027rv+rb Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0.pdf

1746477

Raadsvoorstel

GEMEENTEBESTUUR

raadsnummer 2021

27 20 april 2021

ons kenmerk 1746477

26 mei 2021

doorkiesnummer +31773596318

Circulaire en duurzame hoofdstad

datum 22 maart 2021

M. Pollux

datum verzonden

collegevergadering d.d. raadsvergadering d.d. programma portefeuillehouder

team RGWBET steller LEM Potten e-mail l.potten@venlo.nl bijlage(n) 3

Onderwerp Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0

Advies De Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 en de daarin geformuleerde regionale ambities vaststellen. Dit raadsbesluit bevat op hoofdlijnen de volgende ambities:  Door middel van energiebesparing en kleinschalige opwek wil de RES NML in 2030 minimaal 25% CO2 uitstoten dan in 2015.  De RES NML wil met duurzame zon- en windprojecten in de regio 1.200 gigawatt uur duurzame energie opwekken in 2030 (vergund in 2025).  Regionaal brengen we regionale warmtebronnen in beeld en stemmen we hierover af.  Participatie en draagvlak is essentieel voor de transitie. We maken dan ook afspraken over minimaal 50% lokaal eigendom bij de opwek van energie. En sociale duurzaamheid krijgt specifieke aandacht in de uitvoering van projecten.

Aanleiding Bijgevoegd treft u de Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg (RES NML) 1.0 aan een vervolg document op de concept RES NML 1.0, die door u 17 februari 2021 middels een raadsnotitie is besproken (Rn- 1-2021). De Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg (RES- NML) is opgesteld door 17 regionale partners: gemeenten, provincie en het Waterschap Limburg. In de periode februari en maart zijn de volksvertegenwoordigers, belanghebbenden en inwoners van onze regio geconsulteerd over de Concept RES NML 1.0 (uitkomsten van dit proces staan in bijlage 3). Door betrokkenen actief mee te laten denken en nogmaals goed te kijken naar het concept document, ligt er nu een aangescherpte RES NML 1.0. Daarnaast treft u als achtergrond informatie ook nog de netimpact analyse van de RES NML 1.0 (bijlage 4).

Raadsvoorstel

De RES NML 1.0 is tot stand gekomen dankzij een intensieve samenwerking tussen- en consultatie van- alle betrokken partijen. De RES NML 1.0 is een eerste versie van een document dat twee jaarlijks herzien zal worden. Er wordt omschreven welke informatie er

2

Raadsvoorstel

al is en welke keuzes reeds gemaakt kunnen worden. Daarnaast wordt inzicht geboden in wat er in de komende periode nog moet gebeuren. Uiteraard is er ook oog voor innovaties, deze zullen bij iedere herziening van het document bekeken worden en indien nodig worden opgenomen in de RES. De gemeenteraden, provinciale staten en het algemeen bestuur van het Waterschap hebben een belangrijke rol in de RES, zij dienen een akkoord te geven op de RES NML 1.0 alvorens deze door de RES NML op 1 juli 2021 wordt ingediend bij het rijk. Wij vragen u als raad de Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 en de daarin geformuleerde ambities vast te stellen. U kunt eventueel nog wensen en bedenkingen meegeven voor de uitvoering van de RES NML 1.0 of voor de RES 2.0.

Beoogd effect De RES NML heeft er bewust voor gekozen om ook in te zetten op energiebesparing. Immers, wat niet aan energie verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewerkt te worden. Op basis van de besparingsambitie is vervolgens uitgewerkt hoeveel duurzame energie en warmte opgewekt moet worden in de regio en hoe dit te kunnen realiseren. Daarbij worden samengevat de volgende ambities geformuleerd in de RES NML 1.0: Ten opzichte van de versie die door uw raad besproken is op 17 februari 2021(Rn- 1-2021) zijn er geen grote inhoudelijke wijzigingen. Enkele uitwerkingen zijn nog wat verder geconcretiseerd, zo zijn er recentere cijfers over pijplijnprojecten voor grootschalige opwek bij gemeenten beschikbaar gekomen en meegenomen in de uitwerking van het thema grootschalige opwek. Energiebesparing en kleinschalige opwek Door middel van energiebesparing en kleinschalige opwek wil de RES in 2030 minimaal 25% minder CO2 uitstoten dan in 2015. De RES wil dit bereiken door: a. Een regionaal ontzorgingsprogramma energiebesparing met acties en instrumenten om de ambitie te versnellen, gemeenten kunnen hieraan deelnemen middels een cafetariamodel. b. Het stimuleren van het opwekken en gebruik van duurzame energie. i. Kleinschalig opwekken van energie op daken. Met kleinschalig bedoelen we installaties met een (piek) vermogen van maximaal 15 kWp (kilowatpiek).

