Toelichting Bijlage 17 Quickscan niet gesprongen explosieven.pdf

Rapport Projectnummer: 337784 Referentienummer: SWNL0246108 Datum: 04-07-2019

NGE Velserbroek Hofgeest West en Hofgeest VSV

Definitief

Sweco Rozenburglaan 11 9727 DL Groningen Postbus 7057 9701 JB Groningen Nederland

T +31 88 811 66 00 www.sweco.nl

Sweco Nederland B.V.

Joop Mentink

Handelsregister 30129769 Statutair gevestigd te De Bilt

T +31 88 811 69 49 M +31 6 23 93 44 17

Lijst met aanpassingen Versie

Datum

D1.0

04-07-2019

Aanpassing betreft

Herzien

Goedgekeurd

Verantwoording Titel

NGE Velserbroek

Subtitel

Hofgeest West en Hofgeest VSV

Projectnummer

337784

Referentienummer

SWNL0246108

Revisie

D1.0

Datum

04-07-2019

Auteur(s)

Joop Mentink

E-mailadres

joop.mentink@sweco.nl

Gecontroleerd door

Adrian Heslinga

Paraaf gecontroleerd

Goedgekeurd door Paraaf goedgekeurd

Marc Zwaanswijk

Inhoudsopgave 1

Inleiding .................................................................................................................. 5

1.1

Aanleiding en doel ................................................................................................... 5

1.2

Begrenzing plangebied ............................................................................................ 5

1.3

QuickScan NGE....................................................................................................... 5

1.4

Literatuur en archiefonderzoek ................................................................................ 5

1.5

Leeswijzer ................................................................................................................ 6

1.6

Disclaimer ................................................................................................................ 6

2

Resultaten literatuur- en archiefonderzoek ........................................................ 7

2.1

Gemeente Velsen .................................................................................................... 7

2.2

IKME Kaartmateriaal ............................................................................................... 8

2.3

Vergeldingswapens ................................................................................................. 8

3

Evaluatie en aanbevelingen .................................................................................. 8

3.1

Inleiding ................................................................................................................... 8

3.2

Evaluatie .................................................................................................................. 8

3.3

Aanbeveling ............................................................................................................. 8

3.4

Slotwoord ................................................................................................................. 8

Bijlage 1

Luchtfoto – WUR

1

Inleiding

1.1 Aanleiding en doel Gepland is de realisatie van twee woonwijken (Hofgeest West en Hofgeest VSV) en de verplaatsing van sportcomplex van VSV. Hierbij zijn graaf- en boorwerkzaamheden voorzien. Voor dit project is Sweco Nederland B.V. de opdracht verstrekt een QuickScan ten aanzien van het risico op de aanwezigheid van Niet Gesprongen Explosieven (NGE) uit te voeren. 1.2 Begrenzing plangebied Het projectgebied ligt ten noordoosten van het historisch centrum van Santpoort. Tijdens de onderzoeks- en realisatiefase zullen op diverse locaties boor- en graafwerkzaamheden verricht worden. Omwille van de veiligheid dient de kans op het treffen van Niet Gesprongen Explosieven (NGE) onderzocht te worden. Onderhavig onderzoek betreft een QuickScan NGE waarin op hoofdlijnen de oorlog gerelateerde handelingen op locatie en in de omgeving zijn geïnventariseerd. Daarnaast zijn globaal de naoorlogse handelingen in het gebied en de geplande ingreep beschouwd. Deze drie aspecten zijn met elkaar vergeleken. Op basis daarvan is een uitspraak gedaan over de mate waarin een verhoogde kans op het aantreffen van NGE verwacht mag worden. 1.3 QuickScan NGE De mogelijke aanwezigheid van explosieven in de ondergrond houdt in Nederland over het algemeen verband met de Tweede Wereldoorlog.

Handelingen die leidden tot niet gesprongen conventionele explosieven in de bodem, betroffen bijvoorbeeld het afwerpen van munitie, beschietingen vanuit de lucht/vanaf het water/op het land, het neerstorten van vliegtuigen, gevechten tijdens de begin-, tussen- en eindfase van de Tweede Wereldoorlog, het dumpen van munitie en het verdedigen van gebieden met mijnenvelden en dergelijke. Indien er bij voorgenomen (graaf)werkzaamheden een redelijk vermoeden bestaat op het aantreffen van conventionele explosieven (CE) in de (water)bodem dient een vooronderzoek conform de WSCS-OCE uitgevoerd te worden. Dit wordt voorgeschreven door de vereniging voor Explosieven Opsporing (VEO) en is verankerd in de bouwprocesbepalingen in het Arbobesluit en de V&G voorbereidingsfase. Bij een QuickScan wordt een beperkte hoeveelheid historische gegevens verzameld om vast te stellen of er sprake is van een ‘redelijk vermoeden’ op het aantreffen van CE in de (water)bodem. Hiervoor zijn geen richtlijnen opgesteld. De scope van het onderzoek is daarbij de positie van de projectlocatie, de ingreep en gebeurtenissen met een (arbitraire) marge van circa 500 meter daaromheen. De genoemde marge houdt rekening met het feit dat niet alle historische informatie plaats accuraat is.

