Verslag sessie Regiovisie Jeugdhulp 16 september 2021

KORT VERSLAG VAN SESSIE 5 VAN 16 SEPTEMBER 2021 Onderwerp Voorzitter Griffie Aanwezige raadsleden Aanwezige steunfractieleden Aanwezige portefeuillehouder Aanwezige ambtenaren / externe deskundigen

Regiovisie Jeugdhulp H.M. Post M. Versteege P. van Deudekom, A.C. Eggermont, R.A. van Koten, L.G.Y. Ouderkerken, I.C. Van Turnhout, K. Wolfs, E.H. Zorgdrager-van Laar F. Cornet, H.C. Demmers, M. Gemser S.Y. Dinjens N. van Houten

De voorzitter leidt het onderwerp kort in en inventariseert vervolgens wie, aan het eind van de sessie, gebruik wil maken van de rondvraag. Geen van de aanwezige raadsleden wenst gebruik te maken van de rondvraag. Mevrouw Gemser (PvdA) van de PvdA begint. De PvdA is voor de visie waar een aantal goede uitgangspunten in staan, maar heeft wel een aantal kritische opmerkingen. Er lijkt binnen de plannen weinig ruimte voor kleine aanbieders. De PvdA wijst graag nog op de Rotterdamse organisatie. Is er straks nog ruimte voor oudereninitiatieven? Dit ontstaat vaak als ouders ontevreden zijn, dus het lijkt mevrouw Gemser lastig om dan samen te werken met de instelling waar je niet tevreden over bent. Hoe realistisch is het om Jeugdzorg Plus te laten vervallen? Als er crisis is, is er een crisis en moet er plek zijn. Is het niet beter om de jongeren in gevallen uit het systeem te halen en ze daarmee een kans te geven? Waarom is zorg dicht bij huis het uitgangspunt? Mevrouw Gemser vraagt zich af wat het verschil is tussen de jongerenteams in de IJmond en Kennemerland. Wat betreft het meepraten met jongeren op niveau: zou deze term wat specifieker kunnen, zodat helder is voor de organisaties wat van hen verwacht wordt? Mevrouw Eggermont (CDA) vindt het fijn dat ze zo meegenomen worden.

Wat mevrouw Eggermont lastig vindt is in hoeverre er nog een inbreng kan worden geleverd, aangezien het dan regionaal aangepast moet worden. Bij het lezen van de visie moest mevrouw Eggermont denken aan een programma dat ze gezien heeft over mantelzorgers. Daarbij kwam naar voren dat er veel gebruik wordt gemaakt van afkortingen. Dat merkte mevrouw Eggermont ook bij het lezen van dit stuk. Wat voor het CDA echt van belang is, is maatwerk. Wat ze ook van belang vindt, is het terugdringen van de wachtlijsten. Dat heeft mevrouw Eggermont onvoldoende in het stuk terug kunnen vinden. Het CDA hamert erop dat een kind niet buiten de boot valt, dat het niet van het kastje naar de muur gestuurd wordt en dat aanbieders duidelijkheid gegeven kan worden. Ze zou aan de leidende principes toe willen voegen: de wachtlijsten zo klein mogelijk houden. Het CDA vraagt zich af in hoeverre zorg in de wijk mogelijk is. Om de drie jaar wordt het stuk geëvalueerd. Zijn er al punten die bij de evaluatie meegenomen worden?

Mevrouw Wolfs (VL) vindt dat de regiovisie goede uitgangspunten bevat. Met name de kleine aanbieders hebben goed van zich laten horen. Een veelgehoorde klacht is de tijd die het aanbestedingstraject hen kost. Velsen Lokaal is blij om te zien dat geluisterd is naar het werkveld. Wanneer worden zorgaanbieders bericht over de wijziging in het aanbestedingstraject? Omdat het proces opschiet, is het van belang dat de aanbieders, ook de kleintjes, op de hoogte zijn. Helderheid naar de zorgaanbieders vindt Velsen Lokaal belangrijk. Is het mogelijk om voor beide percelen aan te bieden? Is de wethouder bereid het Rotterdamse model te overwegen? Ook Velsen Lokaal is van mening dat zo thuis mogelijk niet het juiste uitgangspunt is. Er zijn voldoende situaties denkbaar waarbij je jongeren uit het systeem wilt halen. Maatwerk zou hier beter bij passen. Mevrouw Wolfs spreekt de hoop uit regelmatig te worden bijgepraat over de uitwerking van en de sturing op de ambities in de regiovisie. De heer Cornet (CU) dankt de wethouders in de regio voor het belangrijke document dat voorligt.