Dit gaat om daken tot 50 zonnepanelen. We willen dat in 2030 op 70% van de geschikte daken in onze regio gemiddeld 10 zonnepanelen liggen. ii. Gezamenlijke aanpak energie besparing bij bedrijven en commercieel vastgoed. Middels de wettelijke besparingsplicht en door een stimulering aanpak voor bedrijven in samenwerking met het MKB Limburg. Grootschalige opwek De RES wil met duurzame zon- en windprojecten in de regio 1.200 gigawatt uur duurzame energie opwekken in 2030 (vergund in 2025). De RES wil dit bereiken door: a. De opgave in te vullen met de gerealiseerde- en pijplijnprojecten aangevuld door het project Wells Meer in de gemeente Bergen en middels een extra inspanning voor zon op daken. a. De RES regio richt gezamenlijk een versnellingsteam op voor het stimuleren van grootschalige zon- op dak projecten in de regio.

3

Raadsvoorstel

b.

c.

d. e. f.

g.

b. Uit een recente ronde langs de deelnemende gemeenten binnen deze RES NML blijkt dat er al aardig wat plannen in ontwikkeling zijn. Dit is een positief bericht, al wil dat niet zeggen dat we niet scherp moeten blijven op het verder uitwerken van deze pijplijn plannen tot daadwerkelijke projecten. De RES regio zoekt afstemming over grootschalige project en nieuwe ambities in de regio. Hiervoor wordt een regionaal afstemmingskader ontwikkeld. Onder grootschalig wordt verstaan: a. Meer dan 50 zonnepanelen op dak. b. Meer dan 10 ha zonnepanelen op land. a. Meer dan 2 windturbines van 3,5MW. Bij de ontwikkeling van deze projecten worden regionale uitgangspunten over ruimtelijke kwaliteit meegenomen. a. Ruimtelijke afspraken vanuit de RES (landschapsprincipes) worden opgenomen in het omgevingsbeleid. Vertaling van de uitgangspunten communicatie en participatie op projectniveau. De RES houdt er rekening mee dat de behoefte aan duurzaam opgewerkte energie blijft groeien en kijkt vooruit naar 2050 om tijdig in te spelen op ontwikkelingen en innovaties. In de RES 1.0 treft u als bijlage een kaart met daarop zoekgebieden voor de opwek van energie(locaties zijn niet exact aangegeven), deze zullen richting de RES NML 2.0 verder worden verkent als daadwerkelijk opwek locaties.

Voor de gemeente Venlo zijn we daarom reeds aan de slag met een beleidskader nieuwe energie, dit beleidskader zal voor Venlo inzicht geven in de verdere concretisering van de zoekgebieden. In bijlage 5 van dit voorstel treft u als achtergrondinformatie een toelichting van Enexis op de effecten van de RES NML op de netcapaciteit.

