Raadsvoorstel ROM.docx

GEMEENTE VELSEN

Raadsvoorstel Onderwerp: deelneming in Regionale Ontwikkel Maatschappij MRA Datum collegevergadering Zaaknummer Portefeuillehouder(s)

29 juni 2021

Ambtenaar

M.J. Haeser

75138-2021 J. Verwoort

Telefoon

0255 567438 mhaeser@velsen.nl

E-mailadres

Voorgesteld raadsbesluit

Geen wensen en bedenkingen te uiten bij het voornemen van het college om deel te nemen in de Regionale Ontwikkel Maatschappij MRA. Samenvatting

In de MRA is de afgelopen periode gewerkt aan de oprichting van een Regionale Ontwikkel Maatschappij (ROM). De ROM moet met haar investeringsmiddelen duurzaamheid en innovatie in de regio aanjagen, Dit is een doorontwikkeling van het eerder gestarte proces van de oprichting van Invest MRA. Er is namelijk gebleken dat het Rijk graag een stap verder wil gaan met de regio. Zij wil niet alleen goed samenwerken met de regio, maar ook actief investeren in de regio via een ROM. Deze gesprekken tussen regio en Rijk hebben geleid tot overeenstemming over de wijze waarop dit ingericht kan worden. De beoogde ROM voorziet in een breder doel dan Invest MRA. Het betreft één (uitvoerings) organisatie met twee revolverende fondsen. De opzet is dat de inleg op termijn minimaal wordt teruggestort naar de aandeelhouders. Er is een specifiek MKB-fonds gericht op versterking en innovatie van het MKB en een Transitiefonds gericht op het aanjagen van duurzame en circulaire transities (“voorheen” Invest MRA). Met de ROM komt € 165 miljoen aan regionaal fondskapitaal beschikbaar voor duurzame economische stimulering én wordt de regio aangesloten op het landelijke ROM-netwerk. Dit netwerk vormt ook een belangrijke schakel bij het ontsluiten van (herstel)middelen vanuit Europa, het rijk en Invest-NL. Het college ziet dit als een grote kans voor onze gemeente en regio.

In de meerjarenbegroting is in 2020 dan ook al besloten om de financieringskosten van een deelneming aan Invest MRA mee te nemen. Het college heeft nu als volgende stap een voorgenomen besluit genomen om deel te nemen in de ROM Noord-Holland. Omdat het een nieuwe deelneming betreft krijgt de raad de gelegenheid haar wensen en bedenkingen te uiten. Het college stelt voor geen wensen en bedenkingen te uiten tegen deelname. Inleiding

Nederland staat als gevolg van de klimaatopgave voor grote uitdagingen op het gebied van de energietransitie en circulaire economie. De realisatie en financiering van deze transitieopgaven is een knelpunt.

GEMEENTE VELSEN Deze nieuwe markt heeft een hoge maatschappelijke urgentie, maar kent vanuit een traditioneel businesscaseperspectief vaak veel barrières. Dat maakt dat de transitie niet door de markt alleen kan worden gefinancierd en gerealiseerd. Mede daarom heeft het Rijk in mei 2019, besloten tot de oprichting van Invest-NL. Invest-NL combineert business development met een investeringsfonds. Hiermee versterkt zij kansrijke bedrijfsmatige initiatieven met kapitaal, kennis en netwerk. Invest-NL gaat samenwerken met regionale organisaties om een continue toestroom van duurzame businesscases en goede plannen vanuit de regio op gang te krijgen. Voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA) en Noord-Holland Noord (NHN) ontbreekt het op dit moment aan een regionale organisatie die de logische counterpart vormt voor Invest-NL. Vanuit de MRA is met de koplopers Provincie Noord-Holland en Amsterdam het initiatief ontstaan voor het oprichten van een eigen regionaal fonds (Invest MRA) met bijbehorende organisatie om als partner voor Invest-NL te kunnen fungeren. In de meerjarenbegroting is met deze ontwikkeling rekening gehouden en zijn de financieringslasten van een deelname in Invest NL gedekt.

