006 R Plan Binnenstad 2030.pdf

venlo Raadsnotitie

GEMEENTEBESTUUR

Rn nummer 2021

6

ons kenmerk 1758041

collegevergadering d.d.

18 mei 2021 16 juni 2021 Centrumstad Venlo

team RGWBET

raadsvergadering d.d. programma

steller TFH Vullings doorkiesnummer e-mail t.vullings@venlo.nl

portefeuillehouder

E. Boom

datum 3 mei 2021 bijlage(n) datum verzonden

2 1MEI 2021 Onderwerp Plan Binnenstad 2030

Voorkeur uitspreken voor Wij vragen u om ons uw denkrichting mee te geven over de toekomstige ontwikkeling van de binnenstad van Venlo. Kunt u zich vinden in de zeven binnenstadsopgaven en de vijf speerpunten die geformuleerd zijn en waaraan in een later stadium concrete acties gekoppeld worden?

Aanleiding Achtergrond In 2019 is een stuurgroep met vertegenwoordigers van ondernemers, vastgoedeigenaren en de gemeente gestart met de uitwerking van Plan Binnenstad 2030 (vanaf nu 'Plan Binnenstad'), deze stuurgroep wordt hierbij begeleid door het externe adviesbureau DTNP. Het doel van deze samenwerking is om te komen tot een breed gedragen plan - met de focus op het ruimtelijk-economisch perspectief - dat richtinggevend is voor plannen, acties en maatregelen door alle betrokkenen in de binnenstad. Op 10 maart jl. heeft u een interessante (digitale) themabijeenkomst gehouden waarin de doorontwikkeling van winkelcentra centraal stond. Voorafgaand aan deze avond hebben wij u via een Raadsinformatiebrief (nummer 2021-26) geïnformeerd over een aantal lopende zaken, waaronder Plan Binnenstad. Tijdens deze themabijeenkomst heeft een drietal sprekers hun visie en verwachtingen voor de binnenstad met u besproken. Een aantal zaken die tijdens deze avond benoemd was bijzonder inspirerend en zult u straks ook terugzien in Plan Binnenstad. (Beleids)kaders Plan Binnenstad staat niet op zichzelf, het wordt een integraal plan dat vanuit ruimtelijkeconomisch perspectief wordt ingegeven, waarbij de verbinding wordt gelegd met andere beleidsterreinen die relevant zijn in de binnenstad.

Het is daarmee niet zozeer een nieuwe visie, maar veel meer een plan dat uitvoering moet geven aan de gewenste ontwikkelrichting voor de binnenstad in de komende jaren. Het vormt daarmee het verlengstuk van een aantal door u vastgestelde visies en gemeentelijke beleidskaders. Wij

Raadsnotitie

vinden het echter wel belangrijk om uw denkrichtingen over de (toekomst van) de binnenstad mee te nemen ter aanvulling of verdieping op het plan. De voor de binnenstad relevantie visies en beleidskaders zijn onder andere (niet uitputtend): Visie Stedelijk Centrum 2022; Detailhandelsbeleid Venlo 2015-2025; Cultuurvisie Venlo 2020; De erfgoednota 'Venlo maakt van erfgoed erfgoud 2017-2025'; Agenda Groen en Water; Uitvoeringsnota Evenementenbeleid 2020-2023; De nog vast te stellen nieuwe lokale woonvisie.

Inhoud In het Plan Binnenstad worden de voor de binnenstad (meest) relevante onderdelen uit vastgestelde visies en beleidskaders samengebracht met relevante trends, ontwikkelingen en cijfers over de (toekomstige) binnenstad. Leegstand, corona en online winkelen De leegstand van winkels, horeca of andere voorzieningen is een belangrijke indicator voor de gezondheid en ontwikkelrichting van de binnenstad. Te weinig leegstand is niet goed voor de doorstroming en doorontwikkeling, maar te veel leegstand duidt op een overaanbod en leidt vaak tot een negatieve beleving. Medio 2020 stond ca. 13.000m2 WVO (voor het publiek toegankelijk winkel vloeroppervlak) leeg in de binnenstad, waarvan ruim de helft langer dan een jaar. Dit is ca. 12,5% van het totaal aan WVO in de binnenstad, waarbij we (zoals benoemd als indicator in het raadsprogramma Venlo Centrumstad) streven om deze onder de 10% te houden. Door de coronatijd hebben veel winkels het zwaar en zijn consumenten (noodgedwongen) steeds bekender geraakt met online winkelen, met name ook de 'oudere' consument. De verwachting is dat een deel van de consumenten op de lange termijn meer online blijft winkelen dan voor corona waardoor er minder winkelmeters nodig zijn en de leegstand mogelijk verder oploopt.

