ze vanuit een ander deel van het land hier komen wonen of als ze een migrantenachtergrond hebben. En sommigen gaven aan – jaren na de verhuizing naar deze gemeente – door anderen nog steeds als import te worden beschouwd.
7
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid beschrijving van de werkwijze, achtergronden
2
Beschrijving van de werkwijze, achtergronden De informatie- en interviewtour is breed van start gegaan met publicaties in lokale en regionale media en aankondigingen via de (online) kanalen van de gemeente. Voor de tour hebben we een bus ingezet, een omgebouwde camper, die dienstdoet als informatie- en discussiebus. Deze bus heeft twaalf dagen in alle stadsdelen van de gemeente Venlo gestaan, vooral bij winkelcentra en wijksupermarkten. Voor Lomm en Arcen is – vanwege het ontbreken van drukker bezochte locaties - gekozen voor een samenwerking met plaatselijke organisaties. Deze interviews werden gehouden in de dorpshuizen in beide dorpen en sloten aan bij daar georganiseerde activiteiten. Ook zijn interviewers op straat in gesprek gegaan met inwoners. De diepte-interviews werden vooral gevoerd bij de bus, maar ook bij mensen thuis. Inwoners hebben daar om uiteenlopende redenen gebruik van gemaakt. Jongeren zijn benaderd via het jongerenwerk; zij hebben online gereageerd. Voor hen is een vragenset samengesteld die aansluit bij hun belevingswereld. Dankzij deze werkwijze werd een veelheid en een ruime variatie aan gesprekspartners bereikt: jong, oud, inwoners met een niet-westerse achtergrond, man, vrouw, werkend, gepensioneerd, laagopgeleid, hoogopgeleid, tweeverdieners, alleenstaand, samenwonend. Na het veldwerk hebben we alle antwoorden gerubriceerd en geclusterd.
De basis voor de dataverwerking was het achttal uitgangspunten van de gemeenteraad voor herijking van het beleid sociaal domein (zie ook hoofdstuk 3). Zo ontstond per uitgangspunt een profiel van wat er bij inwoners wel of niet leeft. Bijvoorbeeld of er draagvlak is voor maatregelen van de gemeente, of de al dan niet ervaren sociale cohesie in een wijk. Omdat we respondenten vroegen om hun postcode konden we hierbij ook geografisch onderscheid maken.
Thema’s kwamen tijdens de gesprekken op verschillende momenten aan de orde. Bijvoorbeeld in een stelling, en even later in een open vraag. Dankzij deze manier van bevragen kunnen we draagvlak of het ontbreken daarvan, sentimenten en potenties in de samenleving helder krijgen. Er ontstond een breed, betrouwbaar beeld van wat Venlonaren denken van het sociaal domein, de uitdagingen waar Venlo voor staat en welke ideeën ze hier zelf bij hebben
8
9
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid uitwerking resultaten
3
Uitwerking van de resultaten
6 Voorkomen is beter dan genezen en toekomstige opgaven vragen
De uitwerking van de resultaten van het onderzoek presenteren we langs twee lijnen.
om niet-traditionele oplossingen. Venlo investeert in preventie en innovatie.
7 De gemeente Venlo staat voor een inclusieve samenleving.
Eerste lijn: Uitgangspunt in de eerste lijn is de structuur die door de gemeenteraad van Venlo is aangebracht. Het betreft acht uitgangspunten voor de herijking beleid sociaal domein zoals besproken en geaccordeerd in de raadsvergadering van 20 januari 2020. De gespreksleidraad voor de diepte-interviews is samengesteld op basis van deze uitgangspunten. In de 1169 interviews en online reacties hebben inwoners gereageerd op vragen over deze uitgangspunten. Het gaat om de volgende thema’s:
1 Onze inwoners staan centraal. 2 Onze buurten, wijken en dorpen zijn leefbaar, beschikken over een
8 De sociale veiligheid van alle inwoners is onze grootste zorg. In dit hoofdstuk komen verder voorzieningen aan de orde en de resultaten van de jongerenreacties.
Tweede lijn: Omdat de thema’s niet exact afgebakend kunnen worden en ook in elkaar overlopen is in de tweede lijn gekeken naar dwarsverbanden in de reacties van de inwoners. Het gaat om de kruisbestuiving tussen deze thema’s en het combineren van input tot bredere onderwerpen. In deze beleidsbouwstenen komen drie thema’s duidelijk in beeld: vitaliteit, verbinding en veiligheid.
passend voorzieningenniveau en er is sprake van sociale cohesie.
3 Inwoners kunnen rekenen op passende ondersteuning.
OOK GEHOORD
4 De gemeente geeft vertrouwen en biedt ruimte aan initiatieven van inwoners, vrijwilligers en professionals. De gemeente vervult een stimulerende, faciliterende en/of regisserende rol.
5 Ondersteuning aan (kwetsbare) inwoners wordt op een efficiënte en effectieve wijze vormgegeven.
10
In Velden zijn bijna geen allochtonen. autochtonen. Iedereen is wit. Jammer. Ik zou willen dat er meer goed geïntegreerde allochtonen autochtonen in Velden in Velden komen komen wonen. wonen. Dat zou Dat een zou een verbetering zijn voor het dorp.
11
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid inwoners centraal
1
Venlo inwoners centraal
Uitgangspunt gemeenteraad: Onze inwoners staan centraal
Kent u uw buren bij naam? ja / nee
%
Noord
95 5
Zuid
90 10
West
89
11
Oost
91
9
Venlo
91
9
Stelling: Ik wil mijn buren best helpen op regelmatige basis. Bent u het daarmee eens?
%
ja / nee / doen we al
53
Noord
37 10
Zuid
49
33
18
West
49
37
14
Oost
46
41
13
Venlo
49
37
14
Doet u wel eens wat samen met de buurt? ja / nee / soms
% 50
Noord
35
15
Zuid
40
48
12
West
37
47
16
Oost
40
46
14
Venlo
42
44
14
(bijvoorbeeld een buurtbudget) ja dat lijkt me wel wat / nee, daar heb ik geen belangstelling voor
Zou u uw buren vragen om hulp bij een klusje of ziekenhuisbezoek? %
ja / nee Noord
70
30
Zuid
67
33
West Oost Venlo
12
71 61 67
Zou u samen met uw mede-buurtbewoners keuzes willen maken, waar het geld wordt besteed?
Noord
48
52
Zuid
45
55
West
44
56
Oost
48
52
Venlo
46
54
29 39 33
13
%
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid inwoners centraal
Venlo inwoners centraal
Resultaten van het onderzoek, eerste lijn In de gesprekken komt naar voren dat wijk- en dorpsbewoners doorgaans betrokken zijn bij hun omgeving en ook wel de interesse hebben om bijvoorbeeld via een wijkbudget mee te praten over leefbaarheid en welzijn. Wat er voor nodig is om daadwerkelijk voor de wijk aan de slag te gaan is voor respondenten onduidelijk. Wat kunnen we doen? Bij wie moeten we zijn? Veel respondenten hebben drukke banen en andere bezigheden; ze willen best iets doen voor de buurt maar zullen niet zelf op zoek gaan. Van het bestaan van de samenlevingsagenda zijn maar weinig mensen op de hoogte. Veel respondenten hebben geen idee wat er precies mee wordt bedoeld. Dat er wijk- en dorpsbewoners actief zijn is wel bekend, maar wat ze precies doen, is voor de meeste respondenten onduidelijk. De context van burgerbetrokkenheid en co-creatie ontbreekt ten enenmale; het idee leeft bij een deel van de respondenten dat de gemeente taken afschuift op inwoners, buurtactiviteiten zich beperken tot een buurtfeest en een boodschapje doen, dat de gemeente een contraproductief beleid voert door subsidies te korten en accommodatiehuur te verhogen en dat onderhoud van gemeentelijk groen nooit een taak van buurtbewoners kan zijn (want een gemeentelijke taak).
