018bijl 1.11 B10 Tegelen supermarktontwikkelingen centrum.pdf

Hoofdstuk 3

23

Gezien het huidige functioneren en de geconstateerde distributieve ruimte, is niet te verwachten dat de andere supermarkten in Tegelen centrum verdrongen zullen worden. De beide aanwezige kleine supers zijn gespecialiseerd (Pools, Turks, Bulgaars) en zullen vooral een eigen publiek bedienen. Albert Hein zal extra concurrentie ondervinden, maar kan ook profiteren van de extra consumenten die de zuidelijke kop van het centrum zullen bezoeken. Beide buurtsupermarkten kennen ieder een eigen, helder afgebakend verzorgingsgebied en zullen een primaire functie voor de inwoners van de omringende woongebieden behouden. Het aantal inwoners van hun verzorgingsgebieden zal echter verder afnemen, en de aantrekkelijkheid van Tegelen centrum als boodschappencentrum zal toenemen. Deze gecombineerde ontwikkelingen zullen met name negatief uit kunnen pakken voor het buurtsteunpunt in Steyl omdat het consumentendraagvlak hier met ca. 3.700 inwoners al heel gering is en de winkel theoretisch momenteel al een hele lage omzet per m² wvo realiseert. In dit licht kan niet uitgesloten worden dat deze supermarkt op termijn verdwijnt. Het verdwijnen van de supermarkt in Steyl betekent bovendien dat het gemiddelde economisch functioneren van dagelijkse winkels in het primaire verzorgingsgebied toeneemt.

De omzeteffecten van het initiatief zullen zich buiten Tegelen spreiden over meerdere winkelgebieden in Venlo en Nettetal en met name het daar aanwezige discountaanbod. Door de spreiding is het effect per winkel en winkelgebied gering, waardoor het niet te verwachten is dat er winkels zullen moeten sluiten Effecten geen vernieuwing supermarktaanbod (nul-scenario) Landelijk neemt de winkelleegstand al meerdere jaren af, zowel gemeten naar aantal panden als verkoopruimte, maar er zijn grote verschillen tussen de verschillende soorten winkelgebieden. In veel kleinere en middelgrote steden en kleinere stadsdeelcentra, wijkcentra en buurtcentra blijft de situatie aandacht vragen. Vaak bieden zij te weinig beleving, keuzemogelijkheden en zijn zij te weinig onderscheidend ten opzichte van de grotere centra én internet, vooral op het punt van het niet-dagelijkse artikelenaanbod. De goed geïnformeerde, prijsbewuste en vaak ook heel mobiele consument slaat daarom het “eigen”, meest nabije winkelcentrum gemakkelijk over om in een groter winkelcentrum te winkelen. Maar dat geldt veel minder voor de dagelijks of wekelijks benodigde artikelen: die worden overwegend nog het meest en het liefst het dicht bij huis gedaan. Daarmee zijn supermarkten geleidelijk aan steeds belangrijker geworden voor het functioneren van stadsdeel-, wijk- of buurtgerichte winkelcentra.

De supermarktbranche is echter al geruime tijd in beweging en men probeert steeds beter in te spelen op de (veranderende) wensen en eisen van de consument. Winkels worden in dit verband groter, en formules worden aangepast (o.a. meer vers, service en ter plekke bereide etenswaren). Dit houdt tevens in dat de concurrentie tussen de supermarkten ook verscherpt. Gaan supermarkten hier niet in mee, dan neemt hun aantrekkelijkheid voor de consument af, evenals het aantal bezoekers. Omdat, zoals eerder in dit rapport is beschreven, supermarkten zorgen voor veel combinatiebezoek met andere in een winkelcentrum aanwezige winkels en publieksgerichte voorzieningen, zal een achterblijvende kwaliteit van het supermarktaanbod in negatieve zin bijdragen aan het bezoek aan en daarmee het functioneren van het winkelcentrum Tegelen als geheel. Daarbij is een toename van de leegstand zeker niet uit te sluiten, want veel winkelondernemingen hebben na vele magere jaren, groeiende internetverkopen en soms een dalend inwonertal in het verzorgingsgebied, nog steeds moeite om het

