005bijl Beleidskader Nieuwe Energie.pdf

NIET ONTWIKKELEN ZONDER BETROKKENHEID VAN INWONERS EN BEDRIJVEN 100% draagvlak is misschien niet haalbaar, maar een omgeving die actief betrokken is bij een plan is dat wel. We halen bij energie-initiatieven in de omgeving op wat de aandachtspunten en problemen zijn. Samen streven we een zo hoog mogelijk algemeen belang na.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

32

UITGANGSPUNTEN KLEINSCHALIGE INITIATIEVEN (SPOOR 2) Voor kleinschalige initiatieven zijn andere uitgangspunten opgesteld t.o.v. grootschalige initiatieven. Onderstaand een overzicht met alle uitgangspunten. Op de volgende pagina's vind je een verdere toelichting per uitgangspunt.

MEEDENKEN OVER COÖPERATIEVE PROJECTEN KLEINSCHALIGE WINDENERGIE

ONAFHANKELIJKHEID VAN HET ELEKTRICITEITSNET STIMULEREN

DE RELEVANTE UITGANGSPUNTEN VAN KLEINSCHALIGE INITIATIEVEN

BENUT EERST HET DAKOPPERVLAK

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

ZON OP DAK WAAR MOGELIJK VERGUNNINGSVRIJ

33

MEEDENKEN OVER COÖPERATIEVE PROJECTEN De gemeente denkt graag mee over coöperatieve projecten op daken en als tijdelijke functie op (braakliggende) terreinen in stedelijk gebied.

ONAFHANKELIJKHEID VAN HET ELEKTRICITEITSNET STIMULEREN Kleinere vormen van opslag of omslag van energie zijn belangrijk voor het balanceren van het net. Steeds vaker zijn er mogelijkheden om dit lokaal op te lossen. Denk hierbij aan het plaatsen van een thuisaccu, zodat energie niet hoeft te worden teruggeleverd op het net en elektriciteit zelf kan worden opgeslagen in de accu van een elektrische auto.

ZON OP DAK WAAR MOGELIJK VERGUNNINGSVRIJ De plaatsing van zonnepanelen op een hellend en plat dak van een gebouw is in de meeste gevallen vergunningsvrij. In sommige gevallen is dit niet vergunningsvrij: • •

Zonnepanelen op of nabij een monument; Zonnepanelen op een dak of gebouw dat ligt binnen beschermd stads- en dorpsgezicht.

Wanneer de plaatsing niet vergunningsvrij is, dient er een vergunning aangevraagd te worden. De gemeente beoordeelt de aanvraag op grond van de daarvoor geldende wet- en regelgeving. Op de website https://www.omgevingsloket.nl/ kunnen inwoners en bedrijven een vergunningscheck doen, om te beoordelen of er een omgevingsvergunning vereist is.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

34

BENUT EERST HET DAKOPPERVLAK Bij een initiatief voor de plaatsing van zonnepanelen gaan we altijd uit van de benutting van het dakvlak. Dit geldt voor zowel woningen en bedrijven, als voor maatschappelijke voorzieningen of sportvoorzieningen. Bij hoge uitzondering kan een kleinschalige grondopstelling van zonnepanelen worden toegestaan. Indien één of meerdere van onderstaande gronden van toepassing zijn, kan dit meewegen in de eventuele toekenning van een omgevingsvergunning. Omdat ook kleine grondgebonden opstellingen nog steeds grote impact kunnen hebben op de ruimtelijke kwaliteit en de omgeving is dit altijd maatwerk. Er wordt vanuit de gemeente meegedacht in oplossingen indien: • • • • • •

Plaatsing vanuit de monumentale status van het pand op het dak ontoelaatbaar is; De voorziening op het dak in strijd is met het beschermde stads- of dorpsgezicht; De dakconstructie niet geschikt is voor de plaatsing van zonnepanelen; Opwekking op daken niet rendabel is door ongeschikte dakrichting of beschaduwing; Daken van (bij)gebouwen onvoldoende opwekcapaciteit bieden voor de eigen energiebehoefte; Het ruimtelijk beeld onevenredig wordt aangetast door plaatsing op het dak.

KLEINSCHALIGE WINDENERGIE Het toepassen van windenergie op kleine schaal maakt een snelle ontwikkeling door. Kleine windturbines (tiphoogte minder dan 15 meter) hebben als voordeel dat ze stabiliteit kunnen brengen op het energienet. Dit komt doordat ze vaak stroom leveren wanneer de zon niet aanwezig is. Ze kunnen echter ook nadelen met zich meebrengen. Denk hierbij aan verrommeling van het landschapsbeeld en mogelijke effecten op de biotoop van vogels en vleermuizen. Verder is het rendement van een kleinschalige windturbine nog beperkt. De technische ontwikkeling is gericht op het wegnemen van deze nadelen en het rendement verhogen. Een voorbeeld hiervan zijn de verticaleaswindturbines zonder bladen. Deze windturbines zorgen voor veel minder landschappelijke verstoring. We maken bij het plaatsen van kleinschalige windturbines altijd een afweging van voor- en nadelen. Op dit moment leidt die afweging ertoe dat er geen omgevingsvergunning wordt afgegeven. In bijzondere situaties wordt er wel gekeken of de gemeente medewerking kan verlenen. Dit is altijd maatwerk.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

35

UITGANGSPUNTEN RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN EN KOPPELKANSEN Het is lastig om in algemene zin iets te zeggen over de haalbaarheid en de wenselijkheid van een concreet initiatief. Om na te gaan of een initiatief kansrijk en haalbaar is, kan de initiatiefnemer een principeverzoek indienen. De gemeente zal dan het verzoek toetsen aan het bestemmingsplan. Wanneer het in strijd is met het bestemmingsplan wordt er een afweging gemaakt om een afwijking te verlenen. Aan een principeverzoek zijn leges verbonden. Dit is een betaling aan de overheid waar een tegenpresentatie van de overheid tegenover staat. Wanneer een initiatief als kansrijk (onder randvoorwaarden) en haalbaar wordt bevonden, wordt er een omgevingsvergunning aangevraagd. Onderstaand een overzicht met alle uitgangspunten. Op de volgende pagina's vind je een verdere toelichting per uitgangspunt.

MAATWERK BIJ PLAATSEN ZONNEPANELEN OP DAKEN EN GEVELS BEHOUD OPENHEID EN LANDELIJK KARAKTER

BOMEN NIET KAPPEN DOOR SCHADUW

REKENING HOUDEN MET ZON BIJ HET PLANTEN VAN BOMEN

NIEUWE DUURZAME ENERGIE NIET TEN KOSTE VAN MONUMENTALE WAARDE

UITGANGSPUNTEN

RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN EN KOPPELKANSEN VERKENNEN HAALBAARHEID VERPLICHTING ZON OP DAK

TERUGHOUDEND MET ZONNEPANELEN OPEN WATER KANSEN ZONNEPANELEN OP WATERBASSINS

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

DUURZAME ENERGIE IN GLASTUINBOUW

SOLAR CARPOTS VRAGEN MAATWERK

36

BEHOUD VAN OPENHEID EN LANDELIJK KARAKTER BUITENGEBIED Bij het plaatsen van zonnepanelen of zonnevelden in het buitengebied gaat het veelal om het plaatsen op agrarische bouwblokken. Dit mag de openheid en het landelijk karakter van een landschap niet aantasten. Het ‘agrarisch’ bouwblok wordt in het bestemmingsplan aangeduid als ‘bouwvlak’.