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid inwoners centraal | quotes
“
• Het probleem is dat je niet weet welke vraag er ligt bij mensen waarmee je niet geregeld contact hebt. Ik wil me ook niet opdringen. • Ik zou best voor een medebewoner wat boodschapjes kunnen meenemen. • Ik woon nog niet zo lang in deze buurt, sinds het voorjaar pas, maar ik denk dat er meer kan. Zo zouden we in ieder geval moeten regelen dat de 'sociale bank' in het flatgebouw terugkeert. Daar zaten altijd de oudjes op, maar die is vanwege corona verwijderd. Nu staan er klapstoeltjes, maar die werken niet voor de oudjes. • Burendag lijkt me leuk, zodat je weet wie er vijf deuren verder woont. • Het buurtfeest opnieuw opstarten. Dat lijkt me wel wat. • Er zou een soort meldpunt moeten komen voor vraag en aanbod van klusjes en mensen die willen helpen.
14
15
”
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid vitale gemeenschappen
Ik neem deel aan de volgende activiteiten Mantelzorg
Verenigingsleven
37
Noord
2
Zuid
30
Zuid
West
32
West
Venlo
Venlo vitale gemeenschappen
30
35
Noord
West
Venlo
Onze buurten, wijken en dorpen zijn leefbaar, beschikken over een passend voor zieningenniveau en er is sprake van sociale cohesie.
15
Venlo
15
46
Zuid West
28
42 55
Oost
22
Venlo
29
46
Hoeveel uren per week, buiten werk, studie of eigen huishouden bent u bezig met andere mensen in uw buurt of sociale kring? 2,3
Noord
2
Zuid West
2,6
Oost
2,2
Venlo
2,3
Bent u op de hoogte dat u kunt meedenken met de buurt? U kunt zich bijvoorbeeld aansluiten bij een wijkraad of een groep inwoners met een bepaalde mening. ja / wel eens van gehoord / nee, eigenlijk niet Noord
39
Zuid
40
16
50
Er zijn respondenten die zelf proactief hun weg zoeken maar voor de meeste respondenten geldt dat niet. Voor hen is het onduidelijk wat er wordt gevraagd in de wijk, wat er van hen wordt verwacht, wie de gangmakers zijn van een initiatief, wie hen zou kunnen helpen bij het uitwerken van een idee en hoe de werkzaamheden/buurtactiviteiten zich verhouden tot de gemeentelijke agenda. In interviews leggen sommige respondenten een verband tussen hun veiligheidsgevoel en sociale cohesie. De respondenten noemen een breed pallet aan voorvallen en ontwikkelingen in hun leefomgeving. Die zorgen er in hun beleving voor dat ze misschien wel zullen aankloppen bij directe buren, maar niet in een groter verband in de buurt actief zijn. Drugsoverlast, openbaar dronkenschap, hangjongeren die kleine vernielingen plegen of passanten intimideren, en ook straten waar steeds nieuwe bewoners intrekken en waar communicatie met buren lastig is vanwege een taalprobleem of overlastgedrag: het zijn fenomenen die de vitaliteit in buurten en wijken negatief beïnvloeden. We werken dit verder uit in de tweede lijn van dit rapport, vanaf pagina 46.
11
55 5
30
50
20
Oost
30
52
18
35
In alle wijken en dorpen van de gemeente Venlo zijn inwoners genegen om hun handen uit de mouwen te steken voor de wijk of buurt. De helft van de respondenten wil samen met de buren aan de slag, waarvan een deel (20 procent) aangeeft daarvan af te moeten zien vanwege tijdgebrek. De andere helft heeft geen belangstelling. De helft van de respondenten zegt actief te zijn in de buurt, vooral met vrijwilligerswerk en mantelzorg. De andere helft zegt daar op geen enkele wijze mee bezig te zijn.
%
West
Venlo
Venlo vitale gemeenschappen
42
Noord
32
Zuid
Uitgangspunt gemeenteraad:
21
Niet van toepassing
Vrijwilligers
Oost
15
Oost
22
Oost
%
10
Noord
52
13 17
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid vitale gemeenschappen | quotes
“
• We doen al het één en ander voor elkaar, maar dat zou best uitgebreider kunnen. Hoe? Dat weet ik niet precies. • Ik wil best met buren iets doen maar hier wonen veel buitenlanders met Arabische achtergrond, zij hebben totaal geen begrip voor onze westerse waarden en normen. • Het type bewoners in de wijk is niet het type waarmee ik wens te socialiseren. De achteruitgang van de buurt is te groot, dit zie je natuurlijk gereflecteerd in de buurtbewoners. • Mijn partner en ik hebben geprobeerd de buurt netjes te houden door geregeld rommel op te rapen, want rommel trekt rommel aan. We zijn blijkbaar de enigen, op een ander stel na. Er zijn buren die hier hun neus voor optrekken en de rommel voor onze deur schoppen omdat ze dit grappig vinden. Dwarsliggers, die helaas maling hebben aan regels. Dit motiveert natuurlijk niet het zelf nog te doen. • Mijn man en ik lopen rondjes om het blok om rotzooi op te ruimen. Voor de grote dingen bel ik de gemeente. • Directe buren wil ik best helpen. Voor de rest heb ik alleen maar vraagtekens. De buurtproblematiek bij de bewoners neerleggen is niet de oplossing in onze buurt. Drugsoverlast beperk ik niet door boodschappen te doen voor de buren. Racen door de straat houd ik niet tegen met een sociaal bezoekje bij anderen.
18
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid vitale gemeenschappen | quotes
• Ik wil wel meepraten, ben erg betrokken, maar niet wekelijks. Een panel lijkt me wel wat. • De buurt wil wel. Sterker, er is een initiatief voor een buurtspeeltuin. De gemeente komt echter al jaren gemaakte beloftes niet na en draagt op geen enkele manier bij aan de leefbaarheid in de buurt. • Ga op bezoek in de moskee, bijvoorbeeld door hier maandelijkse bijeenkomsten met Turkse en Marokkaanse mensen te organiseren. Terug naar de basis. Zorg voor markten. De activiteiten van Koekeloere werden vroeger druk bezocht. Regel kleine evenementen. • Het lijkt me mooi als er een ontmoetingsplek in de flat komt. • Ik heb totaal geen belangstelling. Het is in de buurt heel erg ons-kent-ons en steeds meer mensen trekken weg. Ook ik ga binnenkort verhuizen. • Wij zijn Somaliërs van oorsprong, we hebben weinig behoefte om in de buurt actief te zijn. Het draait meer om familiebanden. • De tent in ons complex moet terug. Die is weggehaald door Antares en sindsdien is er geen contact meer met de buren. Vroeger kwamen de bewoners bij elkaar onder de tent voor koffie en thee. Dat dit verdwenen is, vinden we heel erg. Het zorgt voor meer eenzaamheid.
19
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid passende ondersteuning
88
3
Venlo passende ondersteuning
3
Venlo passende ondersteuning
Ziet u in uw buurt mogelijkheden om samen met uw buurtgenoten meer voor elkaar te betekenen? (groen onderhoud, oppassen op de kinderen, lampen ophangen voor de buren, boodschappen, activiteiten) nee, daar heb ik geen belangstelling voor ja, dat lijkt me wel wat
Uitgangspunt gemeenteraad:
%
%
Inwoners kunnen rekenen op passende ondersteuning.
Noord
39
Noord
Zuid
40
Zuid
55
West
30
West
50
Oost
30
Oost
52
Venlo
52
Venlo
35
wel belangstelling maar geen tijd of vanwege mijn leeftijd Noord
%
11
Zuid 5 West
20
Oost
18
Venlo
20
50
14
Hoe zelfredzaam zijn inwoners? Denken ze hun omgeving in te schakelen als dat nodig is? En wanneer doen zij een beroep op de gemeente? Dit zijn de vragen die spelen rondom het thema ‘passende ondersteuning’. Een groot deel van de respondenten – bijna vier op de vijf - is het eens met het uitgangspunt om eerst te kijken wat je zelf (of in je omgeving) kunt doen, voor de gemeente iets voor je regelt. Inwoners hechten veel belang aan hun netwerk, zo blijkt. Een derde denkt dat ze kunnen terugvallen op naasten mocht dat nodig zijn. Bijna de helft ziet een combinatie van hulp vanuit de eigen omgeving en de gemeente voor zich.
