Visie op Velsen 2050 discussienotitie tbv 18 maart

Visie op Velsen 2050 - Discussienotitie tbv de 2e beeldvormende sessie

Discussienotitie Visie op Velsen 2050

1. Inleiding Doel van de herijking De gemeenteraad van Velsen stelt de inwoners centraal. De raad staat voor een laagdrempelige en toegankelijke overheid die dicht bij de samenleving staat en voelt wat er speelt. Daarbij zijn gelijkwaardigheid, duidelijkheid en respect belangrijke uitgangspunten. De raad wil goed luisteren naar de signalen uit de samenleving en wil verbinding tot stand brengen. Bij de herijking van de visie op Velsen 2025 heeft de Raad zelf een actieve rol bij de totstandkoming en participatie. Doel van de herijking is om in samenspel met alle betrokkenen antwoord te geven op de volgende vragen: Identiteit: Wie zijn we in Velsen, wat karakteriseert de zeven kernen, waar staan we voor? Verbinding: Waar zitten inwoners mee, hoe kunnen we daarop inspelen, hoe kunnen we samen werken aan de toekomst van Velsen? Positie: Wat zijn nieuwe inzichten en ambities? Hoe kunnen we een onderscheidend profiel in de regio opbouwen? Richting: Wat is ons richtinggevend kompas, waar dromen we van, waar gaan we voor? De raad wil inwoners en stakeholders uitdrukkelijk bij de herijking van de visie betrekken. Bij de dialoog met de samenleving is de raad actief betrokken. Zij nam terughoudend deel aan de gesprekken om de inwoners en betrokkenen de ruimte te geven om hun mening en visie te geven.

Voortgang visietraject Wat is er tot nu toe gebeurd? Dialoog met de kernen:  

We vroegen de inwoners van Velsen: Wat is uw toekomstdroom voor Velsen in 2050? We voerden toekomstgesprekken in de zeven kernen over: o wat is uw toekomstdroom voor Velsen in 2050? o hoe ziet u de gezonde gemeente in 2050? o hoe denkt u over ruimte voor wonen? o hoe denkt u over duurzame groei? o zijn er andere aandachtspunten die u wilt meegeven?



We hielden een enquête via het burgerpanel over: o kwaliteiten van Velsen o aandachtspunten voor de gemeente o thema's voor de toekomst We organiseerden een bijeenkomst met organisaties en bedrijven op het Velsens Forum over: o kwaliteiten van Velsen o thema's voor de toekomst We interviewden regionale partners zoals buurgemeenten en de provincie over: o kenmerken en profiel van Velsen o regionale samenwerking o toekomstige ontwikkelingen





De resultaten van deze gesprekken, bijeenkomsten en enquête zijn besproken in twee bijeenkomsten met de ambtelijke organisatie. Zo werd de kennis binnen de organisatie over specifieke beleidsterreinen bij de herijking van de visie betrokken. De resultaten van het voorgaande traject werden door het college van B&W in het kader van de gespreksronde 'Blik op de Toekomst' besproken en nader verkend. Hoe gaat de bestuurlijke besluitvorming nu verder?

2

Discussienotitie Visie op Velsen 2050     

In een 1e duidingsbijeenkomst van de raad is een toelichting gegeven op de bouwstenen en op de daaruit resulterende discussiepunten voor de raad. De resultaten van deze 1e duidingsbijeenkomst zijn in het kader van het samenspel met de samenleving besproken in het Velsens Forum In een 2e duidingsbijeenkomst van de Raad wordt de koers bepaald op basis van een discussienotitie Visie op Velsen waarin de resultaten van het traject tot nu toe en de discussiepunten zijn samengevat. In een oordeelsvormende raad wordt de concept Visie op Velsen 2050 besproken. In een besluitvormende raad wordt de Visie op Velsen 2050 besproken en vastgesteld.