NIEUWE DUURZAME ENERGIE NIET TEN KOSTE VAN MONUMENTALE WAARDE Wanneer je wilt besparen op energie in monumenten of vastgoed met erfgoedwaarde mag de monumentale waarde niet aangetast worden. Anderzijds moet de monumentale waarde verantwoord gebruik niet blokkeren (Erfgoednota gemeente Venlo, 2017). Het plaatsen van zonnepanelen op monumenten en gebouwen, of in de directe omgeving van een monument, is niet omgevingsvergunningsvrij. Het toetsen hiervan zal plaatsvinden volgens de richtlijnen van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed: Standpunt Zonnepanelen op rijksmonumenten (27 mei 2020)4.

ZONNEPANELEN OP GEVELS VRAGEN EEN ZORGVULDIGE RUIMTELIJKE AFWEGING (MAATWERK) Voor de plaatsing van zonnepanelen op een gevel geldt een vergunningsplicht. Via het omgevingsloket kun je hiervoor een omgevingsvergunning aanvragen. De gemeente denkt hierbij graag mee over het plaatsen van zonnepanelen op gevels. Dit kan een grote impact hebben op de ruimtelijke kwaliteit en de omgeving. Daardoor dient het eerst beoordeeld te worden of het initiatief ruimtelijk wenselijk is. Dit is maatwerk. Initiatiefnemers kunnen via het omgevingsloket een principeverzoek indienen bij de gemeente. Vervolgens ontvangen zij instructies van de gemeente hoe verder te handelen om tot een plan te komen.

4

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/05/27/advieslijn-rijksdienst-voor-het-cultureel-erfgoed-

standpunt-zonnepanelen-op-rijksmonumenten

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

37

BIJ NIEUWE AANPLANT VAN BOMEN REKENING HOUDEN MET DE POSITIE VAN DE ZON Om in te haken op het vorige punt, kijkt de gemeente Venlo altijd naar de positie van nieuwe bomen ten opzichte van de zon en de omliggende woningen/bouwwerken. Dit vragen wij als gemeente ook aan partners in de stad, zoals ontwikkelaars en woningcorporaties. Schaduwwerking van bomen kan echter ook een positief effect hebben door het verkoelende effect en het daarmee voorkomen van hittestress. Het is daarom belangrijk om bomen op een slimme manier te plaatsen om de voordelen van schaduwwerking te benutten, en de nadelen hiervan te beperken.

Er is technisch gezien steeds meer mogelijk om de plaatsing van zonnepanelen te optimaliseren. Om te bepalen waar een boom het beste kan worden geplant ten opzichte van de zonnepanelen, is het vrije zonnepad zoneringsmodel ontwikkeld (VZZ). Een ander voorbeeld is een boomveer. Boomveren zijn bomen die niet in de grond wortelen, maar in een voedingrijke systeemschil die in een stalen constructie hangt. Zo kunnen er bomen geplaatst worden op plekken die normaal gesproken ongeschikt zijn. De boomveer is ook in staat om met een systeem zijn eigen energie op te wekken. Dit gebeurt via een pendulewerking van de boom. Wanneer het waait maakt deze een beweging en kan elektriciteit worden opgewekt. Momenteel zijn er enkele pilots gestart met het toepassen van de boomveer. Dit is een interessante ontwikkeling om in de gaten te houden.

(Bron: Stanley, 2012)

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

(Bron: Boomkwekerij Ebben)

38

SCHADUW VAN BESTAANDE BOMEN NOOIT EEN REDEN TOT KAPPEN De gemeente Venlo ontvangt verzoeken van inwoners om gemeentelijke bomen te kappen met als doel om te voorkomen dat het rendement van hun zonnepanelen vermindert door de schaduwen van die bomen. Enerzijds draagt het opwekken van duurzame energie bij aan de duurzaamheidsambities. Echter draagt het openbaar groen ook bij aan deze ambities. Bomen zorgen namelijk voor een goede luchtkwaliteit en een prettige leefomgeving en dit leidt tot gezondere bewoners. De gemeente Venlo wil een balans vinden tussen beide belangen. Zowel het plaatsen van zonnepanelen als de bomen zijn belangrijk voor een toekomstbestendige en groene gemeente. De gemeente Venlo stelt daarom dat schaduw geen geldige reden is om de bomen te snoeien of te kappen.

TERUGHOUDEND MET ZONNEPANELEN OP OPEN WATER Wat betreft het opwekken van zonne-energie op water, volgen we de eerste twee jaar de uitgangspunten volgens de handreiking Landschap van De RES. Door de verschillende ruimtelijke opgaven is de druk op het landschap groot. Vanuit een kijk op het landschap hebben zonnepanelen op wateroppervlakken niet de voorkeur. Het is van belang om op zoek te gaan naar koppelkansen en meervoudig ruimtegebruik. De gemeente Venlo is terughoudend met de plaatsing van zonnepanelen op open water. Dit komt doordat het afbreuk doet aan de natuurlijke beleving van de plassen in Venlo. We zien echter wel kansen liggen voor de opwekking van zonne-energie op water. Denk hierbij aan waterbassins bij de tuinbouw.

KANSEN VOOR ZONNEPANELEN OP WATERBASSINS Om in te haken op bovenstaande, kijken we naar de mogelijkheden van waterbassins. Veel glastuinbouwbedrijven hebben grote waterbassins. Momenteel lopen er een aantal experimenten om op deze waterbassins zonnepanelen te plaatsen. De ruimtelijke impact van deze oplossing is gering en kan dus op een breed draagvlak rekenen. Een groot voordeel hiervan is dat het algengroei wordt tegengegaan en de panelen beter gekoeld worden. Hierdoor kunnen we een hogere opbrengst bereiken. De technische- en financiële haalbaarheid zijn op dit moment nog de vraag. Zonnepanelen op waterbassins zijn niet vergunningsvrij. Dit is maatwerk. Toch is het een veelbelovende ontwikkeling die we in de gaten moeten houden.