Tegelijkertijd vragen lang niet alle mensen hun kinderen of anderen in de kring van familie en bekenden om hulp. Bijvoorbeeld omdat buren of familieleden het in het dagelijkse leven druk hebben met werk of gezin, of omdat de naaste familie te ver woont. We hoorden dit met name van ouderen, die hun (volwassen) kinderen willen ontzien. Mensen denken blijkbaar meestal niet direct aan buren als het gaat om structurele ondersteuning. Incidenteel kloppen ze wel Ervaring van een interviewer: Aanvankelijk aan. De gemeente zien ze als vangnet, als er vanuit was er nogal een taalbarrière om met deze de omgeving onvoldoende of geen hulp is.
OOK GEHOORD
mevrouw het gesprek aan te gaan. Zij - en haar man - wilden wel graag meewerken. Ze belde haar dochter die via de speaker van de telefoon als tolk optrad. In het gesprek werd duidelijk dat het echtpaar – in hun cultuur geneigd is om vooral met de eigen familie om te gaan en eventueel dingen op te lossen. Ze zien wel in dat ze in een prettige buurt wonen met aardige mensen, voor wie ze ook best een klusje zouden willen doen. Maar in de praktijk - waarschijnlijk ook wel door een taalbarrière - komt het daar niet van.
21
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid passende ondersteuning | quotes
Stelling: als ik een probleem heb, dan moet ik dat zelf samen met mijn familie/ vrienden/netwerk oplossen.
“
• De hulp die ik vanuit mijn sociale netwerk krijg, is voldoende. • Ik heb geen mensen direct in mijn buurt die iets voor me kunnen doen. De familie woont in Brabant en Gelderland. • Het zijn altijd dezelfde mensen die bereid zijn om te helpen. Die worden soms overbelast. • Over de maatschappelijk werkster heb ik alleen maar lof. Maar de overgang naar deze organisatie was verschrikkelijk. Gelukkig kan ik me goed redden. • De gemeente moet meer beschikbaar zijn voor de mensen. Meer aandacht hebben voor de mens en zijn of haar omstandigheden. Haal mensen uit een sociaal isolement. • Ondersteuning van de gemeente heeft mij een stukje van mijn leven teruggegeven.
Of zegt u: de gemeente moet voor een oplossing zorgen als ik een probleem heb.
4
zelf oplossen oplossing door gemeente
Venlo rol gemeente
Uitgangspunt gemeenteraad: De gemeente geeft ver trouwen en biedt ruimte aan initiatieven van inwoners, vrijwil ligers en professionals. De gemeente vervult een stimulerende, faciliterende en/of regisserende rol.
”
83
17
Zuid
81
19
West
77
23
Oost
76
24
Venlo
79
21
Bent u het daarmee eens? mee eens / niet mee eens geen oordeel, ik weet er te weinig van Noord Zuid
20
50 30
%
30 47
23
West
24
50
26
Oost
24
49
27
Venlo
25
49
26
Hebt u het idee dat er voldoende hulp voor u is mocht u zorg nodig hebben? Zo ja, via uw eigen netwerk of de gemeente?
• Ik heb anderhalf jaar moeten wachten op een rolstoel. Ligt dat aan de gemeente of aan de leverancier?
22
Noord
Stelling: de gemeente kijkt genoeg en met voldoende aandacht om naar de inwoners.
• Ik zou niet weten welke ondersteuning er allemaal is.
• Het keukentafelgesprek is handiger dan een bezoek aan het centrum.
%
ik kan gebruik maken van mijn eigen netwerk voor mij is dat de gemeente een combinatie van eigen netwerk en gemeente % Noord
34
Zuid
32
West
23
27
16 24 19
50 44 54
Oost
35
19
46
Venlo
32
20
48
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid rol gemeente
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid rol gemeente | quotes
• Geen idee wat de gemeente wil.
“
• Ik ben niet op de hoogte of er activiteiten in mijn buurt worden georganiseerd waar ik eventueel hulp bij kan aanbieden. Of dat er behoefte is dit op te starten.
Venlo rol gemeente
Enkele respondenten hebben direct contact met de gemeente; ze vragen bij de gemeente jaarlijks een vergunning of financiële ondersteuning aan voor een kleine buurtactiviteit. Dat verloopt zonder problemen, maar het aanvragen zelf - online - vraagt wel enige ervaring, blijkt uit reacties. Van onderzoeken van ons bureau in andere gemeenten is bekend dat inwoners snel kennisnemen van speerpunten als een gemeente sterk inzet - met zichtbare projecten en huis-aan-huis communicatie - op bijvoorbeeld groenonderhoud, onderwijs of sport. Voor respondenten in Venlo is niet duidelijk wat de speerpunten van de gemeente zijn. Respondenten weten dat de gemeente een logische partner is om zaken van de grond te krijgen. Tegelijkertijd zien inwoners om zich heen dat de gemeente onvoldoende zichtbaar is in de wijk: gevraagd wordt om een ideeënloket, vooruitgeschoven posten in de buurt, duidelijk zichtbare wijkteams en goede voorbeelden uit andere wijken. Iemand zegt letterlijk: ‘De gemeente zal ons meer bij de hand moeten nemen; we kunnen een heleboel, maar we moeten wel op gang geholpen worden.’ Ook gebrek aan informatie wordt genoemd. De media vervullen deze rol nauwelijks meer. Respondenten noemen wijkkrantjes, bulletins, nieuwsbrieven. Dit kan digitaal, maar zeker in combinatie met papieren media, om een brug te slaan en inwoners te informeren en te betrekken bij de lokale agenda.
Onze interviewers krijgen in andere onderzoeken doorgaans een beeld van de aanwezigheid van een gemeente in een wijk of dorp. Ons beeld wordt gevormd door contacten van wijkbewoners met wijkambtenaren, door activiteiten van de wijkambtenaren die inwoners kunnen noemen, door speerpunten waarmee de gemeente aan de slag is gegaan en ook zaken vanuit de gemeentelijke wijkstructuren die niet goed zijn gegaan. In Venlo is dat niet gebeurd met uitzondering van de mensen die een vergunning of subsidie aanvragen voor een activiteit of organisatie. In alle gesprekken is vrijwel niet over de gemeentelijke wijkstructuur gesproken, één keer heeft iemand het wijkteam genoemd (quote: ‘zo’n team moet toch iets kunnen doen voor de wijk?’) en één keer is gesproken over een wijk regisseur. (Quote: ‘daar heb ik wel eens van gehoord’)
24
• Een idee: stel groot snoeimateriaal beschikbaar voor tweejaarlijkse snoei. Of haal het groen op na een grote snoeibeurt in de buurt. Maak er samen met de buurt een project van. • Ik zie wel iets in een analoge gemeentelijke gids met overzicht van contactpersonen per wijk. Eventueel in combinatie met de afvalwijzer en andere belangrijke gemeente-info. Niet digitaal. Een gemeente-advertentie met deze info in het wijkblaadje kan ook. • Verspreid de best practices van andere buurten. • Wijkbudget instellen. Portal oprichten waar inwoners ideeën kunnen indienen voor hun wijk. Hieraan een digitale stemwijzer hangen zodat inwoners hun stem kunnen geven aan een of meer voorstellen voor financiële ondersteuning. • De gemeente kan krantjes verspreiden en meer bekendheid geven aan initiatieven. • Ik mis goede informatie van de gemeente. Een vrijwilligersloket. • Informeer de mensen beter over hoe ze kunnen helpen en waar. • Nietszeggende buurtcafés met een paar bezoekers wegen niet op tegen goedlopende dorpsraden en verenigingsleven. 25
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid efficiënte ondersteuning
5
Venlo efficiënte ondersteuning
Vindt u het fijner dat de gemeente de hulp regelt als u hulp nodig heeft of wilt u liever geld om het zelf te regelen? ik kies er voor dat de gemeente de hulp regelt / ik kies voor een budget om het zelf te regelen %
Uitgangspunt gemeenteraad:
Noord
50
50
Zuid
50
50
West
Ondersteuning aan (kwetsbare) inwoners wordt op een efficiën te en effectieve wijze vormgegeven.
