026bijl Kadernota 2023.pdf

KADERNOTA 2023

Voorwoord Het doel van de kadernota is om u in staat te stellen u, voorafgaand aan de begrotingsvoorbereiding, uit te spreken over de verwachtingen die u heeft en de kaders die u aan ons wilt meegeven voor de conceptbegroting 2023-2026. U kunt daarbij aangeven welke zaken u, gegeven de maatschappelijke context en opgaven, graag verwerkt wilt zien in begrotingsvoorstellen en met welke belangrijke inhoudelijke en financiële uitgangspunten wij daarbij rekening moeten houden. Uiteraard tegen de achtergrond van de strategische koers van de stad en de organisatie voor de komende jaren.

Een kadernota behoeft, anders dan een begroting, meerjarig in financiële zin (nog) niet sluitend te zijn. Wel dient er uiteraard een reëel inhoudelijk en financieel perspectief te worden vastgesteld op basis waarvan wij u in het najaar een sluitende begroting kunnen presenteren. Wij nodigen u uit om, tegen de achtergrond van de inhoud van deze kadernota en de eerder gepresenteerde omgevingsanalyse, uw wensen en bedenkingen kenbaar te maken. In deze kadernota treft u per programma de - in onze ogen- belangrijkste kaders aan, gekoppeld aan de door u in de strategische visie en de in het stedelijk beleid vastgelegde ambities. Daarbij hebben we getracht om deze te verbinden aan de in Meetbaar Venlo opgenomen indicatoren zodat u een goed beeld krijgt van de relevantie van het betreffende kader voor de strategische koers van Venlo.

1| KADERNOTA 2023

Inhoudsopgave Voorwoord...........................................................................................................1 Inhoudsopgave ...................................................................................................2 Inleiding................................................................................................................3 Samenvatting omgevingsanalyse en uitkomsten raadsdebat ...................5 Hoofdlijnen kaders .............................................................................................7 Kaders per programma .................................................................................. 12 Programma 1 Gezond en actief Venlo...........................................................................13 Programma 2 Leefbaar Venlo .........................................................................................21 Programma 3 Grenzeloos Venlo.....................................................................................31 Programma 4 Welvarend Venlo......................................................................................36 Programma 5 Centrumstad Venlo ..................................................................................41 Programma 6 Circulaire en duurzame hoofdstad........................................................48

Bedrijfsvoering ................................................................................................. 54 Budgettaire context ........................................................................................ 59

2| KADERNOTA 2023

Inleiding Kadernota 2023

Voor u ligt de kadernota 2023, de eerste van deze nieuwe raadsperiode. In de afgelopen bestuursperiode hebben wij gezamenlijk met u de fundering gelegd onder een gezonde financiële huishouding en verder vorm en inhoud gegeven aan een koersvaste ontwikkeling van onze stad en regio. Onze inkomsten en uitgaven zijn met elkaar in evenwicht gebracht en onze vermogenspositie is versterkt. Er is een inhaalslag gemaakt ten aanzien van het noodzakelijk onderhoud aan onze openbare ruimte en aan onze organisatie en we hebben het risicoprofiel van Venlo verder verbeterd. Majeure projecten verkeren inmiddels in de planvoorbereiding of zijn reeds in uitvoering genomen. Het aantal inwoners in de bijstand is verder afgenomen en het aantal woningen en hoger onderwijsstudenten is verder gegroeid. Onze stad en onze organisatie verkeren in een uitstekende uitgangspositie om de ambities die u heeft vastgelegd in de strategische visie Venlo 2040 waar te maken.

Dat laat onverlet dat er nog voldoende opgaven zijn die onze onverdeelde aandacht vragen en uitdagingen zoals de oorlog in Oekraïne, de naweeën van corona-pandemie of de noodzakelijk energietransitie. Tegelijkertijd zijn grote groepen mensen op zoek naar een veilig heenkomen, is er sprake van sterk stijgende grondstoffen, energie- en consumentenprijzen en is het nog volstrekt onduidelijk wat gemeenten de komende jaren - in financiële zin- van het kabinet kunnen verwachten. Kortom, een goede uitgangspositie maar ook veel onzekerheid.

De inhoudelijke en financiële kaders die u in deze kadernota aantreft beogen u en ons houvast te geven bij de voorbereiding van en de afwegingen rondom de programmabegroting. Algemeen geformuleerde kaders die aansluiten bij onze strategische koers en een vertaling daarvan in de afzonderlijke programma's. Daarbij hebben we niet alleen de inhoud van uw duiding van de omgevingsanalyse meegenomen, maar ook de ontwikkeling van het vigerende, door u reeds vastgestelde beleid en de actualiteit. Actuele thema's als wonen, energie, werk, armoede en jeugd hebben hierin een concrete plaats gekregen.

Deze kadernota wordt geschreven ten tijde van een oorlog in Oekraïne. We staan samen met andere Europese landen voor de opgave om in 2022 en wellicht de komende jaren mensen die hun land zijn ontvlucht een dak boven hun hoofd te bieden en hen te ondersteunen in het herstellen van de ingrijpende gebeurtenissen die ze hebben meegemaakt. Ook willen we hen voor de tijd die zij bij ons verblijven helpen om hun plek te vinden en mee te doen in de Venlose samenleving. Afhankelijk van de ontwikkelingen in het thuisland is dit voor kortere of langere termijn. Deze ontwikkeling heeft naar verwachting invloed op de (inhoud van de) verschillende programma's. Het is op dit moment uiteraard echter nog niet duidelijk op welke wijze precies.

3| KADERNOTA 2023

Onmiskenbaar zal ook de invloed zijn van het nieuwe lokaal coalitieakkoord en de daarin opgenomen afspraken. Het is echter -op dit moment- nog onduidelijk wat de eventuele accenten zijn die het nieuwe bestuur, de nieuwe coalitiepartijen de komende vier jaar willen zetten. Uiteraard maken deze afspraken ook deel uit van het kader dat wij hanteren bij de begrotingsvoorbereiding.

Wij kijken uit naar de behandeling in uw raad.

4| KADERNOTA 2023

Samenvatting omgevingsanalyse en uitkomsten raadsdebat Alle fracties in de raad vroegen aandacht voor de ontwikkeling die in de omgevingsanalyse niet kon worden voorzien, namelijk de Russische invasie van Oekraïne. De gevolgen van deze oorlog laten zich inmiddels ook in Nederland voelen in de vorm van hogere energieprijzen, oplopende inflatiecijfers en onzekere verwachtingen over de ontwikkeling van de economie. Ook hebben zich inmiddels al de eerste vluchtelingen zich in Nederland gemeld en de verwachting is dat dit aantal nog flink zal groeien. Gemeenten worden daarbij aangesproken op hun vermogen om deze groepen op te vangen. Een grote instroom van vluchtelingen betekent een acute opgave ten aanzien van huisvesting, onderwijs en gezondheid. Wonen werd ook door alle fracties genoemd als speerpunt. Onmiskenbaar, grote groepen staan op dit moment immers ongewild aan de kant. Niet alleen zal er gebouwd moeten kunnen worden voor de huidige vraag en nog te verwachten toestroom, daarnaast zullen er met name mogelijkheden moeten zijn indien de specifieke lokale opgave daarom vraagt. Het oprekken van de bestaande contouren kan aan de orde zijn indien dat omwille van een voorspoedige aanpak nodig is. Waarbij het specifieke kenmerkende karakter van Venlo, stedelijke kernen in een groen casco, gerespecteerd wordt. Dus niet weggummen van de contour dus, maar gemotiveerd verruimen.

Met een goed oog voor de benodigde aantallen, kwaliteit en differentiatie.

Wat betreft de arbeidsmarkt werd aandacht gevraagd voor de (langzaam groeiende) groep langdurig werklozen, maar ook voor het (in Limburgs perspectief) relatief hoog aantal WWuitkeringen. Een groep waarvoor uiteraard niet de gemeente Venlo, maar het UWV in eerste instantie aan de lat staat. Een krappe arbeidsmarkt en een goede aanpak zou hiervoor perspectieven moeten (kunnen) bieden. Anderzijds werd aangegeven dat de grijze golf niet (altijd) betekent dat deze mensen geen betaald-, parttime- of vrijwilligerswerk zouden kunnen of willen doen.