Regionale warmte strategie Onderdeel van de RES NML is een Regionale Structuur Warmte. Hierin worden de warmtevraag en mogelijke regionale warmtebronnen in onze regio in kaart gebracht. In de RES NML 1.0 is onderzoek gedaan naar de volgende bronnen: a. Restwarmte: zeer beperkt beschikbaar op regionale schaal. Op gemeentelijke schaal is er wel sprake van restwarmte denk daarbij aan supermarkten, productielocaties en kleine datacenters. b. Groengas: Groengas is interessant als deel oplossing, de toepassingen worden nog verder verkent. Bij het verder concretiseren van de productiecapaciteit van groengas worden de ontwikkelingen in een transitie naar een natuur inclusieve landbouw meegenomen, evenals het in beeld brengen van de milieubelasting en het daadwerkelijk duurzaam inzetten van deze bron. c. Geothermie: de regionale beschikbaarheid hiervan is nog onvoldoende duidelijk. Hiervoor zijn we afhankelijk van de resultaten van een nationaal scan onderzoek, deze resultaten volgen na de zomer van 2021. d. Aquathermie: Alleen lokaal te benutten, maar wel een veel belovende techniek. Kansen voor kennisuitwisseling in RES verband. e. Zonthermie: Kansen om lokaal in te zetten. Geconstateerd kan worden dat er een beperkt aantal regionale bronnen beschikbaar is op dit moment.

In de komende periode wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan rondom de regionale warmtetransitie, waarin bovenstaande nog verder zal worden uitgewerkt.

4

Raadsvoorstel

Participatie en communicatie Als RES NML wordt de energietransitie als meer gezien dan alleen een technische oplossing voor het klimaatvraagstuk. Niet de kortste weg naar ons doel, maar de mens staat hierin centraal. Iedere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier kunnen meepraten, mee kunnen denken en mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier van leven onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en draagvlak. Dit is de wijze waarop gewerkt wordt in de RES NML. De volgende afspraken worden dan ook onderdeel van de uitvoering van de RES NML 1.0: a. Vertaling van de afspraken over 50% lokaal eigendom en over de verankering van lokale medezeggenschap in het omgevingsbeleid. b. Sociale duurzaamheid krijgt aandacht in de uitvoering van projecten. a. Iedereen kan meedoen (mogelijk maken van participatie). b. Iedereen kan het betalen (betaalbare energietransitie). c. Iedereen kan meeprofiteren (terugvloeien van revenuen naar lokale gemeenschap). c. Een verdere verkenning naar de mogelijkheden voor een (regionaal) energiebedrijf.

Argumenten 1.1 Het klimaatakkoord verplicht de gemeente om deel te nemen aan de Regionale Energiestrategie en in de regio een gedeelde opgave vast te stellen en samenwerking te zoeken om het verduurzamen van de gebouwde omgeving vorm te geven. 1.2 Door middel van energiebesparing en kleinschalige opwek (minder dan 50 panelen) zet de RES in op minimaal 25% minder CO 2 uitstoot in 2030 ten opzichte van 2015. De aanpak die de RES hanteert om te komen tot energiebesparing sluit aan bij de aanpak uit het uitvoeringsprogramma Venlo Circulaire en Duurzaam hoofdstad. De RES zoekt aansluiting bij het Duurzaambouwloket waar de gemeente Venlo reeds gebruik van maakt. Ook de inzet van energiecoaches past bij de meer wijkgerichte benadering van de gemeente Venlo. 1.3 Met het vaststellen van de RES NML 1.0 committeren we ons als regio aan het bod van 1,2 Twh. Door het ontwikkelen van duurzame zon- en windprojecten in de regio realiseren we in 2030 1.200 gigawatt uur aan duurzame energie. Projecten dienen in 2025 vergund te zijn. Momenteel wordt er gewerkt aan een regionaal afsprakenkader met betrekking tot de samenwerking en programmering van grootschalige opwek projecten. De uitwerking van dit bod dient zich te vertalen in lokale projecten.

Als we door onze oogharen kijken zien we dat er in de gemeente Venlo maar beperkt de ruimte is voor de echte grootschalige scenario’s als een energielandschap. Het kader voor nieuwe energie zal inzicht bieden in de mogelijkheden voor opwek binnen de gemeente Venlo (RIB NR 150). De uitkomsten zullen na vaststelling van dit beleidskader door de gemeenteraad, dan ook weer in worden gebracht bij de RES. We constateren dat op basis van de huidige cijfers in de RES – NML voor de grootschalige opwek van zon en wind de gemeente Venlo al een substantiële bijdrage levert aan de opwek, middels zon op daken en de geplande windturbines. 1.4 De RES brengt regionale warmte bronnen in beeld en ondersteund daarmee de transitievisie warmte.