Oost Venlo
66
34
45
55 53
47
De gemeente wil ondersteuning in de toekomst betaalbaar houden. Waar zou u voor kiezen als dat niet mocht lukken en de gemeente moet bezuinigen op ondersteuning? ik kies voor meer betalen / ik kies voor minder regels en minder hulp %
73
Noord
68
Zuid
32
West
58
42
Oost
58
42
Venlo
26
27
64
Venlo efficiënte ondersteuning
Is het beter dat de gemeente ondersteunt met een voorziening, of is een budget om hulp zelf te organiseren prettiger? Met die vraag peilden we bij inwoners wat zij de beste manier van gemeentelijke ondersteuning vinden. Het blijkt dat grofweg de helft van hen kiest voor een voorziening, en de andere helft voor een budget. De voordelen van de vrijheid die een budget biedt, ziet men wel. Maar anderen noemen juist de nadelen: met een budget voor je eigen zorg moet je zelf meer regelen, en dat duurt misschien langer. We spraken ervarings deskundigen die het prettig vonden dat huishoudelijke hulp via de gemeente snel georganiseerd was, nadat ze in het verleden acuut dergelijke ondersteuning nodig hadden. Van inwoners met een voorziening kiest 36 procent voor een budget; 64 procent kiest voor een voorziening die via de gemeente loopt. Ondersteuning in het sociaal domein zal ook in de toekomst betaalbaar moeten zijn. De ondervraagde inwoners kregen hierover een keuze ‘tussen twee kwaden’ voorgelegd. Wilden ze meer betalen voor begeleiding en ondersteuning of kan de gemeente beter versoberen door te bezuinigen en te dereguleren? De meesten kiezen voor een hogere eigen bijdrage. Al zegt menig respondent hier meteen bij dat de gemeentelijke lasten al hoog zijn. Van inwoners met een voorziening kiest 77 procent voor meer betalen en 23 procent voor versoberen.
36
27
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid efficiënte ondersteuning | quotes
• Kijk eens naar de gemeentelijke woonlasten. Die zijn in verhouding erg hoog, bij de top in Nederland. Schrap verouderde 'oneerlijke' belastingen zoals de hondenbelasting en houd de kosten voor mensen met een zorgvraag betaalbaar.
“
• Je moet mensen geen geld geven maar directe hulp, onder regie van gemeente. • Als er echt hulp nodig is, dan zijn ze er bij de gemeente voor 100 procent. Echte toppers. • In een andere wijk is iemand met bepaalde expertise maar volgens de regels moet ik hier in de wijk zijn. Terwijl hier niemand was met die expertise. De huisarts wist het te omzeilen. Maar dat maakt het minder toegankelijk. Het Huis van de Wijk blijkt niet bereikbaar en belt niet terug.
”
28
6
Venlo preventie
De gemeente wil meer inzetten op preventie om in een later stadium duurdere zorg te voorkomen. Bijvoorbeeld: aanbellen bij mensen die achterstanden hebben bij energie/water/ziektekosten om hen te helpen. Bent u het daarmee eens?
% 97 3
mee eens / niet mee eens
Uitgangspunt gemeenteraad:
Noord
Voorkomen is beter dan genezen en toekom stige opgaven vragen om niet-traditionele oplossingen. Venlo investeert in preventie en innovatie.
Zuid
92 8
West
90 10 85
Oost Venlo
15 91
9
Preventie is ook gezond leven en bewegen. Stel dat daar in de wijk meer aandacht aan wordt besteed, zou u dan meedoen? ja, dat lijkt me wel wat nee, daar voel ik niet voor Noord
49 54
Zuid West
29
44
% 51 46 56
Oost
50
50
Venlo
49
51
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid preventie
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid preventie | quotes
“
• Maak gebruik van ervaringsdeskundigen op het gebied van schulden, verslaving, psychische zorg. Gebruik de ervaring die in Venlo rondloopt!
Venlo preventie
Voorkomen is beter dan genezen. Dat is in Venlo onder bijna alle respondenten de grote gemene deler. Maar weinig mensen hebben bezwaar tegen preventie als middel om in een later stadium duurdere zorg te voorkomen. Daarbij noemen velen wel de privacy als aandachtspunt. Uit de respons blijkt dat mensen het voorkomen van grote betalingsachterstanden een goed idee vinden, maar ook in de sfeer van handhaving en zichtbaarheid van instanties zien zij mogelijkheden voor preventie. Velen zijn ook enthousiast over sport, beweging en een gezond eetpatroon. Als hier in de wijk aandacht voor zou zijn, bijvoorbeeld middels een sportproject, dan zou de helft van de respondenten wel mee willen doen. Mensen die zeggen dat ze gezamenlijk sporten niet zo zien zitten, zorgen vaak al zelf voor voldoende beweging.
• Minima zouden geld moeten krijgen voor sportactiviteiten, of we zouden ze gratis kunnen laten sporten. • In Duitsland krijgen mensen leefgeld waarvan de vaste lasten worden betaald. Zo raken ze minder snel in de schulden. • Nooit wachten, meteen ingrijpen: als de haard eenmaal in de fik staat, is het vaak te laat. • Ik ga al naar een fitnesscentrum, ben 84 jaar en hoef er niet nog een activiteit bij. • Mijn suggestie: geef sportles in parken. Ook voor ouderen.
OOK GEHOORD Ik erger me groen en geel aan hangjongeren in de buurt. Deze jongens komen ’s avonds uit andere delen van de gemeente naar onze wijk in Tegelen. Daar komen ook meisjes op af. Gisteren vroeg een van de meisjes of ik kon helpen omdat ze een lekke band had. Ik kon dat meisje niet in de kou laten staan en heb haar band opgepompt - ook die van het andere meisje dat erbij was. Uit het gesprekje dat we hadden, bleek dat ze ‘helemaal uit Venlo’ kwamen. 30
”
• Als ik meer behoefte aan beweging of gezonder leven zou hebben, zou ik dat zelf wel oplossen. Toch, misschien zijn wijkprojecten wel goed voor mensen, die niet zo makkelijk hun huis uitkomen en door iets gezamenlijks net over de streep worden getrokken.
31
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid inclusieve samenleving | quotes
De gemeente communiceert dat iedereen mee kan doen en zich thuis voelt in de stad. Heeft u daar wel eens iets over gelezen, gezien, gehoord? daar heb ik wel eens van gehoord daar heb ik niet eerder van gehoord
7
11
Noord
Venlo inclusieve samenleving
% 89
Zuid
21
79
West
21
79
Oost
18
82
Venlo
18
82
Venlo inclusieve samenleving
Stelling: ik heb de indruk dat alle inwoners van Venlo zich hier wel thuisvoelen. Maakt niet uit tot welke groep je behoort: jong, oud, mensen met een handicap of een migratie-achtergrond.
Uitgangspunt gemeenteraad: De gemeente Venlo staat voor een inclu sieve samenleving.