In de gesprekken met het Rijk over de ontwikkeling van Invest MRA heeft het Rijk aangegeven dat zij de ambitie heeft om een stap verder te gaan en te komen tot een gezamenlijke Regionale Ontwikkel Maatschappij (ROM). Zij wil niet alleen goed samenwerken met de regio, maar ook actief investeren via een ROM. Er zijn in bijna alle regio’s in Nederland ROM-en, in onze regio echter niet. Het Rijk ziet graag een landsbrede dekking. In de coronacrisis zijn de ervaringen met de uitvoering van rijksregelingen zoals de CoronaOverbruggingslening (COL) in onze regio moeizaam geweest door het ontbreken van een ROM. Dit is mede aanleiding geweest om kijken of Invest-MRA kon worden doorontwikkeld tot een ROM. Deze gesprekken tussen regio en Rijk hebben geleid tot overeenstemming over de wijze waarop dit ingericht kan worden. De beoogde ROM voorziet in een breder doel dan Invest MRA. Het betreft één (uitvoerings) organisatie met twee revolverende fondsen. Een MKB-fonds met een beoogd fondskapitaal van € 64,8 miljoen (gericht op versterking van het MKB en investeringen in economisch herstel) en een Transitiefonds (gericht op het aanjagen van duurzame en circulaire transities ,“voorheen” Invest MRA) met een beoogd fondskapitaal van circa € 100 miljoen. Even groot als het beoogd bij Invest MRA.

De beoogde inleg is gelijk aan het eerder afgesproken principe van 1% van de omvang van de gemeentebegroting. Voor Velsen betekent dat een investering van € 1,8 mln. Het Rijk zal hier € 32,4 miljoen in stoppen, de Provincie Noord-Holland: € 35 miljoen en de Gemeente Amsterdam €40 miljoen. Met de ROM komt tot € 165 miljoen aan fondskapitaal beschikbaar én wordt de regio aangesloten op het landelijke ROM-netwerk. Dit netwerk vormt ook een belangrijke schakel bij het ontsluiten van (herstel)middelen vanuit Europa, het rijk en Invest-NL. Het college heeft een voorgenomen besluit genomen om deel te nemen in de ROM Noord-Holland. Omdat het een nieuwe deelneming betreft krijgt de raad de gelegenheid haar wensen en bedenkingen te uiten. Het college stelt voor geen wensen en bedenkingen te uiten tegen deelname. Beoogd doel en effect van het besluit

Stimuleren én versnellen van een duurzamere en innovatievere economie in Velsen en de regio. Hiermee wordt bijgedragen aan de realisatie van beleidsdoelstellingen uit o.m. de visie op Velsen en de Economische Agenda.

GEMEENTE VELSEN Meer en makkelijker toegang tot relevante rijksregelingen Versterking ondernemersklimaat in de MRA Argumenten

Met een ROM maakt de regio een grote sprong voorwaarts bij het structureel stimuleren van een duurzame regionale economie. Innovatief-MKB en ondernemers in de energietransitie en de circulaire economie krijgen toegang tot meer ondersteuning én fondsen. De economie van de IJmond kenmerkt zich in belangrijke mate door maakindustrie, havens, logistiek, bouw. De energietransitie en circulaire economie vragen hier-mogelijk nog meer dan elders in de MRA- een noodzakelijke transitie. De regio kenmerkt zich -naast een hele grote speler Tata- ook door de aanwezigheid van veel (innovatief) MKB bedrijvigheid. Dit DNA zorgt ervoor dat het belang van deze ROM potentieel groot is voor onze regio. Er is veel vertrouwen dat het regionale bedrijfsleven baat bij deze ontwikkeling heeft. De digitaliseringsagenda, Techport, Techport Innovation Centre, Innovatie Offshore Wind/AYOP , GreenBizz bieden veel aanknopingspunten. Deelname is vrijwillig, maar gezien de inzet die men regiobreed wil doen, kan Velsen eigenlijk niet achterblijven. Dat maakt ons -gezien ook de opgaven in deze regio- ongeloofwaardig. De ROM zal naar verwachting een directe financiële hefboom van (minimaal) 4x genereren. Elke euro van de ROM leidt daarmee tot 4 euro’s geïnvesteerd in de regionale economie. Het indirecte effect door afgeleide en vervolginvesteringen is substantieel hoger.

Door te werken met een investeringsfonds in plaats van subsidie krijgt de overheid zijn geïnvesteerde euro’s in principe op termijn ook weer terug. Alternatieven

Velsen kan kiezen om niet deel te nemen. De ROM zal dan ook voor ons deel blijven werken. Het totale budget van de ROM zal dan lager zijn. De grootste financiers (Rijk, Amsterdam, Provincie Noord-Holland) hechten wel aan een zo groot mogelijke dekking. De signalen zijn zodanig dat een fors deel van de anderen gemeenten meedoen. Vanuit dat principe wordt nu e.e.a uitgewerkt. Mochten teveel partijen niet meedoen, dan is wel de vraag hoe de grootste financier zich opstelt. Er ontstaat dan een free-riders discussie. Mogelijk is er een kans dat zij zich (gedeeltelijk) terugtrekken. Of dat er discussie ontstaat of de ROM wel moet werken voor niet deelnemers. Risico’s