5

Raadsvoorstel

De RES geeft een beeld van warmtebronnen die regionaal inzetbaar zijn en zoekt afstemming over de inzet van deze bronnen. Om een beter beeld te krijgen van de mogelijkheden in de regio is het ook van belang dat gemeenten aan de slag gaan met hun lokale transitievisie warmte. De gemeente Venlo loopt hierin voorop en dient ook als voorbeeld voor de andere gemeenten. Eind 2021 dienen alle gemeenten een lokale transitievisie te hebben, deze resultaten worden dan ook weer gedeeld met de RES organisatie. Om zo een beter beeld te krijgen van de mogelijkheden in de Regio. Daarnaast zijn we als regio sterk afhankelijk van de uitkomsten van het scan onderzoek, dit moet uitsluitsel geven in de mogelijkheden voor geothermie in onze regio. 1.5 De RES streeft naar een vorm van lokale medezeggenschap bij alle grootschalige zon- en windprojecten. De energietransitie is meer dan alleen een technische oplossing voor een klimaatvraagstuk. Niet de kortste weg naar ons doel, maar de mens staat hierin centraal. Iedere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier kunnen meepraten, mee kunnen denken en mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier van leven onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en draagvlak.

De verankering van de uitgangspunten over lokaal medezeggenschap worden ook meegenomen in het beleidskader nieuwe energie van de gemeente Venlo.

Kanttekeningen 1.1 We staan aan het begin van de transitie naar een duurzame gebouwde omgeving. Het wettelijk kader krijgt vorm terwijl wij ons eigen proces continueren. Ook is nog niet duidelijk hoe de structuur, middelen en organisatie vanuit het Rijk eruit komt te zien. Dit brengt risico’s en vragen met zich mee waar we nu nog onvoldoende antwoord op kunnen geven. De RES blijft zich hiervan bewust. En vraagt hiervoor aandacht in o.a. de landelijke overleggen waar de RES aan deelt neemt. Het is van groot belang dat we ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving op de voet volgen en dit blijven agenderen. 1.2 Onzekere route De route naar een volledig aardgasvrije gemeente is nog onzeker en afhankelijk van landelijke ontwikkelingen: We zetten met deze RES een omvangrijk en langdurig traject in. De precieze uitwerking daarvan, inclusief de kosten en andere consequenties, krijgt langzamerhand vorm. 1.3 Participatie bij het opstellen van de RES en de vertaling hiervan in lokaal beleid is geen garantie voor draagvlak. We kunnen niet iedereen uit de samenleving betrekken in de totstandkoming van de warmtevisie. Door in een vroeg stadium, bij de totstandkoming van deze versie, gebruik te maken van diverse (digitale) momenten hebben we een zo goed mogelijk beeld gekregen van de diverse belanghebbenden en hun rol in het proces.

1.4 De energietransitie is sterk aan verandering onderhevig De veranderende nationale en regionale context is kaderstellend voor de lokale opgaven en de mogelijkheden. We proberen hier zoveel mogelijk op te anticiperen en in een vroegtijdig stadium eventuele wijzigingen te erkennen en toe te passen. Via het kennis- en leerprogramma en het Nationaal Programma RES worden de innovaties op de voet gevolgd en gedeeld met de gemeenten.