Wat is uw mening? mee eens / niet mee eens geen oordeel, ik weet er te weinig van
54
Noord
29
18
Zuid
47
31
22
West
47
30
23
39
21
32
20
42
Oost Venlo
48
%
Wordt u door de gemeente voldoende gestimuleerd om meer voor uw medemens te betekenen? Kies het antwoord dat het beste bij u past. ja, ik zie regelmatig oproepen voorbij komen, maar dat is niets voor mij dat klopt, maar ik kies zelf of ik iets wil doen voor de medemens ja, dat wel, maar ik heb er geen tijd voor dat zou best wat meer mogen gebeuren % Noord
9
Zuid 4 West
32
43 13
35
50 8
34
13
40 18
35
Oost 5
41
15
40
Venlo
42
14
36
8
“
Gesprekken over de inclusieve samenleving worden vooral bepaald door de wijk waar respondenten wonen. Er zijn wijken in Venlo waar de inclusiviteitsgedachte en de ambitie om iedereen te omarmen en mee te laten doen, sentimenten oproept die in andere wijken geheel ontbreken. Het beleid van de gemeente om alle inwoners zich thuis te laten voelen is ten dele bekend bij respondenten. Iets minder dan de helft van de respondenten vindt dat mensen zich daadwerkelijk thuis kunnen voelen in de gemeente Venlo. Ongeveer een derde is van mening dat niet alle inwoners zich thuisvoelen in de gemeente Venlo. Een op de vijf zegt daar niet over te kunnen oordelen omdat ze niet voldoende op de hoogte zijn. Tijdens de gesprekken op straat gaven bijna alle respondenten aan zichzelf wel thuis te voelen in Venlo. Maar een deel kan zich voorstellen dat er inwoners zijn die er ‘moeilijk tussen komen’, bijvoorbeeld als ze vanuit een ander deel van het land hier komen wonen of als ze een migrantenachtergrond hebben. En sommigen gaven aan – jaren na de verhuizing naar deze gemeente – door anderen nog steeds als import te worden beschouwd.
• Laat deze buurt niet verder achteruit gaan. Dat is een proces dat al jaren aan de gang is en waar de gemeente niets aan lijkt te doen. • Er wonen veel mensen van andere afkomst, cultuur of geloof in onze buurt. Als je al eens wat vraagt, begrijpen ze je niet en worden zelfs boos en agressief. • Vroeger droeg ik een hoofddoek, en toen merkte ik wel dat ik minder geaccepteerd werd in de samenleving. Mijn zoontje van 9, in Venlo geboren, heeft op straat wel eens te horen gekregen dat hij naar zijn eigen land terug moest. 33
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid sociale veiligheid | quotes
8
Venlo sociale veiligheid
Venlo sociale veiligheid
Veiligheid in de buurt welk cijfer geeft u op een schaal van 0-10
7,6
Noord
Uitgangspunt gemeenteraad: De sociale veiligheid van alle inwoners is onze grootste zorg.
Zuid
7,2
West
7,1
Oost
7,2
Venlo
7,3
Stelling: Ik zou best iets meer belasting willen betalen voor een veiliger buurt? %
mee eens / niet mee eens
25
Noord
31
Zuid West
75
17
83 35
Oost Venlo
69
27
65 73
“
Sociale veiligheid is het onderwerp dat in de gesprekken met de respondenten verreweg de meeste respons oplevert. Ook op dit onderwerp is er een scheiding tussen de wijken waar respondenten hoge cijfers geven voor sociale veiligheid en wijken met veel lagere cijfers – door drugsoverlast, rondhangende arbeidsmigranten en hangjongeren. Bij deze laatste groep is wel een onderscheid te maken tussen de respondenten die een laag cijfer combineren met een roep om meer politie en een groep die zelf maatregelen neemt (buurtapp, camera’s, buurtoverleg, overleg met de gemeente) en vaak ook effecten ziet in het terugdringen van overlast. Deze respondenten komen genuanceerder tot hun oordeel over de sociale veiligheid. De respondenten beoordelen hun sociale veiligheid met gemiddeld een 7.3. Dat lijkt niet overeen te komen met de vele opmerkingen die zijn gemaakt over sociale onveiligheid. Doorvragen maakt duidelijk dat veel respondenten in hun directe omgeving geen overlast ervaren, maar dat de problemen zich enkele straten verderop of elders in de wijk voordoen.
• We hebben een whatsappgroepje in de wijk. Dat voelt goed. • Voor de veiligheid overdag geef ik een 8. 's Avonds een 5 door de overlast van hangjongeren. • Gelukkig gebeurt er in mijn wijk nooit wat vervelends. Van buurtgenoten hoor ik ook geen klachten. • Ik zie in de buurt wel junkies, maar voel me daar niet onveilig bij.
34
35
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid sociale veiligheid | quotes
“
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid sociale veiligheid | quotes
• Gewoon een voldoende, ik heb niets op de veiligheid aan te merken.
• Ik voel me onveilig als het donker wordt. Ben dan zo bang dat ik zou willen verhuizen als dat kon.
• Ik voel me superveilig in mijn buurt. Het gebouw waarin ik woon heeft een centrale voordeur en iedereen heeft een camera. We letten ook heel goed op wie we binnen laten.
• Ik probeer de dingen altijd positief te zien. Zo hadden we jaren geleden ontzettend veel last van drugsdealers, maar dat probleem is grotendeels opgelost. Mede door bij de gemeente aan de bel te trekken. Maar er wordt nog wel op kleine schaal gedeald en die hangjeugd en hun zooi zijn heel vervelend.
• Er lopen veel zwervers rond en ik word geregeld nageroepen, nagefloten én lastiggevallen. Niet fijn! • Dealen op straat, wildplassen. Er gebeurt van alles wat het daglicht niet kan verdragen. We hebben als buurt tevergeefs al gevraagd om camera's. • In mijn straat is een afwerkplek. Onveilig. Ik durf daar na schemer niet meer te komen. • Er is overlast van hangjongeren op de parkeerplaats in de buurt. Gemeente en politie moeten gaan praten met bewoners en jongeren om samen tot een oplossing te komen. Dat is een keer gebeurd, maar daar is geen vervolg aan gegeven. • Je hoort hier wel erg veel over drugsoverlast en inbraken, maar heb dit nog niet zelf ervaren. • Er wordt wel eens ingebroken, maar ik heb camera's opgehangen. • Er wordt veel drugs gedeald. Dan komen de Mercedessen, dan zie je allerlei auto's en na een kwartier is het weer stil. • Wij hebben een WhatsApp groep met de buurt, iedereen let op. • Er wordt gedeald en drugs gebruikt, anders had ik een 10 gegeven. 36
”
• Ik durf als vrouw 's avonds op de fiets door de wijk. Belangrijk is wel dat de straten goed verlicht zijn en er geen te hoge struiken langs het fietspad staan.
“
Wat kunnen inwoners doen?
• Ik probeer via gesprekken op straat mensen hiertegen te mobiliseren. Over het algemeen weinig animo omdat mensen bang zijn voor de consequenties. Alleen kan ik weinig.
• Straatcoaches die rondlopen en een oogje in het zeil houden. Hangjongeren aanspreken als ze overlast veroorzaken. • Het helpt om met je buren te gaan praten bij de gemeente. • Bij dealen bellen wij de politie. Het contact over burenoverlast is goed. • Wat zou helpen is een gesprek met de buurt, met buren over de toekomst van de wijk. Samenleven. • Gewoon zorgen dat je de boel thuis altijd goed afsluit: als je weggaat, maar ook 's nachts. Veiligheid is in de eerste plaats eigen verantwoordelijkheid. 37
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid sociale veiligheid | quotes
• Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid: inwoners moeten zelf goed op hun huis passen, maar de gemeente zou best wat vaker stille controles mogen doen: hoe staat het met de buurt? Is er veel zwerfvuil? Hangt er jeugd rond? Dat zou de gemeente kunnen delegeren, bijvoorbeeld aan de mensen die toch al regelmatig vuilnis komen ophalen. • Niet alles is de verantwoordelijkheid van een gemeente. • Ik stap wel eens op die jongens af, gewoon op een nette manier. Dan snappen ze vaak ook wel dat ze wat voorzichtiger met andermans spullen moeten zijn. • Bewakingscamera's ophangen. Wijkpreventieteam oprichten.