(Bron: Centrica Business Solutions) Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

39

DUURZAME ENERGIE IN GLASTUINBOUW IS ALTIJD SECUNDAIR AAN TEELT Het is onwenselijk wanneer beperkte planologische ruimte voor glastuinbouw oneigenlijk gebruikt wordt voor de productie van zonne-energie. De doorontwikkeling of de herstructurering van de glastuinbouw komt dan in de weg te staan. Het uitgangspunt is daarom dat de opwek van energie altijd secundair is en in geen geval in de plaats mag komen van teelt onder glas. De opwek van zonne-energie op een kas valt ook niet onder de activiteiten van een glastuinbouwbedrijf. Het is wel denkbaar om transparante zonnepanelen op kassen te leggen. Hiervoor zijn de eerste experimenten uitgevoerd en deze zijn veelbelovend. Ook zijn er andere innovaties mogelijk die niet ten koste gaan van de teelt. Hiervoor wordt het uitgangspunt gehanteerd dat minimaal 75% van de bedrijfsinkomsten voortvloeien uit de teelt van gewassen (aantoonbaar met bedrijfsplan). Zolang de opwekking van energie niet ten koste gaat van, en te combineren is met de reguliere teelt, beschouwt de gemeente dit als een positieve ontwikkeling. Een lastig gegeven voor de glastuinbouw is dat er veel energie gevraagd wordt in de avond en nachtelijke uren. Mogelijk zijn experimenten met opslag van energie hier kansrijk.

SOLAR CARPORTS VRAGEN EEN ZORGVULDIGE RUIMTELIJKE AFWEGING Bij de plaatsing van zonnepanelen op carports geldt een vergunningsplicht. Die kan via het omgevingsloket aangevraagd worden. Als gemeente denken we graag mee over het plaatsen van deze zonnepanelen. Echter kunnen deze grote impact hebben op de ruimtelijke kwaliteit en de omgeving. Daarom beoordelen we of het initiatief ruimtelijk wenselijk is. Met dit initiatief wordt er een invulling gegeven aan het meervoudig ruimtegebruik. Auto’s staan in de schaduw, er wordt energie opgewekt en er zijn wellicht zelfs combinaties mogelijk met elektrisch laden. De gemeente vindt het wel belangrijk dat er aandacht is voor de ruimtelijke inpassing en de beeldkwaliteit. Bij meerdere eenheden dienen de carports bijvoorbeeld in dezelfde richting geplaatst te worden, dient eenzelfde kapvorm toegepast te worden en zal er sprake moeten zijn van eenduidig en uniform kleur- en materiaalgebruik. Dit zorgt voor samenhang en voorkomt een rommelig aanzicht. Daarnaast is een initiatief kansrijker als er aandacht is voor vergroening, als energie zoveel mogelijk lokaal en direct wordt gebruikt (minder piekbelasting op het net) en als er rekening wordt gehouden met lokaal eigendom. (Bron: Over Morgen)

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

40

VERKENNEN HAALBAARHEID EN WENSELIJKHEID VERPLICHTING ZON OP DAK De Omgevingswet, die naar verwachting op 1 juli 2022 van kracht wordt, biedt juridische aanknopingspunten om regels te stellen aan het duurzaam gebruik van gebouwen. Ook een aanstaande aanpassing in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving lijkt kansen te bieden. Er kan een mogelijkheid komen om als gemeente zonnepanelen op nieuwe gebouwen te verplichten. Echter lenen niet alle (nieuwe) daken zich voor het plaatsen van zonnepanelen. In dat geval zijn er ook andere mogelijkheden zoals bijvoorbeeld groene daken.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

41

HOOFDSTUK 5 STIMULERINGSKADER ''Morgen in Venlo betekent samen werken aan een nieuwe en groene toekomst voor iedereen. We nemen nu duurzame maatregelen om een zo mooi en groen mogelijke aarde door te geven aan de volgende generaties. Door kinderen te laten leren over Klimaatverandering en Klimaatadaptatie geven we ze een kans mee te laten denken in duurzame oplossingen in hun eigen omgeving’’ , aldus Marian Zuurbier, Raad van Kinderen Hout-Blerick.

INFORMEREN, INSPIREREN EN STIMULEREN Het ideaalbeeld van een gemeente die haar eigen energie opwekt met voorzieningen die in eigendom zijn van de eigen bewoners, vereist een stimulerende aanpak. Enerzijds is er de noodzaak tot snelle actie om de ambitieuze doelen uit het klimaatakkoord te realiseren. Anderzijds moeten inwoners en bedrijven de tijd krijgen om de initiatieven te ontplooien en eigenaar te worden van de energietransitie. Het deel van het kader dat over stimulering gaat, heeft als doel om dat eigen initiatief te bevorderen en vooral ook te versnellen. Als samenleving zullen we gestimuleerd worden om in actie te komen. Hoe we dit doen? We proberen de samenleving de ernst van het probleem te laten beseffen en te laten zien hoe hun energierekening er op lange termijn uit komt te zien. Uiteraard heeft een deel van de inwoners dit besef al wel, maar weet nog niet hoe zij de stap kunnen maken. Hierin adviseert en stimuleert de gemeente.

KANSENKAARTEN De gemeente zal een verkenning uitvoeren naar het maken van kansenkaarten samen met bewoners, voor energieopwekking op het niveau van wijken, buurten en dorpen. Deze kansenkaarten gaan over de energieopwekking in wijken, buurten en dorpen. Het gaat hierbij om het benutten van kleine ruimtes, opwekken met zonnepanelen op verenigingsgebouwen, daken van bedrijven en flatgebouwen. Het doel van deze kansenkaarten is om kennis te benutten die bij de bewoners aanwezig is en draagvlak te ontwikkelen om samen kansen te pakken.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

42

GOED VOORBEELD DOET VOLGEN Duurzaamheid is een belangrijk onderdeel van het gemeentelijk inkoopbeleid. Ook bij aanbestedingen en de aansturing van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en renovaties speelt duurzaamheid een belangrijke rol. Dit ziet er als volgt uit: Inkoop Producten die worden ingekocht zijn zoveel mogelijk circulair en qua energie zelfvoorzienend. Aanbestedingen In het aanbestedingsbeleid ligt de focus op duurzaam energiegebruik. Een voorbeeld hiervan is het zonnepanelenproject van de gemeente Venlo. In de voorliggende aanbesteding ziet de gemeente voor zichzelf een aanjagersrol om de markt voor circulaire zonnepanelen te stimuleren. Daarom zijn criteria voor circulariteit meegenomen in de inschrijvingsleidraad. Ruimtelijke ontwikkelingen Als het gaat om nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en renovaties stellen we voorwaarden aan gebruik en opwekken van energie. Stimuleren is mogelijk op technisch gebied, meervoudig ruimtegebruik en de koppeling met andere duurzaamheidsopgaven.

