027 Bijlage02 - NOTITIE TOEKOMST BEERENBROEK (geanonimiseerd).pdf

NOTITIE BEERENBROEK -

een

duurzaam en maatschappelijk gewaardeerd toekomstperspectief -

Een initiatief van de Dorpsraad Hout

–

Blerick &

Stichting het Limburgs Landschap datum: 27-01-2025

1

Heel kort: Status nu en in de toekomt bij ongewijzigd beleid: landbouw

.

Landschappelijk een kaal gebied , ecologisch schraal.

Figuur 1: weilanden in het Laerbroek: zomer 2025 2

Terwijl: kwaliteit is te realiseren aan de stadsrandzone!

Figuur 2: vergelijkingsgebied Kaldenbroek Grubbenvorst

3

Inleiding: Het Beerenbroek is het gebied langs de Maas tussen de Berckt (Baarlo) de watermolen van Hout-Blerick. Het gebied dat achterblijft nadat het Hoog Water Bescherming Programma (HWBP) is uitgevoerd. De maatregelen in het kader van dit programma zijn in vergevorderd stadium van voorbereiding. Het betreft de aanleg en verlegging van kades , realisatie van kwelgeulen en de uitplaatsing van 14 bewoners waarna woningen en erven worden geamoveerd. Verder wordt er een prachtige natte natuurverbinding gerealiseerd tussen het Reete Kuulke en de Tangkoel als eerste bouwsteen van landschapsherstel. Voor extra doelen bovenop de realisatie in het kader van de HWBP-werkzaamheden is nu geen instrumentarium en geen trekker. Het gebied wordt na uitvoering van het HWBP ‘netjes’ achtergelaten , waarbij heel positief zoals hiervoor genoemd een natte verbinding wordt gerealiseerd tussen het Reete Kuulke en de Tangkoel. Echter de rest van het gebied blijft achter in de vorm van grootschalige kale en soortenarme raaigrasweiden. Een saai en monotoon beeld. Verharde wegen worden omgevormd tot onverharde wegen , die bij gebruik van landbouwgronden volgens de landbouwvariant geheel aan gort zullen worden gereden (en dat is minder positief).

De Dorpsraad Hout Blerick en Stichting het Limburgs Landschap zijn van mening dat daar waar de Provincie Limburg grootste grondeigenaar in het gebied is , er goede mogelijkheden zijn om grootschalig landschap- en natuurherstel na te streven , waarbij recht wordt gedaan aan de ontstaansgeschiedenis van het gebied , de oorspronkelijke bodemopbouw , cultuurhistorie en de hydrologie hersteld kan worden. Het Beerenbroek gebied is lang onderbelicht geweest. Dit is veroorzaakt doordat het herinrichtingsproces al zeker 10 jaar loopt en alle aandacht logischerwijs uitgaat naar de herlokalisering van de bewoners. De idee dat er vervolgens een ‘blanco’ gebied ontstaat dat unieke mogelijkheden biedt voor natuur- en landschapsherstel is nieuw. De vondst van ruilverkavelingsstukken uit 1962 hebben aangetoond dat het gebied pas toen tbv de landbouw economisch en rationeel is ingericht. Natuurlijke beekjes zijn gedempt , rechte ontwateringssloten gegraven , landschapselementen opgeruimd en belangrijk ; lager gelegen perceeldelen opgehoogd en geëgaliseerd. Onder de opgehoogde perceeldelen ligt het oorspronkelijke landschap begraven. Ook dat is een nieuw inzicht punt. Geprojecteerde kwelgeulen op de hoge oeverwallen langs de Maas , kunnen achterwege blijven als geïnvesteerd wordt in het herstel van het voormalige landschap.

In de laaggelegen percelen (na ontgraving van de in het verleden opgebrachte grond) ontstaat een natuurlijk stelsel van kwelgeulen. Meerdere geulen die het natuurlandschap alleen maar verfraaien.

4

Door het langjarig proces ontbreekt tot nu toe een onderliggend toekomstplan en zijn er geen financiële middelen voor natuurlijke herinrichting van het gebied gealloceerd. Nadat de Dorpsraad Hout Blerick diverse gesprekken heeft gevoerd met de gemeente Venlo , de gedeputeerde , de Projectgroep Baarlo – Hout-Blerick is gebleken dat overheden in het deelgebied Beerenbroek op dit moment geen andere plannen hebben , en er dus ook geen instrumentarium is , dan wat is overeengekomen in het kader van de HWBP. Het Nationale en Provinciale natuurbeleid is er ook niet op gericht om het Beerenbroek om te vormen van landbouw naar natuur. Dat betekent grofweg dat de door de Stuurgroep HWBP uitgewerkt ‘Landschapsvariant’ wordt gerealiseerd met een zwaar accent landbouw (grote open kavels raaigrasweiden). Initiatief voor de realisatie van extra doelen dienen door de gemeente Venlo ontwikkeld te worden. Dat betekent dus het opstellen van een visie , beschikbaarheid van instrumentarium en middelen. De Provincie Limburg is eigenaar van de grootse percelen waar tot een aantal jaren geleden kassen hebben gestaan. In het Beerenbroek zijn er geen zwaarwegende landbouwbelangen , simpelweg omdat er geen grondgebonden bedrijven zijn. Gedeputeerde M. Theuns heeft in een overleg met de Dorpsraad op 10-11-25 zich positief uitgesproken op het plan van door- en natuur-ontwikkeling in het Beerenbroek.

