Samenvatting uitkomsten gesprekken Beleidskader Participatie Velsen 2022-2026

Bijlage • •

Overzicht van participatieproces voor het beleidskader Participatie. Overzicht van vragen, opmerkingen op het concept beleidskader Participatie ( vrijgegeven 19 mei 2021). Ook wordt er een reactie gegeven. Onderdelen van deze reacties en de gesprekken zijn opgenomen in het beleidskader Participatie versie 5 oktober 2021.

Route tot nu toe

Stappen project beleidskader Participatie

sept 2018 – juni 2019

Project Democratische Kwaliteit

mei 2020

Start project beleidskader Participatie

nov 2020 – jan 2021

Burgerpanelonderzoek - Gesprekken met inwoners, projectontwikkelaars, wijkorganisaties, wijkplatforms en de Participatieraad

18 februari

Input beleidskader Participatie door college

25 februari

Eerste raadssessie beleidskader Participatie

26 februari

Digitale busreis wijkgericht werken en burgerparticipatie

25 maart

Tweede raadssessie beleidskader Participatie

17 mei

Toelichting beleidskader Participatie en eerste toetsing in bestuurlijk overleg met de wijkplatforms

18 mei

College geeft concept beleidskader definitief vrij voor participatie

14 juni

Toelichting en toetsing beleidskader in de Participatieraad

8 juli

Gesprek met de samenleving over eerste concept beleidskader Participatie

31 augustus

Overleg met wijkplatforms

7 september

Informatieavond Uitdaagrecht

16 september

Derde sessie in de gemeenteraad

29 september

Gesprek met Participatieraad

Oktober 2021

Besluitvorming college beleidskader Participatie

Nov/dec

Besluitvorming raad beleidskader Participatie (BOB)

Reacties van de vier Wijkplatforms in Velsen Positief over wijkgerichte participatie omdat het zorgt voor meer cohesie, draagvlak samenwerking en acceptatie. Er zijn zorgen over de financiële en organisatorische haalbaarheid. Als er binnen de gemeente geen/minder geld beschikbaar is voor participatie, dan gaat het niet werken. Er zijn zorgen over de beperkte invloed die de gemeente heeft om participatie verplicht te stellen bij projectontwikkelaars en grote organisaties.

Dit willen we graag samen uitwerken met wijkplatforms en andere organisaties Die zorgen delen we. Er is minder geld beschikbaar voor participatieprocessen en het ondersteunen van medewerkers, inwoner en bewonersorganisaties. Het is waar dat in veel gevallen er geen verplichting voor participatie kan worden opgelegd. Wel gaan we participatie stimuleren en ook aangeven wat de consequenties zijn als er geen participatie plaatsvindt. Als een projectontwikkelaar initiatiefnemer is komen zij met een plan. Wat zij aan participatie moeten doen is geregeld in de Omgevingswet. 1. De gemeente kan op basis van de Omgevingswet participatie alleen verplicht stellen bij ingewikkelde initiatieven die niet passen binnen het bestemmingsplan (maar bijvoorbeeld wel bijdragen aan de doelstellingen van de gemeente) 2. De gemeente kan de projectontwikkelaars niet voorschrijven hoe ze het participatieproces moeten inrichten. 3. We zetten er wel op in om initiatiefnemers te bewegen om goed met de omgeving samen te werken en de belanghebbenden te betrekken bij de voorbereiding van initiatieven. 4. Financiële sancties zijn niet mogelijk. De gemeente kan een initiatief ook niet afwijzen op basis van een slecht participatieproces.

Er zijn zorgen over dat door meer mensen bij Dit is juist participatie Het in gesprek participatie te betrekken, er teveel verschillende, zijn over die (algemene) belangen, emoties en onderzoeken hoe je dichter