1.4 Literatuur en archiefonderzoek Voor de QuickScan zijn de volgende archiefinstellingen en literatuur geraadpleegd: Vliegtuigcrashes • Texlaweb (airwar.texlaweb.nl). • Verliesregister 1939-1945, Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog (min. v. Defensie). • Studie Brongers. Vrij toegankelijke archieven

• • • • •

Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD); in het digitale zoeksysteem is gezocht naar voor OCE’s relevante informatie. Rijksdienst voor monumentenzorg, Defensie- en oorlogsschade. V1 & V2 inslagen kaart Nederland. IKME, Indicatieve Kaart Militair Erfgoed. Topotijdreis.

Lokale- en regionale overheid • Gemeente Velsen, AVG Explosieven onderzoeksbureau. 1.5 Leeswijzer In het voorliggende rapport komen de volgende aspecten aan de orde: • resultaten literatuur en archiefonderzoek (hoofdstuk 2); • evaluatie en aanbevelingen (hoofdstuk 3). 1.6 Disclaimer De QuickScan is op zorgvuldige wijze uitgevoerd volgens algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Er zijn geen richtlijnen opgesteld voor het beantwoorden van de thesis ‘is er sprake van een redelijk vermoeden’. De QuickScan is niet volgens de beoordelingsrichtlijn ‘Opsporen Conventionele Explosieven’ WSCS-OCE uitgevoerd. Een QuickScan is gebaseerd op een (relatief) beperkt archiefonderzoek. Het is bij elke vorm van onderzoek altijd mogelijk dat relevante informatie niet wordt achterhaald.

2

Resultaten literatuur- en archiefonderzoek

In voorliggend hoofdstuk worden de resultaten van het literatuur- en het archiefonderzoek besproken. 2.1 Gemeente Velsen De gemeente Velsen doorloopt momenteel een gemeente breed Vooronderzoek cf. WSCSOCE. Doel van dit onderzoek is het tot stand brengen van een CE-bodembelastingkaart. AVG heeft deze opdracht mogen aannemen en verwacht de concept kaart eind 2019 te mogen presenteren. Recentelijk heeft AVG op een symposium de inticatiekaart mogen presenteren. Op een foto genomen tijdens deze presentatie worden binnen/nabij voorliggende projectgebieden diverse indicaties opgemerkt die mogelijk aanleiding vormen om rekening te houden met een verhoogde kans op het treffen van Niet Gesprongen Explosieven. Dit geeft aanleiding om er rekening mee te houden dat de locatie als NGE verdacht beschouwd zal moeten worden. In het kader van deze QuickScan is AVG benaderd. AVG heeft toestemming gekregen om de navolgende informatie met ons te delen. WarDocs 285 14-5-1943.

Group_Wing Zie WD283/284 IDnr_WD 430514 Locatie_in 2 bommen in weiland Hofgeesterweg Locatie_ne Wijkerstraatweg Nationalit Amerikaans Toestel Marauder Gemeentearchief 14-5-1943 Documentco GA-0453-Velsen-1844-B752-210 Feit_1__om 2 bommen terecht gekomen weiland in Velserpolder bij boer Stegemeijer Idnr GA0453_0569 Locatie__a Hofgeesterweg Locatie__p IJmuiden 10-4-1943 Documentco GA-0453-1821-1024-3 Feit_1__om Opsporing neergeschoten Eng. Spitfire Feit_2__om onderdeel van vliegtuig gevonden op een weiland bij boer Dijkman Idnr GA0453_0689 Locatie__a Hofgeesterweg 15 Locatie__p IJmuiden 28-6-1943 Documentco GA-0453-Velsen-1844-B752-277 Feit_1__om Onderdeel van een vliegtuig gevonden bij boer J. Dijkman plusminus 9.00 uur , bij onderzoek bleek dit een stuk van een roer van een Engelsch of een Amerikaans toestel te zijn. Idnr GA0453_0597 Locatie__a Hofgeesterweg 15 Locatie__p IJmuiden