Bouwstenen voor de actualisatie van de Visie op Velsen 2050 In de syllabus Bouwstenen voor de actualisatie van de Visie op Velsen 2050 worden de resultaten van de dialoog met de samenleving tot op heden gepresenteerd. U heeft deze syllabus tijdens de eerste beeldvormende sessie ontvangen

In deze discussienotitie geven wij een samenvatting van deze bouwstenen en de vragen en discussiepunten die daaruit voortkomen. Een eerdere versie van deze notitie heeft u ontvangen als toelichting op de presentatie tijdens de eerste beeldvormende sessie op 1 februari. In deze notitie staat het volgende:  

We geven aan welke waarden voor college, raad en samenleving belangrijk zijn en hoe deze waarden richtinggevend zijn voor de Visie op Velsen 2050. We geven aan welke belangrijke trends en ontwikkelingen op Velsen afkomen, waar een aanzienlijke omslag plaatsvindt en welke keuzemogelijkheden voor de raad voorliggen. Na dialoog met de samenleving in het Velsens Forum kan de raad dan per omslag aangeven welke richting de raad wil kiezen voor de Visie op Velsen 2050.

3

Discussienotitie Visie op Velsen 2050

2. Typisch Velsen Wat zijn de belangrijkste kenmerken van Velsen en vanuit welke waarden wil Velsen de Visie op Velsen 2050 vormgeven? Kenmerken Velsen is met ruim 68 duizend inwoners de 49e gemeente van Nederland. De gemeente bestaat uit zeven woonkernen waarvan IJmuiden met meer dan 30 duizend inwoners de grootste is. IJmuiden vormt het economisch centrum van de gemeente. De kernen hebben elk een eigen karakter. De belangrijkste kenmerken van Velsen zijn: 

Velsen heeft een unieke strategische ligging, gelegen aan de monding van het Noordzee kanaal en de Noordzee. De ligging van Velsen is in belangrijke mate bepalend voor de economische structuur en biedt grote kansen voor de economische ontwikkeling.



Velsen kenmerkt zich door grote diversiteit en veelzijdigheid. De gemeente Velsen kent vele, vaak tegengestelde gezichten: kustgemeente met het strand van IJmuiden, duinen van het Nationaal Park Kennemerland, industrieel met de schoorstenen en rookpluimen van Tata Steel, Driehuis, Santpoort Noord en Santpoort Zuid als pittoreske dorpen, Spaarnwoude en Velserbroek als typisch Hollands polderlandschap.



Velsenaren dragen ieder voor zich hun steentje bij. De arbeidsparticipatie ligt hoog. In 2019 lag de werkloosheid op 2,1% tegenover 2,7% in Nederland.. Ook zijn Velsenaren zeer betrokken bij hun buurten, wijken en kernen en zijn bereid daarvoor de handen uit de mouwen te steken.



Velsenaren zijn nuchter, op elkaar betrokken en recht voor z'n raap. Velsenaren laten zich niet snel gek maken. In Velsen wordt de ruimte gegeven aan elkaar. Zolang je anderen niet tot last bent, kan en mag er veel. De cohesie in de kernen is groot. Velsenaren zijn daarnaast mondig, ze weten elkaar te vinden en aan te spreken wanneer dat nodig is.

Waarden Uit de toekomstgesprekken in de kernen komt naar voren dat inwoners sterk hechten aan de volgende waarden;    

Kleinschalig en rustig Veilig en schoon Sociaal betrokken Groen

Richtinggevend voor de Visie op Velsen is de vraag hoe Velsen ook in 2050 een inclusieve samenleving kan blijven en zijn. Velsen moet een plek zijn waar iedereen zich thuis voelt en welkom is. Daarvoor is het nodig een goede balans te vinden tussen sociale cohesie en onderlinge betrokkenheid enerzijds en diversiteit en veelzijdigheid anderzijds. Om polarisatie te voorkomen moet tevens een goede balans worden gevonden tussen het kenmerk dat Velsenaren eerlijk en direct hun mening uiten, zich uitspreken over wat zij belangrijk vinden en in actie komen als dat nodig is enerzijds, en de noodzaak om respect te hebben voor andere meningen en het vermogen zich in andere opvattingen en meningen te verplaatsen anderzijds.. Gellijkwaardigheid, tolerantie en respect zijn daarvoor belangrijke waarden. Omslag: trends die op Velsen afkomen Uit een scenario-analyse in het kader van de herijking van de Visie op Velsen en een analyse van de dialoog met de samenleving door de ambtelijke organisatie komen vier impactrijke trends naar voren waarmee Velsen bij de vormgeving van zijn toekomst rekening moet houden. Wij presenteren ze in de vorm van een viertal 'omslagen'. Bij iedere omslag kan de raad bespreken: 

Wat vinden inwoners en betrokkenen van deze trends?