Met de jeugd in Venlo gaat het de goede kant op. Dat geldt ook voor de ontwikkeling van Venlo als studentenstad. Zorgen waren er ten aanzien van het kunnen aanbieden van voldoende stageplaatsen, de geestelijke gezondheid na de corona periode en het bieden van een duidelijkere stem in het stadsbestuur. Gesuggereerd werd om met een plan voor de (Venlose) jeugd te komen.

Zorgen waren er voor de sterk gestegen en nog oplopende prijzen van grondstoffen en de gevolgen hiervan voor met name projecten. Eén fractie wees op de noodzaak om agrarische gronden te behouden voor de agrarische productie. Dit mede in het licht van mogelijke voedselschaarste. In het verlengde van deze ontwikkeling en de gestegen energieprijzen werd ook gewezen op de noodzaak om de energietransitie te versnellen en om de acute zorg bij minder gefortuneerde huishoudens te ondervangen, hetzij met geld, hetzij met energiebesparende maatregelen, hetzij met een (door de gemeente gefinancierde) huurkorting via de corporaties of verduurzaming van het bestaande (huur)vastgoed. 5| KADERNOTA 2023

Verduurzaming beperkt zich echter niet tot particuliere huishoudens, ook gemeenschaps- en sportaccommodaties zouden geholpen moeten worden om -wat betreft energie- versneld te transformeren.

Tot slot, de gemeentelijke dienstverlening. Er werd aandacht voor ‘de menselijk maat’ gevraagd en een ondernemersloket waar ondernemers, afgezien van de activiteiten van het werkgeversservicepunt (WSP), met hun specifieke vragen terecht kunnen.

6| KADERNOTA 2023

Hoofdlijnen kaders Op 9 maart jl. heeft u, op basis van de informatie uit de omgevingsanalyse, met elkaar een richtingendebat gevoerd. Eerder in deze kadernota hebben wij uw opmerkingen reeds geduid. Deze zijn meegenomen in de navolgende bijgestelde inhoudelijke kaders ten behoeve van de (op te stellen) programmabegroting.

Inhoudelijke kaders

1. Continuïteit, flexibiliteit en kansen De goede uitgangspositie van Venlo maakt dat we flexibel kunnen zijn om te kunnen reageren op de actuele ontwikkelingen die zich passend binnen de stedelijke strategie aandienen. De flexibiliteit is vooral incidenteel van aard. Structureel (vanaf 2026) is de structurele uitgangspositie uitdagend. Actueel zijn uiteraard de onderhandelingen met betrekking tot een nieuw coalitieakkoord en een eventuele nieuwe ronde regionale middelen.

2. Arbeidsmarkt Een nadrukkelijk accent op het voorkomen van schaarste op de (regionale) arbeidsmarkt, te koppelen aan de doorontwikkeling van Venlo als onderwijs- en studentenstad en de mogelijkheden die inzet van vluchtelingen biedt. Daarnaast aandacht voor de ontwikkeling van een perspectief voor hen die als gevolg van pensionering geheel of gedeeltelijk de arbeidsmarkt (gaan) verlaten, hetzij in de vorm van parttime of vrijwilligerswerk.

3. Solidariteit Gegeven het debat met betrekking tot de omgevingsanalyse een sterk accent op de groep inwoners die voor langere tijd afhankelijk zijn van een uitkering en een actieve bestrijding van armoede, laaggeletterdheid en uitsluiting. In het bijzonder aandacht voor die inkomensgroepen die bovengemiddeld veel last ervaren van sterk stijgende prijzen als gevolg van inflatie.

4. De wijk, het middelpunt van Venlo Blijvende nadrukkelijke aandacht voor de versterking van de participatie in en de leefbaarheid van wijken, buurten en kernen, in brede zin. Met name daar, waar op basis van de wijkanalyse en leefbaarheidsmonitor, de grootste opgave ligt.

5. De regio Noord-Limburg, het centrum van Europa We zijn er ons nadrukkelijk bewust van dat Venlo als centrumstad in de regio een bijzondere rol en verantwoordelijkheid heeft. Binnen de regio nemen we bewust een leidende rol en spannen we ons in om gezamenlijk met onze regiogemeenten tot resultaten komen. 7| KADERNOTA 2023

6. Accent: wonen, wonen, wonen! De behoefte aan woonruimte is zeer urgent en verdient nadrukkelijk aandacht in de programmabegroting. Het oprekken van de bestaande contouren kan aan de orde zijn indien dat omwille van een voorspoedige aanpak nodig is. Dus niet weggummen van de contour dus, maar gemotiveerd verruimen. Met een goed oog voor de benodigde aantallen, kwaliteit en differentiatie.

7. Samen, nadrukkelijk met onze maatschappelijke partners Bij initiatieven zoeken wij een gedeelde agenda met belangrijke partners zoals onze Venlose corporaties, de provincie Limburg, maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven en uiteraard onze inwoners. Nadrukkelijk kijken we ook naar de inspanning die partners dienen te leveren aan de gezamenlijke agenda. Samenwerken is niet hetzelfde als ‘overnemen’.

8. Afmaken waar we aan begonnen zijn Onze prioriteit ligt in de realisatie van bestaande fysieke projecten, de ingezette organisatiekoers, de gekozen strategie in het sociaal domein én de concernbrede integratie van duurzaamheid. Met een kritische blik op kosten, uitvoeringsmogelijkheden, kansen en risico's.

9. Verbetering publieke dienstverlening Het vertrouwen van onze inwoners in het bestuur is de afgelopen jaren significant toegenomen. We zijn ervan overtuigd dat een verdere verbetering van de dienstverlening aan onze inwoners kan bijdragen aan stabilisatie van dit vertrouwen of mogelijk zelfs van verdere groei. We dienen aandacht te geven aan ‘de menselijk maat’. Daarnaast bezien we de mogelijkheden van een ondernemersloket waar ondernemers, afgezien van de dienstverlening door het werkgeversservicepunt, met hun specifieke vragen terecht kunnen.

10. Kritisch, doeltreffend en doelmatig Kritisch zijn ten aanzien van bovenwettelijke activiteiten en mogelijkheden op efficiency in de bedrijfsvoering. We doen wat nodig is, met een zo doelmatig mogelijke inzet van middelen om resultaten te behalen en onze doelen te bereiken. Daarbij kijken we nadrukkelijk welke activiteiten het meest bijdragen aan de door u vastgestelde doelstellingen (doeltreffendheid van beleid). Hierbij wordt ook gekeken naar de doeltreffendheid van bestaande activiteiten.

11. Speciale aandacht voor jongeren, water en duurzaamheid Met de jeugd in Venlo gaat het -gemiddeld genomen- de goede kant op. Dat geldt ook voor de ontwikkeling van Venlo als studentenstad. Er dient aandacht te zijn voor (het kunnen aanbieden van) voldoende stageplaatsen, de geestelijke gezondheid van deze groep na de corona-periode en het bieden van een duidelijkere stem in het stadsbestuur. In de zomer van 2021 werd de gemeente Venlo geconfronteerd met de gevolgen van het hoog water in de Maas. Het waterschap heeft het voortouw genomen om samen met de Provincie Limburg en de gemeente Venlo te komen tot een aanpak, die zowel recht doet aan de verbetering van de 8| KADERNOTA 2023

waterveiligheid als ook bijdraagt aan aantrekkelijk wonen, recreatie en aan de kwaliteitsverbetering van onze natuurlijke omgeving. Duurzaamheid is een leidende kwaliteit binnen onze programma's. De gemeente Venlo heeft in het verleden een leidende rol gespeeld in de ontwikkeling van circulariteit en duurzaamheid en laat dat zien in de kwaliteit van de voorzieningen, projecten en activiteiten, bijvoorbeeld in de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed en van onze accommodaties.

Financieel kader en begrotingsregels Om het realiseren van de strategische opgave en ambities zoals geformuleerd in de strategische visie 2040 Venlo mogelijk te maken is een solide financieel beleid randvoorwaardelijk. De financiële positie speelt immers een belangrijke rol binnen de te maken integrale afwegingen over de te varen koers op de korte, maar vooral op de strategische en daarmee (middel)lange termijn. De financiële positie is geen doel op zich en moet altijd bezien worden in het licht van de totale maatschappelijke opgaven van de stad.

