Verslag sessie Wmo en Participatiewet 13 oktober 2021

KORT VERSLAG VAN SESSIE 4 VAN 13 OKTOBER 2021 Onderwerp Voorzitter Griffie Aanwezige raadsleden Aanwezige steunfractieleden Aanwezige portefeuillehouder Aanwezige ambtenaren / externe deskundigen

WMO en Participatiewet J. Bleekman M. Versteege A.C. Eggermont, B.J.J. Hendriks, M.M. Hillebrink, L. Kwant, L.G.Y. Ouderkerken, C.M. Sintenie, I.C. Van Turnhout, L. de Winter, K. Wolfs F. Cornet, M. Gemser, F. Levasier, J. van der Zanden M. Steijn I. Kloosterman (ambtenaar) M. Stoker (ambtenaar) M. Koning (ambtenaar) F. Veltkamp (ambtenaar)

De voorzitter leidt het onderwerp kort in en inventariseert vervolgens wie, aan het eind van de sessie, gebruik wil maken van de rondvraag. De heer Hillebrink doet het ordevoorstel om meerdere woordvoerder toe te laten. Geen van de aanwezigen heeft hiertegen bezwaar. Participatiewet De heer Koning (ambtenaar) geeft een presentatie over de Participatiewet. De heer Hendriks (PvdA) geeft aan dat hij hoorde dat de instroom groter was dan in de uitstroom. Corona zou daar mede de oorzaak voor zijn. Hoe was het voor corona? En als het toen gunstiger was, zal het na corona weer normaliseren en de uitstroom weer groter worden? We moeten grip krijgen op mensen die in de bijstand komen, maar hoe kan de gemeente dat regelen? Mevrouw Ouderkerken (VVD) vraagt of de heer Koning een beeld heeft van het aantal kinderen in armoede. De heer De Winter (CU) vat samen: bijstand is bovengemiddeld, 9% van de kinderen leeft in armoede, het aantal schoolverlaters is bovengemiddeld. Is dat te relateren aan bepaalde wijken? Hoeveel kinderen leven ongeveer in armoede? Wat betreft bijstand: hoeveel statushouders zitten daar dan bij? We geven hulp bij schulden: kan de heer Koning daar wat meer over vertellen. De heer Hillebrink (D66V) heeft een vraag rondom de regionale taken en personeel.

In hoeverre is er sprake van een regionale penvoerder op dit dossier? Tijdens de zomer kwam in het nieuws dat 1/3e van de inwoners die leeft onder de inkomensgrens, geen bijstand aanvraagt. Hoe verhoudt zich dat in Velsen? In hoeverre zijn er momenteel accenten binnen de aanvraag en de mogelijk steunpakketten? Of hebben we het over één steunpakket voor alle onderdelen? Mevrouw Van Turnhout (GL) geeft aan dat de gemeente een aantal taken heeft. De activering van inwoners met een grote afstand tot werk lag eerst bij IJmond Werkt!,

maar ligt nu bij de gemeente. Zien we de resultaten en of het een goede uitwerking heeft? Mevrouw Van Turnhout kent een aantal mensen die met tijdelijke contracten werken. Je ziet dan dat mensen weer afglijden. Dat vindt mevrouw Van Turnhout jammer. Ziet de heer Koning dat ook en kunnen we dat oplossen? Energiekosten gaan een groot probleem worden voor mensen in de bijstand en de zogeheten werkende armen. Het opleggen van maatregelen wanneer mensen zich niet houden aan afspraken. Is dat wel een goed middel of komen mensen daardoor niet in de financiële problemen? Mevrouw Wolfs (VL) maakt de opmerking dat het stukje schuldhulpverlening over de Wgs valt. Ze is benieuwd of de fraudecijfers in Velsen hoger of lager liggen dan het landelijk gemiddelde. De cijfers waar de heer De Winter naar refereert staat in de Armoedevisie. Het beslag op de gemeente wordt groter: kunnen we ervan uitgaan dat er extra capaciteit voor nodig is? De zorgen over de energiearmoede deelt mevrouw Wolfs. Mevrouw Ouderkerken (VVD) hoorde dat het mobiliseren van mensen om aan het werk te gaan op de achtergrond is geraakt. Mevrouw Ouderkerken schrikt daarvan. In de Armoedevisie is gekozen om mensen zo snel mogelijk uit de armoede te helpen. Wat wordt nu de aanpak om dit te doen? Zeker met het oog op het toenemende aantal werkelozen door corona.