”
• Als ik ergens last van heb, ga ik erop af. Drugsoverlast kun je tegengaan door bijvoorbeeld kentekens door te geven aan de politie. Aan de andere kant: ik vraag me af of er iets mee wordt gedaan.
OOK GEHOORD
De gemeente moet meer werk maken van integratie en acceptatie van lhbtgi. Er moet een meldpunt komen voor discrimonatieen minatie eneen eentrefpunt trefpuntwaar waarmensen mensen zichzelf kunnen zijn en waar ze zich veilig voelen. Mijn dochter wordt gepest, getreiterd en bespuwd. Als ze genoeg geld heeft, vertrekt ze uit Venlo.
38
Venlo voorzieningen en woongenot
Ongeveer 1 op de 5 respondenten in dit onderzoek heeft een voorziening van de gemeente. Dat is conform het landelijke gemiddelde, verreweg de meesten krijgen ondersteuning vanuit de Wmo. Respondenten geven een 7,3 als gemiddeld rapportcijfer. Er zijn in de verschillende delen van de gemeente geen grote verschillen, de tevredenheid is algemeen. Veel respondenten met een voorziening zijn tevreden over de snelheid waarmee ze zijn geholpen bij hun aanvraag. Wel is er onbegrip over de kortingen op huishoudelijke hulp. Menigeen geeft aan dat de hulp te weinig tijd heeft om goed werk te leveren. Overigens zijn er ook mensen die begrijpen dat er bezuinigingen nodig zijn. De feedback van inwoners over wat beter kan, gaat vaak ook over communicatie. Ze missen bijvoorbeeld een centraal aanspreekpunt, of ze hebben behoefte aan meer begeleiding. Mensen die eenmaal met de gemeente te maken hebben, weten meestal wel de weg. Maar het op gang komen van het proces blijkt vaak ingewikkeld. Het valt verder op dat er naast gemeentelijke ondersteuning ook ruim hulp wordt geboden uit de eigen omgeving, maar lang niet bij iedereen. De helft van de mensen met een voorziening geeft aan dat er geen ondersteuning is van familie, vrienden of buren. Mensen hebben het gevoel dat hulp van naasten niet nodig is. Als die hulp er wel is, zet die ander al zijn of haar beste beentje voor.
Mantelzorg en hulp in de vorm van boodschappen doen, komen relatief vaak voor. Sommige inwoners vinden dat niet het sociale netwerk maar de gemeente de aangewezen partij is om te ondersteunen. In vergelijking met andere gemeenten waar Opiniepijlers onderzoek heeft gedaan vertoont het waarderingscijfer geen grote verschillen. Wel blijkt in twee gemeenten in Midden-Nederland (qua schaalgrootte enigszins vergelijkbaar) dat inwoners langs verschillende wegen tot hun oordeel zijn gekomen. In de ene gemeente speelde de menselijke maat een rol, met kernwoorden als persoonlijke aandacht, inlevingsvermogen, compassie en begrip. Een ander verbeterpunt betrof de gespreksruimtes (spierwit, tl-verlichting en een medewerker in een soort loket). Inwoners opperden allerlei oplossingen
39
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid voorzieningen en woongenot
Venlo voorzieningen en woongenot
voor verandering in de ontvangstruimte en het niveau van het persoonlijke contact. In de gesprekken in Venlo gaat het soms over het persoonlijke contact; het is in ieder geval geen breed levend onderwerp. Als het gaat om de korting op huishoudelijke ondersteuning blijkt dat de gemeente wat betreft het sociaal domein wel op enig krediet kan rekenen. Inwoners zien bij deze kortingen vooral de hand van Den Haag; in andere onderzoeken hebben we gemerkt dat veel eerder de gemeente wordt bekritiseerd. In beide gemeenten speelt uitvoering van de werkzaamheden door derde partijen, als huishoudelijke ondersteuning, maatschappelijk werk, jeugdwerk, een rol. Zaken die onze interviewers daar optekenden, zoals wachttijden, moeizaam overleg, komen in Venlo beperkt voorbij. Het speelt wel, maar het blijven incidentele gevallen. Waar beide gemeenten overeenkomen met Venlo is toegang en bereikbaarheid van voorzieningen. Als de voorziening eenmaal is geregeld dan loopt het wel, zeggen inwoners, maar de fase daaraan voorafgaand vindt het gros van de geïnterviewden niet prettig. Gemeenschappelijke factor is de onvindbaarheid. Waar moeten we zijn? Bij wie moeten we zijn? In de gesprekken geven inwoners aan dat steun vragen niet vanzelfsprekend is, dat ze soms ook wel iets moeten overwinnen, en dan zou het helpen als ze beter begeleid zouden worden.
Respondenten noemen ondere andere een loket als oplossing. Wat in één van de gemeenten wel speelde maar in Venlo niet is dat inwoners geen goed overzicht hebben van het voorzieningenpakket, dat respondenten soms zelf uitvinden dat ze recht hebben op een voorziening. Woongenot wordt in heel Nederland langs dezelfde meetlat bepaald, blijkt uit onderzoeken die ons bureau heeft uitgevoerd. Ook in Venlo gaat het om rustig wonen, groene buurt/omgeving, voorzieningen dichtbij (winkels, school, gezondheidszorg, activiteiten), een opgeruimde en verzorgde omgeving en fijne buren. Inwoners geven plussen en minnen voor hun woonomgeving, waarbij opvalt dat in Venlo in enkele wijken de minpunten
40
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid voorzieningen en woongenot | quotes
Venlo voorzieningen en woongenot
“
(hangplekken, drugsoverlast) wel vaak worden genoemd maar een fijne buurt (buren, rust en groen) toch bepalend is voor het woongenot. Het cijfer 7.7 is een behoorlijk hoog cijfer in vergelijking met andere gemeenten waar ons bureau de belevingswaarde heeft onderzocht. Hogere cijfers komen we alleen tegen in dorpen, het is niet toevallig dat Venlo-Noord (met Velden en Lomm) op een 8 uitkomt. Daar gaat het om dorpse structuren, ons-kent-ons, grote netwerken binnen verenigingen en organisaties, en ook een zekere trots, hoewel ze daar niet mee te koop lopen, daar eerder bescheiden over zijn. Deze omstandigheden hebben we tot op zekere hoogte ook aangetroffen in wijken in de stad Venlo. Iemand zegt: “Tegelen is eigenlijk een groot dorp.” Over Blerick wordt dat ook gezegd. Eén van onze vragen over trots - en waar ze dan trots op zijn - sluit daar bij aan. De meest gegeven antwoorden zijn een fijne buurt, ons-kent-ons en samenwerken (in verenigingsverband, of iets binnen het sociaal domein) Het gaat te ver om te zeggen dat Venlo een groot dorp is, maar als het gaat om een verklaring voor het hoge wooncijfer dan spelen elementen mee die inwoners van dorpen waarderen in hun woonomgeving.
• We hebben een fijn keukentafelgesprek gehad en wat wij wilden is gehonoreerd. • De procedure ging erg snel, maar we hadden liever wat meer hulp gehad dan 1 uur en 10 minuten. • Niet de buren moeten meer ondersteunen, maar juist de gemeente. Iedereen in de buurt heeft een baan, een eigen gezin en werk genoeg zonder ook nog ‘vreemden’ te moeten ondersteunen. 41
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid voorzieningen | quotes
“
• Wat ze aanbieden is op zich goed, maar het is heel moeilijk te vinden. Ik ben hoogopgeleid, maar voor mensen die niet goed de weg weten, is het niet te doen. • Er is meer expertise nodig bij de mensen van de gemeente. Iemand van de gemeente vroeg over mijn zoon met autisme: wanneer gaat het over? Bij het keukentafelgesprek moet ik elk jaar het hele verhaal weer helemaal van begin tot eind doen, terwijl je natuurlijk ook kunt volstaan met de dingen die sinds het vorige gesprek veranderd zijn. Een paar keer klopte het verslag niet, voordat je dat opgelost hebt! Het zou ook fijn zijn als je bij de gemeente hulp kon vragen bij het aanvragen van een PGB. Dat is heel ingewikkeld.