STIMULEREN OP TECHNISCH VLAK De technische kant van opwekking en opslag van Nieuwe energie maakt een snelle ontwikkeling door. Voor de gemeente Venlo is het belangrijk om hierop aan te sluiten. We willen namelijk geen verouderde technieken toepassen waar minimale aandacht is besteed aan circulariteit en vervuiling. Het streven is een mix van technieken die zorgen voor stabiliteit in het net. De zon schijnt namelijk maar tweeduizend uur per jaar, terwijl we achtduizend uur per jaar stroom nodig hebben. Hierin is het streven dat de opwekking en het gebruik zoveel mogelijk gelijktijdig plaatsvinden. Dat vermindert de noodzaak voor opslag en teruglevering. Een toekomstbestendige energiemix De gemeente Venlo stimuleert de samenhang tussen Nieuwe energieopwekking , besparingen, energieopslag en energiedistributie. Denk hierbij aan isolatie of het koelen van daken en gevels. Zo kan een blauw of een groen dak zorgen voor verkoeling van gebouwen, waardoor minder energie nodig is voor airconditionering. Verder biedt een groen dak extra isolatie in de winter waardoor de verwarming minder hoog hoeft te staan5. De gemeente Venlo stimuleert de inzet op zonne- en windenergie bij initiatieven met een geschikte mix van duurzame energietechnieken, bij afwezigheid van zon en wind. We houden hierbij rekening met verschillende ontwikkeltermijnen van energietechnieken.

Verder stimuleren we ook de verbreding van opwekking voor individueel gebruik naar opwekking voor collectief gebruik.

5

Een blauw dak vangt extra regenwater op bij hevige regenval. Een groen dak is vaak een dak dat bedekt is met Sedum

planten. Een groen dak helpt je in de zomer om je huis koel te houden en in de winter om je huis warm te houden. Zo bespaar je energie.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

43

De volgende technische ontwikkelingen zijn veelbelovend: • • • • • • • • •

Circulaire zonnepanelen; Dubbelzijdige (bifaciale) zonnepanelen; Opwekking zonne-energie in of op glas; Opwekking zonne-energie in geluidswallen; Opwekking zonne-energie in dakpannen; Opwekking zonne-energie in betegeling; Verplaatsbare zonnevelden in sportcomplexen; Opwekking en opslag van energie in de bodem; Opslag en transport via waterstof.

Onderstaand een aantal voorbeelden van deze technische ontwikkelingen Het toepassen van nieuwe technieken vraagt altijd om maatwerk tussen initiatiefnemers en de gemeente. Er zal dus ook altijd gekeken worden naar landelijke en regionale ontwikkelingen. 1. Zonne-energie in dakpannen (Wevolt) door Wienerbergen uit Tegelen 2. Omzetten van stroom in groene waterstof De netcapaciteit bereikt zijn maximum in de regio Venlo (Enexis, 2021). Een oplossing hiervoor is de omzetting van overtollige groene elektriciteit naar waterstof om zo de netcapaciteit te ontlasten en een energiebuffer te bouwen ten tijde van schaarste. Let wel, voor de productie van waterstof is een grote hoeveelheid groene energie nodig.

(Bron: Wienerberger)

(Bron: Beursbrink)

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

44

3. De ‘Solar Highways’ Dit is een proef van het TNO en Rijkwaterstaat om te zien of elektriciteit kan worden opgewekt d.m.v. een scherm én tegelijkertijd verkeersgeluid kan worden geweerd. De gemeente zal de toepassing van nieuwe technieken stimuleren. Dit doen ze door: • •

•

Helpen organiseren van collectieven die met elkaar de meerkosten dragen; Geven van voorlichting over de duurzaamheidswinst en eventuele hogere rendementen; Meewerken aan showcases al of niet via experimenten.

(Bron: Brabants Dagblad)

STIMULEREN VAN NIEUWE TECHNIEKEN In het participatieproces in aanloop naar dit beleidskader is gepleit voor een integrale benadering voor de afweging van nieuwe technieken. Energieopwekking, energieopslag en energiebesparing vragen om integrale oplossingen en gecombineerde technieken. De combinatie van technieken levert vele voordelen op als het gaat om het opvangen van weers- en seizoensinvloeden. Hernieuwbare energieproductie is vaak vrijwel geheel gericht op de generatie van elektriciteit. Dit beleidskader ziet de toepassing van nieuwe technieken als passend bij Venlo, waar ruimte voor gevonden en gegeven moet worden. Het tweesporenbeleid ondersteunt het zoeken naar deze mogelijkheden voor gecombineerde oplossingen. Dit kan op grote schaal middels de energielandschappen en op kleine schaal bij de opwekking voor eigen gebruik. Het gaat dus om nieuwe vormen van opwekking én om het combineren van technieken. Het combineren van technieken wordt in dit kader gezien als maatschappelijke meerwaarde van een initiatief.

STIMULEREN VAN MEERVOUDIG RUIMTEGEBRUIK Het stimuleren van meervoudig ruimtegebruik verschilt bij grootschalige en kleinschalige initiatieven. Deze zullen we apart van elkaar bespreken, omdat ze anders werken. Meervoudig bij kleinschalig Bij kleinschalige initiatieven is er een bestaande functie waar de opwekking van energie aan toegevoegd wordt. Dit kan bijvoorbeeld gaan om zonnepanelen op een dak van een schuur. Er is speciaal aandacht voor voorzieningen in de openbare ruimte of buitenruimte die stroom vragen en waar de directe opwekking van stroom mee gecombineerd kan worden. Meervoudig bij grootschalig Bij grootschalige initiatieven bieden we de mogelijkheid om bij te dragen aan: • • • •

De verbetering van de biodiversiteit; Het watersysteem (klimaat); De realisatie van een vorm van duurzame landbouw; Voorzien in recreatieve en educatieve functies.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

45

STIMULEREN OP ORGANISATORISCH VLAK Voor en door Venlo De gemeente Venlo vindt het belangrijk dat bewoners zelf het recht hebben op de opwekking van hun eigen energie. We weten dat het vinden en ontwikkelen van de juiste organisatievorm tijd in beslag neemt. Stimuleren op organisatorisch vlak heeft als doel om het lokaal eigendom te bevorderen of indien nodig op te leggen. De gemeente treedt hier namens haar bewoners actief op. Bij grootschalige ontwikkelingen zullen we van start gaan met de verkenning van lokaal eigendom en draagvlak. Dit doen we door in gesprek te gaan met de belanghebbenden in het gebied. Er zijn bij grootschalige initiatieven drie ondernemende rollen van de gemeente: deelname in een publiek private samenwerking (PPS), middels een overheids-BV of als partner in anterieure overeenkomst. De wijk, het dorp of de buurt Bij kleinschalige initiatieven, waarbij het gaat om opwekking voor eigen gebruik zonder commerciële doeleinden, sluiten we zoveel mogelijk aan bij de ambities uit de wijk of het dorp. Met dit beleidskader sluit de gemeente Venlo aan bij de ambities vanuit inwoners die deel uitmaken van onder meer de klimaatwijkakkoorden, maar ook bij initiatieven vanuit het bedrijfsleven of instellingen. Hierbij staat lokaal eigendom en eigenaarschap voorop in de ontwikkelingen om te voorkomen dat grote ontwikkelaars er met de winst vandoor gaan.