In de afgelopen bestuursperiode hebben wij gezamenlijk met u de fundering gelegd onder een gezonde financiële huishouding en verder vorm en inhoud gegeven aan een koersvaste ontwikkeling van onze stad en regio. Een koers waarbij de strategische en de daaruit vertaalde programmatische opgave voorop staat.

In het hoofdstuk budgettaire context wordt ingegaan op de ontwikkelingen van het budgettair kader inclusief de landelijke ontwikkelingen met betrekking tot de financiële verhoudingen tussen Rijk en gemeenten. Een analyse op hoofdlijn van het landelijke coalitieakkoord maakt hiervan onderdeel uit. De ontwikkeling van de financiële positie van de sector gemeenten is landelijk nog altijd een belangrijk issue. Veel gemeenten kampen met structurele financiële begrotingstekorten. Op basis van het landelijke coalitieakkoord komt de structurele financiële positie van gemeenten er niet veel beter uit te zien en zal er op basis van de verwachtingen vooral sprake zijn van incidentele (begrotings)ruimte. Opgemerkt wordt dat de mogelijke financiële effecten van de oorlog in Oekraïne op de gemeentelijke begroting nog onvoorspelbaar en onbekend zijn.

Financieel kader De volgende kaders zijn uitgangspunt voor de begroting 2023-2026: Een meerjarig realistisch sluitende begroting waarbij de structurele lasten minimaal gedekt worden door structurele baten. Gestreefd wordt naar een begrotingsoverschot voor het opvangen van structurele financiële tegenvallers en het vergroten van de wendbaarheid van de begroting.

9| KADERNOTA 2023



'Voordelen' worden pas ingerekend als ze voldoende reëel zijn en mogelijke verliezen worden in een vroeg stadium ingerekend.



De (meerjaren)begroting 2023-2026 dient de toets van het provinciaal toezicht te doorstaan.



De volgende door uw raad vastgestelde streefwaarden worden gehanteerd:





Solvabiliteitsratio ≥ 25%.



Ratio weerstandsvermogen 1,4 < 2,0



Netto schuldquote < 130%



Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen < 100%



Grondexploitatie < 35%



Structurele exploitatieruimte ≥ 0%



Belastingcapaciteit ≤ 105%

Woonlasten: In de begroting 2022 is uitvoering gegeven aan het besluit om voor 2022 de woonlasten voor woningeigenaren en huurders en de gemeentelijke lasten voor niet-woningen gemiddeld nominaal niet te verhogen. Bij de bestemming van het rekeningresultaat 2020 bij de begroting 2022 heeft u besloten om € 2 miljoen te reserveren in de reserve ' mitigeren afval, riool ic woonlasten (woningen, niet woningen, huurders)'. Het doel is om voor alle huishoudens, in ieder geval voor 2022 en 2023, een lastenstijging als gevolg van de gestegen kosten te voorkomen. In deze egalisatiereserve van de begroting 2022 is een beschikbaar bedrag voorzien van afgerond € 1,0 miljoen ultimo 2023.

Begrotingsregels 

Wij werken met concrete maatregelen, geen taakstellingen.



Voorstellen en initiatieven worden zorgvuldig getoetst op onderbouwing en haalbaarheid. We werken met realistische businesscases. Een belangrijk onderdeel is een realistische toets op de (personele) uitvoeringsmogelijkheden;



Intensivering van beleid en/of eventueel nieuw beleid wordt enkel opgesteld door vervanging van oud beleid waarbij het geld van het oude beleid vrijvalt voor uitvoering van het te intensiveren beleid en/of nieuw beleid. De doeltreffendheid van de (bestaande activiteiten) is een belangrijk uitgangspunt.



Voorstellen worden afgewogen aan de hand van de beantwoording van de volgende 6 Wvragen (hetgeen als hulpmiddel gebruikt wordt):



o

Wat willen we bereiken?

o

Wat gaan we ervoor doen?

o

Wat gaat het kosten?

o

Wie gaat het betalen en hoe?

o

Waarom doen we het?

o

Wat als we het niet doen?

Aanvullend beleid kan pas worden ingezet bij daadwerkelijke realisering van de ombuigingsmaatregel 10| KADERNOTA 2023



Tijdig anticiperen op (niet voorziene) financiële implicaties door tijdig en concreet bijsturen door het treffen van (beleidsinhoudelijke) maatregelen. Tegenvallers worden (in principe) binnen de lijn budget-programmalijn-programma bijgestuurd. De mogelijkheden zijn niet voor alle programma’s gelijk. Als laatste escalatieladder vindt bijsturing plaats op concernniveau bij de integrale afweging.



Voordelen die optreden op basis van autonome ontwikkelingen en die het gevolg zijn van bestaand beleid worden eerst ingezet voor het oplossen van (structurele) nadelen op basis van bestaand beleid. Indien er ruimte is voor intensivering van bestaand of nieuw beleid gebeurt dit enkel bij de integrale afwegingsmomenten van de P&C cyclus.



Verwerving derde geldstromen als onderdeel van de financiële strategie. Middelen van derde geldstromen worden eerst ingezet, voor zover mogelijk, voor projecten en activiteiten die al in de begroting zijn voorzien. De vrijvallende middelen worden toegevoegd aan de algemene middelen. Alleen wanneer dit niet mogelijk blijkt te zijn, kunnen middelen van derde geldstromen pas ingezet worden ter bekostiging van nieuwe ambities;



Gemeentefonds (financiële verordening): o

De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn algemeen dekkingsmiddel;

o

Specifieke rijksbezuinigingen worden doorgezet naar de doelgroep of gemeenschap, er vindt in principe geen ‘reparatie’ plaats uit de algemene middelen;

o

Specifiek toe te rekenen bezuinigingen en efficiencykortingen welke concreet het gevolg zijn van taakmutaties worden financieel doorvertaald ten laste van de beleidsposten in de begroting;

o

Indien het Rijk bezuinigingen en efficiencykortingen terugdraait dan worden deze ‘teruggegeven ‘aan het betreffende beleidsterrein;



Verdere verbetering risicomanagement1.



Maximaal inzetten op sturing van het risicoprofiel.

1

Risicomanagement is het proces waarbij risico’s worden opgespoord die een mogelijke realisatie

van geformuleerde doelstellingen kunnen verhinderen. 11| KADERNOTA 2023

Kaders per programma Algemeen In dit hoofdstuk treft u per programma de ambitie aan en per programmalijn de relevante ontwikkelingen, de opgaven en de verwachte begrotingsvraagstukken.

De programma's kennen een grote onderlinge inhoudelijke samenhang en veel thema's komen in meerdere programma's terug.

12| KADERNOTA 2023

Programma 1 Gezond en actief Venlo Algemeen De ambitie van dit programma is dat onze inwoners zoveel mogelijk zelfredzaam en samenredzaam zijn. Hierbij wordt, binnen de vastgestelde financiële kaders, passende ondersteuning aan onze inwoners geboden. Passend is in dit kader variërend van laagdrempelige initiatieven gericht op sport, gezondheid en preventie tot en met zwaardere ondersteuningsvragen op het vlak van bijvoorbeeld jeugdzorg.

Samen mét inwoners wordt bekeken wat nodig is om de best passende ondersteuning te bieden. Sleutelwoorden hierbij zijn een integrale blik, vertrouwen, positieve gezondheid en uitgaande van de behoeften en talenten van onze inwoners. Inzet op preventie, eigen mogelijkheden en aandacht voor de menselijke maat zijn hierbij belangrijke thema's.

Fier op Venlo Het beleidskader Fier op Venlo vormt samen met de strategische visie Venlo 2040 de basis voor beleidsontwikkelingen in het maatschappelijk domein. In onderstaande figuur is Fier op Venlo samengevat.

In 2023 wordt extra ingezet op de vier accenten: de Kracht van Voeding, de Talentenacademie, Passend Wonen in Venlo en Kansrijk Opgroeien.