Venlo jongeren
Welk cijfer geef je buurt waar je woont?
8
26 5 Wat is fijn in je buurt? Rust, groen, alles op loop- en fietsafstand, het is geen achterstandswijk, veel voorzieningen
• De gemeente zou meer moeten samenwerken met het ziekenhuis. Mijn man was terminaal ziek, ik moest hulp bij huishouding krijgen. Via de gemeente aangevraagd maar het duurde heel lang. Via het ziekenhuis kon het ook blijkbaar, maar dat wist ik niet. Dit was veel sneller geregeld bleek achteraf. De gemeente zou meer een intermediair moeten zijn tussen inwoner en ziekenhuis in verband met dit soort afstemming.
42
32
9 10
%
11
7
• De gemeente kan nog beter helpen door meer met de wijk in gesprek te gaan.
”
26
6
Wat zou je graag veranderen in de buurt? Overlast door hangjongeren oplossen, minaret uitschakelen, de wijk is saai en kleurloos, weg met de coffeeshop, er hoeft niets te veranderen, onderhoud van de parken (lijkt wel of er niets aan onderhoud wordt gedaan)
Welke risico’s zie je om je heen? drugs, werkeloosheid, schreeuwende buren, alcohol – is maatschappelijk geaccepteerd maar dat zou niet zo mogen zijn, vervuiling op straat, hangjongeren, mensen met mentale problemen, loverboys, lachgas, agressie, eigenlijk niets, blowende hangjongeren – ondersteun deze jongeren zodat ze hun ideeën ergens in kunnen stoppen, jongeren met een niet-westerse achtergrond die minder kansen krijgen, roken bij de ingang van scholen, alcoholgebruik door jongeren wordt als doodnormaal beschouwd.
43
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid jongeren
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid jongeren
Man / Vrouw man / vrouw
50
50
%
Leeftijd 16 t/m 18 18 t/m 20 20 t/m 24 24 t/m 30
10
12
% 2
76
Wat is volgens jou het sociaal domein? Een huis waar je terecht kunt met je problemen
28
%
Alle regelingen van de gemeente om mensen te helpen die er zelf niet goed uitkomen
66
Venlo jongeren
Jongeren hebben in hun reacties laten blijken dat mentale ondersteuning een thema is. Door corona ziet hun leven er anders uit tegenwoordig; school, verenigingsleven, uitgaan, soms kan het doorgaan, soms niet, maar even lijkt niets meer wat het was, blijkt uit reacties van respondenten. Jongeren noemen het een taboe om erover te spreken en zeggen dat ook te voelen. Bespreekbaar maken en aandacht aan geven, ook om aan te geven dat er meer jongeren zijn die dat zo voelen. In hun reacties spreken jongeren over ervaringen delen, mentale steun geven en jongeren die samen dit thema oppakken of samen met psychologen of de jongerenraad. Een van de jongeren geeft aan dat de gemeente dit onderwerp al heeft opgepakt samen met de jongerenraad.
Een natuurgebied waar je fijn kunt wandelen
6
Ben je tevreden met je leven zoals het nu gaat? Welk cijfer zou je geven?
23
6
%
7
33
8
33
9
Een groene omgeving en meer kleur in de wijk zijn de onderwerpen die jongeren het vaakst noemen als ze één miljoen euro mogen uitgeven. Jongeren zien het als een oplossing voor Venlo, dat een deel saai noemt en grijs. Het gaat ook leven in Venlo; ze pleiten onder andere voor bankjes in het park (ontmoeting), meer prullenbakken (zwerfvuil), beter groenonderhoud (verzorgde aanblik) en subsidie voor sedum-daken (energietransitie). En de stad mag er best wat vrolijker uitzien bij speciale gelegenheden.
11 Waarom heb je dat cijfer gegeven? School, werk en leven thuis zijn stabiel, geen werk waarvoor ik heb gestudeerd – weinig hulp van de gemeente met bijstand, studieschulden, niet shocking goed – ook niet heel slecht, ik ben blij – heb goede ouders – goede vrienden, druk met school – de rest is okay, ik heb geen tegenslag
44
45
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid uitwerking resultaten | vitaliteit
Inwoners over de
4 3
vitaliteit van de leefomgeving
Uitwerking resultaten, tweede lijn We hebben met meer dan vierhonderd inwoners van de gemeente Venlo gesprekken gehad over hun band met de buren en de gemeente. Daarnaast namen nog eens honderden mensen de moeite om te reageren op online vragen. Die vragen vloeiden voort uit de acht uitgangspunten voor herijking van het beleid sociaal domein, zoals geformuleerd door de gemeenteraad. We rubriceerden, clusterden en wogen de resultaten en bespraken deze in een sessie met alle interviewers. De analyse op basis van de acht uitgangspunten staan centraal in de eerste lijn. Maar we zien ook tal van dwarsverbanden in de veelzijdigheid aan reacties. Het ene onderwerp heeft invloed op of een relatie met een ander onderwerp, en soms lijkt een struikelblok in het ene thema een (begin van een) oplossing in een ander thema te zijn. Dat vraagt om een aanvullende analyse van de data. We komen op drie thema’s uit die echt spelen voor bewoners, of die veelzeggend zijn over de relatie tussen henzelf, hun omgeving en de gemeente:
Vitaliteit Verbinding Veiligheid Met deze drie V’s zetten we nu een tweede lijn in dit rapport uiteen. Wat zijn de kruisbestuivingen tussen alle besproken gespreksonderwerpen? Hoe kunnen deze rode draden leiden naar bouwstenen voor beleid? Per thema lichten we toe wat in de beleving van inwoners de stand van zaken is, welke belemmeringen ze zien en welke kansen er liggen.
46
Quotes: Inwoners over de vitaliteit van de leefomgeving
Vitaliteit Onder vitaliteit verstaan we de veerkracht van inwoners om te participeren in de straat, buurt, wijk en/of gemeente. Het is een voorwaarde voor levensvatbare sociale activering. Dichtbij huis zit het voor veel inwoners wel goed. Veel mensen bij wie we vragen naar hun leefomgeving, beginnen spontaan te vertellen over de prima verstandhouding met de buren. Ze doen kleine klusjes voor elkaar, nemen geregeld boodschappen mee voor de buurvrouw op leeftijd. In dat opzicht is er cohesie in een aantal buurten en wijken. Dat zie je ook terug in het hoge cijfer voor de eigen buurt. We zien dus wel energie. Tegelijk komen uit de gesprekken ook belemmeringen voor die vitaliteit naar voren. Veel inwoners hebben geen overzicht over wat er nog meer mogelijk is om samen met buurtgenoten iets van de grond te tillen voor de gemeenschap. Er lijkt behoefte aan begeleiding vanuit de gemeente te bestaan. Sommige mensen zeggen letterlijk: neem ons aan de hand. Er is bij velen behoefte aan overzichtelijke informatie, aan een loket of aanspreekpunt. Daarnaast is er de invloed van sociale onveiligheid. In een buurt waar veel zwerfvuil ligt, waar het openbaar groen onverzorgd is, kun je samen de schouders eronder zetten om de boel op te knappen. Maar in de praktijk is slecht onderhoud vooral een belemmering, in de ene wijk nog meer dan in
47
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid uitwerking resultaten | vitaliteit | quotes
‘We kennen onze buren wel bij naam maar hebben eigenlijk nooit contact. Ik ben eigenlijk ook niet echt op de hoogte van activiteiten in onze buurt. Dat vind ik soms wel jammer. Ik woon in een appartementencomplex met een klein balkon. Een gezamenlijk moestuintje lijkt mij wel leuk of activiteiten voor jongere mensen.’