De heer Levasier (FIJ) geeft aan dat je bij veel werkgevers, ook uitzendbureaus, er veel moeite is om aan personeel te komen. Verwacht de heer Koning dat er na corona dan ook een verhoging van de uitstroom komt. Dat het beter wordt, omdat er meer mensen beschikbaar komen. Mensen ervaren meer druk op hun werk, waardoor er minder tijd is voor begeleiding. Is het college niet bang dat het ten koste gaat van de mensen die die extra tijd nodig hebben om te integreren? Mevrouw Eggermont (CDA) haalt de zorgen over kinderen in armoede aan. Zijn de maatregelen daartegen al in de cijfers te merken? Hopelijk zitten er al minder kinderen in de armoede. Mevrouw Eggermont schrikt als ze leest dat Velsen boven het gemiddelde zit met kinderen in de armoede. Ook leest mevrouw Eggermont dat 1378 huishoudens afhankelijk zijn van bijstand. Met hoeveel personen zijn deze huishoudens? Hoe moet mevrouw Eggermont dit lezen? De heer Koning (ambtenaar) begint met de instroom en uitstroomcijfers. De druk op de arbeidsmarkt is groot. Als je kijkt naar de landelijke populatie in de bijstand, zijn dit overwegend veel mensen die fors wat begeleiding nodig hebben om te kunnen werken. Er zijn veel instrumenten in de Participatiewet om mensen de juiste hulp aan te kunnen bieden. Werkgevers geven aan dat ze niet in staat zijn om die praktijklessen aan te bieden.

Het in de praktijk brengen lijkt lastiger dan gedacht. De uitstroom komt dan ook lastiger omhoog. Je ziet dat de afstand tussen de mensen in de bijstand steeds groter wordt, waardoor het lastiger wordt om ze aan het werk te krijgen. De Wet Werk en Zekerheid heeft vooral gezorgd voor tijdelijke contracten, terwijl het zekerheid had moeten bieden. Het is geen stabiele situatie. Een andere wet die een belangrijke wet die zorgt dat werkgevers zich terughoudend opstellen, is de Wet Verbetering Poortwachter. Als je iemand in dienst neemt die snel uitvalt, komen de kosten voor de werkgever. De heer Koning snapt niet dat daar niet goed

naar word gekeken om het te verbeteren. Je ziet dat landelijke wetgeving duidelijk invloed heeft op waar je mee bezig bent. De heer Veltkamp (ambtenaar) geeft aan dat je duidelijk ziet dat de instroomcijfers fundamenteel groter zijn dan in het verleden. Hoeveel kinderen leven er in armoede? Dat staat inderdaad in de Armoedevisie: 2019 ging het om 1.200 kinderen. Het aantal statushouders in de bijstand is niet te geven, maar in de maanden januari tot en met augustus er 77 statushouders een bijstandsaanvraag hebben ingediend. De heer Hillebrink (D66V) geeft aan dat de cijfers van de voedselbank zijn afgenomen. Is er een relatie tussen die cijfers en de armoedecijfers? Wethouder Steijn geeft aan dat ze ook schrikt van de cijfers. Ze heeft toevallig de voorzitter van de voedselbanken gesproken. Op dit moment maken 44 gezinnen gebruik van de voedselbank. De voedselbank bepaald zelf de eigen criteria voor het gebruik. Er worden allemaal acties opgezet om mensen in beeld te krijgen. Ook corona heeft ervoor gezorgd dat de activeringstrajecten minder succesvol waren. Vanaf deze maand is het weer volop gestart. De wethouder hoopt volgend jaar andere cijfers te kunnen laten zien. Ze zetten zich daar ook vol op in en de wethouder gelooft er ook in. Er wordt ingezet op van werk naar werk en van school naar werk.

Ook wordt gekeken naar de steun die werkgevers nodig hebben om mensen in dienst te nemen, nadat mensen enige tijd in de bijstand te hebben gezeten. Deze tijd biedt ook de ruimte en de mogelijkheden om juist de mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt mee te laten liften met de coronamaatregelen. De cijfers die nu getoond worden komen uit de coronaperiode. Er is wel veel inzet en capaciteit voor nodig om de cijfers weer op orde te krijgen. De heer Hendriks (PvdA) hoort de wethouder aangeven dat ze mensen helpen met het zoeken naar werk. De heer Hendriks geeft aan dat in de raad al eerder de vraag is gesteld of mensen in de horeca en evenementen geholpen kunnen worden, omdat in deze sectoren ze om mensen gelegen liggen. Kunnen we gericht helpen om in deze sectoren mensen aan het werk te zetten? De wethouder geeft aan dat ze popelen om ermee aan de slag te gaan. Het zou een mooi voorbeeld zijn van zorgpoort, om mensen eerst werkfit te maken en dan samen met de horeca te kijken hoe ze daar aan de slag zouden kunnen. Dat zou ook bij het onderwijs kunnen gebeuren. Dat zal in gezamenlijkheid met beroepsgroepen kunnen gebeuren. De heer Hendriks vraagt of de financiële middelen die beschikbaar zijn voldoende zijn. De wethouder geeft aan dat als dat niet het geval is, ze bij de raad terug komt.