Gezond en Vitaal De ambitie is meer vitale en gezonde(re) inwoners door in te zetten op sport en bewegen, leefstijlinterventies en meer aandacht voor gezondheid in brede zin (positieve gezondheid). Sleutelbegrippen zijn preventie en (het verminderen van) gezondheidsachterstanden, kansenongelijkheid en extra aandacht aan kwetsbare inwoners. Voor het accent de Kracht van

13| KADERNOTA 2023

voeding wordt gewerkt met een voedselagenda en met een activiteitenplan uit dat in 2023 en verder wordt uitgevoerd.

Gezondheidsbeleid In het kader van het lokaal gezondheidsbeleid 2021-2025 wordt geïnvesteerd in de thema’s die in het regionaal preventieakkoord Noord-Limburg ‘Gezondheid Voorop’ zijn opgenomen. Bijvoorbeeld een rookvrije generatie en gezond gewicht waarvoor een provinciale netwerkaanpak ‘Kei Gezond’ is opgezet. In een veilige en vertrouwde omgeving kunnen kinderen met coaching en begeleiding stap voor stap werken aan een gezonde(re) leefstijl waardoor zij zich zowel fysiek als mentaal beter voelen.

Vanuit positieve gezondheid wordt gewerkt met een aantal huisartsen aan initiatieven en interventies waarbij huisartsen meer tijd voor hun patiënten kunnen vrijmaken en naar ondersteuning in de wijk en de sociale basis verwijzen. De regionale aanpak valpreventie ‘Stevig Staan’ voor kwetsbare thuiswonende senioren wordt in 2023 verder met onze partners voortgezet. Ook blijft er ingezet worden op een dementievriendelijke gemeenschap.

De financiële impuls die wij van 2014 tot 2023 vanuit het rijk hebben ontvangen voor de aanpak van gezondheidsachterstanden (de zogenoemde GIDS-gelden) wordt beëindigd. Voor het kunnen borgen van enkele van de hiervoor genoemde initiatieven zal bij de begroting een voorstel worden gedaan.

Sportbeleid In 2023 wordt verder invulling gegeven aan de Venlo.fit Sportvisie 2030 en het lokaal sportakkoord. Binnen de pijlers ‘wij leren bewegen’ en ‘bij ons beweegt iedereen’ willen we Venlose inwoners, jong en oud, in beweging krijgen en houden zodat zij vitaal worden en blijven. Er blijft ingezet worden op de uitvoering van ‘de Gezonde Basisschool van de Toekomst’ in enkele geprioriteerde wijken om de kansengelijkheid te vergroten. In deze aanpak worden doelen op het gebied van gezondheid-, onderwijs-, armoede-, cultuur- én preventief jeugdbeleid gerealiseerd en sluiten hiermee aan bij de ambities uit de regiovisie ‘De Gezondste Regio 2025’. In de pijler ‘verenigingen en haar sportvoorzieningen’ wordt ondersteuning gegeven bij het vitaliseren van sportverenigingen door vooral de samenwerking te stimuleren tussen (sport)verenigingen onderling en maatschappelijke partners.

Voor de laatste pijler ‘onze ruimte nodigt uit tot bewegen’ onderzoeken we de wensen en behoeften van inwoners uit diverse wijken op het gebied van sport, bewegen en gezondheid. Verder onderzoeken we of onze gemeente in samenwerking met lokale sportverenigingen volgend jaar als gastheer kan fungeren voor een tweetal evenementen, namelijk het Nederlands Kampioenschap Tijdrijden (wielrennen) en - net als in 2022 - de Eredivisie Beachvolleybal.

14| KADERNOTA 2023

Sportaccommodatiebeleid In het kader van de Venlo.fit sportaccommodatievisie 2030 wordt ingezet op het optimaliseren van het aantal sportparken en de clustering van verenigingen rondom sportieve omgevingen. Na Vrijenbroek betekent dit het herontwikkelen van de Herungerberg en de voorbereiding van de nieuwbouw van sporthal Gulick en de gymzaal Venlo-Oost. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan het amendement kunstgrasvelden en het haalbaarheidsonderzoek voor een multifunctionele accommodatie (sport, onderwijs, e.a.) in Hout-Blerick. Ook wordt sportpark Hagerhof herontwikkeld vanuit een sportief inpasbaar en integraal ruimtelijk-economisch perspectief. In 2023 wordt er gestart met de bouw van het nieuwe zwembad.

Ook voor vluchtelingen uit Oekraïne zullen we (specifieke) activiteiten initiëren, zoals een sportdag of andere laagdrempelig beweegaanbod om ook voor hen een bijdrage te leveren aan kansengelijkheid.

Ontplooiing De ambitie van de programmalijn ontplooiing is onze inwoners in staat stellen zich naar vermogen te ontwikkelen en te ontplooien, zodat zij kunnen meedoen in de samenleving. Ontplooiing richt zich op al onze inwoners, maar in het bijzonder op onze jeugdige inwoners, waarbij uitgangspunt is dat ieder kind recht heeft op optimale ontwikkelingskansen. Het streven is een doorgaande leer-, ontwikkel- en ondersteuningslijnen met samenwerking tussen kinderopvang, primair en voortgezet (speciaal) onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Als gevolg van de ontwikkelingen in de Oekraïne zullen wij ons moeten voorbereiden op het opnemen van een aantal Oekraïense vluchtelingen waarbij wij nu nog niet kunnen inschatten hoe lang zij in ons land zullen verblijven. Echter, met name voor de kinderen zullen tijdig passende faciliteiten op het gebied van onderwijs en ‘kansrijk en veilig opgroeien moeten worden íngericht.

Onderwijshuisvesting De gemeente Venlo is verantwoordelijk voor voldoende en adequate onderwijshuisvesting voor het primair- en het voortgezet onderwijs. Het Onderwijshuisvestingsplan gemeente Venlo 2018-2038 is gebaseerd op de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor onderwijshuisvesting van de gemeente Venlo en de Venlose schoolbesturen. In 2022 hebben wij een eerste evaluatie van het ‘Onderwijshuisvestingsplan gemeente Venlo 20182038’ uitgevoerd en op basis hiervan wordt het spreidingsplan voor scholen in Tegelen en Blerick opnieuw opgesteld. In 2023 wordt de ingezette koers van levensduurverlengend renoveren doorgezet, waarbij forse prijsstijgingen en krapte van personeel in de bouw ons voor uitdagingen stellen. Verder constateren we een groeiende behoefte aan de vorming van integrale kindcentra waarin kinderopvangorganisaties en schoolbesturen samenwerken.

Ook zullen wij zullen concreet invulling moeten gaan geven aan de huisvesting van praktijkonderwijsschool ’t Wildveld en voortgezet speciaal onderwijs school de Velddijk. 15| KADERNOTA 2023

Ten aanzien van de huisvesting van het voortgezet onderwijs zal de vervangingsopgave (omvang en kwaliteit) en de verduurzamingsopgave van het bestaande vastgoed nauwlettend worden gevolgd.

Programma Gelijke kansen door duurzame samenwerking/ onderwijsachterstanden Wij streven naar doorgaande leer-, ontwikkel- en ondersteuningslijnen. Hierbij blijven wij inzetten op samenwerking tussen kinderopvang, primair en voortgezet (speciaal) onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. We richten ons 4 kernthema’s: taal, gezondheid, leefbaarheid en onderwijsachterstanden. Onze aanpak van onderwijsachterstanden sluit hierop aan: aanbod van voor- en vroegschoolse educatie, taal en/of schakelklassen, leesbevordering bij kinderen en ouders/verzorgers. In dit kader noemen we ook specifiek het jeugdeducatiefonds en het project kansrijke start.

Uitvoering Nationaal Programma Onderwijs (NPO) In het kader van het NPO hebben wij middelen ontvangen voor het tegengaan van de gevolgen van de coronacrises voor leerlingen: slechte motivatie, stress en verminderde schoolresultaten. Samen met onderwijsbesturen hebben wij hiervoor in 2022 een plan opgesteld, waarbij onze inzet met name is gericht op voorschoolse educatie en het funderend onderwijs.