4

Discussienotitie Visie op Velsen 2050 

Hoe kan en wil de gemeente op deze trends reageren? Welke overwegingen spelen daarbij een rol en welke strategische opties liggen voor?

We onderscheiden de volgende omslagen:    

Een demografische omslag die betrekking heeft op de bevolkingsontwikkeling en onderlinge samenhang in Velsen Een digitale omslag naar een nieuwe economie en nieuwe arbeid Een duurzame omslag naar een circulaire economie Een omslag in schaalniveaus met nieuwe verhoudingen tussen bestuur en samenleving.

5

Discussienotitie Visie op Velsen 2050

3. De demografische omslag naar een nieuwe samenleving Toekomstbeelden voor Velsen Stel je eens voor dat…. In 2050 Velsen een samenleving is waar de saamhorigheid in de kernen groot is, waar verschillen tussen mensen gewaardeerd en gerespecteerd worden en waar voor iedere inwoner de mogelijkheid bestaat om zich verder te ontwikkelen. Stel je eens voor dat… In 2050 IJmuiden een aantrekkelijke kustplaats aan zee is, het economisch hart van de gemeente, verbonden met de overige zes kernen die ieder hun eigen karakter hebben. Woonvisie 2040 Recent is de Woonvisie 2040 vastgesteld. Die visie is kaderstellend voor de op te stellen Visie op Velsen 2050 en de Omgevingsvisie. Uitgangspunt van de Woonvisie is dat het in Velsen fijn wonen is voor iedereen. Dit houdt in dat Velsen plaats biedt aan alle doelgroepen in Velsen, maar ook aan nieuwkomers van buiten onze gemeente. IJmuiden heeft in 2040 de verdichtingsopgave voltooid en vormt het stedelijke centrum van de gemeente; in Santpoort en Driehuis is het groen nog steeds de belangrijkste ruimtelijke drager waar rondom een divers woningaanbod is ontstaan; in Velsen-Noord is de balans tussen de grotere eengezinswoningen en de sociale voorraad hersteld; in Velserbroek is door een gediversifieerd woningaanbod de doorstroming goed op gang gekomen. De vraag is welke aspecten de Visie op Velsen 2050 aan de Woonvisie nog moet of kan toevoegen.

Vergrijzing Anno 2021 behoort Velsen tot de tien meest vergrijsde gemeenten van Nederland. Van de 68 duizend inwoners is meer dan 13 duizend boven de 65 jaar. Velsen kent relatief weinig jonge inwoners. Slechts 17% van de inwoners heeft een leeftijd tussen de 15 en 29 jaar. Hoe kan Velsen met de vergrijzing omgaan? Uit de gesprekken kwamen de volgende keuzerichtingen naar voren (die elkaar niet hoeven uit te sluiten):    

Een stedelijk woonmilieu creëren dat aantrekkelijk is voor jonge nieuwe inwoners en waar bestaande jonge inwoners graag willen wonen door een omvangrijk woningbouwprogramma. De ontwikkeling op zijn beloop laten. Dan volgt vanzelf een vernieuwing van de bevolking. Een woonmilieu creëren waardoor het voor senioren aantrekkelijk is om in Velsen te (blijven) wonen. Wat betekenen deze keuzerichtingen voor de sociale basisinfrastructuur en de voorzieningen?

Druk op de ruimte Uit de gesprekken kwam naar voren dat bewoners zich zorgen maken over de druk op de ruimte in Velsen. Dat leidt tot de vraag: 

Hoe kan de druk op de ruimte in Velsen worden opgevangen, zonder alle ruimte vol te bouwen?

IJmuiden als centrale woonkern Uit de gesprekken kwam naar voren dat veel inwoners IJmuiden als centrale woonkern van Velsen aantrekkelijker willen maken. Dat leidt tot de volgende vragen:    

Moet IJmuiden meer een dynamisch stedelijk karakter krijgen? Zo ja, wat betekent dat voor de (OV)verbindingen met de kernen en de overige regio? Wat betekent dat voor de woningbouwprogramma's? Wat betekent dat voor de ontwikkeling van retail en horeca?