Kortom, de gemeente Venlo zet actief in op het niveau van de wijk, het dorp of de buurt waarbij iedereen moet kunnen participeren. Geen plan met omwonenden betekent geen vergunning De gemeente verleent enkel medewerking aan initiatieven waarbij voorafgaand een plan is opgesteld met de omwonenden. Op deze manier wordt nagegaan of er voldoende draagvlak is. De voordelen van het betrekken van omwonenden zijn: • • •

Dat er wordt geluisterd naar de behoeftes die in de wijk spelen; We beter zicht krijgen op de koppeling met andere opgaven zoals klimaatadaptatie, warmtetransitie en energiebesparing; Het ten goede komen aan het percentage lokaal eigendom.

Streven naar acceptatie door de omgeving 100% draagvlak is helaas niet mogelijk. Er zijn altijd bewoners die zich niet kunnen vinden in een bepaald initiatief. Daarnaast heeft elke wijk, buurt of dorp zijn eigen identiteit en wordt draagvlak en participatie telkens op een andere wijze georganiseerd. Wanneer er onvoldoende draagvlak is, dan wordt de omgevingsvergunning of de aanvraag om een bestemmingsplanherziening geweigerd. In ieder geval dient er een zorgvuldig proces worden doorlopen waarbij alle argumenten zijn afgewogen.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

46

BURGERFORUM Het betrekken van burgers bij beleidsbeslissingen kent enkele voordelen: • •

Vanuit de overheid is participatie van belang vanwege de kwaliteit van en het draagvlak voor een te nemen besluit; Het betrekken van bewoners is relevant om eigen individueel belang te behartigen en zelf mee te doen aan een initiatief. Men doet kennis en ervaring op en leert andere mensen kennen.

Een manier van participeren verloopt via het burgerforum, afgebeeld in Figuur 4. Dit beleidskader wil in zo’n burgerforum voorzien. Dit vraagt om een verdere uitwerking hoe dit forum eruit komt te zien. Onderstaand een verdere toelichting hoe dit forum eruit ziet. Wanneer werken we met een burgerforum? Het burgerforum wordt ingezet als het gaat over te maken beleidskeuzes. Het gaat niet over het adviseren over individuele aanvragen om een omgevingsvergunning. Het wordt ingezet bij: • • • •

De gewenste ontwikkeling van duurzame energieopwekking in de gemeente; Het beoordelen van maatschappelijke meerwaarde; Het aanwenden van de middelen uit een gebiedsfonds; Het realiseren van een gedegen landschappelijke inpassing.

De nadruk ligt echt op een brede beleidsmatige advisering, maar kan in een later stadium mogelijk ook een rol spelen bij grootschalige gebiedsontwikkeling. Wat is de positie van het burgerforum? Het college heeft het bevoegde gezag om te beslissen over een aanvraag om een omgevingsvergunning te verlenen op grond van de Wabo. Ook onder de Omgevingswet blijft dit zo. Het burgerforum brengt advies uit aan het college. Hierbij weegt participatie en draagvlak vanuit de omgeving mee in de afweging van het bestuur. De inrichting en randvoorwaarden van het burgerforum Op de volgende pagina is in Figuur 4 de inrichting van het burgerforum visueel toegelicht.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

47

DE INRICHTING VAN HET BURGERFORUM? Er zijn verschillende maatschappelijke vraagstukken waar burgers over willen meedenken en beslissen. Dit is een voorbeeld van een mogelijke uitwerking van het burgerforum.

EENMAAL PER KWARTAAL BIJEENKOMEN WAARBIJ DE SAMENSTELLING PER JAAR WISSELT.

DE AGENDA wordt in aanvang

bepaald door de onderwerpen uit dit beleidskader.

1.

2. DE SAMENSTELLING bestaat

Initiatieven worden concreet gemaakt met ‘’welke manier van opwekking past bij Venlo’’

uit twintig mensen met een aantal experts die door middel van loting zijn geselecteerd.

• Wijken en dorpen • Ondernemers (binnenstad en buitengebied) • Jongeren • Bewoners met een migratieachtergrond

3.

4. DE WERKWIJZE wordt gebaseerd op het Rapport Brenninkmeijer.

DE GEMEENTE STELT FACILITEITEN BESCHIKBAAR

5.

Een ruimte om te overleggen en het zorgen van een externe voorzitter voor een goed lopend proces

6. NA EEN JAAR WORDT HET BURGERFORUM GE´VALUEERD Dit gaat om een zogenaamde lerende evaluatie, en niet om een evaluatie van doelmatigheid.

Figuur 4. De inrichting van het burgerforum (bron: VNG,2009).

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

48

KOPPELING MET ANDERE TRANSITIES Nieuwe energie, Nieuwe natuur en Nieuw gebruik De gemeente Venlo benadrukt in het Uitvoeringsprogramma Venlo Circulaire en Duurzame Hoofdstad dat de energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit in samenhang bekeken worden. • • •

Energietransitie: we spreken over de zekerheid van energie en warmte uit hernieuwbare en schone (lokale) bronnen in Venlo (Nieuwe energie). Klimaatadaptatie: gaat het om een groene (Nieuwe natuur), leefbare en veilige stad die voorbereid is en zich aanpast aan de klimaatveranderingen. Circulariteit: het gaat om circulaire economie en een onderscheidende samenleving die gekenmerkt wordt door groei zonder verlies, verspilling of belasting (Nieuw gebruik).

Ook gaat het over het behouden en vergroten van de waarde van grondstoffen en bijzondere aandacht hebben voor restwaarde en gezondheid. In de werkgroep techniek die als klankbord fungeerde voor de totstandkoming van dit beleidskader is aangegeven dat opgewekte energie gebruikt kan worden voor elektriciteit, maar ook voor warmte en voor mobiliteit. Samenhang energie en warmte Vanuit het gemeentelijk beleid benaderen we energieopwekking en warmte als proces gescheiden. De gemeente heeft namelijk voor warmte de Transitievisie Omgeving 2021 opgesteld. Het bevorderen van warmtepompen en bodemenergie behoort niet bij de duurzame opwekking van energie, maar bij warmte. Er is wel een duidelijke relatie met energie. Hernieuwbare energie is namelijk afhankelijk van weersomstandigheden (zon en wind). Bodemenergie en aquathermie kunnen hierbij mogelijk een welkome aanvulling zijn wanneer zonne- of windenergie niet geleverd kan worden.6 Bij een wijkgerichte aanpak kan bij de warmtetransitie ook energieopwekking aan de orde worden gesteld en andersom. De ene opgave is zo een kans om bij bewoners en bedrijven binnen te komen met andere opgaven. Vanuit de glastuinbouwsector en de ervaringen met warmtekrachtkoppeling (WKK) is aangegeven dat constructies van WKK ook bepalen hoeveel energieopwekking nog nodig is voor warmte of dat dit juist niet hoeft te worden gerealiseerd met elektriciteit.

Dit vraagt om een koppeling van transities om ook de opgaven vanuit de afzonderlijke transitieopgaven duidelijk te krijgen.

Kenmerkend voor Venlo is de Maas die de kernen en stadsdelen verbindt. De Maas is een bron van energie. In een doorontwikkeling van het kader kan in de toekomst ook ruimte ontstaan voor energieopwekkingsprojecten op of door water. Tussentijds zullen initiatieven op dit gebied in de filosofie van dit kader beoordeeld worden.