Hoofdstuk 3

24

hoofd boven water te houden. Meer leegstand heeft weer een negatieve invloed op het verblijfsklimaat in een winkelcentrum en daardoor blijven ook weer meer bezoekers weg. Zonder vernieuwing van het supermarktaanbod is het daarom waarschijnlijk dat de neerwaartse spiraal waarin winkelcentrum Tegelen al geruime tijd zit, niet omgebogen wordt, en dat het aanbod nog verder verschraalt. Het “hart” van het stadsdeel zal daarmee steeds zwakker worden. Niet onbelangrijk hierbij is dat met een impuls, zoals het voorliggende initiatief biedt, ook het vertrouwen van de zittende ondernemers in de toekomst toeneemt. Vaak is dit voor deze groep aanleiding om zelf ook te vernieuwen en investeringen te doen die nu achterwege blijven. Daarnaast kan het te verwachten toenemende aantal bezoekers ook voor nieuwe ondernemers aanleiding zijn om zich te vestigen. Zonder een verbetering van het supermarktaanbod in Tegelen centrum, zal de beschreven vernieuwing in deze sector zich elders voordoen en daardoor zal de concurrentie voor winkelcentrum Tegelen extra toenemen. Zeker in een gebied met een krimpend aantal inwoners wordt het dan extra moeilijk om te vernieuwen en aantrekkelijk voor de consument te blijven.

Tot slot Uit de voorgaande analyses komt naar voren dat er uitbreidingsruimte is aan te geven voor een uitbreiding van het supermarktaanbod in Tegelen-centrum en dat het initiatief voor verplaatsing en modernisering van Jan Linders in combinatie met de vestiging van een discount-supermarkt zal resulteren in een versterking van de lokale consumentenverzorging en van het centrum van Tegelen als boodschappencentrum. Het initiatief kan tevens zorgen voor nieuw elan, waardoor de neerwaartse spiraal waarin het centrum al geruime tijd zit, doorbroken kan worden. Hiermee voorziet het initiatief tevens in een reeds in het lokale detailhandelsbeleid geschetste behoefte en kan de ladder voor duurzame verstedelijking in positieve zin doorlopen worden.

Hoofdstuk 3

25

BIJLAGEN

Bijlage 1: Begrippenlijst BVO/WVO  Bruto verkoop vloeroppervlak: zowel de voor het publiek toegankelijke ruimten als de ruimten die alleen voor het personeel toegankelijk zijn.  Winkelverkoop vloeroppervlak: alleen de voor het publiek toegankelijke ruimten. Detailhandel (als activiteit) Het bedrijfsmatig te koop aanbieden, waaronder de uitstalling ten verkoop, verkopen en/of leveren van goederen aan de uiteindelijke gebruiker of verbruiker. Dagelijkse artikelen Voedings- en genotmiddelen (vgm) en artikelen op het gebied van persoonlijke verzorging. In de praktijk gaat het hierbij om supermarktaanbod, aanbod in vgm-speciaalzaken, drogisterij- en parfumeriezaken Bestedingspotentieel Totaal aan winkelbestedingen die door de inwoners van een bepaald gebied gedaan kunnen worden. Gebaseerd op inwoneraantal en gemiddelde (landelijke) toonbankbesteding per hoofd van de bevolking. Groepering daarvan noemt men bestedingsvolumes. Winkel verkoopvloeroppervlak (wvo) Winkelruimte die voor de consument toegankelijk is (dus exclusief magazijn, kantoor, etalage, etc.). Vloerproductiviteit Gemiddelde omzet in gevestigde winkels per m² verkoopvloeroppervlak (wvo). Koopkrachtbinding Mate waarin inwoners van een bepaald gebied hun bestedingen verrichten bij winkels die in dat gebied gevestigd zijn.