Velsen Noord Velsen Noord heeft door zijn ligging en bevolkingssamenstelling een geïsoleerde positie. Dat is voor veel inwoners een punt van zorg. Hoe kan die situatie worden verbeterd?

6

Discussienotitie Visie op Velsen 2050  

Kan door nieuwbouw en transformatie van de bestaande woningen de woonvoorraad veelzijdiger worden gemaakt? Kan door ruimtelijk psychologische ingrepen het afgesloten gevoel van Velsen Noord worden verminderd?

Dynamische dorpen Bewoners van Santpoort Zuid, Santpoort Noord en Driehuis willen graag het dorpse karakter van deze kernen behouden. Dat leidt tot de vraag: 

Hoe kunnen deze kernen hun dorpse karakter behouden en toch vitaal blijven?

Allen Velsenaar De woonkernen van Velsen zijn heel verschillend en de inwoners van de kernen voelen zich sterk verbonden met hun woonkern. Dat leidt tot de vraag; 

Hoe kan bevorderd worden dat inwoners van de woonkernen zich ook sterk met de gemeente Velsen verbonden voelen?

Polarisatie/Sociale cohesie In de dialoog met de samenleving komt sterk naar voren dat sociale cohesie een groot goed is. Mensen willen met elkaar verbonden zijn en ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen. Polarisatie kan dit fundament ondergraven. Belangrijk is daarom in de samenleving ontmoeting te organiseren. Dat leidt tot de vragen: 



Waar kan de gemeente en de gemeenschap het best ontmoetingsplekken organiseren? Waar moet de nadruk liggen: op microniveau (een pleintje), op het meso-niveau van de sociale infrastructuur in de wijken of op macro-niveau? Hoe kan de gemeente het best polarisatie tegengaan? Waar ligt de nadruk: het goede voorbeeld geven, de juiste taal spreken?

Ontwikkelperspectief voor iedereen Mensen en groepen die hun mogelijkheden optimaal kunnen ontwikkelen geven diversiteit en dynamiek aan de samenleving. Dat leidt tot de vraag: 

Op welke punten en op welke wijze kan de gemeente het ontwikkelperspectief van de inwoners ondersteunen en verbeteren? Wat is een goed aangrijpingspunt: onderwijs, werkgelegenheid, huisvesting?

7

Discussienotitie Visie op Velsen 2050

4. Digitale omslag naar een nieuwe economie Toekomstbeelden voor Velsen Stel je voor dat…. In 2050 de fysieke en virtuele wereld zo verknoopt is dat het onderscheid daartussen irrelevant is geworden. Welke kansen biedt dat voor Velsen? Stel je voor dat… in 2050 er door digitalisering een heel nieuw soort economie is ontstaan. Waarmee verdienen de mensen in Velsen dan hun boterham? Stel je voor dat.. in 2050 succes en vooruitgang niet uitsluitend wordt afgemeten aan economische maatstaven, maar aan het welbevingen van mensen. Hoe zou de economie van Velsen er dan in 2050 uitzien? Uitkomst Velsens Forum Organisaties en bedrijven bogen zich over de vraag: Hoe ziet de economische ontwikkeling van Velsen eruit? De uitkomst was als volgt: Velsen is goed gelegen nabij Schiphol, Amsterdam en ook de ligging aan het water met de haven is uniek. Daarnaast heeft Velsen een prettig woonklimaat voor werknemers. De MRA is voor Velsen cruciaal als het gaat om ondernemerschap; er moet daarom meer samengewerkt worden in de regio. Velsen moet een keuze maken waarin het wil excelleren. Er moet meer focus komen op kennisontwikkeling en een leven lang leren; het is belangrijk om je personeel op te leiden en te behouden. Het is belangrijk niet volledig afhankelijk te zijn van de staalindustrie.