6

Raadsvoorstel

Financiën Ten aanzien van de financiering van het vervolg proces heeft de rijksoverheid een onderzoek uitlaten voeren. Op basis van de resultaten van dit onderzoek, zal er na formatie van een nieuw kabinet gekeken worden welke middelen beschikbaar komen vanuit de Rijksoverheid voor de uitvoering van de taken door de gemeenten vanuit het klimaatakkoord. Op basis van de resultaten van dit onderzoek, zal er na formatie van een nieuw kabinet gekeken worden welke middelen beschikbaar komen vanuit de Rijksoverheid voor de uitvoering van de taken door de gemeenten vanuit het klimaatakkoord. In de begroting van het programma Venlo Duurzame en Circulaire hoofdstad is rekening gehouden met kosten voor de eerste vertaalslag van RES NML 1.0 naar lokaal beleid. De opgave naar een duurzame gebouwde omgeving is een forse. De regio Noord- en Midden Limburg wil de vanuit de overheid opgelegde taken goed uitvoeren. Dit brengt een capaciteitsvraagstuk met zich mee, maar ook een organisatorisch vraagstuk. Het is essentieel om hier als regio mee aan de slag te gaan. Ten tijde van de vaststelling van de RES NML 1.0 loopt een onderzoek naar de toekomstige regionale uitvoeringsorganisatie van de RES NML.

Communicatie Dit document is opgesteld in afstemming met regionale belanghebbenden die vertegenwoordigd zijn in een klankbordgroep. Maar ook lokale draagvlaak is van belang voor de uitvoering van de transitie opgave. Het uitvoeringsprogramma van de gemeente Venlo spreekt over participatie en communicatie als een van de sleutel elementen voor deze transitie. Hierbij wordt veel belang gehecht aan het niveau van de wijk. De RES laat nadrukkelijk de vrijheid aan de individuele gemeenten om te communiceren met hun eigen inwoners en overige belanghebbenden. De vertaling van de RES en het gesprek hierover met de inwoners wordt meegenomen in onze eigen trajecten zoals in de transitievisie warmte, de aanpak voor nieuwe energie, maar ook de klimaatwijkakkoorden.

Vervolgprocedure raad De gemeenten, provincie, het Waterschap en Enexis staan samen met de omgeving aan de lat om de afspraken uit de RES waar te maken. Deze afspraken worden, na vaststelling van de RES NML 1.0 vastgelegd in een uitvoeringsconvenant. Onderdeel van het convenant zijn in ieder geval de bestuursafspraken over de verankering van de RES in het omgevingsbeleid en de afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Onderdeel van dit uitvoeringsdocument vormt ook een monitoringsysteem, waarmee de voortgang van de RES gevolgd kan worden. Wij nemen u als raad mee in deze vervolgstappen. Eventueel wensen en bedenkingen die u ons meegeeft met het vaststellen van deze RES NML 1.0, zullen worden meegenomen voor de uitvoering van de RES NML 1.0 of voor de RES NML 2.0. Uiteraard houden wij u hiervan op de hoogte.

7

Raadsvoorstel

Burgemeester en wethouders van Venlo de secretaris

de burgemeester

Twan Beurskens

Antoin Scholten

Bijlagen Nr. 1. 2. 3. 4.

Naam Samenvatting Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 Consulatie document RES NML.. Netimpact analyse RES NML

Datum 06-04-2021 06-04-2021 06-04-2021 06-04-2021

8

Raadsbesluit

GEMEENTEBESTUUR

onderwerp

team RGWBET

raadsnummer 2021 raadsvergadering

Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 27 26 mei 2021

d.d.

steller LEM Potten doorkiesnummer +31773596318 e-mail l.potten@venlo.nl datum 22 maart 2021

De raad van de gemeente Venlo; gelezen het voorstel van het college van 20 april 2021, registratienummer 1746477; gelet op artikel ; besluit: de Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 en de daarin geformuleerde regionale ambities vast te stellen. Dit raadsbesluit bevat op hoofdlijnen de volgende ambities:  Door middel van energiebesparing en kleinschalige opwek wil de RES NML in 2030 minimaal 25% CO2 uitstoten dan in 2015.  De RES NML wil met duurzame zon- en windprojecten in de regio 1.200 gigawatt uur duurzame energie opwekken in 2030 (vergund in 2025).  Regionaal brengen we regionale warmtebronnen in beeld en stemmen we hierover af.  Participatie en draagvlak is essentieel voor de transitie. We maken dan ook afspraken over minimaal 50% lokaal eigendom bij de opwek van energie. En sociale duurzaamheid krijgt specifieke aandacht in de uitvoering van projecten.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 26 mei 2021. De griffier

De voorzitter

Geert van Soest

Antoin Scholten