emotionele reacties komen waardoor het algemeen bij elkaar kunt komen. Het is altijd een belang in het gedrang komt. zoektocht naar wat dat ‘algemeen belang’ dan is. Benut de rol van wijkplatforms vooral als intermediar We willen graag samenwerken om te tussen de gemeente en de wijken. Er zit kennis, kijken hoe de wijkplatforms hun rol bij ervaring en contacten. Ga met hen in gesprek over participatie goed kunnen doen. deze rol. Bijvoorbeeld door de adviseren bij participatieprocessen, het mede opstellen van (digitale) enquêtes, vergroten van het bereik binnen de wijken en de verbinding met andere maatschappelijke organisaties in de wijk. Evalueer en leer ervan (ook samen met Ja, dat moet zeker gedaan worden initiatiefnemers) Zorg voor een handzame versie van het beleidskader. Ja. Het beleidskader is het grote verhaal. Dit moet ook compacter en duidelijker worden voor iedereen die een idee of initiatief heeft. Heb aandacht voor communicatie. Communicatie gaat dan over de mogelijkheden van participatie. Maar ook over de keuzes, uitvoering en evaluatie van participatieprocessen. Communicatie is daar belangrijk bij. Maak een verschil tussen beleid over de wijk en Dit is een overweging waard. Maar het uitvoering in de wijk. beleidskader geeft vooral de grote lijnen weer. Het zou een onderwerp zijn voor een vervolggesprek hoe dit te realiseren is.

Reacties Participatieraad Velsen De gemeente is gestart met het maken van een Hieruit kunnen ook initiatieven naar overzichtelijke (jaar)planning van projecten en voren komen waarbij participatie activiteiten in het sociaal domein. Dit overzicht wordt nodig of wenselijk is. regelmatig geactualiseerd. De Participatieraad heeft een procesbeschrijving (stappenplan) voor participeren in Velsen.

Er wordt aan de voorkant in alle openheid met alle belanghebbenden nagedacht over een vraagstuk, zoals bij Ontmoeten in Velsen en de Armoedevisie. Er is de behoefte aan sterke leiding en coördinatie per participatievraagstuk. Goede ervaringen met externen zoals bij 7Zebra’s en Daan Strebbelaar.

Participatie zit nog niet in het DNA van de gemeente. Er is nog geen structuur, geen proces, noch gewoonte om participatie vorm te geven. De werkwijze is ad hoc en voelt soms als een verplicht nummer. De rol van de Participatieraad is voor anderen (ambtenaren, raad en inwoners) onduidelijk en onzichtbaar. Onze potentiële meerwaarde wordt onvoldoende gezien en benut. Of zijn we er vooral om te voldoen aan de wettelijke verplichting om (cliënt-) participatie in het sociaal domein te regelen?

De Participatieraad wordt vaak laat en/of oneigenlijk ingeschakeld (voor het benaderen van inwoners). Er is weinig direct contact tussen de Participatieraad en ambtenaren in het sociaal domein. De meeste participatietrajecten gaan niet verder dan raadplegen/consulteren. De gemeente schrijft een concept plan en vraagt inwoners (via een enquête of – online – bijeenkomst) om feedback (oa: Visie op Velsen, Beleidskader Participatie). Wij ervaren dit als

Dit stappenplan willen we graag vergelijken met het stappenplan in het beleidskader. Mogelijk is het een goede basis voor het maken van een handreiking. Dit is goed, maar ook duur en tijd- en arbeidsintensief. Het levert wel een goed beeld op Leiding en coördinatie gebeurd vanuit projectleiders en beleidsadviseurs. Soms is het onderwerp zo groot dat er externe organisaties nodig zijn om het participatieproces te maken, organiseren en uit te voeren. Dit kost vaak wel meer tijd en geld. In het nieuwe beleid willen we juist meer structuur geven in het proces. Dit om ervoor te zorgen dat alle initiatieven van de gemeente ook in beeld zijn en volgens een vaste methodiek behandeld worden. Dit gebeurd aan de initiatieventafel De rol van de Participatieraad is inderdaad niet voor iedereen duidelijk. Het zou voor initiatiefnemers een kans zijn om vanaf het moment dat het initiatief aan de initatieventafel aan de orde komt, er direct de verbinding gemaakt kan worden met de Participatieraad. In ieder geval bij onderwerpen in het sociaal domein. En bijvoorbeeld bij het maken van de participatieaanpak. Zie hierboven Zie hierboven. Dit zou het aantal contacten en de kwaliteit daarvan kunnen verbeteren Dat is waar. Vandaar dat we meer vragend willen zijn naar specifieke groepen. Bijvoorbeeld in een wijk of binnen een bepaalde belangengroep. Maar wel vanuit de vraag van de