De ChristenUnie heeft nog een aantal vragen: wat is de status van dit stuk als vanuit andere gemeenten geamendeerd gaat worden? En hoe loopt het procedureel? Hoe is geborgd dat jeugdige ouders en ervaringsdeskundigen mee zijn genomen? In de visie staat dat wordt gehandeld vanuit kostenbewustzijn en dat gekozen worden voor de zo effectief mogelijke oplossing. De CU staat hier ook achter, maar mist de wijze van evaluatie en monitoring. Kan de wethouder toezeggen dat in de verwerving de evaluaties worden vastgelegd? En hoe wordt de raad op regelmatige basis geïnformeerd. Als CU willen we graag de vinger aan de pols houden, stelt de heer Cornet. In de visie lijkt het alsof echtscheidingen er nu eenmaal bij horen. De CU mist de aanpak in het voorkomen van echtscheidingen, zodat jongeren opgroeien in veilige omgeving. De CU ziet natuurlijk graag zo min mogelijk gebruik van de jeugdhulp. Ziet de wethouder mogelijkheden om middelen van jeugdhulp te verschuiven naar het preventieve veld? In het raadsvoorstel wordt gerefereerd aan het beleidsplan; hoe wordt dit geëvalueerd? Mevrouw Ouderkerken (VVD) geeft aan dat de VVD een aantal vragen heeft. Er staat in stap twee voor het uitvoeringsprogramma dat er gekozen is voor dialooggerichte aanbesteding. Er wordt invulling gegeven aan het ‘hoe’. De vraag die mevrouw Ouderkerken mist is het partnership.

Kan de wethouder een toezegging doe over hoe de aanbesteder invulling gaat geven aan het partnership? Het sturingsmodel: hoe maken we dit kwantitatief? Wanneer zijn randvoorwaarden en kader scherp? Is er een hefboom om kwantitatief te sturen en om te borgen dat de lessons learned niet meer plaatsvinden? De heer Van Koten (PS) vindt het een leuke bijdrage van de VVD. Dat brengt de heer Van Koten bij: wat is deze regiovisie? Je zou meer een visie wensen op het type hulp dat geboden wordt. De opmerkingen over de mogelijke inbreng snapt de heer Van Koten. Wat kunnen wij hier aan veranderen? De heer Van Koten vindt het interessant wat er kan worden aangepast aan de kansencirkel. Ouders moeten geholpen worden bij de kwetsbaarheden. Er zijn verschillende lagen hoe we hier mee om moeten gaan. Misschien kan de wethouder aangeven wat hierin een visie is. Het is visie waarbij we vervolgens de samenwerking over aangaan. Het zit zo redelijk goed in elkaar stelt de heer Van Koten. Belangrijke punten zij hoe je gaat samenwerken. Hoe kan je de kosten en de looptijd in samenwerking terugdringen?

De heer Van Deudekom (LGV) geeft aan dat we geen onrust bij de jeugdhulp moeten willen. De jeugdhulp moet aansluiten bij de behoeft en is voor de LGV zeer belangrijk. Aandachtspunten zijn de doelen en behoeften: het is belangrijk daar de ouders bij te betrekken. Jeugdhulp en kostenbeheersing is ook belangrijk. Jeugdhulp is een complex verhaal, dus samenwerking tussen aanbieders is van groot belang, stelt de heer Van Deudekom. Misschien kan de wethouder nog iets over het complexe verhaal bij de jeugdhulp vertellen. Mevrouw Zorgdrager (D66V) geeft aan dat in eerdere sessies bleek dat er veel onvrede was over het verwervingstraject. Mevrouw Zorgdrager leest in de stukken dat er nu overleg is geweest met de aanbieders, waardoor er twee percelen zijn gekomen. Mevrouw Zorgdrager hoopt dat dit de kleinere aanbieders ook tevredenheid geeft. We vinden het ook belangrijk om de kleine aanbieders de kans te geven mee te doen, stelt mevrouw Zorgdrager. Als je dat niet doet, wordt ook de keuzevrijheid van de jeugdigen beperkt. Mevrouw Zorgdrager vraagt of de wethouder vertrouwen heeft of het goed komt met de wachtlijsten, doorlooptijd en betaalbaarheid. D66Velsen vindt dat de beleidsdoelen vaag zijn geformuleerd en vraagt zich af hoe de raad hier nog op kan sturen en controleren. Het is weinig concreet en we missen nog wat speerpunten, stelt mevrouw Zorgdrager.

