002 RN Bijlage 1 Omgevingsanalyse Venlo 2022.pdf

Het SCP vraagt ook aandacht voor het formuleren van realistische verwachtingen over zelf- en samenredzaamheid. Enkele van de beleidsvoornemens en onderliggende aannames over zelf- en samenredzaamheid lijken op basis van bestaand onderzoek weinig realistisch of onvolledig.47 Zo is het toeleiden van meer mensen naar regulier werk door het uitbreiden van het aantal beschutte werkplekken voor een groot deel van de doelgroep niet altijd haalbaar of voldoende. Zij hebben ook op andere terreinen ondersteuning nodig. In de jeugdzorg blijven de aannames over preventie van zwaardere zorg door een beroep op de eigen omgeving en door vroegtijdig ingrijpen, ondanks vraagtekens over het realiteitsgehalte ervan, onverkort van kracht. Om te zorgen voor effectief beleid zijn realistische aannames daarom een belangrijk aandachtspunt bij de uitwerking van deze voornemens. Actueel, gegeven de discussie over de Hervormingsagenda jeugdzorg, waar het kabinet inmiddels een doelmatigheidsdoel aan heeft verbonden van €500 miljoen. Dit brengt het risico met zich mee dat meer verantwoording wordt gevraagd van degenen die tot uitzonderingen beslissen om sociale basisrechten van mensen te beschermen. Meer discretionaire ruimte voor professionals kan hand in hand gaat met extra (administratieve) verantwoordingslast, werkdruk en onzekerheid voor professionals.

Het SCP is van mening dat er daarom allereerst een fundamenteler gesprek nodig is over hoe tot zorgvuldige en transparante afwegingen te komen tussen soms schurende doelen en beginselen, welke sociale basis we acceptabel vinden en wanneer uitzonderingen gemaakt kunnen worden. 46 SCP, Reflectie op het coalitieakkoord 2021-2025

47 Idem, pagina 10

OMGEVINGSANALYSE VENLO 2022 | 30

Dit is echter niet alleen een opdracht aan de beleidsuitvoering, zoals nu belicht in het coalitieakkoord, maar aan de gehele politieke, bestuurlijke en ambtelijke kolom. Het verdient aanbeveling om hier expliciete afspraken over te maken voor zowel beleid als uitvoering. Hoewel Venlo in die zin niet anders is, is de ontwikkeling van het vertrouwen in het gemeentebestuur in de gemeente Venlo zeker anders. Tweejaarlijks wordt (in stadspeiling) het vertrouwen in het gemeentebestuur gemeten. De indicator die daarbij wordt gehanteerd is het saldo van het aantal inwoners dat zegt veel of heel veel vertrouwen te hebben na aftrek van aantal dat zegt weinig of nauwelijks tot geen vertrouwen te hebben. Na een stevige daling van het vertrouwen bij de meting in 2017, was er in 2019 reeds herstel van het vertrouwen zichtbaar, gevolgd door verder herstel in de meest recente meting. Het aantal respondenten dat aangeeft weinig of nauwelijks tot geen vertrouwen te hebben is ten opzichte van 2017 gehalveerd, het aantal respondenten dat aangeeft (heel) veel vertrouwen te hebben is bijna verdubbeld.

saldo vertrouwen gemeentebestuur 20% 0% -20%

15%

6%

1% -13%

2015

2017

2019

2021

saldo (heel) veel - weinig/nauwelijks

13

GEMEENTELIJKE WOONLASTEN

De gemeentelijke woonlasten is het gemiddelde bedrag dat een huishouden in een woning met gemiddelde waarde in een gemeente betaalt aan de onroerend zaakbelasting (OZB), rioolheffing en afvalstoffenheffing, minus een eventuele heffingskorting. In deze omgevingsanalyse worden de gemeentelijke woonlasten van een meerpersoonshuishouden als uitgangspunt genomen. In 2021 stond de gemeente Venlo op de 148e plaats (2020: 202e plaats) waarbij positie 1 de laagste woonlasten heeft48. Het COELO heeft in 2022 een wijziging doorgevoerd in de rapportage ‘Kerngegevens belastingen grote gemeenten 2022’ in de definitie/uitgangspunten. De ozb-aanslag per huishouden is berekend door uit te gaan van de gemiddelde Woz – waarde van koopwoningen in de betreffende gemeente. Dit is anders dan in voorgaande jaren, toen werd de berekening uitgevoerd op basis van de gemiddelde Woz – waarde van koop- en huurwoningen tezamen. De cijfers voor 2022 kunnen hierdoor niet opgenomen worden in een trendmatige analyse met betrekking tot voorgaande jaren. 48 Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO): Atlas lokale lasten 2021

OMGEVINGSANALYSE VENLO 2022 | 31

In de volgende grafiek49 worden de gemeentelijke woonlasten 2022 onderverdeeld in de omvang van de onroerend zaakbelasting (OZB), afvalstoffenheffing en rioolrechten. Venlo wordt vergeleken met de Limburgse gemeenten Sittard-Geleen, Maastricht en het gemiddelde van de grote steden als totaal.