een reactieve vorm van participatie, waar maar een beperkte groep inwoners voor te porren is (de usual suspects). Consultatie is in onze ogen onvoldoende inspirerend en uitnodigend voor actieve betrokkenheid van inwoners. Het blijft meedenken met de overheid. Staat de inwoner wel centraal genoeg? Hoe gaan we van consulteren naar participeren: samen denken, samen maken en samen beslissen? Bij de meeste trajecten is het doel van de participatie (de centrale vraag) onvoldoende helder geformuleerd. Het blijft vaak bij een thema (doelgroepenvervoer, doorontwikkeling sociale wijkteams). Of het doel is alleen geformuleerd vanuit het perspectief van de gemeente (overheid). Voor een vraag die niet met en door inwoners is gemaakt, is het moeilijk om relevante inwoners actief te betrekken. Durft de gemeente zich kwetsbaar op te stellen, de controle los te laten en de inwoner daadwerkelijk invloed te geven? Wij zien versnippering van domeinen, en daarmee projecten en geldstromen, binnen de gemeente. Terwijl vraagstukken vanuit het perspectief van de inwoner vaak integraal zijn. Er zijn veel wisselingen van de wacht. Bij de gemeente en bij de Participatieraad.

Terugkoppeling van de oogst en de verwerking van de input gebeurt steeds vaker. Tussentijdse monitoring en evaluatie achteraf nog maar mondjesmaat. Dit is noodzakelijk om inwoners betrokken te houden en voor continue leren.

initiatiefnemer. Aan de andere kant kunnen ook inwoners met initiatieven komen waarop de gemeente dan kan aansluiten. Alle drie de opties zijn als mogelijkheid opgenomen in het beleid. Er zijn ook nu al voorbeelden waarop meedenken en samen maken zeker gebeurd. Bijvoorbeeld in de openbare ruimte. Samen beslissen kan dus ook, maar gebeurt nog weinig. Eens. De vragen waarom je wilt participeren en wat wil je daarmee bereiken wordt nog te weinig gesteld en doordacht. Als die vraag er niet is, moet je ook niet participeren. Het antwoord is ja, mits er ook een afweging gemaakt wordt in het algemeen belang en niet alleen in het belang van de initiatiefnemer(s) Ook hierbij kan de initiatieventafel een oplossing bieden omdat hier meerdere domeinen, disciplines aan tafel zitten. Ja, dat zal ook blijven. Daarom is het borgen van de systematiek, het verbreden van de kennis en het leren en coachen op het gebied van participatie binnen de organisatie belangrijk. Eens. Evaluatie is niet het sterkste punt in Velsen. Na afronding van een proces gaan we snel weer verder met de volgende.

Vanuit de gemeenteraad Vraagstelling aan de raad In het concept beleidskader leggen we de relatie met drie vormen van zeggenschap: raadplegen, samen maken, samen beslissen. Bent u bereid om meer ruimte te geven aan samen beslissen?

Reacties • Hier wordt over het algemeen positief op geantwoord. Men wil dit wel voorzichtig proberen als pilot project. Wat dit inhoudt is niet helder .Al wordt het Uitdaagrecht (Right to Challenge) als mogelijk optie genoemd om meer zeggenschap te geven aan inwoners.

Er worden verschillende rollen voor de raad geschetst in zowel voor, tijdens als na participatieprocessen. Kan de raad zich hierin vinden?

•

Er wordt gevraagd naar een strategie om mensen te benaderen die we vaak niet zo goed kunnen bereiken.

•

Hoe breng je verschillende, individuele belangen binnen de wijk samen? En kunnen we als gemeenteraad het algemeen belang overeind houden?

Ja, over het algemeen wel. Enkele kanttekeningen zijn: •

Graag ook de mogelijkheid om tussentijds informatie over het proces op te halen bij een externe initiatiefnemer.

•

Raad als deelnemer van evaluaties

•

Het doorlopen van een goed participatieproces leidt niet altijd tot de juiste uitkomst

•

Als raadslid is de rol van toehoorder niet altijd makkelijk omdat er ook reacties vanuit hun functie verwacht worden.

•

Participatie levert ook ongemak op. Je kunt nooit iedereen blij maken. Het is dus niet hetzelfde als het creëren van draagvlak.

De raad heeft bij haar ambities t.a.v. De raad heeft hier moeite mee. Het lijkt ook niet helemaal duidelijk wat er bedoeld wordt en wat de invoeren van omgevingswet aangegeven consequenties daarvan zijn. dat ze in een aantal gevallen participatie via beleid wil verplichten. We lichten voorstel toe hoe dat te doen, namelijk door verplichte participatie en adviesrecht met elkaar te koppelen. Dat wordt door VNG ook geadviseerd. Wat vindt de raad hiervan?