‘Het zou een verademing zijn als de gemeente eens leert “los te laten” in vertrouwen. Dus ja: faciliteer de wijkbewoners door ze in staat te stellen zelf samen de handen uit de mouwen te steken. Maar ga het niet ambtelijk regelen als de burgers daar niet zelf om vragen.’
‘Ik zou best een boodschappendienst willen opzetten voor zieken.’
Inwoners over de vitaliteit
‘Ik denk dat mijn buurt uitermate geschikt is om te experimenteren met bijvoorbeeld alle woningen van het aardgas.’
‘Wij wonen hier goed. Ik zou best wat willen doen, maar ik heb geen idee wat er speelt in de buurt.’
‘De gemeente zou kunnen zorgen voor ‘makkelijk’, houdbaar groen, waar minder omkijken naar is. Vervolgens zouden we als buurt - met materiaal dat de gemeente regelt of ter 48 beschikking stelt - best het onderhoud kunnen doen.’
‘Meer informatie over wat er in je buurt afspeelt zou wel kunnen helpen. Ik zou dat misschien zelf actiever uit kunnen zoeken maar de realiteit is denk ik wel dat de meeste mensen net als ik daar vrij passief in zijn. Een foldertje in de brievenbus met wat er voor activiteiten zijn, lijkt mij wel wat.’
‘Hoe komt men met elkaar in contact?’
Vitaliteit - vervolg
‘Ik zou graag ergens een bloementuin willen beginnen. Waar mensen goedkoop zelf bloemen kunnen plukken.’ ‘Misschien zijn er al wel initiatieven waarbij mensen gezamenlijk voor een nette buurt zorgen. Maar daarover lees ik nauwelijks iets. De gemeente zou meer kunnen communiceren over zulke gezamenlijke activiteiten.’
‘Sinds enkele jaren onderhoud ik drie boomspiegels in de straat. Dit zorgt al voor een betere aanblik. Een van de andere buren helpt me daar vaak mee. De buurtapp is een soort ‘durf te vragen’ . Dit brengt een leuke wisselwerking.’
van de leefomgeving
‘Naar mijn idee kan de buurt best anders ingericht worden zodat de parkeeroverlast minder wordt en minder onderhoud aan groen nodig is.’ ‘Ik wil wel meepraten, ben erg betrokken, maar niet wekelijks. Een buurtpanel lijkt me wel wat.’
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid uitwerking resultaten | vitaliteit | quotes
de andere. Mensen trekken zich dan eerder terug achter de voordeur, samen dingen ondernemen zit er niet in. Worden sommige wijken in Venlo aan hun lot overgelaten? Sommige Venlonaren voelen het wel zo. In elk geval stuiten ze dagelijks op belemmeringen die een slechte voedingsbodem zijn voor sociale activering. Resumerend: er liggen kansen om Venlose wijken en hun bewoners actief te krijgen. Er is zeker energie om een ander te helpen. Je kunt de mooie voorbeelden in de stad en de dorpen verzamelen, in beeld brengen en delen met de hele bevolking. Dubbele winst zit in projecten waarbij bewoners zelf aan de slag gaan met het verbeteren van de openbare ruimte. Het is een suggestie die wijkbewoners vaak zelf noemden. Zaak is wel om meer regie te nemen in de sociale activering. De energie is er, er leven ook zeker ideeën onder inwoners. Ze wachten alleen op iemand of een instantie die het voortouw neemt.
‘Ik zou graag een handje helpen, mits een activiteit georganiseerd wordt waar ik kan aansluiten. Ik heb geen tijd zelf een activiteit te organiseren.’
‘We hebben een buurtapp dus als iemand iets nodig heeft is gebruiken we de app om het aan te geven. Er is altijd wel iemand die kan helpen.’ 49
Sociaal Domein Venlo: herijking van het beleid uitwerking resultaten | verbinding | quotes
‘In deze tijd is het echt belangrijk om op tijd aan de bel te trekken, bijvoorbeeld als je ziet dat veel mensen werkloos raken. De gemeente zou meteen ondersteuning moeten bieden.’
‘Aanwezig zijn in de wijk. Niet sporadisch, maar continu! Laat je zien, en laat zien dat je weet wat er echt speelt, dat je een PVA kunt maken om het aan te pakken.’
‘Help mensen met een uitkering in een vroeg stadium, zonder die bergen bureaucratie. Die hele papierwinkel houdt zo ontzettend op. Zet er een klein team hulpverleners op die van elkaar weten met welke zaken ze bezig zijn. Wat je als gedupeerde niet wil horen is: ‘mijn collega die dit normaal behandelt die is met vakantie en ik weet niet precies hoe de status is’ of iets dergelijks.’
‘Neem het huishoudboekje door bij mensen om te kijken of daar alles op orde is. Biedt vandaar uit maatwerk in combinatie met hulp van familie of bekenden.’
‘Mijn suggestie: geeft sportles in parken. Ook voor ouderen.’
‘Armoederegelingen zijn erg ingewikkeld en veelal onbekend bij de mensen die er gebruik van zouden moeten maken. De aanvraagformulieren zijn voor veel mensen moeilijk, maak ze makkelijker.’
‘Het helpt om met je buren te gaan praten bij de gemeente.’
‘Mensen die achterstanden op welke manier dan ook hebben, niet alleen financieel, informeren, wijzer maken over hoe en wat. Actiever betrekken bij de samenleving, bijvoorbeeld door gezellige bijeenkomsten. Mensen het gevoel geven dat ze er toe doen!’
Inwoners over verbinding ‘Ik doe al mee aan Nederland in Beweging en maak veel boswandelingen. Als er een gezamenlijke activiteit zou komen, zou ik zeker mee doen. Ik heb 32 jaar een dansschool gehad en ben een groot voorstander van samen bewegen. Op onze dansschool hadden we ook lessen voor mensen met een beperking. Mocht de gemeente buurtprojecten gaan opzetten om mensen meer te laten bewegen, doe dat dan ook voor die doelgroep.’
‘Als de openbare ruimte onderhouden wordt dan stimuleert dat mensen ook tot onderhoud, je voorkomt verloedering.’
in de buurt en met de gemeente
‘Het beste zou zijn om een samenwerkingsverband op te zetten met de betreffende instanties. Inschakelen van een ‘schuld preventie wijkteam’. Maar dan wel een team met kennis van zaken en snelle doorpakmogelijkheden. Niet zoals de huidige beslisroute die maanden in beslag neemt.’
Verbinding Verbinding gaat over hoe bewoners met elkaar omgaan, in de buurt, maar ook met instanties zoals de gemeente. Verbinding is ook een belangrijk thema in de communicatie tussen gemeente en haar inwoners. Hoe ‘praat’ de gemeente met inwoners, verstaan ze elkaar, hoe is de verstandhouding? In de gesprekken met inwoners blijkt dat hierover een wisselend beeld bestaat. Mensen die direct te maken hebben met de gemeente zijn meestal best positief. De verhoudingen worden ingewikkelder als mensen met vragen of ideeën komen en niet goed weten waar ze ermee terecht kunnen. Ze zien weinig haakjes of loketten. Het gebrek aan overzicht zien we dus ook hier. Er lijkt nogal wat afstand te bestaan tussen burger en gemeente. Gemeentelijke herindelingen van weleer spelen hier overigens ook nog altijd mee. De gemeente communiceert wel over verbinding, bijvoorbeeld in relatie tot inclusiviteit, maar de boodschap komt lang niet bij iedereen aan. De doorsnee inwoner is positief over de onderlinge banden in de eigen buurt. Maar in veel wijken zijn problemen over overlast op straat door met name hangjongeren, alcoholgebruik en drugscriminaliteit nooit ver weg. Inwoners zien dat als belemmering voor breed gedragen wijkgevoel.