Het betreft een deelneming die uitgaat van (gedeeltelijke nominale) revolverendheid. Er is (uiteraard) geen garantie op succes. Er kunnen financiële mee- en tegenvallers zijn. Gezien de schaal en de ervaringen met andere ROM-en is de verwachting dat het risico beheersbaar is. Er is een risicoanalyse uitgevoerd en bijgevoegd. De gemeente is één van de vele aandeelhouders. Dat betekent dat directe invloed op de ROM beperkt is. Om de macht van de grootste aandeelhouders enigszins te beteugelen, worden afspraken gemaakt over betrokkenheid van de kleinere aandeelhouders bij belangrijke besluitvorming. Hiermee moeten belangrijke besluiten met meer draagvlak tot stand komen dan de >50% stemrecht op grond van aandelen. Voor de organisatiekosten van de ROM is een begroting gemaakt. De kosten van de organisatie worden gedekt uit deels rendement deels vaste bijdragen van de partners.

GEMEENTE VELSEN In de kostenbegroting zit voor het MRA gedeelte (€ 600.000 per jaar) nog een onzekerheid. Tot en met 2024 wordt het MRA deel gedekt uit de begroting van de MRA. Na 2024 is de MRA reserve die daarvoor wordt gebruikt uitgeput. Voor de periode daarna zal binnen de MRA dekking gevonden moeten worden. Hierover heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden. De benodigde dekking is ook afhankelijk van het (extra) positieve financiele rendement wat kan worden behaald. Inzet van Velsen is om het MRA budget niet verder te verhogen.Als dekking nodig is moet dit in principe worden gevonden binnen de bestaande budgetten MRA . Programma

1 Kader

Visie op VelsenGeef een opsomming van de relevante: Motie 25-2020 : “Investeren in Velsen” Participatie en inspraak

n.v.t Financiële consequenties

De financieringslasten van de investering zijn opgenomen in de meerjarenbegroting. De bijdrage is gebaseerd op 1% van de gemeentebegroting. Deze stelregel wordt door alle participanten gehanteerd. Er is geen garantie dat het fonds nominaal revolverend zal zijn, maar dat is wel de verwachting. Op basis van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (Bbv) hoeft bij deze uitgangspunten en risico’s geen voorziening getroffen te worden voor het fonds. Twee keer per jaar, bij de begroting en de jaarrekening, beoordeelt het college of er aanleiding is een voorziening te vormen. Dan zal ook beoordeeld worden welk risicoprofiel gekoppeld wordt aan de participatie en welk effect dat heeft op de weerstandsratio. De maatschappelijke en financiële resultaten van het fonds zullen periodiek worden geëvalueerd. Dit kan aanleiding zijn voor de aandeelhouders om de investerings-strategie tussentijds te actualiseren. Voor de organisatiekosten van de ROM is een begroting gemaakt. De kosten van de organisatie (zowel de ROM organisatie als beheer van de fondsen) worden gedekt uit deels rendement deels vaste bijdragen van de partners. In de begroting zit voor het MRA deel (€ 600.000 per jaar) nog een onzekerheid. Tot en met 2024 kan het MRA deel worden gedekt uit de begroting van de MRA. Na 2024 is de reserve die daarvoor wordt gebruikt uitgeput.

Voor de periode daarna zal binnen de MRA dekking gevonden moeten worden. Hierover heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden. Dekking is ook afhankelijk van het (extra) positieve financiele rendement wat kan worden behaald. Inzet van Velsen is om het MRA budget niet te verhogen.

Uitvoering van besluit

Na besluitvorming van provincie en gemeenten wordt in het 2e half jaar formeel de ROM opgericht. De diverse oprichtingsaktes zijn al opgesteld en zullen verder worden afgewikkeld.

GEMEENTE VELSEN Gezien de bestuurlijke toezeggingen is er een verwachting dat een forse meerderheid die dit jaar zal gaan meedoen met de oprichting. De grootste participanten Rijk, Provincie Noord-Holland en Amsterdam zijn zeker en zorgen voor de noodzakelijke massa.

Bijlagen – onderdeel uitmakend van het besluit

Bijlagen – bijgevoegd als achtergrondinformatie

Motie 25 Meerjaren strategisch bedrijfsplan ROM Was-wordt overzicht van verschillen tussen Invest-MRA en de ROM Concept-statuten ROM Regio BV, Transitiefonds BV1, ROM Holding BV, MKB-fonds BV Bestuursovereenkomst tussen deelnemende overheden in de ROM Regio BV/Bestuursovereenkomst tussen de ROM Regio BV en de Staat Investeringsreglementen MKB Fonds en Transitiefonds Handreiking risicoprofiel en financiële verwerking

Burgemeester en wethouders van Velsen, De secretaris,

De burgemeester,

K.M. Radstake

F.C. Dales