Aanpak voortijdig schoolverlaters (VSV) De huidige aanpak (VSV-programma 2020-2024) wordt doorgezet zodat kinderen of op school zitten, aan het werk zijn of jongeren een route richting onderwijs/(passend) werk doorlopen.

Laaggeletterdheid Het regionaal Beleidsprogramma Laaggeletterdheid 2022- 2025 is opgesteld en in het verlengde hiervan is een lokaal uitvoeringsprogramma opgesteld waaraan in 2023 verder invulling wordt gegeven. Kern van de aanpak is ‘draagvlak’: mobiliseren netwerkpartners en betrekken deelnemers in combinatie met meer slagkracht. Slagkracht in de zin van optimale inzet beschikbare middelen en versterken van het aanbod en leren en verbeteren. Ook wordt samen met werkgevers, in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) gekeken hoe zij op dit thema en andere thema's (b.v. schuldenproblematiek), bekeken hoe werkgevers hier aan kunnen bijdragen.

Inburgering nieuwe Venlonaren In 2022 is de Venlose aanpak voor inburgering ingevoerd en op basis van praktijkervaringen doorontwikkeld. Hierbij worden inburgeraars gestimuleerd om zich maximaal te ontwikkelen zodat zij (meer) zelfredzaam worden en kunnen deelnemen aan de Venlose samenleving. Onze aanpak sluit aan op de bestaande infrastructuur en zodoende ontstaan er doorlopende ontwikkellijnen. Deze aanpak wordt in de komende jaren doorgezet en in deze aanpak zijn interventies ontwikkeld die ook voor andere kwetsbare groepen toepasbaar zijn. 16| KADERNOTA 2023

Meedoen De ambitie van de programmalijn Meedoen is dat iedereen naar vermogen mee kan doen en mee doet in de samenleving. En voor zover mogelijk ook zelf in een noodzakelijk inkomen voorziet. Hierbij is het uitgangspunt meer sociale verbinding en solidariteit, minder sociaal isolement, minder bijstandsuitkeringen en minder armoede (in welke vorm dan ook). Dit doen we onder andere met behulp van een stevige sociale basis, armoedebestrijding, activiteiten in het kader van re-integratie en waar echt nodig het activerend en ondersteunend verstrekken van aanvullend inkomen in de vorm van een uitkering.

TalentenAcademie De TalentenAcademie dient een middel te zijn om elke Venlose inwoner te helpen sociaal aangesloten, wendbaar en vitaal te blijven of te worden. Samen zijn wij namelijk Venlo, een gemeente van vitale gemeenschappen. De TalentenAcademie stimuleert verbinding als antwoord op de (al dan niet latente) behoeften en vragen vanuit inwoners om meer mee te doen en meer ‘ertoe te doen’. In 2022 is ingezet op de conceptontwikkeling en planvorming.

Armoedebeleid Als gevolg van verschillende ontwikkelingen (oorlogsdreiging, energiecrisis, klimaatcrisis en inflatie) is de prognose dat armoede zal toenemen. Bijvoorbeeld in de vorm van schuldenproblematiek of in nieuwe vormen als energie-armoede of mobiliteitsarmoede. Dit vraagt van ons een flexibele en responsieve opstelling. We verwachten dat het noodzakelijk is om het bestaande beleid dat gericht is op preventie, vroegsignalering en het verlichten van de effecten van armoede te intensiveren. Daarbij richten wij ons ook zoveel mogelijk op behoud of herstel van vitaliteit en zelf- of samenredzaamheid en willen hiervoor ook de mogelijkheden van ‘gemeenschappen’ ontwikkelen. In 2022 zijn wij gestart met het verder actualiseren van het armoedebeleid en schuldhulpverlening en het Jongerenperspectieffonds. Dit doen we in co-creatie met inwoners en maatschappelijke organisaties en zorgen voor een verbinding met Fier op Venlo. Kernbegrippen hierbij zijn positieve gezondheid, bevordering van geletterdheid, versterken van de sociale basis en wijkgerichtheid (vitale gemeenschappen). Voor het geactualiseerde beleid maken we gebruik van good practices en beschikbare data (data-ondersteunde beleidsontwikkeling). WAA In 2022 wordt besloten over de koersdoorontwikkeling van de WAA naar een breder participatiebedrijf op basis van lokale zeggenschap.

Dit traject heeft waarschijnlijk gevolgen voor de governance van zowel de WAA als mogelijk ook (deels) de gemeente Venlo. In 2023 zullen de inspanningen gericht zijn op de operationalisering van de beoogde synergie tussen WAA en gemeente Venlo. Aan de dienstverlening en doelstelling niets zal veranderen, enkel het bestuurlijke construct.

Gemeenschapsaccommodaties Het onderwerp gemeenschapsaccommodaties raakt vele Venlose inwoners met verschillende verwachtingen en behoeften hetgeen de materie ook complex maakt. Na een tweetal bijzondere 17| KADERNOTA 2023

(corona-)jaren, waarin de accommodaties ook extra gesteund zijn, gaat volop ingezet worden op de herijking van het huidige gemeenschapsaccommodatiebeleid. We willen vanuit een proces van co-creatie een nieuwe balans vinden tussen sociale en financiële doelstellingen waarbij we nadrukkelijk aandacht hebben en houden voor vitale gemeenschappen, maatschappelijk vastgoed en verduurzaming. In 2023 en verder zal invulling worden gegeven aan het geactualiseerde beleid.

Kinderopvangtoeslagaffaire In de nasleep van de landelijke kinderopvangtoeslagaffaire is onze rol vooral luisterend, verwijzend en complementair in de ondersteuning (bijvoorbeeld bij de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen). Tot nu toe is het aantal ontvangen signalen en vragen voor ondersteuning relatief beperkt. We blijven echter in verbinding met inwoners om bij nieuwe signalen meteen te kunnen acteren. Ook bij de implementatie van Fier op Venlo en de aandacht voor integraliteit en menselijke maat blijven de lessen van de kinderopvangtoeslagaffaire belangrijke leerpunten voor ons als lokale overheid.

Programmalijn Zelfredzaamheid Deze programmalijn biedt ondersteuning bieden aan inwoners die dit echt nodig hebben. We willen het percentage inwoners dat zelfredzaam is op het gebied van mobiliteit, huishouden, financiën, wonen en zelfzorg verhogen door de sociale basis en het voorliggend veld te versterken, waar nodig aangevuld met Wmo-voorzieningen of jeugdhulp.

Sociale basis: ondersteuning voor jeugdigen en volwassenen De sociale basis is een fundament voor het gehele programma. Deze zet in op voorzieningen en activiteiten waarmee inwoners laagdrempelig ondersteund worden in hun vragen en problemen. Samen met Incluzio en zorgaanbieders blijven we inzetten op preventie en netwerken in wijken met specifiek aandacht voor ouderen, jongeren, gezinnen en kwetsbare inwoners. Nieuwe vormen van ondersteuning zoals waakvlamondersteuning, herstelacademie, inzet van ervaringsdeskundigen en het Jongeren PerspectiefFonds worden in de reguliere werkwijzen geborgd. We stimuleren en faciliteren vrijwilligers, mantelzorgers en burgerinitiatieven die bijdragen aan het bieden van hulp en ondersteuning aan inwoners in de wijk (vitale gemeenschappen).

Ondersteuning volwassenen en wonen in de wijk We hebben te maken met de gevolgen van een relatief hoge dubbele vergrijzing en mede daardoor een stijging van het aantal chronisch zieken en dementerenden. De stijging van (complexere) zorgvragen, de oplopende kosten en het toenemende personeelsgebrek in de zorg vragen om een gezamenlijke aanpak. In het licht van de behoefte van langer thuis (blijven) wonen zetten we in op een gezamenlijke aanpak met woningcorporaties, zorgaanbieders, zorgkantoor/zorgverzekeraar en de sociale basis. We werken vanuit een gezamenlijk uitvoeringsprogramma waarmee in 2022 een begin is gemaakt. En aan een samenhangend gebiedsgericht ondersteuningsaanbod voor ouderen, 18| KADERNOTA 2023

waarin innovatieve concepten een plek krijgen. Specifieke aandacht hebben we hierbij voor de toename van inwoners met dementie, de druk op mantelzorgers en op vrijwilligers en de situatie op de woningmarkt. We stimuleren en ondersteunen nieuwe woon-zorg-initiatieven (woonzorgvisie).