Wat als de aanbieder niet de specialistische zorg aan kan bieden? We hebben nog grote twijfel, stelt mevrouw Zorgdrager. Mevrouw Van Turnhout (GL) geeft aan dat het een hele zorg is voor de ouders, de kinderen, voor de aanbieders, de organisatie en de wethouders die zich ervoor moeten inzetten. Het blijft een moeilijk verhaal. GroenLinks gelooft dat zorg geen markt hoort te zijn. We hebben met de decentralisatie toch ook een bezuinigingsopdracht gekregen. GroenLinks is blij om te zien hoe de colleges en ambtenaren toch gehoord hebben dat de kleine aanbieders meegenomen moeten worden. Een kind is ondeelbaar en daarom is het belangrijk om de gelden zo veel mogelijk te ontschotten. Zo veel mogelijk thuis, dat vindt GroenLinks belangrijk. Maar toch kunnen we ons vinden in de opmerking van mevrouw Gemser dat maatwerk moet worden geleverd daar waar nodig en mogelijk. De bijdrage van de ChristenUnie ten aanzien van de ervaringsdeskundigen ondersteunt mevrouw Van Turnhout. Het zou toch mooi zijn als we het geld van de jeugdzorg kunnen stoppen in het jeugdwerk. Voor GroenLinks blijft de vraag hoe het nou kan dat er zoveel kinderen in de jeugdhulp zitten en hoe we dat op kunnen lossen. Mevrouw Demmers (FIJ) geeft aan dat er een mooie visie voorligt. Mevrouw Demmers vond de bijdrage van de ChristenUnie een waardevolle. Zo veel mogelijk inzetten op preventie is een goede.

Het schuurt dan ook met de vraag hoe we kwaliteit kunnen waarborgen. Hoe kunnen we sturen op de kwaliteit die we willen, vraagt mevrouw Demmers. Er moet niet te makkelijk gedaan worden over de problematiek rondom complexe echtscheidingen. Hoe gaan wij de kwaliteit waarborgen om te zorgen dat de uitstroomt wordt vergroot? Wethouder Dinjens geeft aan dat het waar is dat het in algemene principes is, maar er zitten wel keuzes in die richting geven. Het is geen verplicht nummer, benadrukt de wethouder. We waren al mee bezig toen het speelde. Het is gevoeld vanuit de inhoud, stelt de wethouden. We hebben het over mensen als het goed gaat, we hebben het over geld als het niet goed gaat. Dit is een poging om het weer over de

mensen te hebben. Een belangrijke opmerking is dat het kind niet deelbaar is. We zullen er als samenleving iets mee moeten doen. Het is een poging om die integraliteit vorm te geven. Een ander aspect dat we neer proberen te zetten is het normaliseren. Soms moet je de thuissituatie toch wel betrekken, stelt de wethouder. Zo thuis mogelijk is ook een principe dat heel erg belangrijk is. Wat als de thuissituatie niet goed of veilig is? Dat kan, maar ook daar is het vaak dat je de thuissituatie erbij moet betrekken. Dat is iets waar we mee worstelen en is een dilemma, stelt de wethouder. Wij als opdrachtgever hebben het makkelijker dan degenen in de zorg die de keuzes moeten maken. Jeugdzorgplus, zou je dat willen afbouwen? Ja, dat willen ook de jeugdzorgplus-aanbieders. Het doet namelijk ook veel schade, stelt de wethouder. Kinderen kunnen er ook gehavend uitkomen. We willen ervan af, maar we zullen het als terugvaloptie in stand kunnen laten. We zetten de reductie naar nul in, maar weten dat we daar niet snel zullen komen. Er zit ook een financieringskwestie in. Ja we kunnen ombouwen naar het preventievere veld. Een van de pijlers is het preventieve veld te versterken. De regiovisie is een uitdaging, mede omdat er mogelijk verschillende amendementen komen. Maar als college willen we dat zo veel mogelijk verplaatsen naar de volgende fase. Wat betreft de status van de visie zelf.