6

Zie Transitievisie Gebouwde Omgeving

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

49

Kleine stapjes maken samen meters De koppeling van verschillende opgaven in de wijk en op bedrijfsterreinen gaat het beste door te beginnen met laagdrempelige maatregelen en deze telkens te verbreden. Maatregelen voor klimaatadaptatie zijn minder ingrijpend dan bijvoorbeeld het veranderen van de energiehuishouding van een bedrijf of woonhuis. De gemeente zal haar inwoners en ondernemers zoveel mogelijk adviseren over bewezen technieken en ervaringen in de uitvoering delen. De gemeente ziet verder ook graag dat inwoners elkaar helpen, informeren en ontzorgen. Er is daarom een start gemaakt met het opleiden van duurzaamheidsadviseurs in samenwerking met woningcorporaties. Dit gebeurt onder de naam ‘Team Goede Buren’. Inmiddels zijn er al veel Goede Buren actief als duurzaamheidsadviseur.

De Goede Buren van Morgen in Venlo helpen je graag op weg. Het zijn bekende mensen uit de buurt met een hart voor een nieuwe en gezonde toekomst. Ze geven je graag tips over hoe jij jouw huis klaar kunt maken voor Morgen. We streven naar één of meerdere Goede Buren in elke wijk die je wegwijs maken en advies geven waar je echt mee vooruit komt.

Gemeentelijk vastgoed Ook kan de gemeente, als de omstandigheden dat toelaten, met participatie van omwonenden, dakoppervlak ter beschikking stellen voor opwekking. Echter zitten hier veel haken en ogen aan, omdat het gaat om een lange verbintenis tussen gemeente en bewoners of coöperatie. Dit kan voor alle partijen risico’s met zich meebrengen. Verder kan het ook extra kosten met zich meebrengen als het gaat om de mogelijk benodigde vergunningen (en leges). Het kan niet zo zijn dat inwoners profiteren van de opwekking van Nieuwe energie, maar de primaire gebruiker zoals een instelling of vereniging zelf niet. Ook hier houden we rekening mee. Mobiliteit Een koppeling die de gemeente Venlo zal stimuleren, betreft energieopwekking in relatie met mobiliteit. Hierbij kan worden gedacht aan het elektrisch laden bij bedrijfsgebouwen en parkeerplaatsen. De energie kan duurzaam worden opgewekt en worden opgeslagen in de accu (mobiele opslag van energie) en vervolgens zou zelfs een deel van de stroom thuis weer gebruikt kunnen worden, om pieken en dalen in de opwekking en het gebruik van energie zoveel mogelijk te verevenen. De techniek hiervoor is beschikbaar.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

50

Infrastructuur en openbare ruimte Qua infrastructuur voor distributie van energie of energieopslag is het belangrijk om te weten waar distributie en opslag plaats kunnen vinden om zo efficiënter te werken. Zie Figuur 5. Daarbij moeten we keuzes maken in de openbare ruimte. Naar dezelfde openbare ruimte kijken we ook voor andere maatschappelijke opgaven zoals het realiseren van wadi’s (bufferings- en infiltratiegebieden voor tijden van te veel neerslag), inrichting van hitte-eilanden, de aanleg van een warmtenet, de aanleg van glasvezelkabels enzovoort. De gemeente stemt de opgaven voor de ondergrond goed op elkaar af, zodat de straten niet telkens open komen te liggen. Er zijn dus meerdere duurzaamheidstransities te koppelen. De gemeente hanteert een wijk-, buurt- en dorpsgerichte aanpak voor de kleine schaal. Grootschalige projecten in het buitengebied gaan hand in hand met gebiedsontwikkeling.

HOOGSPANNINGSNET MS TRANSPORTNET

CENTRALE

HOOFDSTATION

TRANSPORTVERDEELSTATION

MS DISTRIBUTIENET

KLANTSTATION NETSTATION

LAAGSPANNINGSNET

Figuur 5. De relatie tussen de energie-infrastructuur en het opwekken van energie (bron: Enexis, 2021)

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

51

EXPERIMENTEN Experimenten zijn steeds vaker onderdeel van stimulerend beleid van gemeenten. Ook onder andere noemers als proeftuinen, stadslaboratoria, fieldlabs of living labs krijgen eveneens de aandacht. Living Labs Living Labs is de opstap voor experimenten met hernieuwbare energie. Bij deze Living Labs staan niet de externe kennisinstellingen centraal, die adviseren wat de gemeente of de bewoners kunnen doen om de energieopwekking te verduurzamen. Het gaat juist om innovaties die bewoners, bedrijven en de gemeente zelf kunnen testen en zo nodig verbeteren. Het idee van Living Labs is om innovaties, wetenschap, draagvlak en benodigd financieel kapitaal te verenigen. Kortom, Living Labs zijn netwerken van verschillende organisaties en betrokkenen die zijn gericht op innovaties voor maatschappelijke problemen in wijken of buurten en die verschillende vormen van kapitaal bijeenbrengen. ''Het gaat om innovaties die bewoners, bedrijven en de gemeente zelf kunnen testen en zo nodig verbeteren''. Verder bieden Living Labs mogelijkheden om in te spelen op nationale en Europese programma’s. Steeds vaker is de eis dat onderzoek niet vanuit één partij wordt verricht, maar vanuit meerdere partijen. Ook financiële instellingen waarvoor duurzaamheid belangrijk is, kunnen financiële steun bieden om deze initiatieven mogelijk te maken, denk hierbij aan de Rabobank.

De gemeente Venlo zal zo veel mogelijk aansluiten bij Living Labs die in regionaal verband worden opgestart.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

52

HOOFDSTUK 6 DOORKIJK NAAR TOETSINGSKADER Op dit moment wordt door het Rijk gewerkt aan de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Werken in de geest van de Omgevingswet vraagt om een andere manier van werken en organiseren. In dit beleidskader wordt voorgesorteerd op het gedachtegoed van de nieuwe Omgevingswet. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt dit beleidskader onderdeel van de omgevingsvisie en het omgevingsplan. In hoofdstuk 2 (beleidsachtergrond) worden vanuit de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) de momenteel geldende ruimtelijke procedures uiteengezet. Hoofdstuk 4 omvat de beleidsmatige uitgangspunten voor het opwekken van duurzame energie. Om een brug te slaan tussen de beleidsmatige wenselijkheid van initiatieven en de toetsbaarheid en uitvoerbaarheid daarvan in de praktijk, worden na de vaststelling van dit beleidskader nadere regels vastgelegd in een afzonderlijk toetsingskader. Dit zal plaatsvinden in de vorm van een beleidsregel die wordt vastgesteld door het college.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