Ontwikkelkansen liggen er onder andere op het gebied van de offshore windindustrie en Techport: schone en slimme industrie. Digitale transformatie ICT is tot in de haarvaten van de samenleving doorgedrongen. ICT ondersteunt, beïnvloedt en stuurt ons leven, onze bedrijven en onze arbeid. In de toekomst zal het economische leven nog verder digitaal georganiseerd zijn, en dat raakt bedrijven en werknemers in alle sectoren. De vraag is:  

Hoe kan de gemeente Velsen het best inspelen op de kansen en bedreigingen die uit die nieuwe economie voortvloeien? Moet Velsen bij het economisch beleid een breed welvaartsbegrip gaan hanteren, waarbij het economisch beleid gericht is op het dienen van meerdere maatschappelijke doelen?

Arbeidsmarkt In de digitale economie zullen bestaande banen verdwijnen en nieuwe banen ontstaan. Digitaal vakmanschap wordt een basisvoorwaarde, ook in de maakindustrie. 

Hoe kan de gemeente Velsen in samenwerking met ondernemers, onderwijsinstellingen ruim baan maken voor de digitale omslag en tegelijk de sociale gevolgen daarvan opvangen?

E-commerce en retail De digitalisering van de economie gaat gepaard met platformorganisatie en e-commerce. Dat heeft grote impact op de detailhandel. Die dreigt te worden vervangen door webshops en bezorgdiensten. Uit de gesprekken met inwoners bleek dat er grote behoefte is aan een bloeiend winkelcentrum en gezellig winkelen. Dat leidt tot de vraag: 

Hoe kan Velsen een bloeiend en aantrekkelijk winkelcentrum behouden nu de detailhandel onder druk staat?

Ruimte-intensivering door functiemenging De druk op de ruimte in Velsen is groot. Velen maken zich zorgen dat alle ruimte wordt volgebouwd. De nieuwe economie biedt kansen voor het slim en duurzaam combineren van functies in één gebied. Dat leidt tot de vraag: 

Hoe kan Velsen wonen, werken en voorzieningen slim combineren in een gebiedsgerichte benadering?

Smart City

8

Discussienotitie Visie op Velsen 2050 Met de digitalisering komt Smart City binnen handbereik. In de toekomst is de dienstverlening van de gemeente aan inwoners en ondernemers vooral digitaal georganiseerd. Dat leidt tot de vraag; 

Welke kansen kan de ontwikkeling tot Smart City bieden voor Velsen?

9

Discussienotitie Visie op Velsen 2050

5. De circulaire omslag naar een duurzame economie Toekomstbeelden voor Velsen Stel je voor dat… in 2050 mens en natuur op gelijke voet staan. Dat de aarde niet wordt uitgeput en het milieu niet wordt aangetast, alleen maar om aan de mateloze behoeften en wensen van de mensheid te voldoen. Stel je voor dat…in 2050 Nederland volledig CO2 neutraal is. Geen uitstoot meer die het klimaat bedreigt. Ook al is in 2050 de opwarming van de aarde zo ver voortgeschreden dat we waarschijnlijk het tij niet meer kunnen keren. Duurzame economie Om de mensheid blijvend te voeden en blijvend te voorzien van goederen moet de omslag naar een duurzame circulaire economie worden gemaakt.. Dat is een economie zonder afval en verspilling. Er vinden geen emissies plaats die het milieu, de leefwereld en de gezondheid bedreigen. Volgens de nationale ambities moet die duurzame circulaire economie in 2050 in Nederland zijn gerealiseerd. Uit de dialoog met de samenleving bleek dat duurzaamheid een belangrijk aandachtspunt is. Zet in op waterstof, wind- en zonne-energie en zorg dat Tata Steel de duurzaamste staalproducent ter wereld wordt! Ook wordt de zorg geuit dat duurzaamheid voor inwoners nieuwe risico's met zich meebrengt. De uitstoot van de industrie wordt in alle gesprekken genoemd.

Bijdrage IJmond/Velsen IJmond/Velsen kan een belangrijke bijdrage aan de transitie naar een circulaire economie leveren. Velsen heeft daarvoor een uitstekende uitgangspositie door zijn unieke ligging en toonaangevende bedrijven. IJmond/Velsen kan met zijn maakindustrie koploper in de transities zijn. Sterker nog: zonder Velsen/IJmond kunnen de ambities van de MRA op het gebied van duurzaamheid niet worden waargemaakt. Speerpunten daarbij zijn:   

Tata Steel als volledig klimaatneutrale, duurzame staalproducent Groene waterstof cluster rond IJmuiden als producent van groene plastics en duurzame energie. Cluster Offshore Windenergie

In de dialoog met de samenleving werd de omslag naar een duurzame economie sterk benadrukt. Dat leidt tot de vragen:  

Kan en wil Velsen voldoende power en ambitie ontwikkelen om van de kansen en beschikbare gelden gebruik te maken om deze ambities te verwezenlijken? Hoe gaat Velsen de omslag naar een duurzame circulaire economie in 2050 tot een succes maken en tegelijkertijd de sociale risico's daarvan opvangen?