Koopkrachtafvloeiing Mate waarin inwoners van een bepaald gebied hun detailhandelsbestedingen plaatsen bij gevestigde winkels buiten dat gebied. Koopkrachttoevloeiing Mate waarin inwoners van buiten een bepaald gebied detailhandelsbestedingen plaatsen bij winkels die in dat gebied gevestigd zijn (aandeel omzet van buiten).

Bijlagen

1

Bijlage 2: Omvang en branchering winkelaanbod gemeente Venlo Tabel B2.1: Winkelaanbod Venlo en vergelijkbare plaatsen naar omvang en samenstelling Venlo Aantal

Vergelijkbare plaatsen gem. m² wvo

Aantal

vestigingen

m² wvo

per winkel

vestigingen

m² wvo

per winkel

Levensmiddelen

138

43.306

314

125

31.980

255

Persoonlijke verzorging

25

4.928

197

36

5.601

157

Dagelijkse artikelen

163

48.234

296

161

37.581

233

3

2.068

689

3

5.854

1.913

Kleding en mode

116

34.671

299

119

25.300

212

Schoenen en lederwaren

27

4.928

183

23

4.408

188

Juwelier en optiek

23

1.773

77

26

1.781

70

Huishoudelijke en luxe artikelen

24

7.472

311

20

5.393

264

Antiek en kunst

5

1.274

255

7

562

79

Sport en spel

17

5.383

317

19

6.987

361

Hobby

13

857

66

11

1.278

114

Media

8

1.548

194

14

2.036

143

Dier en plant

34

38.774

1.140

26

10.495

412

Bruin- en witgoed

25

5.448

218

20

4.344

213

Fietsen- en autoaccessoires

19

4.492

236

20

4.020

197

Doe-het-zelf

13

27.224

2.094

12

15.417

1.260

Wonen

58

44.231

763

52

38.649

743

Detailhandel overig

52

8.363

161

41

7.162

176

Niet-dagelijkse artikelen

436

188.506

432

415

133.686

322

Totaal detailhandel

599

236.740

395

576

171.267

297

Leegstand

181

27.990

155

92

18.173

198

Warenhuis

Bijlagen

gem. m² wvo

2

Bijlage 3: Leegstaande panden in Tegelen Tabel B3.1 Lege panden Tegelen centrum Adres

m² in wvo

Grotestraat 46

70

Grotestraat 59

72

Grotestraat 84

228

Grotestraat 84B

20

Grotestraat 92

70

Kerkstraat 12

190

Kerkstraat 15

113

Kerkstraat 15 B

132

Kerkstraat 25 A

55

Kerkstraat 27

245

Kerkstraat 29

258

Kerkstraat 47

364

Kerkstraat 61

65

Posthuisstraat 32

200

Spoorstraat 18

44

Wilhelminaplein 3

245

Tabel B3.2 Overig Tegelen Adres

m² in wvo

Grotestraat 2

110

Spoorstraat 43

136

Venloseweg 106

400

Bijlagen

3

Bijlage 4: Europese Dienstenrichtlijn

Het Europese Hof van Justitie heeft de prejudiciële vragen beantwoord 18 die door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) aan het Hof zijn voorgelegd over de Europese Dienstenrichtlijn (richtlijn 2006/123) in relatie tot detailhandel in goederen. Uit het antwoord volgt dat de Dienstenrichtlijn van toepassing is op de uitoefening van detailhandelsactiviteiten. Voorwaarden vestigingsbeperking Dienstenrichtlijn De Dienstenrichtlijn heeft als doelstelling dat dienstverleners in de Europese Unie zich onbelemmerd in een andere lidstaat kunnen vestigen of tijdelijk diensten kunnen verrichten. De vervolgvraag is dan of vestigingsbeperkingen zijn toegestaan die de uitoefening van detailhandelsactiviteiten beperken, zoals regels omtrent branchering, min./max. oppervlakte of max. aantal vestigingen.