De vraag bij werkgevers is nu groot, dus daar moet optimaal gebruik van worden gemaakt. Mevrouw Wolfs (VL) geeft aan dat de regionale doelagenda fantastisch is. Maar hoe staat het met de motie ‘Werken moet lonen’. Zijn daar al resultaten mee bereikt? Mevrouw Steijn meende dat de motie gekoppeld was aan de Armoedevisie. De raad krijgt daarover binnenkort een update over welke stappen daarin zijn gezet. De wethouder zegt toe dat bij de evaluatie van de uitvoeringsagenda van de armoedevisie de raad een terugkoppeling krijgt over de motie. De heer Koning (ambtenaar) verwijst voor de cijfers naar de website Velsen in Cijfers. Ook zullen de gevraagde cijfers schriftelijk toe worden gekomen. We weten

van ZZP’ers die de TOZO konden gebruiken, dat er terughoudendheid is geweest. Mensen willen graag blijven ondernemen, maar we kunnen als gemeente mensen niet dwingen om de bijstand aan te vragen, stelt de heer Koning. Wat betreft de gemeenschappelijke penvoerder: de samenwerking in de IJmond is prima. Er wordt geprobeerd om zoveel mogelijk samen beleid samen te stellen. Daar waar samenwerking kan, doen de gemeenten dat. De voorbereidingen worden roulerend opgepakt. De resultaten van de activering: activering is de afgelopen jaren naar de achtergrond geschoven. IJmond Werkt! heeft zich beziggehouden met activering en de gemeentelijke taak tot activering is de gemeente versneld aan het oppakken. Dat gebeurt met extra inzet van mensen. Met name medewerkers die extra ondersteuning nodig hebben, die krijgen direct training on the job. Er wordt een inhaalslag gemaakt met de hoop mensen weer snel actief te kunnen maken, stelt de heer Koning. Mevrouw Ouderkerken (VVD) vraagt of er meer mensen ingezet worden om het te versnellen, of gebeurt het met het huidige aantal mensen. Wethouder Steijn geeft aan dat IJmond Werkt!, met name het werkgeverservicepunt, een belangrijke rol speelt. Dat betekent dat er extra capaciteit nodig is: als je een inhaalslag moet maken en allemaal taken op wilt pakken, betekent dat wat voor de organisatie. De voorzitter sluit het deel over de Participatiewet.

Openstaande vragen over dit deel worden schriftelijk afgedaan. Wet maatschappelijk ondersteuning (Wmo) Mevrouw Stoken (ambtenaar) en de heer Kloosterman (ambtenaar) geven een presentatie over de Wmo. Mevrouw Wolfs (VL) geeft aan dat het geen cijfers zijn om heel blij van te worden. Mevrouw Wolfs denkt dat de tijd van wachten en kleine reparaties voorbij is. Op 25 november een congres van het sociaal domein waar gesproken zal worden over een hervormingsagenda. Hoe ziet deze hervormingsagenda eruit? We moeten stoppen met de open einde regeling van de Wmo, stelt mevrouw Wolfs. Ze is benieuwd wat er gaat gebeuren met de gemeentes die alsnog verder gaan. Mevrouw Van Turnhout (GL) sluit zich aan bij mevrouw Wolfs. Ze vindt dat huishoudelijke hulp zo’n aanzuigende werking heeft gehad, dat is ernstig. Mensen die hun hulp opzegden omdat het goedkoper konden regelen via de gemeente. We zijn samen een maatschappij: je hebt een recht om ergens gebruik van te maken, maar geen plicht, stelt mevrouw Van Turnhout. We moeten het allemaal betaalbaar zien te houden. Straks krijgen we beschermd wonen ook als taak. Komt dat ook onder de Wmo te vallen? Het wonen vindt mevrouw Van Turnhout problematisch. Het is een ingewikkeld verhaal, zorg zullen we altijd moeten bieden aan mensen die het nodig hebben. Mevrouw Van Turnhout benadrukt dat ze het jammer vindt dat het ook hier altijd om geld moet gaan.