Duurzame woningen De woningvoorraad in Velsen moet volledig verduurzaamd worden. Door het hoge percentage woningen in corporatiebezit kunnen woningen in grote aantallen onder handen worden genomen. Dat leidt tot de vraag: 

Kan en wil Velsen voldoende power en ambitie ontwikkelen om deze ambitie te verwezenlijken?

Groen Velsen Uit alle gesprekken in de kernen blijkt dat inwoners Velsen waarderen om zijn natuur. Het strand, de duinen en het polderlandschap zijn een belangrijke reden om in Velsen te wonen. Dat leidt tot de volgende vraag: 

Wil Velsen letterlijk nog groener worden?

10

Discussienotitie Visie op Velsen 2050 Klimaatverandering In de toekomst zal het klimaat nog verder veranderen Er zullen meer heftige regenbuien in korte tijd vallen. De gemiddelde temperatuur zal stijgen met droogte en hittestress als gevolg. Dat leidt tot de volgende vragen:  

Wil de gemeente verder inspelen op de klimaatverandering door Velsen nog groener, koeler en waterrijker in te richten. Hoe kan Velsen in 2050 de groenste gemeente van Nederland worden?

11

Discussienotitie Visie op Velsen 2050

6. De omslag in schaalniveaus Velsen maakt onderdeel uit van de Metropoolregio Amsterdam (MRA), economisch gezien een van de meest succesvolle regio's van Nederland. Het succes van de MRA blijkt bijvoorbeeld uit de stijging van de huizenprijzen en de druk op de ruimte doordat bedrijven en bewoners zich graag in de MRA willen vestigen. Naast onderdeel van de MRA is Velsen ook actief betrokken bij de IJmond en Zuid-Kennemerland. Uit de recent gevoerde heroriëntatie op regionale samenwerking is voortgekomen dat Velsen daar samenwerkt waar dit het meeste effect sorteert. Voor nu zoomen we vooral in op de samenwerking binnen de MRA. De MRA is een regio met complementaire systemen. Zo is IJmuiden/Velsen het centrum van de maakindustrie, terwijl Amsterdam meer de creatieve industrie herbergt. Door zijn unieke ligging en daaruit ontstane industrie heeft Velsen/IJmond een economisch sterke positie in de MRA. Veel inwoners van Velsen werken in de regio en veel inwoners van de regio werken in Velsen. In de gesprekken met buurgemeenten werden kritische opmerkingen gemaakt over de (mate van) samenwerking van Velsen met andere gemeenten. Dat leidt tot de vragen: Dat leidt tot de vragen:  

Hoe kan Velsen zijn onderscheidend profiel in de regio beter verzilveren? Hoe kan Velsen zijn lobby in de MRA optimaliseren?

De druk op de ruimte vanuit de MRA vertaalt zich in de woningbouwopgave voor Velsen. Dat leidt tot de vraag;  

Hoe kan Velsen de woningbouwopgave benutten als kans om Velsen vitaal en leefbaar te houden? Hoe kan Velsen een goede balans vinden tussen de woningbouwopgave en de vraag naar groen en leefbaarheid en behoud van de kernen?

Het denken in verschillende schaalniveaus heeft niet alleen op regionaal niveau, maar ook op lokaal niveau consequenties voor de verhouding tussen bestuur en samenleving. Voor Velsen als gemeente met centrale kern IJmuiden en zes overige woonkernen leidt op het niveau van de kernen tot de volgende vraag; 

Hoe kan IJmuiden meer een centrale functie hebben voor de overige woonkernen, terwijl tegelijkertijd de vitaliteit en leefbaarheid voor de overige kernen worden behouden en verbeterd?

12