Eerst wordt deze visie vastgesteld. Dat is een uitdaging. De wethouder beaamt dat dit het moment is om nog iets als raad mee te geven. Maar dat vereist uiteindelijk in de regio nog een hele exercitie. Het college zou dat graag naar de volgende, de dialoogfase willen verplaatsen. In de dialoogfase zal nog een hele hoop worden verankerd. We beginnen in januari met de dialoogfase, maar dat betreft een collegebevoegdheid. Maar de raad zal daar mogelijk in meegenomen worden. De wachtlijsten zijn ook het college een doorn in het oog. Er zitten veel reden aan ten grondslag. Deze problemen moeten we gezamenlijk en samenhangend te lijf, stelt de wethouder. De wethouder geeft aan dat tijdens de dialoogfase nog voldoende wordt gesproken over de substantie van dit document. Sowieso geldt dat na vaststelling van de regiovisie de colleges een verwervingsstrategie vaststellen welke naar de raad gaat. Er is dan nog ruimte om iets mee te geven voor de dialoogfase. De wethouder geeft aan dat partnership een centraal deel is van hoe het wordt opgezet. We willen nu expliciet niet dat je middels een ‘vinkenlijstje’ binnenkomt. We zullen het samen op moeten zetten, zoals hoe we gaan zorgen voor kwalitatieve zorg in plaats van kwantitatieve zorg. Dat zijn complexe vragen die we in samenspraak met de experts moeten beantwoorden.

De heer Van Deudekom geeft aan dat het hem als muziek in de oren klinkt dat ze niet gaan afvinken en dat ze gaan voor kwaliteit. De heer Van Deudekom vraagt of we hier wel tegen opgewassen zijn. De wethouder geeft nog aan dat de toevoeging van mevrouw Ouderkerken over partnership een zinnige is en dat hij deze mee zal nemen in de verdere uitwerking. Mevrouw Van Houten (ambtenaar) geeft aan dat op 15 oktober zal worden gepubliceerd voor de aanbieders. Dan weten ze hoe de verwervingsstrategie en het preselectiedocument eruit zijn. In december zal de selectie van de aanbieders die in de dialoogfase meegaan plaatsvinden en in januari zal de dialoogfase starten. Mevrouw Eggermont (CDA) vraagt nog naar het opnemen van de wachtlijsten. We horen vaak dat de wachtlijsten zo lang zijn en dat men van het kastje naar de muur wordt gestuurd. Dat zou als 11e punt kunnen worden opgenomen. De heer Cornet

(CU) vraagt nog hoe ervaringsdeskundigen mee hebben kunnen spreken voor dit document. Mevrouw Wolfs (VL) vraagt nog of het nodig is om je voor beide percelen in te schrijven en of het Rotterdamse model meegenomen kan worden. Wethouder Dinjens geeft nog aan dat hij toezegt dat hij bij de raad terugkomt over hoe ze partnership in gaan vullen en hoe ze wachtlijsten aan gaan pakken. Er komt een collegebericht over hoe ze ervaringsdeskundigen hebben betrokken en hoe ze de lessons learned hebben kunnen aanpakken. Dat is een zeer belangrijk punt dat mee wordt genomen, verklaart de wethouder. Mevrouw Gemser (PvdA) had nog de vraag openstaan over wat het verschil is tussen het jongerenteam IJmond en dat van Kennemerland. Mevrouw Van Houten (ambtenaar) kan het verschil niet aangeven. Het Rotterdamse model zal nog meegenomen worden in de dialoogfase, ervan uitgaande dat wordt bedoeld dat ze resultaatgericht gaan werken. Mevrouw Gemser benadrukt dat ze met het Rotterdamse model vooral doelde op dat iedereen hoofdaannemer kan zijn er dat er casusgericht wordt gewerkt. Mevrouw Van Houten geeft aan dat dit nog moet worden uitgezocht. Wat betreft inschrijven voor twee percelen, geldt dat men zich voor één perceel kan inschrijven, maar dat ze ook onderaannemer kunnen zijn in het andere perceel. De heer Van Deudekom (LGV) heeft op 8 september begrepen dat er ook een openhouse procedure is.

Hoe verhoudt dit zich tot de complexe een de eenvoudige jeugdhulp? De wethouder geeft aan dat het een misverstand is geweest; het ging om de dialoogfase in plaats van een open-house procedure. De heer Van Koten (PS) hoort dat we nu naar de dialoogfase verschuiven. Wat gaat er precies gebeuren in de dialoogfase? Hoort daar ook samengewerkt en gekeken naar de totale kosten? Is die kansencirkel ook iets wat in de dialoogfase terugkomt? Wethouder Dinjens geeft aan dat deze zaken terugkomen in de dialoogfase; prominent en in samenhang met elkaar. Ook aanbieders zijn zich bewust van hun aandeel in de kostopdrijvende maatregelen, stelt de wethouder. We zullen met z’n allen de gulden middenweg zien te vinden. De voorzitter concludeert dat het onderwerp als hamerstuk naar de raad kan. Toezeggingen: - De wethouder zegt toe dat hij partnerschip en wachtlijsten mee zal nemen in de dialoogfase en dit nader toe te lichten bij de raad. - De openstaande (technische) vragen zullen schriftelijk worden beantwoord.