Mevrouw Van Eggermont (CDA) geeft aan dat ze schrikt van de cijfers. Begrijpt mevrouw Van Eggermont nu goed dat we ons niet meer aan de plicht gaan houden en de wet nu niet uitvoeren zoals hij nu gesteld is? Gaan we daar geen enorme boete voor krijgen? De huishoudelijke hulp, dat wordt al langer geroepen. Mevrouw Eggermont geeft aan dat het CDA tegen het zich er niet meer aan houden is. De

vervoersvoorzieningen: is de toewijzing strenger of is er minder aanvraag vanwege corona? Mevrouw Wolfs (VL) geeft aan dat ze vindt dat de abonnementstarieven in 2019 harder zijn gestegen dan die van de jeugdzorg. Dat is zorgelijk. Mevrouw Wolfs zou willen aansluiten bij de gemeentes die het hef in eigen handen hebben genomen en een inkomenstoets hebben ingevoerd. We hebben het over mensen die het zelf kunnen betalen, dus we doen niemand tekort. We moeten een heftig signaal afgeven dat dit niet kan, stelt mevrouw Wolfs. De heer De Winter (CU) schaart dit bijna onder burgerlijke ongehoorzaamheid, maar vindt dit te ver gaan. De raad heeft ook een voorbeeldfunctie. Mevrouw Wolfs geeft aan dat dit voortvloeit uit Raden in Verzet, waar ook deze raad zich bij heeft aangesloten. Mevrouw Eggermont (CDA) geeft aan dat ze inderdaad Raden in Verzet hebben medegetekend en ze zijn ook niet tevreden met de abonnementstarieven, maar de oproep van mevrouw Wolfs gaat nog een stap verder. Mevrouw Eggermont beaamt dat de gemeente een voorbeeldfunctie heeft. Je loopt dan het risico dat je teruggeroepen wordt, stelt mevrouw Eggermont. Het CDA geeft aan nu al fel tegen een eventuele motie hierover te zijn. De heer Kwant (LGV) geeft dat burgerlijke ongehoorzaamheid niet aan een raadslid is, maar we hoeven niet het braafste jongentje van de klas te zijn.

De heer Kwant werd getriggerd door het aantal voorzieningen met betrekking tot de woonvoorziening. De heer Kwant zou daar graag uitleggen willen hebben. De heer De Winter (CU) geeft aan dat de gestelde reële prijs voor huishoudelijke hulp niet klopt. De heer De Winter komt met het voorbeeld dat je een hoop krijgt voor 19 euro. En dat terwijl het makkelijk zelf betaald kan worden. Waarom is het niet inkomensafhankelijk gehouden, vraagt de heer De Winter zich af. De heer De Winter stelt voor om de drempel hoger te leggen. Er valt nog wat te bezuinigingen door de norm hoger te leggen wanneer iemand ervoor in aanmerking komt. In de laatste sheet wordt vermeld dat er weinig mogelijkheden zijn om de instroom te beperken. Wat zijn deze mogelijkheden? Mevrouw Van der Zanden (D66V) heeft de vraag of er wel voldoende periodiek onderzoek wordt gedaan of de verstrekking van bijvoorbeeld maatwerkvoorzieningen moet worden overwogen. Er zijn verschillende groepen die gebruik maken van de Wmo. De grootste stijging zou zijn met de vergrijzing. Het is aardig te voorspellen, vermoed mevrouw Van der Zanden.

Kan dat en waar zitten anders de groepen die gebruik maken van de Wmo? Wat zijn de consequenties van de toename op het informele veld? Worden zij uitbetaald voor de diensten en is het mogelijk om ze in te zetten in het preventieve veld? Wethouder Steijn begint over burgerlijke ongehoorzaamheid en sluit zich aan bij mevrouw Eggermont. We hebben al eerder aangegeven wat we gaan doen: we volgen het op de voet, maar we hebben er geen vertrouwen in dat het Krimpen aan de IJsel gaat lukken. We mogen gewoon geen inkomenstoets toepassen, stelt de wethouder. De Raden in Verzet doen goed werk en het ligt op de onderhandelingstafel. Het staat bovenaan het prioriteitenlijstje. De wethouder is het met iedereen eens dat het niet te lang meer moet duren. Ondertussen zit de gemeente niet stil. Vanuit de Wmo is er het nieuwe normenkader zodat strenger kan