Tegelijkertijd is de verwachting ook dat de corona crisis dit proces heeft versneld, maar dat de groei van het online winkelen op termijn ook zal stabiliseren. Cijfers Koopstromenonderzoek Limburg 2019 Uit het meest recente koopstromenonderzoek, uitgevoerd in opdracht van de Provincie Limburg blijkt dat er in de Venlose binnenstad ongeveer 300 miljoen euro aan omzet gegenereerd wordt. Iets meer dan de helft van die omzet komt uit Duitsland en 'slechts' een derde deel van die omzet van de inwoners uit de gemeente Venlo. Daarnaast scoort onze binnenstad erg laag op de toevloeiing van omzet vanuit omliggende (Nederlandse) gemeenten. Landelijke trends De Nederlandse winkelmarkt kent al meerdere jaren een grote dynamiek als gevolg van veranderd consumentengedrag. Met name middelgrote centra in Nederland - zoals Venlo - ondervinden de gevolgen van de toenemende online bestedingen. Lokale dorps- en wijkcentra ondervinden dit in mindere mate door hun boodschappenfunctie en grote binnensteden blijven aantrekken dankzij de veelzijdigheid van het publieke programma (een 'dagje stad').

2

Raadsnotitie

In de middelgrote centra zijn in de jaren van hoogconjunctuur volop winkelmeters bijgebouwd waardoor er nu, bij een dalende vraag naar winkelmeters, een extra opgave ontstaat om zich opnieuw te positioneren om relevant te blijven voor de consument. Met de veranderende positie van het winkelaanbod neemt het belang van het overige centrumprogramma verder toe. Met name de horeca zat voor corona in de lift. We ontmoetten elkaar steeds vaker en vanzelfsprekender buiten de deur. Toch lijken de grenzen van de groei voor de horeca min of meer bereikt. Niet alle leegkomende winkelpanden konden en kunnen meer worden ingevuld met een koffiebar, café of restaurant. Structurele keuzes zijn in centrumgebieden nodig om te komen tot een toekomstbestendig (compact en aantrekkelijk) centrum dat (weer) relevant en herkenbaar is voor de eigen inwoners en dat aansluit bij het bezoekgedrag en bezoekmotief van de regionale gasten en toeristisch/recreatieve bezoekers. Consumenten hebben een grote keuzevrijheid voor de aankoop van artikelen, hierdoor worden andere factoren belangrijk voor het centrumbezoek; niet een zo groot mogelijk winkelaanbod maar een gevarieerd en verrassend centrum waar klantvriendelijkheid, gastvrijheid, service, sfeer en beleving voorop staan.

Binnenstadsopgaven Samenvattend zijn we tot de volgende zeven (ruimtelijk-)economische opgaven voor de binnenstad gekomen; 1. Inzetten op de economische kracht van beleving: De binnenstad is hét visitekaartje van de stad, waar men steeds vaker met meer dan één doel komt en langere tijd wil verblijven. We zien een verschuiving van 'place to buy' naar 'place to be' of 'place to meet'. Een positieve beleving is dan ook essentieel, niet alleen met betrekking tot veiligheid, beheer en onderhoud, maar vooral de ingrediënten die een plek een fijne plaats maken om te zijn en naar terug te keren. De beleving van de binnenstad als een fijne bestemming. De kwaliteit en diversiteit van winkels, cafés, restaurants, podia etc. moet daarvoor op orde zijn, maar ook de openbare ruimte en het erfgoed spelen hierin een belangrijke rol. Het decor van deze beleving. De openbare ruimte is meer dan steen. Groen en water in de openbare ruimte bieden een antwoord op klimaatverandering, verhogen de verblijfskwaliteit en gebruiksmogelijkheden. Daarnaast wordt het mooi gevonden en is het goed voor de stadsnatuur. Erfgoed is meer dan een paar oude stenen. Monumenten, oude structuren en beleefbare tijdslagen vertellen het verhaal van de stad. Een uniek verhaal, dat samen met een goede openbare ruimte de aantrekkingskracht van Venlo kan opstuwen. 2.

Terugdringen vierkante meters detailhandel: De leegstand in de detailhandel neemt nog toe en zal door corona even versnellen. Horeca is niet voor iedere lege ruimte een alternatief en ook horeca krijgt door de coronacrisis een behoorlijke tik. Transformatie, anders en beter benutten en slimme oplossingen kunnen de ruimtelijke kwaliteit en het functioneren van de binnenstad als geheel verbeteren.