Passend wonen Kwetsbare inwoners willen we zoveel mogelijk, waar dat kan, huisvesten in de wijk. Het gaat hier bijvoorbeeld om inwoners die dakloos zijn en/of psychiatrische problematiek hebben. Het blijft een uitdaging om voldoende financieel toegankelijke woningen te realiseren voor adequate uitstroom uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen, de jeugdzorg en voor de opvang van slachtoffers van huiselijk geweld. Om verantwoorde instroom in de wijk te realiseren, maken we afspraken met de woningcorporaties en zorgaanbieders. Ook werken we aan doorontwikkeling van het Transferpunt (verbreding van doelgroepen). We ontwikkelen met de woningcorporaties en zorgaanbieders nieuwe initiatieven voor inwoners die niet passen in het reguliere aanbod van (woon)voorzieningen. We hebben te maken met clustering en cumulatie van problematieken in wijken met veel sociale woningbouw. Wijken met kwetsbare inwoners en internationale werknemers. Met onze maatschappelijke partners en woningcorporaties werken we aan de leefbaarheid in deze wijken door te investeren in meer samenhang en verbinding (sociale cohesie) en het scheppen van randvoorwaarden. Ook hier is een sterke sociale basis het fundament.

Jeugdhulp In 2023 geven we verder uitvoering aan het lokaal beleidskader jeugd (bijlage jeugd bij Fier op Venlo) en het Regionaal beleidsplan Jeugd 2022. We willen de transformatie in het jeugddomein verder vormgeven op basis van de volgende visiepunten: 1. We richten ons op alle jeugd waarbij de focus ligt op positieve gezondheid. In 2023 wordt via het regionaal budget geïnvesteerd in initiatieven voor preventie, vroeg signalering en een sterke omgeving. 2. Passende en tijdige hulp en bescherming voor kinderen en gezinnen die dat nodig hebben. We zetten in 2023 in op ambulantisering van behandeling met verblijf, normaliseren van de jeugd-GGZ en de doorontwikkeling van de kinderbeschermingsketen. 3. We zijn een lerende jeugdhulpregio. In 2023 gaan we periodiek in gesprek met (vertegenwoordigers van) jeugdigen, ouders en jeugdprofessionals. Om problemen vroegtijdig te signaleren en tijdig passende ondersteuning in te zetten, is het nodig dat de sociale basis, het sociaal wijkteam, het onderwijs, jeugdgezondheidszorg en de kinderopvang met elkaar in verbinding staan. In 2022 wordt met het onderwijs gewerkt aan een gezamenlijke uitvoeringsagenda die vanaf 2023 wordt uitgevoerd. Omdat opgroeien in een veilige omgeving voor kinderen een basisvoorwaarde is voor een adequate ontwikkeling, willen we de jeugdbescherming beter laten aansluiten bij de leefwereld van jeugdigen.

We kijken hierbij naar verbeteringen in de samenwerking tussen partijen in het gedwongen kader. Hiervoor moeten we samen met andere gemeenten in Limburg vernieuw(en)de werkafspraken maken. Daarnaast gaan we aan de slag met het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. 19| KADERNOTA 2023

Inwoners met complexe problematiek De Noord- en Midden-Limburgse gemeenten zijn samen verantwoordelijk voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang op basis van de regionale visie ‘Meedoen en Wonen, inwoners met complexe problematiek’ met twee pijlers: meedoen en erbij horen en wonen en thuis in de wijk. We zetten met de aanbieders nadrukkelijk in op het zoveel als mogelijk kleinschalig opvangen en huisvesten van de doelgroep in de wijken én een betere spreiding over de regio. Inwoners met complexe problemen kunnen in principe het beste geholpen worden in hun eigen vertrouwde omgeving maar dit vraagt ook iets van de inwoners van onze wijken. Het realiseren van een passende opvanglocatie voor de doelgroep van maatschappelijke opvang die (nog) niet samen in een woning aan een traject kan werken in combinatie met een structurele locatie voor de winteropvang vraagt nadrukkelijk aandacht.

Integrale aanpak door de toegang De integrale aanpak van ondersteuningsvragen door onze toegang wordt geborgd. We werken daarbij vanuit de uitgangspunten van Fier op Venlo en hebben oog voor de menselijke maat. We voeren regelmatig overleg met lokale ketenpartners en borgen de ervaringen die wij met hun opdoen in onze manier van werken zodat de ondersteuning aan inwoners passend en waar mogelijk duurzaam is. Daarnaast zetten we in op de verdere coördinatie van hulpverlening voor inwoners met meervoudige en/of complexe problematiek onder ander door de inzet van ketenregie. Ook bekijken we vanuit de menselijke maat en de complexe vraagstukken of een methodische aanpak als bijvoorbeeld de doorbraakmethode daarbij kan helpen.

Internationale werknemers en vluchtelingen We hebben aandacht voor de toenemende maatschappelijke uitdagingen (huisvesting, overlast en integratie) die de groei van het aantal internationale werknemers met zich meebrengt. We vergroten met de inzet van stichting Barka de zelfredzaamheid van hen die dreigen vast te lopen door uitval uit het arbeidsproces en daarmee vaak gepaard gaande dakloosheid. Ook zullen we alle voorbereidingen treffen om de vluchtelingen uit Oekraïne adequaat op te vangen en alle noodzakelijke hulp en ondersteuning te bieden zolang zij in onze samenleving verblijven.

20| KADERNOTA 2023

Programma 2 Leefbaar Venlo Algemeen Het programma Leefbaar Venlo is een breed geformuleerd programma waarin een variëteit aan producten, diensten en projecten is ondergebracht die de leefwereld van inwoners direct raken. Omgevingsvisie, bouwinitiatieven en projecten, openbare ruimte, bereikbaarheid, wijkgericht werken, openbare orde en veiligheid, vergunningverlening, handhaving en gemeentelijke dienstverlening komen hier bij elkaar. Dit vraagt om een integrale aanpak binnen de gemeentelijke organisatie. Een hechte samenwerking met de woningcorporaties, de veiligheidsregio, politie, het waterschap en andere partners is daarbij onmisbaar. Het belangrijkste aangrijpingspunt voor dit programma is ‘een betrouwbare overheid zijn’; Bereikbaar, transparant, doen wat je zegt en zeggen wat je doet.

Daarnaast blijven wij de verbinding zoeken met andere raadsprogramma’s, met regionale initiatieven zoals de Regiovisie en de Regionale Investeringsagenda en onderzoeken we de mogelijkheden hoe we gebruik kunnen maken van de verschillende (stimulerings)regelingen op rijksniveau. Daarmee willen wij een maximale efficiency realiseren bij de inzet van de beschikbare middelen door middelen te bundelen of te zoeken naar vormen van cofinanciering.

Het programma leefbaar Venlo kent de volgende vijf programmalijnen.

Programmalijn Dienstverlening Heeft als doelstelling het op een betrouwbare en klantgerichte wijze leveren van gemeentelijke diensten en producten.

Inwoners verwachten veel van de gemeente, maar ook andersom! Zo is het belangrijk dat inwoners zelf initiatief nemen, collectiviteit organiseren en draagvlak verwerven. Het is belangrijk dat inwoners zich verantwoordelijk voelen voor hun eigen leefomgeving en problemen die zich voordoen in hun dorp, wijk of buurt gezamenlijk weten op te lossen. Kortom burgerbetrokkenheid. Daar is de gemeente niet altijd bij nodig. Er wordt beleid opgesteld waarin helder visies, verwachtingen en doelstellingen omtrent burgerbetrokkenheid zijn verwoord, zodat duidelijk is wat van inwoners verwacht wordt en wat zij van de gemeente kunnen verwachten.

De gemeentelijke dienstverlening gaat met z’n tijd mee. De organisatie richt zich niet langer op het managen van verschillende traditionele (balie, telefoon, post) en nieuwere (online) kanalen (mail, chat, app) afzonderlijk, maar verschuift het accent naar het samenspel van alle kanalen omnichannel. Door deze kanalen bij elkaar te brengen, slimmer in te richten en goed op elkaar af te stemmen, worden betere, naadloze, inclusieve klantinteracties gerealiseerd. Een aanpak die voorziet in gemak, persoonlijke benadering en vertrouwen in de dienstverlening, en waar gestuurd wordt op customer effort score.