worden geïndiceerd. Dat levert zijn vruchten af, maar dat zit nog niet in de huidige cijfers. De keuze om de huishoudelijke hulp vorm te geven, ligt uiteindelijk bij de inwoners. Mevrouw Wolfs (VL) benadrukt dat ze denk dat door als raad en als Raden in Verzet een vuist te maken, je wel meer bereikt. Ze ziet nu niets gebeuren om de regel af te schaffen. Dus wellicht is het toch een idee om de stoute schoenen aan te trekken. De wethouder geeft aan dat het mevrouw Wolfs vrij staat om daarvoor te pleiten, maar ze schetst wel dat er op allerlei manieren en fronten aan gewerkt wordt om er wat aan te doen. De aanzuigende werking klopt, het is erg en ingewikkeld. We hebben als gemeente een verplichting om zorg te bieden. We willen geen gemeente zijn dat een inwoner de zorg nodig heeft, maar het niet krijgt, stelt de wethouder. Er gaat zeker op preventie worden gezeten met het informele veld. De sociale wijkteams zijn er om zo snel mogelijk de signalen op te vangen. We zijn ook aangesloten bij een tegen eenzaamheid, stelt de wethouder. De heer Kloosterman (ambtenaar) kan nu nog niet zeggen hoe de hervormingsagenda er uit komt te zien, maar zodra dit bekent is kan hij dat de raad doen toekomen. Wat betreft beschermd wonen: dat is onderdeel van de Wmo, maar valt nu nog onder de centrumgemeente Haarlem. De bedoeling is dat het in januari 2023 gedecentraliseerd is.

Dan komt het ook naar Velsen toe. Mevrouw Wolfs (VL) vraagt of er wel iemand vanuit Velsen naar het congres in november gaat. De heer Kloosterman (ambtenaar) geeft bevestigend antwoord. De vervoersvoorzieningen: het gaat om beide, dus zowel het strengen indiceren maar ook gevolgen door corona. Wat lastig is met de woonvoorzieningen dat het heel divers is en de kosten ook flink kunnen fluctueren. Ondanks dat er een stijging is, kunnen de kosten heel erg fluctueren per jaar. De heer Kwant (LGV) begrijpt dat de stijging enorm is omdat mensen langer thuis wonen. Maar het bedrag van 2021 zakt extreem ten opzichte van de voorgaande jaren. Dat bevreemd de heer Kwant. De heer Kloosterman geeft aan dat de cijfers van dit jaar gaan tot augustus. De komende maanden zijn nog niet meegenomen. De heer Kwant is benieuwd wat de cijfers in januari zullen zijn. De heer Kwant stelt dat we steeds Sinterklaas aan het spelen zijn. Op een gegeven moment stopt dat, stelt de heer Kwant. De heer Kloosterman gaat in op hulp bij het huishouden en de frequentie. Het nieuwe normenkader is een stuk strenger. Dus we zitten met het nieuwe normenkader een stuk lager dan bij het oude normenkader, stelt de heer Kloosterman. De heer De Winter (CU) vraagt welke mogelijkheden er nog meer zijn om de instroom omlaag te krijgen. De heer Kloosterman geeft aan dat je dan meer in het preventieve zit.

Mevrouw Wolfs (VL) vraagt of, als je zo veel mogelijk wilt sturen, je dat het beste zoveel mogelijk voorzieningen algemene voorzieningen kunt maken. De heer Kloosterman geeft aan dat een aantal gemeenten al die richting op zijn gegaan. Mevrouw Wolfs (VL) hoort dat er differentiatie is met betrekking tot waar je woont. Dat vindt mevrouw Wolfs zorgelijk. Mevrouw Van Turnhout (GL) geeft aan dat een aantal jaar geleden begonnen is met het sluiten van bejaardentehuizen om mensen zo veel mogelijk thuis te laten wonen. Kunnen we niet concluderen dat het sluiten van de bejaardentehuizen het duurder maakte dan het al was? De heer Kloosterman (ambtenaar) weet niet of hierover cijfer zijn. Dat zou uitgezocht moeten worden. De heer Kloosterman gaat in op de vergrijzing: is dat voorspelbaar? De data is er om te zien hoe de ontwikkeling eruit komt te zien.

Wethouder Steijn gaat nog in op de vraag van mevrouw Van Turnhout: we hebben er toen slim aan gedaan, maar we missen een woonvorm tussen bejaardentehuizen en zelfstandig wonen. Wellicht dat we ook woonvormen kunnen creëren dat we zorg en zelfstandig wonen effectiever gaan combineren. Deze sessie was vooral informatief bedoeld. Het lijkt de wethouder mooi om, elke keer als er ontwikkelingen zijn, weer informatief bij de raad terug te komen. De voorzitter herhaalt de toezeggingen en sluit de vergadering. Toezeggingen: - De wethouder zegt toe bij de uitvoeringsagenda van de Armoedevisie op de uitvoering van de motie ‘Werk moet lonen’ terug te komen. - De openstaande vragen worden nog schriftelijk beantwoord.