3.

Opmars van eenzijdig en voordelig doorbreken: Door het veranderend consumentengedrag is het aanbod dat met name is gericht op het lagere segment en de verkoop van dagelijkse artikelen in opmars. Om de

3

Raadsnotitie

eigen inwoners en de (Eu)regiobezoeker goed te (blijven) bedienen is het van belang om meer in te zetten op aanbod dat voor hen aantrekkelijk is. 4. Onderscheidend en uniek aanbod (voor midden- en hoge inkomens) stimuleren: De gemiddelde inwoner van Venlo verandert; wordt ouder, is hoger opgeleid en heeft meer te besteden. En dat kan de komende jaren nog versnellen. We moeten voorkomen dat de bestedingen van de Venlonaar vooral in andere steden of via internet worden gedaan. Het aanbod voor midden en hoge inkomens is in de laatste 10 jaar sterk afgenomen, niet alleen qua landelijke formules, maar ook lokale detaillisten. Zeker de laatste groep kan sterk bijdragen aan een onderscheidend en uniek winkelaanbod. 5. Binden van de regiobewoners: Het beeld van Venlo is in de omliggende kernen vaak negatief en in het verre verleden ontstaan. Voor het draagvlak van voorzieningen in de toekomst is het cruciaal dat we de regio sterker aan ons binden. Het aanbod moet verrassen, de bronpunten moeten uitnodigen, de stedelijke sfeer moet beklijven en Venlo moet beter te boek staan. 6. Grip krijgen op ontwikkeling van horeca, voor een goede balans tussen wonen en leven in de binnenstad: De horeca heeft de laatste jaren een onstuimige groei gekend, zo ook de uitgaven in de horeca. De dynamiek is groot en de trends volgen elkaar snel op, maar een verzadigingspunt nadert.

Daarnaast vraagt de verbrede functie van de binnenstad -meer een wonen, werken en culturele voorzieningen- om een nieuwe balans tussen wonen en leven. Een sterk en samenhangend netwerk met een horecaaanbod op maat en passend in de omgeving leidt tot een rijker en robuuster aanbod. 7. Verzilveren potentie kenniseconomie: In de zuidoosthoek van de binnenstad is de laatste jaren een zwaartepunt voor cultuur en educatie ontstaan. Een plek voor ontmoeten, inspiratie, innovatie en kennisuitwisseling. Dit biedt volop kansen voor de (door)ontwikkeling van Venlo als studentenstad in de hele binnenstad. Het station is een belangrijk bronpunt en het belang zal verder toenemen als hier vanaf 2025 de nieuwe internationale intercity Eindhoven-Düsseldorf een tussenstop maakt. Met een intercity tussen Nijmegen en Maastricht in het verschiet, wordt Venlo echt een knooppunt voor personenvervoer. Dat maakt Venlo niet alleen een 'overstappunt' maar ook een interessante woon- en vestigingslocatie voor dienstverleners, met name in de omgeving van het station aan de zuidrand van de binnenstad. Speerpunten Aan de hand van deze opgaven zijn vijf speerpunten benoemd, die moeten leiden tot de stip op de horizon en waaraan concrete acties (een uitvoeringsprogramma) gekoppeld worden; 1.

Transformatie (afbouw winkelmeters) stimuleren: De leegstand in de detailhandel neemt (versneld door corona) nog verder toe; het aantal winkelmeters in de Venlose binnenstad zal moeten worden teruggebracht om een aantrekkelijk en toekomstbestendig centrum te blijven.

4

Raadsnotitie

Dit biedt tegelijkertijd kansen voor het realiseren van duurzaamheidsdoelen, het aanpakken van de woningbouwopgave en het faciliteren van een nieuwe functiemix (meer variatie aan bezoekdoelen), meer verblijfskwaliteit en levendigheid. 2.

Uitstraling en verblijfsklimaat openbare ruimte verbeteren: Om als stad aantrekkelijk te blijven voor bezoekers worden de inrichting en uitstraling van de openbare ruimte steeds belangrijker. Meer groen, bankjes, speelobjecten of kunst zijn van grote toegevoegde waarde voor bezoekers en inwoners. Ook vanuit het oogpunt van klimaatadaptatie ligt er een opgave: ontstening en vergroening helpen om wateroverlast en hittestress te verminderen. De opgave in de dichtbebouwde Venlose binnenstad is om de schaarse ruimte uitnodigend en aantrekkelijk in te richten. Ook het onderhoudsniveau en de kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte, en zelfs het gevelbeeld, speelt mee in de aantrekkelijkheid van de stad. Ook handhaving van regelgeving (zoals op uitstallingen) is hier onderdeel van.