De Dienstenrichtlijn staat aan dergelijke beperkingen niet in de weg, mits voldaan wordt aan de voorwaarden uit artikel 15, lid 3, van de Dienstenrichtlijn inzake non-discriminatie, noodzakelijkheid en evenredigheid:  non-discriminatie, doordat ze geen direct of indirect onderscheid maken naar nationaliteit, of, voor vennootschappen, de plaats van hun statutaire zetel;  noodzakelijk, vanwege een dwingende reden van algemeen belang en;  evenredig, doordat ze geschikt zijn voor hun doel, niet verder gaan dan nodig om hun doel te bereiken en het doel niet met andere, minder beperkende maatregelen kan worden bereikt. Non-discriminatie, noodzakelijkheid en evenredigheid De eis omtrent non-discriminatie is niet aan de orde, omdat de vestigingsbeperkingen voor eenieder gelden ongeacht nationaliteit of vestigingsland. Verder kunnen vestigingsbeperkingen aan eis van noodzakelijkheid voldoen als de dwingende reden van algemeen belang is gericht op het behoud van de leefbaarheid van het (stads)centrum of in de wijken en het voorkomen van leegstand in het kader van ruimtelijk beleid. Wanneer de vestigingsbeperkingen voldoen aan de eis noodzakelijkheid, is het vervolgens van belang dat deze evenredig zijn in relatie tot het doel ervan.

Dat wil zeggen dat de vestigingsbeperkingen geschikt zijn om het nagestreefde doel te bereiken, dat deze niet verder gaan dan nodig is en niet met minder beperkende maatregelen kan worden bereikt. Van belang hierbij is dat vestigingsbeperkingen die opgenomen zijn in de planregels, in feite een regeling is met voorafgaande administratieve toestemming19. Het vaststellen van een planregeling is daarmee een evenredig middel om te bewerkstelligen dat gronden in het plangebied in overeenstemming met een goede ruimtelijke ordening worden gebruikt. Bij een andere regeling dan het stellen van een algemeen verbindend voorschrift vooraf bestaat het gevaar dat het toegestane gebruik of de toegestane bebouwing niet kenbaar is of, bijvoorbeeld bij controle achteraf, dat gronden op een zodanige wijze worden gebruikt of bebouwd dat de uiteindelijk gewenste bestemming niet meer kan worden verwezenlijkt. Oftewel, als de vestigingsbeperkingen niet worden opgenomen in de planregels kunnen ontwikkelingen plaatsvinden waarvan de (in 18 19

Bij arrest van 30 januari 2018 (ECLI:EU:C:2018:44) Zie uitspraak van ABRvS van 2 mei 2012 (ECLI:NL:RVS:2012:BW4538)

Bijlagen

4

ruimtelijke zin onaanvaardbare) gevolgen niet meer ‘teruggedraaid’ kunnen worden, waarmee het doel dan ook niet met minder beperkende maatregelen kan worden bereikt. Altijd al toets aan ‘goede ruimtelijke ordening’ Overigens, ook los van de Dienstenrichtlijn moet gemotiveerd worden dat vestigingsbeperkingen in een bestemmingsplan nodig zijn in het kader van een goede ruimtelijke ordening, dat deze niet verder strekken dan nodig is om het doel te bereiken en dat doel ook niet met minder beperkende maatregelen kan worden bereikt. Met de gebruikelijke toets aan 'de goede ruimtelijke ordening' zal dan ook in de meeste gevallen voldoende gemotiveerd zijn dat aan de Dienstenrichtlijn wordt voldaan.

Bijlagen

5

Bijlage 5: Beleidsmatige afbakening kernwinkelgebied Tegelen

Bron: Publicatie “Kernwinkelgebieden Tegelen en Blerick”, Gemeenteblad 2018, nr. 88499, gepubliceerd op 2 mei 2018. Het aangegeven kernwinkelgebied is een specificering van de in het Detailhandelsbeleid Venlo 2015-2025 vastgestelde beleid. Het gebied is in samenwerking met lokale vertegenwoordigers vormgegeven. Binnen het kernwinkelgebied wordt ingezet op detailhandelsfuncties, daarbuiten niet.

Bijlagen

6