De Provincie is bereid haar grondpositie te verkopen , bij voorkeur aan één koper en op basis van een goed plan. De Dorpsraad roept de gemeenteraad op , daar waar enorm is geïnvesteerd om glastuinbouw en woningen te amoveren , de handschoen op te pakken en het Beerenbroek niet te laten steken in een leeg en kaal gebied , maar verdere invulling te geven aan de realisering van een bredere natuur- , landschappelijke , recreatieve- en hydrologische- invulling in het Beerenbroek gebied. Daarvoor is noodzakelijk: • • • • • •

Budget: visie uit te werken: natuur , recreatie , hydrologie en cultuurhistorie ; Budget: aankoop ; Budget: inrichting ; Watermolen ; herstel , waterrad ; Watermolen: recreatieve en horeca-functie het voorkomen van onomkeerbare ontwikkelingen.

5

Ontwikkelingsmogelijkheden Grofweg zijn er 4 verschillende typen natuur te realiseren

A: natte natuur en broekbossen Resterende broekbossen moeten tot onze ‘oer natuur’ gerekend worden. Omdat het er permanent nat is , konden deze gronden moeilijk of niet ontgonnen worden. Het Reete Kuulke en delen van de Tangkoel zijn aan te merken als sterk gedenigreerde broekbosrestanten. Na hydrologisch herstel zou hier de slangenwortel weer terug kunnen treden. Een typische kensoort van de Noord-Limburgse oude Maasmeanders , maar helaas vrijwel overal verdwenen. Een andere belangrijke natuurwaarde vormen de loofbos overgangen naar de drogere gronden. Zowel in het reet Kuulke als in de zuidrand van de Tangkoel komen deze in beperkte omvang voor. Maar wel zeer majestueus bos met 35 meter hoge essen , elzen , eiken en kersen! Meer natuurlijk is er niet.

Figuur 3: komt de Slangenwortel terug in de Tangkoel?

6

B: natuur bouwlanden Wie kent nog de soortenrijkdom van de Limburgse akkers? Met korenbloemen , klaprozen , gele ganzenbloem , margrieten? Patrijzen die daar hun weg vinden , en naar boven een koppel veldleeuweriken die de wandelaars lijken te verwelkomen?

C: soortenrijke graslanden langs de Maas Circa 25% van de Nederlandse wilde planten komen voor in goed ontwikkelde stroomdalgraslanden langs de rivieren. In Noord Limburg rest er van dit type natuur minder dan 1 ha. ter hoogte van de Hamert en Lomm. In het Berckterveld zijn inmiddels de eerste stappen voor een herstel van dit type ingezet. Naast een hoge plantenrijkdom , worden deze zijn graslanden gekenmerkt door een hoge vlinder rijkdom.

D: natte graslanden onder invloed van ijzerrijk grondwater. Natte graslanden – onder invloed van ijzerrijk grondwater - van dit type komen in Limburg over een oppervlakte van circa 100 ha. voor. Natte graslanden met o. a. dotterbloemen trekken weer andere vogels en vlinders aan.

Een schets / impressie van de toestand in 1848 en vervolgens de ontwikkelingsmogelijkheden treft u

hieronder

aan:

7

Figuur 4: de toestand in 1848 die tot circa 1960 heeft bestaan.

8

Vigerend beleid:landbouw grote kale vierkante kavels weinig interessant voor plant dier en mens. ,

,

,

Figuur 5: gestuurd wordt op ‘landbouw’. 9

Figuur 6: open , en kaal en oninteressant. 10

Alternatief: Potenties: een mozaiek van verschillende vegetatie- en natuurtypen , water als ordenend principe.

Figuur 7: een mozaïek aan landschaps- en vegetatietypen. A: natte natuur en broekbossen B: natuur bouwlanden C: soortenrijke graslanden langs de Maas D: natte graslanden onder invloed van ijzerrijk grondwater. 11

Figuur 8: voorbeeld goed ontwikkelde natte natuur (A) 12

Figuur 9: goed ontwikkelde natuurakker (B)

13

Figuur 10: natuurlijke graslanden langs de Maas ( C) 14

Figuur 11: goed ontwikkelde natte graslanden in broekgebieden (D)

15

Figuur 12: de rijks monumentale Hout Blerickse watermolen weer uitgerust met een waterrad en geëxploiteerd als kleine horeca als rust- en startpunt voor een bezoek aan het Beerenbroek.

16