3.

Historie zichtbaar en beleefbaar maken: Venlo heeft (erf)goud in handen, dat nog meer kan worden ingezet om bezoekers te verleiden en te verrassen dan nu gebeurt. Zo hebben diverse beeldbepalende (kerk)gebouwen hun vroegere functie verloren, wat kansen biedt om deze 'kroonjuwelen' beter te gebruiken/benutten ten behoeve van de beleving van de binnenstad bezoekers. Ook kleine ingrepen hebben groot effect. Het middeleeuwse handels- en Hanzeverleden, de vestingwerken en de wederopbouw: al deze verhalen helpen bij het versterken van het verblijfsklimaat, de identiteit, herkenbaarheid en het onderscheidend vermogen van Venlo.

4.

Basisfaciliteiten (slim) op orde houden: De binnenstad is het visitekaartje van Venlo. Daarbij is het belangrijk om de stad niet alleen 'schoon, heel en veilig' te houden, maar waar mogelijk tegelijkertijd ook de positionering van Venlo als slimme (kennis-/innovatie-) stad te blijven benadrukken. Mobiliteit en duurzaamheid zijn hierbij de verbindende thema's. Zo loopt het autobezit onder binnenstadsbewoners al jaren terug en wordt 'smart mobility', waaronder gebruik van deelauto's vanzelfsprekender. Ook in de afvalverwerking en de stadslogistiek wordt er gewerkt aan een optimalisatie en elektrificatie.

5.

Samenwerking continueren/intensiveren: Bij het opstellen van het Plan Binnenstad is voor alle partijen gebleken hoe waardevol een goede onderlinge samenwerking en verstandhouding is voor een succesvolle aanpak in de binnenstad. De betrokkenen bij het opstellen van het Plan Binnenstad (ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente) zien het plan als een intentieverklaring voor de toekomst en zullen gezamenlijk en ieder voor zich voortdurend moeten blijven vertellen waarom bepaalde acties worden ondernomen en welke unieke kansen de binnenstad biedt. Vanuit het ondernemerscollectief wordt de haalbaarheid onderzocht om te komen tot een BIZ Binnenstad Zoals hierboven geschetst zijn er vanuit Plan Binnenstad zeven opgaven voor de binnenstad geformuleerd en zijn daaraan vijf speerpunten gekoppeld die de basis zullen vormen voor het uitvoeringsprogramma, waarvoor overigens niet alleen de gemeente aan

5

Raadsnotitie

de lat zal staan. Wij vragen aan u of u zich hierin kunt vinden en of u wellicht nog aanvullingen of verdiepingen heeft die wij kunnen meenemen in de afronding van het plan.

Communicatie Plan Binnenstad komt zoals eerder benoemd tot stand uit een samenwerking tussen vertegenwoordigers van ondernemers, vastgoedeigenaren en de gemeente. Deze externe partners bespreken de inhoud van Plan Binnenstad in concept met hun eigen achterban. Daarnaast zal het concept van Plan Binnenstad getoetst worden bij andere belanghebbenden in de binnenstad. Na vaststelling zal Plan Binnenstad in een breder perspectief (openbaar) worden gedeeld.

Vervolgprocedure raad Plan Binnenstad zal dienen als handelingsperspectief voor toekomstige ontwikkelingen in de binnenstad. Wij vinden het belangrijk om u in dit traject mee te nemen. Het voornemen is om dit plan voor het zomerreces van 2021 vast te stellen. Wij zullen het plan direct daarna aan u als gemeenteraad ter informatie aanbieden. In de door u vastgestelde kadernota 2022 is opgenomen dat de benodigde inspanningen om het Plan Binnenstad succesvol ten uitvoer te kunnen brengen meerjarige investeringen vraagt. In de meerjarenbegroting 2022-2025 zullen daartoe nadere voorstellen gedaan worden. Indien voor de (door)ontwikkeling van de binnenstad een nieuwe beleidsnota of een nieuwe visie gemaakt wordt die toebehoort aan de kaderstellende rol van u als gemeenteraad, zult u in dat traject op de gebruikelijke manier worden meegenomen in de inhoud en besluitvorming.

+ y E-

.-·•,,,:::::::~----~---~ -

Antoin Scholten

6