53

HOOFDSTUK 7 EVALUATIE, BIJSTELLING EN VERVOLGVRAGEN De gemeente Venlo evalueert na twee jaar de ervaringen met de toepassing van dit beleidskader. Dit loopt gelijk met de evaluatie van RES 1.0. In de tussentijd starten we enkele vragen en verkenningen op. Dit kan zorgen voor bijstellingen van dit kader over twee jaar. Mogelijke vragen voor de evaluatie: • Hoeveel initiatieven zijn er ingediend? • Hoe dragen deze bij aan de gemeentelijke en de RES-ambities? • Het beleidskader laten aansluiten bij de RES 2.0, wat zijn de wijzigingen? • Welk aandeel verzoeken heeft een positieve beoordeling gehad? • Om welke redenen vielen verzoeken af? • Welke functiecombinaties zijn mogelijk gebleken? • Welke kansen voor meekoppeling zijn benut en welke zijn blijven liggen? • Wat zijn de ervaringen bij de toepassing van de zonneladder? • Hoe ontwikkelt zich lokaal eigendom? • Hoeveel bezwaren en zienswijzen zijn ingediend naar aanleiding van de vergunde initiatieven en wat zegt dit over het draagvlak in de samenleving? • Is er sprake van nieuwe technieken die opgenomen moeten worden in het beleidskader? • Hoe heeft de samenhang met de nieuwe Omgevingswet zich ontwikkeld? • Op welke wijze hebben belanghebbenden invloed kunnen uitoefenen op planvorming voor energie-initiatieven? Bijstelling en vervolg Als de doelen niet worden bereikt, of de snelheid van de initiatieven achterblijft, kan de

gemeente besluiten het voorliggende uitnodigingskader aan te passen. Het zou kunnen dat initiatieven terecht komen in gebieden die bij nader inzien te waardevol zijn. Een andere reden voor aanpassing kan liggen in problemen met het net, of nieuwe mogelijkheden voor opslag en transport met waterstof. Nog een reden tot bijstelling kan zijn als blijkt dat het lokaal eigendom niet duidelijk van de grond komt. Als laatste kan bijstelling gewenst zijn als blijkt dat samenwerking met buurgemeenten of met Duitsland leidt tot kwalitatief hoogwaardige initiatieven. Deze initiatieven leiden tot spanning met de uitgangspunten en keuzes in dit voorliggende kader.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

54

Dit beleidskader is geldig totdat de gemeente een besluit neemt om een bijgesteld kader goed te keuren. •

•

•

Recentelijk is er een amendement ingediend om een onderzoek te laten verrichten naar een Gemeentelijk Warmtebedrijf. In bredere zin zou de gemeentelijke rol in de energietransitie ook in de herziening van dit beleidskader een plek kunnen krijgen. Hiervoor wordt ook een regionale verkenning gestart. Een kans voor opwekking van duurzame energie ligt bij de stuw van Belfeld. Dit beleidskader richt zich op zon- en windenergie, maar de vorm van opwekking met waterkracht geldt zeker als interessante kans. Zeker gezien de mogelijke grootschalige gebiedsontwikkeling in het grensgebied tussen Belfeld en Beesel. Deze kans zal in de looptijd van dit kader verder verkend worden; Dit beleidskader is over twee jaar vertaald in de systematiek en instrumenten van de nieuwe Omgevingswet. De gemeente maakt daarvoor een omgevingsvisie en een omgevingsplan, waar deze visie in wordt opgenomen. Het is belangrijk om de omvorming naar de Omgevingswet, medio 2022, zo goed mogelijk voor te zijn en te verkennen hoe de bouwsteen van Nieuwe energie in een omgevingsplan kan worden opgenomen.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

55

HOOFDSTUK 8 LITERATUUR EN INTERNETBRONNEN • • • • • • • • • • • • • • •

Enexis, februari 2021. Transportschaarste. Gemeente Venlo, mei 2014. Ruimtelijke Structuurvisie Venlo. Ruimte binnen grenzen. Gemeente Venlo, juni 2017. Venlo maakt van erfgoed Erfgoud. Gemeente Venlo, april 2019a. Circulaire en Duurzame Hoofdstad. Uitvoeringsprogramma 2019 -2022. Gemeente Venlo, september 2019b. Nota Grondbedrijf en Vastgoed 2020. Gemeente Venlo, Akkoord van Morgen. Op de Heide. Gemeente Venlo, 2020. Transitievisie Gebouwde omgeving Venlo. 1.0 Gemeente Venlo, 2021a. Transitievisie Gebouwde omgeving Venlo. Gemeente Venlo, 2021b. Leidraad Samenwerken met Energiecoöperaties. Basis richtlijn voor samenwerking met energiecoöperaties. Gemeente Venlo, 2021-2022. Natuur- en Landschapsvisie. NOVI in het kort, 2020. Provincie Limburg, Regio Noord-Limburg, januari 2020. Regiovisie Noord-Limburg 2040, de gezondste regio. Regio Noord-Limburg, februari 2020. Concept Uitvoeringsprogramma. Werken aan de Regio Noord-Limburg. Uitvoeringsprogramma ‘de Gezondste regio’ 2020-2023. Werkgroep Landschap RES NML, juli 2021. Handreiking Landschap. Grootschalige energieopwek zon op land. RES Noord- en Midden-Limburg.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

56

HOOFDSTUK 9 BIJLAGEN DEFINITIES Eigen gebruik Het gemiddeld eigen stroomverbruik van particulieren en bedrijven wordt bepaald aan de hand van het gemiddelde van het stroomverbruik in de achterliggende drie jaren. Marge opwekking voor eigen gebruik Vanwege de in de toekomst mogelijk toenemende stroombehoefte (bijvoorbeeld door elektrificering gebouwde omgeving en elektrisch rijden) en de niet-constante toelevering van stroom, wordt een ruimte marge aangehouden. Voor particulieren geldt tweemaal het eigen verbruik als toelaatbare marge. Voor bedrijven geldt viermaal het eigen gebruik. Deze marge is niet van toepassing indien er mogelijkheden aanwezig zijn voor energieopslag en er niet wordt teruggeleverd op het elektriciteitsnet. Zelfvoorzienend Het uitgangspunt bij eigen gebruik is dat de energie door de initiatiefnemer zelf wordt ingebracht. De energie die niet zelf wordt gebruikt, maar wel binnen de marge voor eigen gebruik wordt opgewekt, mag worden teruggeleverd op het net. Glastuinbouwbedrijf Een niet-grondgebonden agrarisch bedrijf waarbij de productie geheel of overwegend gericht is op het telen van gewassen in kassen en/of hoge tunnels, die ter plaatse (overwegend) permanent aanwezig zijn. Bedrijfsinkomsten dienen voor meer dan 75% afkomstig te zijn uit het telen van deze gewassen.