De woonlasten meerpersoonshuishouden zijn voor Venlo lager dan de woonlasten van Sittard-Geleen en Maastricht van respectievelijk € 121 en € 92 en € 24 hoger dan het gemiddelde van de grote gemeenten. Wat opvalt is dat de afvalstoffenheffing en rioolrechten relatief laag zijn ten opzichte van de referentiegemeenten. De OZB, eigendom woning is daarentegen relatief hoog ten opzichte van Maastricht en het gemiddelde van de grote gemeenten. In de begroting 2022 van Venlo is uitvoering gegeven aan het besluit om voor 2022 de woonlasten voor woningeigenaren en huurders en de gemeentelijke lasten voor nietwoningen gemiddeld nominaal niet te verhogen. Hiervoor is er voor wat betreft de afvalstoffenheffing en rioolheffing een incidentele onttrekking gedaan uit de egalisatiereserve ‘mitigeren afval, riolen, woonlasten’. Voor wat betreft de afvalstoffenheffing en rioolheffing is 100% kostendekkendheid het uitgangspunt. Op 30 juni 2021 heeft de gemeenteraad de financiële actualisatie Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) 2021-2031 vastgesteld. In 2022 zal er een afvalbeleidsplan aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Als gevolg van stijgende afvalinzamelings- en verwerkingskosten en de te maken keuzes binnen het afvalbeleidsplan is een mogelijk opwaartse druk van de afvalstoffenheffing te verwachten.

49 Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO): Kerngegevens belastingen grote

gemeenten 2022 OMGEVINGSANALYSE VENLO 2022 | 32

Indien de gemiddelde woonlasten voor woningen niet verhoogd dient te worden kan een opwaartse druk van de afvalstoffenheffing en/of rioolrechten een (mogelijke) verlaging van de OZB tot gevolg hebben. In de egalisatiereserve mitigeren afval, riolen, woonlasten van de begroting 2022 is een beschikbaar bedrag voorzien van € 1,7 miljoen per ultimo 2022.

14

FINANCIËLE POSITIE

Het voeren van een solide financieel beleid is rand voorwaardelijk voor het realiseren van de ambities op de (middel)lange termijn waarbij op een doelmatige en doeltreffende manier wordt omgegaan met onze middelen. Het is een middel voor het realiseren van de strategische opgave zoals geformuleerd in de Regiovisie Noord – Limburg 2040 en de Venlo 2040 ‘strategische visie gemeente Venlo’. De beoordeling van de financiële positie vindt plaats op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde strategische en tactische doelstellingen waaraan gekoppeld indicatoren. Solvabiliteitsratio Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal (totale geïnvesteerde ‘waarde’ van de stad). De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de weerbaarheid van de gemeente. Hoe hoger de waarde, hoe hoger de weerbaarheid. In het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader van de provincies zijn de volgende signaleringswaarden opgenomen:

De door de gemeenteraad vastgestelde streefwaarde bevindt zich net boven de grens van ‘meest risicovol’ .

OMGEVINGSANALYSE VENLO 2022 | 33

Solvabiliteit 40 35 30 25 20 15 10 5

16

14

9

15

21

25

22

23

24

24

0 JRK2015 JRK2016 JRK2017 JRK2018 JRK2019 JRK2020 BGR2021 BGR2022 BGR2023 BGR2024 Gemeente Venlo

Gem. 100 000 tot 150 000 inwoners

Nederland

De (verwachte) ontwikkeling kent een opwaarts effect vanaf 2018 maar ligt nog altijd lager dan het landelijk gemiddelde en onder het gemiddelde van de steden 100.000 150.000 inwoners50. De accountant geeft aan in het verslag bij de jaarrekening 2020 dat een verdere stijging naar 30% een gezonde beweging is. Mede gerelateerd aan de strategische opgave met bijkomende risico’s en opgaves zoals de klimaatadaptatie, energietransitie, woningbouwopgave etc. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft aan hoe hoog de netto schuld is ten opzichte van de inkomsten. Hoe hoger de inkomsten, des te meer schulden een gemeente kan dragen (rente en aflossingen). De netto schuld betreft het totaal aan schulden-/- de geldelijke bezittingen dien niet zijn ingezet voor de publieke taak. Bij de inkomsten wordt uitgegaan van inkomsten voor bestemming van reserves (zijn geen inkomsten).

De door de gemeenteraad vastgestelde streefwaarde bevindt zich, op basis van het toezichtkader provincies, op de grens van ‘ neutraal’ tot ‘meest risicovol’ .