Opgemerkt wordt dat momenteel nog niet alle tweede Wereldoorlog luchtfoto's geanalyseerd zijn. Voor het onderzoeksgebied moet de luchtfotoanalyse nog plaatsvinden. De EODD heeft in het onderzoeksgebied geen mijnenvelden/op landmijnen verdachte locaties aangegeven. Op dit moment zijn er geen mora's/UO's beschikbaar waaruit blijkt dat de EODD in het voorliggende onderzoeksgebied CE heeft geruimd. 2.2 IKME Kaartmateriaal Op de militaire erfgoedkaart is op de locatie geen boven- en ondergronds militair erfgoed opgemerkt. De locatie wordt ingesloten door twee linies, te weten de Atlantikwall in westelijke richting en het Nueu-Landfront in westelijke richting. De Atlantikwall (1941) was een gefaseerd uitgebouwde kustverdedigingslinie die door de Duitse bezetter aan de westgrens van het Derde Rijk werd aangelegd om een aanval vanuit het westen af te wenden en zo een gevreesde tweefrontenoorlog te voorkomen. Het Neue-Landfront betrof een Duitse verdedigingslinie achter de Atlantikwall, die een invasie vanuit de kust diende te vertragen en tevens rugdekking moest bieden aan eerder genoemde verdedigingslinie 2.3 Vergeldingswapens Er zijn geen meldingen van inslagen van V1 en V2 raketten bekend rond de projectlocatie. De locatie ligt niet op de reguliere vliegroutes van V1 en V2 raketten.

3

Evaluatie en aanbevelingen

3.1 Inleiding In dit hoofdstuk zijn de feiten geëvalueerd. Deze evaluatie wordt opgevolgd door onze aanbevelingen voor het vervolgtraject. 3.2 Evaluatie Op basis van de geraadpleegde literatuur ontstaat het beeld dat er tijdens de Duitse inval en de navolgende bezettingsjaren lokaal diverse intensieve oorlogshandelingen hebben plaatsgevonden waarbij mogelijk CE achter is gebleven. Niet uit te sluiten valt dat deze handelingen ook plaats hebben gevonden in het onderzoeksgebied. Momenteel voert de gemeente Velsen een gemeente-breed onderzoek uit naar mogelijk achtergebleven niet gesprongen explosieven. Dit onderzoek is bij het voltooien van voorliggende QuickScan niet voltooid. Wel zijn er in dit onderzoek indicaties aan het licht gekomen welke voor voorliggende onderzoeksgebied aanleiding geeft rekening te houden met de mogelijke aanwezigheid van munitie. Het gemeente brede vooronderzoek wordt uitgevoerd conform het WSCS-OCE onderzoeksprotocol. De resultaten van dit onderzoek worden eind 2019 verwacht. 3.3 Aanbeveling Het bovenstaande geeft aanleiding om aan te nemen dat de geplande werkzaamheden niet zonder aanvullend onderzoek uitgevoerd kunnen worden. Wij adviseren het gemeente brede onderzoek naar OCE af te wachten. Bij het vrijkomen van deze resultaten adviseren wij de uitkomst te laten evalueren. Wij kunnen dit voor u verzorgen.

3.4 Slotwoord Opgemerkt wordt dat er tijdens de uitvoering altijd aandacht dient te zijn voor het aantreffen van onverwachte zaken en dat grondroerend personeel op de hoogte dient te zijn van een protocol voor toevalsvondsten. Indien tijdens het werk gestuit wordt op zaken die lijken op OCE, dient het werk altijd terstond gestaakt te worden en een deskundige geraadpleegd te worden. Het bellen van 112 is de meest eenvoudige route vanaf de werkplek naar een deskundige.

Ten aanzien van de conventionele explosieven zijn zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer verantwoordelijk voor de veiligheid van het uitvoerende personeel en de projectomgeving. Voor heel Nederland geldt dat er een risico is op toevalvondsten. De uitvoerende partij en werknemers dienen op de hoogte te zijn van de NGE gerelateerde risico’s. Het thema dient verankerd te zijn in het kwaliteitssysteem of in het V&G-plan. Zo mag de opdrachtgever van de opdrachtnemer verwachten dat deze periodiek een toolbox NGE verzorgt voor al haar grondroerende en uitvoerende personeel. Behandeld dient te worden: wat is CE en hoe om te gaan met een toevallige vondst. Dit om de veiligheid van de werknemer en de projectomgeving te vergroten.