Kleinschalig Dit betreft initiatieven door bewoners, bedrijven en collectieven van ten hoogste 2 hectare ruimtebeslag of zoveel minder dat daardoor geen bestaande kavelgrenzen worden overschreden en waarin de stroom wordt opgewekt voor eigen gebruik (zie definitie eigen gebruik). Grootschalig Dit betreft initiatieven van 15 hectare of meer ruimtebeslag, waarin verschillende voorzieningen voor het opwekken, opslaan en transporteren van duurzame energie samen met andere functies worden ontwikkeld als energielandschap. Initiatieven met grote windturbines (>75 meter tiphoogte) worden altijd als grootschalig beschouwd, onafhankelijk van het aantal windturbines. Middelgroot Dit betreft alle initiatieven van meer dan 2 en minder dan 15 hectare. Ook meerdere aaneengesloten kleinschalige initiatieven van samen meer dan 2 hectare vallen onder deze definitie.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

57

Landbouwgrond Grond met de bestemming ‘agrarisch’, conform het handboek Bestemmingsplannen. Aquathermie De verzamelnaam voor de winning, opslag en distributie door het gebruik van warmte en/of koude uit riool-, afval-, drink- en oppervlaktewater. Energieneutraal Er wordt net zoveel energie verbruikt, als dat er duurzaam wordt opgewekt. Biogas Gas dat wordt verkregen door de vergisting van organisch materiaal, alternatief voor aardgas. Geothermie Thermische energie (warmte) uit de aarde. Er wordt energie gewonnen door gebruik te maken van het temperatuurverschil tussen het aardoppervlak en diep in de aarde gelegen warmtereservoirs (ook wel aardwarmte genoemd). Regionale Energiestrategie De regionale uitwerking van de afspraken in het Klimaatakkoord. Transitievisie Gebouwde Omgeving De gemeentelijke visie op de mogelijke alternatieve energie infrastructuren in de verschillende wijken, om voor 2030 van het aardgas af te gaan. Burgerforum Een representatieve groep burgers die bij elkaar komt om het bevoegd gezag van de gemeente te adviseren over beleid en uitvoering, bijvoorbeeld over energie-initiatievenprojecten. Maatschappelijke meerwaarde De toegevoegde waarde van een initiatief ten opzichte van enkel het opwekken van duurzame energie.

Deze meerwaarde kan onder andere bestaan uit het toepassen van nieuwe technieken, het meervoudig gebruik van de ruimte, het koppelen aan een andere opgave met betrekking tot duurzaamheid, het bijdragen aan het oplossen van energiearmoede, het bijdragen aan een gebiedsfonds en/of het realiseren van een plus voor natuur. Zonneladder Landelijke uitgangspunten die een volgordelijkheid aangeven in de voorkeursplaatsing van zonnepanelen op het (gemeentelijk) grondgebied. Het uitgangspunt is dat eerst gebouwen zoveel mogelijk worden belegd en dat daarna wordt gekeken naar ongebruikte terreinen in gebouwd gebied en dubbel ruimtegebruik. Er moet worden voorkomen dat zonnepanelen op de grond gelegd worden als dat niet nodig is en dat landbouwgrond en natuur onnodig worden opgeofferd. Coöperatieve projecten Energie-initiatievenprojecten die na democratische besluitvorming worden georganiseerd en waarvan de energieopbrengst (deels) ten goede komt aan de leden en lokale belanghebbenden. Zonneveld Een grondgebonden opstelling met zonnepanelen.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

58

Stedelijke contouren Begrenzing van het stedelijk gebied conform de Ruimtelijke Structuurvisie gemeente Venlo 2014. Tijdelijkheid Bouwwerken die op grond van het Bouwbesluit 2021 maximaal 15 jaar tijdelijk zijn.

OVERIGE DOCUMENTEN Samenvatting Regionale Energiestrategie Noord- en Midden-Limburg 1.0 Achtergrondrapport Functiecombinaties en landschappelijke inpassing Achtergrondrapport State of the art lokaal eigendom Leidraad ‘Samenwerken met energiecoöperaties'

TIPS VOOR PLAATSING, INPASSING EN NATUUR Tips voor het plaatsen van zonnepanelen: • Zorg ervoor dat de zonnepanelen het bestaande beeld zo min mogelijk beïnvloeden; • Als u de keuze heeft: zorg voor plaatsing van panelen op de niet naar de weg gekeerde zijde van het dakvlak; • Denk ook aan plaatsing van zonnepanelen op aan- en bijgebouwen; • Zonnepanelen vallen minder op als zij in de bestaande dakbedekking worden opgenomen (niet op de dakpannen maar in plaats van de dakpannen); • Houd de helling van de zonnepanelen gelijk aan die van de bestaande dakhelling; • Houd het vlak zonnepanelen eenvoudig en compact van vorm; een rechthoekig vlak valt minder op dan verspreide panelen; • Wees zorgvuldig in het bepalen van de verhouding tussen de panelen en het totale dakvlak: zorg dat de zonnepanelen worden opgenomen in het ontwerp van het gebouw; • Zorg dat materiaal en kleurtoon (bv. mat en glans) van de zonnepanelen passen bij het hoofdmateriaal van het dakvlak: maak contrasten niet te groot; • Houd de kleur van het paneelkader en raster in de kleur van het paneel; • Wees terughoudend met zonnepanelen op daken van een bijzonder materiaal zoals riet, zink en koper. (Bron: gemeente Apeldoorn)

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

59

Tips voor een zorgvuldige inpassing van zonnepanelen op het dak: • Gebruik bij voorkeur de onderste dakhelft, zo laag mogelijk op het dakvlak; • Houd voldoende afstand tot de goot, de nok en de dakranden; • Houd bij plaatsing op een plat dak dusdanig afstand tot de dakrand dat de panelen niet zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte; • Plaats de panelen in een rechthoekig blok, zonder verspringingen; • Houd bij voorkeur afstand van dakkapellen en vensters en plaats de panelen op dezelfde lijn als deze ‘dakperforaties’; • Kies een kleur die goed staat bij het dak. Kies voor een onopvallende randafwerking. (Bron: Libau)

Deze voorbeelden om een plus voor de natuur te realiseren zijn overgenomen uit het afwegingskader van de gemeente Hellevoetsluis (2019): • Ruimte overlaten tussen de panelen, zodat zich groen kan ontwikkelen; • De grond tussen de zonnepanelen ecologisch laten beheren, zodat er veel bloemen zijn voor bijen en vlinders. Zeker niet laten verharden met bijvoorbeeld tegels of asfalt; • Geen langdurige begrazing, want dan blijft alleen gras over. Kortdurende/gefaseerde begrazing kan; • Geen chemische bestrijdingsmiddelen toestaan; • Zonnevelden landschappelijk in laten passen door struweelzones eromheen aan te leggen die inheems zijn en uit meerdere soorten bestaan (geen monocultuur); • Extra ecologische waarde creëren door bijvoorbeeld faunavoorzieningen aan te brengen; • Uitvoeren van een bodemecologisch onderzoek om de impact op de bodem te monitoren; • Wanneer de locatie grenst aan de Ecologische Hoofdstructuur, dient deze gelijk aangelegd te worden.

Beleidskader Nieuwe Energie Gemeente Venlo

60

DANK VOOR JE INTERESSE ;-)