50 Bron: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties:

www.findo.nl:

https://findo.nl/dashboard/dashboard/gemeentelijke-begroting-kengetallen/: Rekeningcijfers t/m 2020. Begrotingscijfers 2021-2024. OMGEVINGSANALYSE VENLO 2022 | 34

Netto schuldquote 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

75

83

84 58

55

69

68

69

73

47

JRK2015 JRK2016 JRK2017 JRK2018 JRK2019 JRK2020 BGR2021 BGR2022 BGR2023 BGR2024 Gemeente Venlo

Gem. 100 000 tot 150 000 inwoners

Nederland

De ontwikkeling van de netto schuldquote heeft vanaf de jaarrekening 2017 een forse daling ingezet. De begroting laat een stijgende lijn zien richting 2024 maar bevindt zich dan nog altijd rond het landelijk gemiddelde en onder het gemiddelde van de 100.000150.000 inwoners51. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is op basis van de definitie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Hierbij wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder rente en afschrijvingen) te dekken. Over het algemeen geldt dus de richtlijn: hoeveel te hoger de indicator, hoeveel te gunstiger (en wendbaarder) dit is voor de gemeente.

De door de gemeenteraad vastgestelde streefwaarde bevindt zich, op basis van het toezichtkader provincies, op de grens van ‘neutraal’ tot ‘minst risicovol’.

51 Bron: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties: www.findo.nl:

https://findo.nl/dashboard/dashboard/gemeentelijke-begroting-kengetallen/: Rekeningcijfers t/m 2020. Begrotingscijfers 20212024. OMGEVINGSANALYSE VENLO 2022 | 35

Structurele exploitatieruimte 8 6 4 2 0 -2

1,8

0,4

3,4

4,1

0,4

0,1

0,3

0

-1 -5,3

-4 -6 JRK2015 JRK2016 JRK2017 JRK2018 JRK2019 JRK2020 BGR2021 BGR2022 BGR2023 BGR2024 Gemeente Venlo

Gem. 100 000 tot 150 000 inwoners

Nederland

De indicator heeft zich de afgelopen jaren verbeterd. Was de indicator bij de jaarrekening 2016 en 2017 (substantieel) negatief, vanaf de jaarrekening 2018 ontwikkelt de indicator zich positief. De verwachte ontwikkeling op basis van de begroting 2021-2024 ontwikkelt deze zich net boven 0. De indicator beweegt zich hier in lijn met zowel het landelijk gemiddelde als het gemiddelde van de steden 100.000 – 150.000 inwoners. Mede gezien de toekomstige structurele onzekerheden gerelateerd aan de strategische visie met bijkomende opgaves van o.a. de klimaatadaptatie, energietransitie en woningbouwopgave een belangrijk aandachtspunt. BDO – Benchmark Nederlandse gemeenten 2022 (Financiële stresstest) Jaarlijks voert BDO accountants en adviseurs een onderzoek uit hoe het is gesteld met de financiële positie van gemeenten. Een benchmark i.c. een financiële stresstest van gemeenten. In dit onderzoek worden alle Nederlandse gemeenten langs de financiële meetlat gelegd om zo tot een ranking per gemeente te kunnen komen. Dit wordt gedaan op basis van de openbare financiële kengetallen waar gemeenten sinds enige jaren over moeten rapporteren aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties52. Deze indicatoren vormen de basis van de rating per gemeente en de positie (ranking) ten opzichte van andere gemeenten.

Daarbij zijn de solvabiliteitsratio en de netto schuldquote het meest bepalend voor de financiële gezondheid van gemeenten. https://perspectieven.bdo.nl/benchmark-gemeenten-2022-ps-dzb-bm-gem-lo22/analysetool/

52 Solvabiliteit, Netto/gecorrigeerde schuldquote, Grondexploitatie, Structurele exploitatieruimte, belastingcapaciteit.

Hierbij is gebruik gemaakt van de cijfers uit de jaarrekeningen over 2020. OMGEVINGSANALYSE VENLO 2022 | 36

Rapportcijfer stresstest Op basis van de door BDO uitgevoerde stresstest scoort de gemeente Venlo op basis van de jaarrekeningcijfers een 8 waarbij een 10 de maximale score is. Dit is iets lager dan het landelijk gemiddelde van 8,1 en gelijk aan het gemiddelde van de categorie gemeenten met > 100.000 inwoners. Voor het jaar 2018 was dit cijfer een 7 en voor 2019 eveneens een 8. Positie stresstest De categorie gemeenten met > 100.000 inwoners telt 32 gemeenten met in totaal 38% van de totale Nederlandse bevolking, 6.586.139 inwoners. In 2020 bekleedt de gemeente Venlo plaats 17 van de 32 gemeenten waarbij de best scorende gemeenten op 1 staat (rapportcijfer 10). In het jaar 2018 bekleedde Venlo plaats 19 met een stijging naar plaats 13 in het jaar 2019. In 2020 is Venlo gedaald in deze ranking naar plaats 17.

OMGEVINGSANALYSE VENLO 2022 | 37

OMGEVINGSANALYSE VENLO 2022 | 38