21| KADERNOTA 2023

Uitgangspunten van dienstverlening Als gemeente beseffen we dat het onze kerntaak is een goede dienstverlener te zijn voor onze inwoners, ondernemers en instellingen. We hanteren daarvoor de volgende uitgangspunten: 1. Iedereen vindt zijn weg bij de gemeente Venlo; niemand wordt of voelt zich buitengesloten; 2. Dienstverlening verloopt snel en eenvoudig, ongeacht product of kanaal; 3. De organisatie is in staat actief te sturen op de kwaliteit van dienstverlening.

Inclusieve en naadloze dienstverlening We gaan in 2023 door met de geleidelijke transformatie van multichannel naar omnichannel. Hiermee bereiken we dat dienstverlening door gebruikers vaker als naadloos wordt ervaren, ongeacht het door de burger gekozen interactiekanaal. De gemeente opereert daarbij als één geheel, integrale dienstverlening dus. Hier past bij dat we aandacht hebben voor de inclusiviteit van onze dienstverlening: we nemen drempels zoveel mogelijk weg en werpen geen nieuwe op. Dat kan bijvoorbeeld gaan over de toegankelijkheid van gebouwen, van informatie of van websites. Maar ook over het gebruik van heldere taal of het aanbieden van alternatieven voor mensen die minder digitaalvaardig zijn. Onderdeel hiervan kan zijn dat we nieuwe dienstverleningskanalen in gebruik nemen of andere juist overslaan of zelfs afstoten. Een toename van kanalen kan namelijk ook leiden tot versnippering en meer complexiteit. Meer is niet altijd beter.

Informatiegestuurde dienstverlening Om effectief te kunnen sturen op de kwaliteit van dienstverlening, monitoren we objectieve data: wachttijden, afhandeltijden en aantallen interacties die in één keer goed gaan (of juist niet). Maar wat goede dienstverlening mag heten, wordt voor een belangrijk deel bepaald door de afnemers van die diensten. We maken daarom ook steeds meer gebruik van klantfeedback in allerlei vormen, van onderzoek naar klanttevredenheid tot het lerend effect van klachten. Waar mogelijk betrekken we doelgroepen vooraf bij de inrichting, bijvoorbeeld door het uitvoeren van een klantreisonderzoek.

Online dienstverlening en informatievoorziening Op gemeentelijke dienstverlening is veel verschillende wet- en regelgeving van toepassing. Voor het gebruik van online platformen maakt de wetgever momenteel een stevige inhaalslag. Voorbeelden zijn de Wet digitale overheid, het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid, de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, de (Europese verordening) Single Digital Gateway en de Wet open overheid. Het vraagt veel organisatorisch vermogen om veranderingen vorm te geven waarbij openheid, toegankelijkheid, veiligheid en gebruiksgemak voor onze inwoners alle tegelijk zo goed mogelijk worden gediend. Ons Gemeentearchief zet ter verbetering van de publieke dienstverlening volop in op digitalisering van de archieven en collecties.

22| KADERNOTA 2023

Publiekshal De huidige inrichting van onze publiekshal brengt enkele beperkingen met zich mee. Dat heeft gevolgen voor bijvoorbeeld de ontvangstmogelijkheden en looproutes, en daarmee de kwaliteit van de dienstverlening zoals ze wordt ervaren door zowel de burger als medewerker. Daarnaast speelt er ook een capaciteitsvraagstuk; voldoende balies voor specialiste en reguliere producten en diensten. De rekenmodellen laten een forse toename zien in het aantal aan te vragen en te verstekken reisdocumenten vanaf 2024 t/m 2028. Tot slot is het van belang een veilige werkomgeving te creëren. We gaan daarom onderzoeken hoe we de inrichting moderner, functioneler, velliger en toekomstbestendiger kunnen vormgeven.

Registratie Niet-Ingezetenen (RNI) Venlo neemt niet alleen haar lokale en gemeentelijke taken serieus, maar ook onze rol bij landelijk georganiseerde dienstverlening. Eén van die taken is het registreren van internationale werknemers die een korte periode in Nederland komen werken. Van de 19 RNI loketten in Nederland is Venlo de afgelopen jaren uitgegroeid tot één van de grootste en meest ervaren dienstverleners op dit terrein. Het Rijk heeft ons daarom gevraagd de mogelijkheden te onderzoeken om onze capaciteit verder uit te breiden. Binnen de huidige mogelijkheden van onze publiekshal is uitbreiding niet meer mogelijk, we gaan daarom samen met het Rijk onderzoeken of verplaatsing c.q. vergroting van het RNI loket vanaf 2023 decentraal op een andere locatie kan worden georganiseerd. Wijkgericht werken Elke wijk is anders. De samenstelling, de ligging, het voorzieningenniveau en de fysieke inrichting beïnvloeden het leefbaarheids- en veiligheidsniveau in hoge mate. We blijven onze inzet verdelen over alle Venlose wijken en schenken relatief meer aandacht aan de wijken die dit nodig hebben (en dus minder aan de wijken die minder aandacht nodig hebben).

Deze aandacht manifesteert zich concreet in het werken met buurtinitiatieven en -budgetten, kwaliteitsteams en burgerbegroting; maar ook andere methoden, zoals ontwikkelend beheer, om onze inwoners beter te betrekken bij de vraagstukken die er in hun woonomgeving spelen. Op die manier worden gemeente, bewoners, ondernemers en maatschappelijk instellingen steeds meer coproducenten van leefbaarheid en veiligheid. De participatieve democratie krijgt steeds duidelijker vorm. Als een waardevolle aanvulling op de bestaande representatieve democratie. En als een middel om vorm en inhoud te geven aan eigen verantwoordelijkheid, eigenaarschap en identiteit op het schaalniveau van buurten en wijken; dicht bij de burger zelf. Dat betekent ook dat we vanaf 2024 op een andere manier omgaan met de bekostiging van buurt- en wijkraden.

Programmalijn Openbare orde en veiligheid Heeft als doelstelling dat burgers, bezoekers en bedrijven zich veilig voelen en veilig zijn in Venlo.

Beleidskader Openbare orde en Veiligheid is bij uitstek een thema dat integraal bekeken moet worden. Immers, de acties en maatregelen die Venlo veiliger maken worden geïnitieerd vanuit verschillende programma’s 23| KADERNOTA 2023

en disciplines, zoals wonen, onderwijs, jeugd, vergunningverlening, vastgoed, werk en inkomen, et cetera. Naast een versterkte integraliteit is ook een versterking van onze gemeentelijke informatiepositie aan de orde. Enerzijds om onze bestuurlijke maatregelen gericht in te zetten, niet alleen op basis van meldingen en signalen, maar ook op basis van onze gemeentelijke data. Anderzijds om te voorkomen dat we als gemeente -vanwege een gebrek aan informatie- onbewust een faciliterende rol gaan spelen in criminele processen. Een en ander zal expliciet tot uitdrukking komen in het nieuwe integrale veiligheidsbeleid (IVB) voor de periode 2023-2027.

Afgezien daarvan zullen de huidige geprioriteerde thema’s:  Adres gerelateerde problematiek (bijv. Woonoverlast),  Zorg & veiligheid (Jeugd/ Middelengebruik en Personen met verward gedrag) en  Ondermijnende criminaliteit (Drugs, Mensenhandel, Vastgoedmisbruik) een intensief beroep blijven doen op onze beleidsontwikkeling en uitvoeringscapaciteit. Dit geldt tevens en in toenemende mate voor de weerbaarheid van bestuur en wijken en de aan internationale werknemers gerelateerde overlast en criminaliteit. Vanuit de pijler Leefbaarheid dragen we bij aan het (meerjarige) programma gelijke kansen door duurzame samenwerking.

Steeds belangrijker wordt de verbinding tussen veilig zijn en veilig voelen. Er is sprake van een toenemende polarisatie in de samenleving, dat zich nog verder versterkt door het gebruik van social media. Dit vraagt ook op het gebied van openbare orde en veiligheid een andere aanpak. Een grotere snelheid van handelen is cruciaal, een goede omgevingsdialoog en burgerbetrokkenheid zijn onmisbaar.

Informatie gestuurd handelen is een must. Om meerdere redenen. Steeds meer spelen achterliggende netwerken en ondermijnende criminaliteit een rol in veiligheid en veiligheidsbeleving. Dit maakt intergemeentelijke informatiedeling, integrale samenwerking in de regio en met andere (nationale) overheidsdiensten noodzakelijk. Ook vereisen stedelijke groei en computergestuurde technieken een andere aanpak van toezicht op bijvoorbeeld mainports en logistieke centra.

Het corona-virus heeft impact op handhaving en toezicht. Dit vraagt een andere kijk op grootschaligheid van bijvoorbeeld evenementen. Maar ook op het prioriteren van handhaving gericht op het naleven van ventilatie- en luchtzuiveringsvoorschriften en de daarbij behorende toezichtprotocollen.

Hoogwaterveiligheid De Maas is in vele opzichten belangrijk en beeldbepalend voor Venlo en de regio. De ruimtelijke kwaliteit van het unieke terrassenlandschap en de cultuurhistorische waarden van de Maasvallei bieden kansen om een ruimtelijke én economische meerwaarde te creëren op het gebied van wonen, werken, en recreëren. De zomer van 2021 heeft echter ook geleerd dat effecten van klimaatverandering juist dóór het specifieke karakter van de Maas als valleirivier, grote gevolgen hebben in Limburg. Bij hevige en langdurige regenval leidt dit tot hoogwater en veiligheidsrisico’s 24| KADERNOTA 2023

voor het leven in de Maasvallei. Hoogwaterbescherming en gebiedsontwikkeling gaan daarom hand in hand, met het landschap als basis. Dit vereist een sterke eenduidige visie en uitvoeringsorganisatie, samenwerking tussen overheidsorganisaties en versnelling van waterkerende, en rivierverruimende maatregelen en daarmee samenhangende gebiedsontwikkeling. En bovenal het gesprek aangaan met buurten en wijken, hun wensen kennen en hun kunde gebruiken binnen een versterkte en eendrachtige uitvoeringsorganisatie.

Aanpak van ondermijnende criminaliteit in de gehele regio De aard, de omvang en de verwevenheid van ondermijnende criminaliteit (drugs, witwassen, mensenhandel) met legale sectoren vormen een serieus en weerbarstig probleem. Ondermijnende criminaliteit houdt zich niet aan (gemeente)grenzen en is derhalve opgenomen als één van de vijf thema’s in de Regiodeal Noord-Limburg. Samen met de zeven andere Noord-Limburgse gemeenten, de politie, het openbaar ministerie en de provincie gaan we onze regio veiliger maken door middel van innovatieve controlemethoden, data driven aanpakken, inzet vanuit een regionaal interventieteam en het verhogen van het bewustzijn van inwoners.

In 2016 beoordeelden onze inwoners (CBS/Veiligheidsmonitor) de veiligheid in Venlo gemiddeld met rapportcijfer 6,9. In 2019 stelden we ons ten doel om het gemiddelde rapportcijfer verhoogd te hebben naar een 7,2. De meest recente meting van de Veiligheidsmonitor (meting eind 2021, publicatie begin 2022) laat zien dat dit doel (7.2) behaald is. M.a.w. Venlonaren voelen zich nu significant veiliger dan zes jaar gelden.

Programmalijn Wonen Heeft als dat doelstelling dat een aantrekkelijk, passend en toekomstbestendig woningaanbod wordt gerealiseerd.

Woningbouwprogramma Venlo De huidige uitdagingen op de overspannen woningmarkt zijn fors. Kwantiteit, kwaliteit en variatie van het woningaanbod moeten omhoog en de noodzaak ontstaat om de discussie over de eerder vastgestelde ruimtelijke contouren op te rekken om de doelstellingen te halen.

Daarbovenop is de woningvoorraad verouderd en te eenzijdig. Niet altijd en steeds minder vaak, is een passende woning beschikbaar en bereikbaar voor iedereen. Én toekomstbestendig wonen vraagt om verduurzaming, energietransformatie en circulariteit van bestaande en nieuwe woningen. Verschillende levensfasen van bewoners vereisen specifieke (zorg)voorzieningen om wonen aangenaam te houden. Om de voorraad bereikbaar te houden voor onze inwoners is een gericht beleid op het tegengaan van speculatie (buy to let) noodzaak. Deze uitgangspunten zijn in 2021 vastgelegd in de nieuwe Woonvisie. We gaan samen met de woningcorporaties en de huurdersbelangvereniging aan de slag om te komen tot meerjarige prestatieafspraken met als doel om samen slagvaardiger aan de opgaven te werken. 25| KADERNOTA 2023

Doelgroepen Er is nog volop beweging in de markt, er wordt veel gebouwd in Venlo. Toch is versnelling van de woningbouwopgave noodzakelijk om die beweging erin te houden. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de inzet van instrumenten van het grondbedrijf en het in de markt zetten van gemeentelijk vastgoed en gronden. Hierdoor ontstaan kansen om bovenstaande doelstellingen te realiseren én de ruimtelijke kwaliteit van de stad te verbeteren en het economische vestigingsklimaat daarmee te versterken. Er is behoefte aan een groei en een grotere differentiatie van het aantal woningen, ook in nieuwe moderne woon- en woon/zorgconcepten. Starters, eenpersoonshuishoudens, kenniswerkers moeten hun plek binnen de Venlose woningmarkt kunnen vinden. Een bijzondere opgave is het realiseren van structurele hoogwaardige woonvormen voor tijdelijke doelgroepen zoals studenten, internationale werknemers, statushouders, en in de huidige geopolitieke situatie de huisvesting van vluchtelingen uit Oekraïne. Maar ook realiseren voor doelgroepen waar de markt niet zo snel voor oplossingen zorgt blijft van belang.

Nieuwe en bestaande voorraad Bij het realiseren van nieuwe woongebieden zoeken we aansluiting bij het bestaand stedelijk gebied, en kiezen we voor herbestemming en herontwikkeling. We kunnen zo andere opgaven verbinden aan woningbouw. Waar nodig kijken we buiten de stedelijke contour. Naast het realiseren van nieuwe aantrekkelijke woonmilieus is het van belang de bestaande woningvoorraad goed te blijven benutten, dat kan bijvoorbeeld door het bevorderen van doorstroming. De inzet van de verhuisvouchers kan hier een bijdrage in leveren, maar daarnaast moet gezocht worden naar andere manieren om mensen te ontzorgen. Dit om de stap naar een andere, beter passende woning te vergemakkelijken voor onze inwoners die hier behoefte aan hebben.

Woonlasten De gemeentelijke woonlasten is het bedrag dat een huishouden betaalt aan de onroerendzaakbelasting (OZB), rioolheffing en afvalstoffenheffing. Uitgangspunt is dat de woonlasten als totaal voor onze inwoners de komende jaren gelijk blijven, en passen binnen de context op Limburgse schaal. Voor wat betreft de afvalstoffenheffing en rioolheffing is 100% kostendekkendheid het uitgangspunt. Beide heffingen zullen in de komende tijd verder gaan stijgen. Hiervoor zijn meerdere oorzaken. Er zijn extra investeringen nodig om afval beter te kunnen scheiden. Delen van de afvalinzameling- en verwerking moeten opnieuw aanbesteed worden, waardoor de kosten stijgen. Verder hebben we te maken met teruglopende inkomsten doordat ingezameld papier en plastic minder opbrengt dan voorheen. Ook de rioolrechten stijgen geleidelijk ten gevolge van bijvoorbeeld extra maatregelen voor klimaatadaptatie en wateroverlast. Dit is voor de komende 10 jaar reeds verwerkt in het gemeentelijk rioleringsplan. De effecten hiervan zullen dan ook voelbaar zijn binnen het totaal van de woonlasten. Om de woonlasten als totaal niet te laten toenemen, zal de OZB daarom dalen, en waar dat onvoldoende doelmatig blijkt worden toenemende kosten incidenteel opgevangen.